ابن میثم بحرانی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۲

2025-07-24T11:02:11Z

مهدی موسوی در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۰

2023-05-25T12:00:59Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۷

2023-05-25T11:27:35Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۳

2023-05-25T10:33:28Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ابن ميثم بحرانی را به ابن میثم بحرانی منتقل کرد

2019-11-12T10:06:21Z

مهدی موسوی صفحهٔ ابن ميثم بحرانی را به ابن میثم بحرانی منتقل کرد

سید مهدی خدایی: پروژه4: اولویت بندی و رتبه بندی

2019-08-26T08:05:39Z

پروژه4: اولویت بندی و رتبه بندی

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-30T12:03:44Z

پروژه2: سنجش کیفی

Aghajani در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۰

2019-06-25T12:00:21Z

Aghajani در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۰۶

2019-06-25T10:06:56Z

Zamani در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۳۴

2018-05-14T11:34:20Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''«میثم بن علی بن میثم بحرانی»''' (۶۳۶-۶۹۹ ق)، فقیه، محدث، متکلم، ادیب و حکیم بزرگ [[شیعه]] در قرن هفتم هجری و از شاگردان [[خواجه نصیرالدین طوسی]] است. کتاب «[[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|مصباح السالکین]]» او از مهمترین شروح «[[نهج البلاغه]]» می‌باشد. [[علامه حلی]] از جمله شاگردان اوست.
+'''«میثم بن علی بن میثم بحرانی»''' (۶۳۶-۶۹۹ ق)، متکلم، محدث، فقیه، ادیب و حکیم بزرگ [[شیعه]] در قرن هفتم هجری و از شاگردان [[خواجه نصیرالدین طوسی]] و [[علی بن سلیمان بحرانی]] است. از او آثار مهمی چون «[[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|مصباح السالکین]]» در شرح «[[نهج البلاغه]]» و «[[قواعد المرام فى علم الكلام (کتاب)|قواعد المرام فى علم الكلام]]» بجای مانده است. [[علامه حلی]] از جمله شاگردان مبرّز اوست.
 {{شناسنامه عالم
-||نام کامل =  میثم بن علی بن میثم بحرانی
+||نام کامل =  میثم بن علی بحرانی
 ||تصویر=
 ||زادروز =   ۶۳۶ قمری
@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 |اساتید =  [[خواجه نصیرالدین طوسی]]، [[علی بن سلیمان بحرانی]]، [[محقق حلی|جعفر بن حسن حلی]]،...
 |شاگردان = [[علامه حلی]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی]]،...
-|آثار = [[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|مصباح السالکین]]، [[اختیار مصباح السالکین (کتاب)|اختیار مصباح السالکین]]، القواعد فی علم الکلام، رساله فی آداب البحث، البحر الخضم، النجاة فی القیامة فی تحقیق امر الامامة، تجرید البلاغه،...
+|آثار = [[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|مصباح السالکین]]، [[اختیار مصباح السالکین (کتاب)|اختیار مصباح السالکین]]، [[قواعد المرام فى علم الكلام (کتاب)|قواعد المرام فى علم الكلام]]، آداب البحث، البحر الخضم، النجاة فی القیامة فی تحقیق امر الامامة، تجرید البلاغه،...
 }}
 ==زندگی‌نامه==
@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 تاریخ سفر وی به عراق و حله و مدت اقامتش در آن شهرها نامعلوم است؛ اما بر اساس قراینی، می‌شود فرض کرد که این سفر در بین سال‌های ۶۷۵ـ۶۶۵ ق. بوده است؛ زیرا وی پس از تصرف بغداد توسط هلاکوخان مغول و در عصر حکومت عطاءالملک جوینی، به بغداد آمده و «[[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|شرح نهج البلاغه]]» را به سفارش جوینی نگاشته است. از آن جا که تاریخ اتمام این کتاب، سال ۶۷۵ ق. است و عطاءالملک نیز در همان سال از حکومت عزل شد، می‌توان گفت که ابن میثم پس از عزل عطاءالملک به [[بحرین]] بازگشته است.<ref> همان، پژوهش و حوزه، ج ۶، ص ۸۵.</ref>
-ابن میثم در حکومت عطاءالملک جوینی روزگار خوبی داشت، حکومت آن عصر، قدر و ارزش وی را پاس می‌داشت ابن میثم در این باره می‌گوید: هنگامی ‌که توفیق دیدار جوینی برایم دست داد، به حضور شریفش رسیدم. از روی علاقه و محبت، جایگاه و مقامی‌ را به من اختصاص داد که خواسته‌هایم برآورده شد و باران‌های نعمت‌هایش را بر من بارانید که بی‌شباهت به نعمت‌های خداوندی نبود، در گفتگوهای دوستانه‌اش، ستایش «[[نهج البلاغه]]» و عظمت، فضیلت و اهمیت آن را به گونه‌ای بر زبان راند که دانستم او همان کسی است که من در جستجویش بودم؛ چرا که وی به ارزش «نهج البلاغه» و منزلت آن در بین کتاب‌ها آگاهی داشت. من علاقه‌مندی وی را به کشف اسرار، دقایق و حقایق «نهج البلاغه» دوچندان کردم.<ref> ترجمه شرح «نهج البلاغه»، ج ۱، ص ۳۶، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، اول، ۱۳۷۵ ش.</ref>
+ابن میثم در حکومت عطاءالملک جوینی روزگار خوبی داشت؛ حکومت آن عصر، قدر و ارزش وی را پاس می‌داشت ابن میثم در این باره می‌گوید: هنگامی ‌که توفیق دیدار جوینی برایم دست داد، به حضور شریفش رسیدم. از روی علاقه و محبت، جایگاه و مقامی‌ را به من اختصاص داد که خواسته‌هایم برآورده شد و باران‌های نعمت‌هایش را بر من بارانید که بی‌شباهت به نعمت‌های خداوندی نبود، در گفتگوهای دوستانه‌اش، ستایش «[[نهج البلاغه]]» و عظمت، فضیلت و اهمیت آن را به گونه‌ای بر زبان راند که دانستم او همان کسی است که من در جستجویش بودم؛ چرا که وی به ارزش «نهج البلاغه» و منزلت آن در بین کتاب‌ها آگاهی داشت. من علاقه‌مندی وی را به کشف اسرار، دقایق و حقایق «نهج البلاغه» دوچندان کردم.<ref> ترجمه شرح «نهج البلاغه»، ج ۱، ص ۳۶، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، ۱۳۷۵ ش.</ref>
 از آن چه که در منابع آمده است، فهمیده می‌شود که ابن میثم پس از تصرف بغداد توسط هلاکوخان در ۶۵۶ قمری، مدتی را نیز به [[حله]] سفر کرده است.
-ابن میثم بحرانی پس از آن که به [[بحرین]] بازگشت، در بین سال‌های ۶۷۹ و ۶۹۹ قمری درگذشت. البته صاحب «[[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]]» می‌گوید: آن گونه که در کشکول بهایی آمده، در سال ۶۷۹ ق. درگذشته؛ ولی قول صحیح یا ۶۹۹ ق. است که در کشف الحجب آمده است یا ۶۸۹ ق، زیرا او در سال ۶۸۱ ق. زنده بود و در این سال، نگارش کتاب شرح «نهج البلاغه» را به اتمام رسانده است. وی پس از وفات، در مقبره جدش المعلی در قریه «هلتا» یکی از روستاهای سه‌گانه ماحوز بحرین به خاک سپرده شد.<ref> شرح «نهج البلاغه» ابن میثم، ص ۲۵.</ref>
+ابن میثم بحرانی پس از آن که به [[بحرین]] بازگشت، در بین سال‌های ۶۷۹ و ۶۹۹ قمری درگذشت. البته صاحب «[[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]]» می‌گوید: آن گونه که در کشکول بهایی آمده، در سال ۶۷۹ ق. درگذشته؛ ولی قول صحیح یا ۶۹۹ ق. است که در کشف الحجب آمده است، یا ۶۸۹ ق، زیرا او در سال ۶۸۱ ق. زنده بود و در این سال، نگارش کتاب شرح «نهج البلاغه» را به اتمام رسانده است. وی پس از وفات، در مقبره جدش المعلی در قریه «هلتا» یکی از روستاهای سه‌گانه ماحوز بحرین به خاک سپرده شد.<ref> شرح نهج البلاغه، ابن میثم، ص ۲۵.</ref>
 ==استادان و شاگردان==
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۴: @@
 از دیگر شاگردان نامدار ابن میثم، [[علامه حلی|حسن بن یوسف بن مطهر]] معروف به «علامه حلی» (متوفی ۷۲۶ ق) از علمای بزرگ [[شیعه]] است.
-==در نگاه دیگران==
+==در نگاه عالمان==
 شیخ کمال الدین ابن میثم بحرانی از دانشمندان برجسته قرن هفتم هجری بود. کسانی که وی را می شناختند معتقد بودند که او فیلسوفی محقق، حکیمی باریک بین، رهبر و پیشوای علمای [[کلام]]، دانشمندی بزرگ در علم [[فقه]] و [[حدیث]] و عالمی ربانی است.
-[[فخرالدین طریحی]]، دانشمند معروف شیعه، ابن میثم بحرانی را شیخی صدوق و مورد اعتماد خوانده است.<ref> مجمع البحرین، ج ۶، ص ۱۷۲.</ref>
+*[[فخرالدین طریحی]]، دانشمند معروف شیعه، ابن میثم بحرانی را شیخی صدوق و مورد اعتماد خوانده است.<ref> مجمع البحرین، ج ۶، ص ۱۷۲.</ref>
-[[شیخ یوسف بحرانی]] از کتاب «سلامة البهیه» نقل می‌کند: پیشوای متکلمان و زبده فقیهان و محدثان، عالم ربانی کمال‌الدین میثم... غواص دریای معارف و سرچشمه حقایق و لطائف است.<ref> مفاخر اسلام، علی دوانی، ج ۴، ص ۱۹۶ـ۸.</ref>
+*[[شیخ یوسف بحرانی]] از کتاب «سلامة البهیه» نقل می‌کند: پیشوای متکلمان و زبده فقیهان و محدثان، عالم ربانی کمال‌الدین میثم... غواص دریای معارف و سرچشمه حقایق و لطائف است.<ref> مفاخر اسلام، علی دوانی، ج ۴، ص ۱۹۶ـ۸.</ref>
-محدث شهیر [[شیخ عباس قمی]]، نیز در این باره چنین آورده است: عالم ربانی و فیلسوف متبحر، محقق و حکیم متأله مدقق، جامع علوم معقول و منقول است.<ref> سفینه البحار، ج ۲، ص ۲۵۶.</ref>
+*محدث شهیر [[شیخ عباس قمی]]، نیز در این باره چنین آورده است: عالم ربانی و فیلسوف متبحر، محقق و حکیم متأله مدقّق، جامع علوم معقول و منقول است.<ref> سفینه البحار، ج ۲، ص ۲۵۶.</ref>
-صاحب [[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]] او را عارف متکلم می‌نامد<ref> الذریعه، ج ۲۴، ص ۶.</ref> و صاحب معجم‌المولفین وی را ادیب، حکیم و متکلمی‌ از فقهای [[امامیه]] می‌داند.
+*صاحب [[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]] ابن میثم را عارفی متکلم معرفی می‌کند.<ref> الذریعه، ج ۲۴، ص ۶.</ref>
 ==آثار و تألیفات==
@@ سطر ۶۲: / سطر ۶۳: @@
 #'''مصباح السالکین یا [[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) (کتاب)|شرح نهج البلاغه ابن میثم]]؛''' این کتاب مهمترین و معروف‌ترین اثر وی است که به عطاءالملک جوینی اهدا کرده است. در اهمیت این کتاب همین بس که [[محمد بن حسن حلی|فخرالمحققین حلی]]، که خود از بزرگان بود، این کتاب را تدریس می‌کرد و [[سید حیدر آملی]] (عارف نامدار) این درس را از وی فرامی‌گرفته است.<ref> مقدمه تفسیر محیط ۵۱ عظم، ص ۵۲۹.</ref>
 #[[اختیار مصباح السالکین (کتاب)|اختیار مصباح السالکین]]؛ شرح متوسط بر «نهج البلاغه» است که ابن میثم بنا به درخواست عطاءالملک جوینی برای فرزندان وی خلاصه برداری نمود. در واقع، ابن میثم با شرح «نهج البلاغه» و اهدای آن به عطاءالملک جوینی، تمایلات شیعی او را دوچندان نموده و با تلخیص و روان‌نویسی آن (اختیار مصباح السالکین)، توانست افکار جوانان [[اهل سنت|سنی]] بغداد را به «[[تشیع]]» سوق دهد.
-#'''القواعد فی علم الکلام؛''' [[شیخ یوسف بحرانی]] در «السلافة البهیه»، شیخ علی بحرانی در «[[انوار البدرین فی تراجم علماء القطیف و الاحساء و البحرین (کتاب)|انوار البدرین]]» و طریحی در «[[مجمع البحرین (کتاب)|مجمع البحرین]]»، این کتاب را از ابن میثم بحرانی می‌دانند.
+#'''[[قواعد المرام فى علم الكلام (کتاب)|قواعد المرام فى علم الكلام]]؛''' در بیان عقاید شیعه؛ [[شیخ یوسف بحرانی]] در «السلافة البهیه»، شیخ علی بحرانی در «[[انوار البدرین فی تراجم علماء القطیف و الاحساء و البحرین (کتاب)|انوار البدرین]]» و طریحی در «[[مجمع البحرین (کتاب)|مجمع البحرین]]»، این کتاب را از ابن میثم بحرانی می‌دانند.
 #'''رساله فی آداب البحث؛''' منابع این رساله را به ابن میثم بحرانی منتسب می‌دانند.
 #'''البحر الخضم؛''' این اثر درباره «الهیات» نگاشته شده است.<ref> الذریعه، ج ۳، ص ۳۷.</ref>
@@ سطر ۹۱: / سطر ۹۲: @@
 |رده=دارد
 }}
-[[رده:علمای قرن هفتم]]
+[[رده:علمای قرن هفتم]][[رده:علماء شیعه]][[رده:فقیهان]][[رده:متکلمان]][[رده:محدثان]][[رده: شارحان نهج البلاغه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 شیخ کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی (636-699ق) از دانشمندان شیعه قرن هفتم هجری است. کتاب [[شرح نهج البلاغه ابن میثم بحرانی|شرح نهج البلاغه]] او شهرت دارد.
@@ سطر ۲۱۵: / سطر ۲۱۷: @@
 [[رده:فقیهان]]
 [[رده:عارفان]]

@@ سطر ۱۹۸: / سطر ۱۹۸: @@
 * '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=42780&scope=HalOLVgPCsu2plQ44gKoPkv_zG9M1IC-&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D9%8A%D8%AB%D9%85%20%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true شرح نهج‌البلاغه (ابن ميثم بحراني)]'''
 [[رده:علمای قرن هفتم]]
 [[رده:فقیهان]]
 [[رده:عارفان]]

@@ سطر ۱۰۶: / سطر ۱۰۶: @@
 به دلیل قدمت آثار وی، برخی از کتب که به وی منتسب است، در دسترس ما نیست. حتی نام بعضی از آن‌ها به چند صورت ضبط شده است آن چه مسلم است از وی 12 کتاب نفیس به جای مانده که به شرح ذیل است:
-'''<I>1. شرح «نهج البلاغه»:</I>'''
+'''<I>1. [[شرح نهج البلاغه ابن میثم]]:</I>'''
 این کتاب مهمترین و معروف‌ترین اثر وی است که به عطاالملک جوینی اهدا کرده است. همه کسانی که به نوعی زندگی ابن میثم را مورد اشاره قرار داده‌اند، از این اثر بزرگ تجلیل کرده‌اند.

@@ سطر ۱۲۴: / سطر ۱۲۴: @@
 گروهی از عالمان نیز به تلخیص این کتاب پرداخته‌اند؛ از جمله، شاگردش علامه حلی، نظام‌الدین علی بن حسین جیلانی است که آن را «انوارالفصاحه» نامید.<ref> الذریعه، ج 14، ص 149.</ref> نکته‌ای که قابل توجه است، «زمان تألیف» این شرح، در زمان حکومت اهل تسنن بر [[عراق]] و بعد از فروپاشی حکومت بنی‌عباس بوده است که خود نشانگر شناخته بودن قدر و منزلت عالمان و همت والای دانشمندان در نشر معارف [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است.
-در واقع، ابن میثم با شرح «نهج البلاغه» و اهدای آن به عطاالملک جوینی، تمایلات شیعی او را دوچندان نموده و با تلخیص و روان‌نویسی آن (اختیار مصباح السالکین)، توانست افکار جوانان سنی بغداد را به «تشیع» سوق دهد.
+در واقع، ابن میثم با شرح «نهج البلاغه» و اهدای آن به عطاالملک جوینی، تمایلات شیعی او را دوچندان نموده و با تلخیص و روان‌نویسی آن ([[اختیار مصباح السالکین]])، توانست افکار جوانان سنی بغداد را به «تشیع» سوق دهد.
 '''<I>2. القواعد فی علم الکلام:</I>'''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۰۶
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-شیخ کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی (636-699ق) از دانشمندان شیعه قرن هفتم هجری است. کتاب [[شرح نهج البلاغهابن میثم بحرانی|شرح نهج البلاغه]] او شهرت دارد.
+شیخ کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی (636-699ق) از دانشمندان شیعه قرن هفتم هجری است. کتاب [[شرح نهج البلاغه ابن میثم بحرانی|شرح نهج البلاغه]] او شهرت دارد.
 ==تولد ابن ميثم بحرانی==
@@ سطر ۱۹۱: / سطر ۱۹۱: @@
 ==منابع==
-*تلخيص از مجموعه گلشن ابرار، جلد 4، زندگی نامه "ابن ميثم بحرانی" از مهدي احمدي.
+*مجموعه گلشن ابرار، جلد 4، زندگی نامه "ابن ميثم بحرانی" از مهدي احمدي.
-*مجله پژوهه ،فروردین و اردیبهشت 1386، شماره 23 ،صفحه 38،[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/4473/6325/70628 پایگاه اطلاع رسانی حوزه]، بازیابی: 24 بهمن 1392.
+*مجله پژوهه ،فروردین و اردیبهشت 1386، شماره 23 ، خلاصة مقالات دومین همایش ابن میثم بحرانی (صفحه 38)،[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/4473/6325/70628 پایگاه اطلاع رسانی حوزه]، بازیابی: 24 بهمن 1392.
 '''پيوندها'''