ابن کامل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: به‌روزرسانی مقاله با نسخهٔ نهایی و اصلاح ارجاع‌ها

2026-11-10T13:09:38Z

به‌روزرسانی مقاله با نسخهٔ نهایی و اصلاح ارجاع‌ها

Zadhoosh: ایجاد مقالهٔ تازه: ابن کامل

2026-11-10T13:05:30Z

ایجاد مقالهٔ تازه: ابن کامل

صفحهٔ تازه

{{شناسنامه شخصیت
|نام کامل = عبد الله بن کامل، معروف به شاکری
|تصویر =
|زادروز = نامعلوم
|زادگاه = [[کوفه]]
|وفات = ۶۷ق
|مدفن = مذار، [[عراق]]
|آثار =
|عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای
|توضیحات = رئیس شرطهٔ [[مختار ثقفی]] و از فرماندهان او؛ مأمور دستگیری و کشتن شماری از عاملان [[واقعه کربلا]]
}}

'''ابن کامل'''، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران [[شیعه]] در [[کوفه]] و از کارگزاران و فرماندهان [[مختار ثقفی]] بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال ۶۶ و ۶۷ق مأمور دستگیری و کیفر شماری از عاملان [[واقعه کربلا]] شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲ و ۵۷-۵۸.</ref> او فرستادهٔ مختار برای دستگیری حکیم بن طفیل طایی، از کسانی که در کربلا به [[عباس بن علی]] و [[امام حسین علیه السلام]] آسیب رساندند، بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.</ref> ابن کامل در نبرد جبانة السبیع و نبرد مذار فرماندهی بخشی از سپاه مختار را داشت و در مذار، در نبرد با سپاه [[مصعب بن زبیر]]، کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵-۹۷.</ref>

== نام و نسب ==
[[تاریخ الطبری|طبری]] او را بیشتر با نسبت «الشاکری» می‌خواند و در فهرست شیعیان کوفه که مختار در زندان به آنان نامه نوشت، نام «عبدالله بن کامل» آمده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۷ و ۴۶.</ref> نسبت «شاکری» او را به شاکر، از تیره‌های عرب، پیوند می‌دهد. طبری در وصف نبرد مذار می‌گوید که ابن کامل در میان «مردانی از همدان» پایداری کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.</ref> از تولد و خانوادهٔ او اطلاعی در دست نیست.

== ریاست شرطه ==
طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل نخستین رئیس شرطهٔ مختار در کوفه بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref>

== خون‌خواهی کربلا ==
پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که مردی را که کلاه‌خود (برنس) حسین (ع) با او بود، ابن کامل شناخت و مختار دستور داد دست و پای او را قطع کنند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref> در همان مجلس، ابن کامل عبدالله جهنی را کشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref>

مختار سپس ابن کامل را برای دستگیری عثمان بن خالد جهنی و ابااسماء بشر بن سوط قابضی فرستاد. او مسجد بنی‌دهمان را محاصره کرد، آن دو را در گورستان یافت و نزدیک چاه جعد گردن زد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> به گزارش طبری، مختار سپس دستور داد پیکرشان را بسوزانند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref>

== دستگیری حکیم بن طفیل ==
مختار، ابن کامل را به سوی حکیم بن طفیل طایی سنبسی فرستاد. به گزارش طبری، حکیم بن طفیل لباس عباس بن علی (ع) را غارت کرده و به حسین (ع) تیر انداخته بود و می‌گفت: «تَعَلَّقَ سَهْمِی بِسَرَاوِیلِهِ وَ مَا ضَرَّهُ»؛ تیر من به شلوارش چسبید و او را زیانی نرساند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲.</ref> ابن کامل او را دستگیر کرد. خانوادهٔ او به عدی بن حاتم پناه بردند و او در راه نزد ابن کامل شفاعت کرد؛ ابن کامل گفت: «مَا إِلَیَّ مِنْ أَمْرِهِ شَیْءٌ، إِنَّمَا ذَلِکَ إِلَی الْأَمِیرِ الْمُخْتَارِ»؛ کاری از من در این باره ساخته نیست و اختیار آن با امیر مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲.</ref>

شیعیان از شفاعت عدی بیمناک شدند و از ابن کامل خواستند او را بکشد. او اجازه داد و شیعیان حکیم را برهنه کردند و با تیر زدند تا مرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲.</ref> چون مختار آگاه شد، بر شتاب ابن کامل خرده گرفت و گفت شفاعت عدی را می‌پذیرفت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> بلاذری نیز همین رویداد را با تفاوت‌هایی آورده است.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.</ref>

== نبرد جبانة السبیع ==
در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.</ref> یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد سوار و سپس سیصد تن دیگر به یاری او فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۷.</ref>

== کشته شدن در مذار ==
در نبرد مذار، ابن کامل فرماندهٔ جناح راست سپاه مختار بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵.</ref> پس از فروپاشی جناح‌ها، او با مردانی از همدان ایستاد و پایداری کرد، اما سپاه شکست خورد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.</ref> به گزارش طبری، ابن کامل در همان نبرد کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۷.</ref>

== ارزیابی ==
ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.</ref> در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> او در کتاب‌های رجالی شیعه مدخل مستقل ندارد و آگاهی‌ها دربارهٔ او به گزارش‌های تاریخی محدود است.

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری (تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۶.
* بلاذری، احمد بن یحیی؛ أنساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۷ق؛ ج۶.

{{قیام مختار}}

[[رده:یاران مختار]]
[[رده:تاریخ صدر اسلام]]
[[رده:قیامها بر ضد امویان]]
[[رده:تاریخ تشیع]]

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 |زادروز = نامعلوم
 |زادگاه = [[کوفه]]
-|وفات = ۶۷ق
+|وفات = ۶۷ق، مذار
-|مدفن = مذار، [[عراق]]
+|مدفن = نامعلوم
 |آثار =
 |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 }}
-'''ابن کامل'''، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران [[شیعه]] در [[کوفه]] و از کارگزاران و فرماندهان [[مختار ثقفی]] بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال ۶۶ و ۶۷ق مأمور دستگیری و کیفر شماری از عاملان [[واقعه کربلا]] شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲ و ۵۷-۵۸.</ref> او فرستادهٔ مختار برای دستگیری حکیم بن طفیل طایی، از کسانی که در کربلا به [[عباس بن علی]] و [[امام حسین علیه السلام]] آسیب رساندند، بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.</ref> ابن کامل در نبرد جبانة السبیع و نبرد مذار فرماندهی بخشی از سپاه مختار را داشت و در مذار، در نبرد با سپاه [[مصعب بن زبیر]]، کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵-۹۷.</ref>
+'''ابن کامل'''، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران [[شیعه]] در [[کوفه]] و از کارگزاران و فرماندهان [[مختار ثقفی]] بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال ۶۶ق مأمور دستگیری و کیفر شماری از عاملان [[واقعه عاشورا|واقعه کربلا]] شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲ و ۵۷-۵۸.</ref> او فرستادهٔ مختار برای دستگیری حکیم بن طفیل طایی بود؛ حکیم از کسانی بود که در کربلا به [[حضرت عباس علیه السلام|عباس بن علی]] و [[امام حسین علیه السلام]] آسیب رساندند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.</ref> ابن کامل در نبرد جبانة السبیع و نبرد مذار فرماندهی بخشی از سپاه مختار را داشت و در مذار، در نبرد با سپاه [[مصعب بن زبیر]]، کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵-۹۷.</ref>
 == نام و نسب ==
-[[تاریخ الطبری|طبری]] او را بیشتر با نسبت «الشاکری» می‌خواند و در فهرست شیعیان کوفه که مختار در زندان به آنان نامه نوشت، نام «عبدالله بن کامل» آمده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۷ و ۴۶.</ref> نسبت «شاکری» او را به شاکر، از تیره‌های عرب، پیوند می‌دهد. طبری در وصف نبرد مذار می‌گوید که ابن کامل در میان «مردانی از همدان» پایداری کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.</ref> از تولد و خانوادهٔ او اطلاعی در دست نیست.
+[[تاریخ طبری (کتاب)|طبری]] او را بیشتر با نسبت «الشاکری» می‌خواند و در فهرست شیعیان کوفه که مختار در زندان به آنان نامه نوشت، نام «عبدالله بن کامل» آمده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۷ و ۴۶.</ref> نسبت «شاکری» او را به شاکر، از تیره‌های عرب، پیوند می‌دهد. طبری در وصف نبرد مذار می‌گوید که ابن کامل در میان «مردانی از همدان» پایداری کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.</ref> از تولد و خانوادهٔ او اطلاعی در دست نیست.
 == ریاست شرطه ==
-طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل نخستین رئیس شرطهٔ مختار در کوفه بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref>
+طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل رئیس شرطهٔ مختار در کوفه بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref>
 == خون‌خواهی کربلا ==
-پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که مردی را که کلاه‌خود (برنس) حسین (ع) با او بود، ابن کامل شناخت و مختار دستور داد دست و پای او را قطع کنند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref> در همان مجلس، ابن کامل عبدالله جهنی را کشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref>
+پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که مختار از یکی از دستگیرشدگان پرسید آیا برنس (سرپوش بلند) حسین (ع) نزد اوست؛ ابن کامل او را تأیید کرد و مختار دستور داد دست و پای او را قطع کنند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref> در همان مجلس، ابن کامل عبدالله جهنی را کشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref>
 مختار سپس ابن کامل را برای دستگیری عثمان بن خالد جهنی و ابااسماء بشر بن سوط قابضی فرستاد. او مسجد بنی‌دهمان را محاصره کرد، آن دو را در گورستان یافت و نزدیک چاه جعد گردن زد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> به گزارش طبری، مختار سپس دستور داد پیکرشان را بسوزانند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref>
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 == نبرد جبانة السبیع ==
-در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.</ref> یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد سوار و سپس سیصد تن دیگر به یاری او فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۷.</ref>
+در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.</ref> یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد مرد و سپس سیصد تن دیگر به یاری او فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۷.</ref>
 == کشته شدن در مذار ==
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 == ارزیابی ==
-ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.</ref> در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> او در کتاب‌های رجالی شیعه مدخل مستقل ندارد و آگاهی‌ها دربارهٔ او به گزارش‌های تاریخی محدود است.
+ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.</ref> در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> دربارهٔ او جز در گزارش‌های تاریخی، آگاهی مستقلی در دست نیست.
 == پانویس ==