ابن کثیر دمشقی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

2026-11-10T13:01:41Z

اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)

Zadhoosh: ایجاد مقالهٔ تازه: ابن کثیر دمشقی

2026-11-10T12:54:30Z

ایجاد مقالهٔ تازه: ابن کثیر دمشقی

صفحهٔ تازه

'''ابن کثیر دمشقی''' (۷۰۱–۷۷۴ق)، با نام کامل اسماعیل بن عمر بن کثیر، مورخ، مفسر و محدث [[شافعی]] سدهٔ هشتم هجری بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ترجمهٔ ابن کثیر؛ ابن عماد، شذرات الذهب، حوادث سال ۷۷۴ق.</ref> او در [[دمشق]] بالید و در [[حدیث]]، [[تفسیر]] و [[تاریخ]]، آثاری پدید آورد که از منابع مهم اهل سنت شمرده می‌شوند.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> مشهورترین اثر او «البدایة والنهایة» در تاریخ عمومی، و «تفسیر القرآن العظیم» است.<ref>همان.</ref> او از شاگردان و نزدیکان [[ابن تیمیه]] بود و ازاین‌رو در مباحث اعتقادی، به مکتب حدیثی حنبلی گرایش داشت، هرچند در فقه شافعی بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref>

== نام و نسب ==
نام او اسماعیل بن عمر بن کثیر بن ضوء بن کثیر، از تیره‌ای قریشی بود که در بصری شام سکونت داشتند.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب، سال ۷۷۴ق.</ref> لقب او «عمادالدین» و کنیه‌اش «ابوالفداء» گزارش شده است.<ref>همان.</ref> نسبت «دمشقی» از آن روست که بیشتر عمر او در دمشق گذشت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>

== ولادت و تحصیل ==
ابن کثیر در سال ۷۰۱ق در روستایی از نواحی بصری زاده شد و در کودکی، پس از مرگ پدر، به دمشق رفت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در [[دمشق]] به آموختن حدیث، [[فقه]]، [[نحو]] و قرائت پرداخت و از محضر استادان بزرگ آن شهر بهره برد.<ref>همان.</ref> از استادان مشهور او، حافظ المزی (صاحب «تهذیب الکمال») و حافظ ذهبی را یاد کرده‌اند؛ او با دختر المزی ازدواج کرد.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> نزدیکی او به ابن تیمیه، در جهت‌گیری فکری او اثر گذاشت.<ref>ابن عماد، شذرات الذهب؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>

== مقام علمی ==
ابن کثیر در حدیث، رجال و تاریخ تبحر داشت و در دمشق به تدریس و خطابه اشتغال داشت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> او در [[فقه]] بر مذهب شافعی بود و در اعتقادات به مشرب اهل حدیث گرایش داشت.<ref>همان.</ref> شاگردانی از او روایت کرده‌اند و آثارش در سده‌های بعد بارها نقل و مختصر شده است.<ref>سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>

== آثار ==
مهم‌ترین اثر ابن کثیر، «البدایة والنهایة» است: تاریخی عمومی از آفرینش تا روزگار خود او، که بخش پایانی آن به حوادث سال‌شمار و تراجم اختصاص دارد.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، مقدمهٔ مؤلف.</ref> «تفسیر القرآن العظیم» او، تفسیری روایی است که در آن، آیات را با روایات و اقوال سلف تفسیر می‌کند.<ref>ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، مقدمه.</ref> «السیرة النبویة» او نیز از منابع سیره‌نگاری متأخر است.<ref>ابن کثیر، السیرة النبویة، مقدمه.</ref> آثاری در «علوم الحدیث» و «الفتن والملاحم» نیز به او نسبت داده شده است.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref>

روش او در تاریخ‌نگاری، نقل گزارش‌ها با سند و سپس داوری دربارهٔ آن‌هاست؛ با این حال، در برخی موارد به نقل روایات ضعیف یا اسرائیلیات اکتفا کرده است.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، مقدمه؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref> این نکته، در پژوهش‌های معاصر دربارهٔ روش او برجسته شده است.<ref>همان.</ref>

== جایگاه و نقدها ==
ابن کثیر در میان عالمان اهل سنت جایگاهی بلند دارد و آثارش از منابع درسی حوزه‌های حدیث و تاریخ است.<ref>سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در برابر، برخی پژوهشگران بر او خرده گرفته‌اند که در نقل گزارش‌های تاریخی، داوری انتقادی کافی نکرده است.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، مقدمه.</ref> دربارهٔ موضع او نسبت به [[شیعه]] و [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) نیز دیدگاه‌ها یکسان نیست: در آثار او هم روایات فضایل [[اهل بیت]] دیده می‌شود و هم داوری‌های تند کلامی.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، بخش فضائل اهل البیت؛ تفسیر القرآن العظیم، ذیل آیهٔ تطهیر.</ref> این داوری‌ها را باید در چارچوب منازعات کلامی سدهٔ هشتم هجری فهمید.<ref>همان؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>

== وفات ==
ابن کثیر در سال ۷۷۴ق در دمشق درگذشت و در کنار آرامگاه ابن تیمیه به خاک سپرده شد.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب، سال ۷۷۴ق.</ref> برخی منابع، سال وفات او را ۷۷۳ق نیز نوشته‌اند.<ref>همان.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی؛ ''الدرر الکامنة فی أعیان المائة الثامنة''، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، بی‌تا.
* ابن عماد حنبلی، عبدالحی؛ ''شذرات الذهب فی أخبار من ذهب''، بیروت: دار الکتب العلمیة، بی‌تا.
* ابن کثیر، اسماعیل بن عمر؛ ''البدایة والنهایة''، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
* ابن کثیر، اسماعیل بن عمر؛ ''تفسیر القرآن العظیم''، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
* ابن کثیر، اسماعیل بن عمر؛ ''السیرة النبویة''، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا.
* سیوطی، جلال‌الدین؛ ''ذیل الطبقات الحفاظ''، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.

[[رده:تاریخ نویسان]]
[[رده:محدثان]]
[[رده:راویان حدیث]]
[[رده:علمای قرن هشتم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''ابن کثیر دمشقی''' (۷۰۱–۷۷۴ق)، با نام کامل اسماعیل بن عمر بن کثیر، مورخ، مفسر و محدث [[شافعی]] سدهٔ هشتم هجری بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ترجمهٔ ابن کثیر؛ ابن عماد، شذرات الذهب، حوادث سال ۷۷۴ق.</ref> او در [[دمشق]] بالید و در [[حدیث]]، [[تفسیر]] و [[تاریخ]]، آثاری پدید آورد که از منابع مهم اهل سنت شمرده می‌شوند.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> مشهورترین اثر او «البدایة والنهایة» در تاریخ عمومی، و «تفسیر القرآن العظیم» است.<ref>همان.</ref> او از شاگردان و نزدیکان [[ابن تیمیه]] بود و ازاین‌رو در مباحث اعتقادی، به مکتب حدیثی حنبلی گرایش داشت، هرچند در فقه شافعی بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref>
+'''ابن کثیر دمشقی''' (۷۰۱–۷۷۴ق)، با نام کامل اسماعیل بن عمر بن کثیر، مورخ، مفسر و محدث [[شافعی]] سدهٔ هشتم هجری بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ترجمهٔ ابن کثیر؛ ابن عماد، شذرات الذهب، حوادث سال ۷۷۴ق.</ref> او در [[دمشق]] بالید و در [[حدیث]]، [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[تاریخ]]، آثاری پدید آورد که از منابع مهم اهل سنت شمرده می‌شوند.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> مشهورترین اثر او «البدایة والنهایة» در تاریخ عمومی، و «تفسیر القرآن العظیم» است.<ref>همان.</ref> او از شاگردان و نزدیکان [[ابن تیمیه]] بود و ازاین‌رو در مباحث اعتقادی، به مکتب حدیثی حنبلی گرایش داشت، هرچند در فقه شافعی بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref>
 == نام و نسب ==
@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 == ولادت و تحصیل ==
-ابن کثیر در سال ۷۰۱ق در روستایی از نواحی بصری زاده شد و در کودکی، پس از مرگ پدر، به دمشق رفت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در [[دمشق]] به آموختن حدیث، [[فقه]]، [[نحو]] و قرائت پرداخت و از محضر استادان بزرگ آن شهر بهره برد.<ref>همان.</ref> از استادان مشهور او، حافظ المزی (صاحب «تهذیب الکمال») و حافظ ذهبی را یاد کرده‌اند؛ او با دختر المزی ازدواج کرد.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> نزدیکی او به ابن تیمیه، در جهت‌گیری فکری او اثر گذاشت.<ref>ابن عماد، شذرات الذهب؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>
+ابن کثیر در سال ۷۰۱ق در روستایی از نواحی بصری زاده شد و در کودکی، پس از مرگ پدر، به دمشق رفت.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در [[دمشق]] به آموختن حدیث، [[فقه]]، [[علم نحو|نحو]] و قرائت پرداخت و از محضر استادان بزرگ آن شهر بهره برد.<ref>همان.</ref> از استادان مشهور او، حافظ المزی (صاحب «تهذیب الکمال») و حافظ ذهبی را یاد کرده‌اند؛ او با دختر المزی ازدواج کرد.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ.</ref> نزدیکی او به ابن تیمیه، در جهت‌گیری فکری او اثر گذاشت.<ref>ابن عماد، شذرات الذهب؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>
 == مقام علمی ==
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 == جایگاه و نقدها ==
-ابن کثیر در میان عالمان اهل سنت جایگاهی بلند دارد و آثارش از منابع درسی حوزه‌های حدیث و تاریخ است.<ref>سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در برابر، برخی پژوهشگران بر او خرده گرفته‌اند که در نقل گزارش‌های تاریخی، داوری انتقادی کافی نکرده است.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، مقدمه.</ref> دربارهٔ موضع او نسبت به [[شیعه]] و [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) نیز دیدگاه‌ها یکسان نیست: در آثار او هم روایات فضایل [[اهل بیت]] دیده می‌شود و هم داوری‌های تند کلامی.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، بخش فضائل اهل البیت؛ تفسیر القرآن العظیم، ذیل آیهٔ تطهیر.</ref> این داوری‌ها را باید در چارچوب منازعات کلامی سدهٔ هشتم هجری فهمید.<ref>همان؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>
+ابن کثیر در میان عالمان اهل سنت جایگاهی بلند دارد و آثارش از منابع درسی حوزه‌های حدیث و تاریخ است.<ref>سیوطی، ذیل الطبقات الحفاظ؛ ابن عماد، شذرات الذهب.</ref> در برابر، برخی پژوهشگران بر او خرده گرفته‌اند که در نقل گزارش‌های تاریخی، داوری انتقادی کافی نکرده است.<ref>ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، مقدمه.</ref> دربارهٔ موضع او نسبت به [[شیعه]] و [[اهل البیت|اهل بیت]] (علیهم‌السلام) نیز دیدگاه‌ها یکسان نیست: در آثار او هم روایات فضایل [[اهل البیت|اهل بیت]] دیده می‌شود و هم داوری‌های تند کلامی.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، بخش فضائل اهل البیت؛ تفسیر القرآن العظیم، ذیل آیهٔ تطهیر.</ref> این داوری‌ها را باید در چارچوب منازعات کلامی سدهٔ هشتم هجری فهمید.<ref>همان؛ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة.</ref>
 == وفات ==