https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%84%DB%8C 2026-06-13T01:35:31Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%84%DB%8C&diff=156529&oldid=prev 2025-04-17T12:31:04Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«على بن محمد واسطی» معروف به «ابن مغازلى» <del class="diffchange diffchange-inline"> </del>(م ۴۸۳ <del class="diffchange diffchange-inline">هـ.</del>ق) فقیه، ادیب، مورخ و محدث برجسته <del class="diffchange diffchange-inline">شافعی </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>«على بن محمد واسطی»<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>معروف به <ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>«ابن مغازلى»<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>(م ۴۸۳ ق)<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>فقیه، ادیب، مورخ و محدث برجسته <ins class="diffchange diffchange-inline">مسلمان در قرن پنجم قمری است. کتاب «[[مناقب الامام علی بن ابی‌طالب‌ (ابن مغازلی) (کتاب)|مناقب على بن ابى‌طالب علیه‌السلام]]» -در بیان فضایل [[امام علی]] علیه‌السلام- از مهمترین آثار اوست.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{شناسنامه عالم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||نام کامل = على بن محمد مغازلی واسطی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||تصویر= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||زادروز = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زادگاه = [[واسط]]، [[عراق]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|وفات = ۴۸۳ قمری</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|مدفن =  واسط</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|اساتید =  محمد بن احمد ازهرى، ابوغالب واسطى، ابوطاهر بغدادى، على بن عمر واسطى، محمد بن اسماعيل علوى، علی بن عبدالصمد هاشمی، احمد بن‌ محمد خطیب‌،... </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|شاگردان = ابوعبداللّه محمد واسطی، محمد بن فتوح حمیدی، علی‌ بن‌ طراد بغدادی، خمیس‌ بن‌ علی‌ حوزی‌، علی‌ بن‌ شیران‌ واسطی‌،...</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|آثار = [[مناقب الامام علی بن ابی‌طالب‌ (ابن مغازلی) (کتاب)|مناقب الامام على بن ابى‌طالب علیه‌السلام]]، تاریخ واسط، مناقب الشافعى، شرح الجامع الصحيح،... </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زندگی‌نامه==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زندگی‌نامه==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن علی بن محمد بن محمد بن طیّب مغازلی <del class="diffchange diffchange-inline">واسطی </del>مشهور به ابن مغازلی، در واسط متولد شد. <del class="diffchange diffchange-inline">[۱][۲]  </del>اشتهار وى به «ابن مغازلى» بدان خاطر بوده كه یکى از اجداد وى در محله «مغازليان» شهر واسط ساكن بوده است.او را از آن جهت که مدتی در واسط به خطابت پرداخته <del class="diffchange diffchange-inline">خطیب </del>نیز می‌خوانند. ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۴</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن علی بن محمد بن محمد بن طیّب مغازلی <ins class="diffchange diffchange-inline">واسطی، </ins>مشهور به ابن مغازلی، در <ins class="diffchange diffchange-inline">شهر [[</ins>واسط<ins class="diffchange diffchange-inline">]] در [[عراق]] </ins>متولد شد. اشتهار وى به «ابن مغازلى» بدان خاطر بوده كه یکى از اجداد وى در محله «مغازليان» شهر واسط ساكن بوده است. او را از آن جهت که مدتی در واسط به خطابت پرداخته <ins class="diffchange diffchange-inline">«خطیب» </ins>نیز می‌خوانند.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt; </ins>ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۴<ins class="diffchange diffchange-inline">.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابن‌ مغازلی بنا به‌ گفته شاگردش‌ خمیس‌ حوزی‌، «[[مالکی]]» مذهب‌ بوده‌ است‌،&lt;ref&gt;ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۳.&lt;/ref&gt; ولی‌ برخى ديگر مانند [[ابن بطریق]] او را «[[شافعی]]» دانسته‌اند،&lt;ref&gt;یحیی بن‌ بطریق‌، عمده، ص۲۱.&lt;/ref&gt; كه دومى صحيح‌تر به نظر مى‌رسد؛ زيرا او کتابى درباره مناقب شافعى نوشته و در آن مرجحات مذهب شافعى بر سائر مذاهب را بيان داشته است. مؤلف کتاب «النكت و اللطائف» ادعا مى‌كند كه ابن مغازلى [[شيعه]] بوده كه [[تقيه]] می‌کرده و يا «قاصى» (قصه گو و داستان سرا) بوده كه فهم حديث نداشته و بنابر این احاديثى را كه او روايت مى‌كند نبايد معتبر دانست.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">برخى وى را «مالكى» و برخى ديگر «شافعى» دانسته‌اند كه دومى صحيح‌تر به نظر مى‌رسد زيرا </del>او <del class="diffchange diffchange-inline">کتابى درباره مناقب شافعى نوشته </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">در آن مرجحات مذهب شافعى بر سائر مذاهب را بيان داشته است</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف کتاب «النكت </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">اللطائف» ادعا مى‌كند كه ابن مغازلى يا شيعه‌اى بوده كه تقيه می‌کرده و يا «قاصى» (قصه گو و داستان سرا) بوده كه فهم حديث نداشته و بنابر این احاديثى را كه </del>او <del class="diffchange diffchange-inline">روايت مى‌كند نبايد معتبر دانست</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">سمعانی ‌بر آگاهی‌ </ins>او <ins class="diffchange diffchange-inline">در زمینه رجال‌ [[واسط]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">روایات‌ ایشان‌ تأکید نموده‌&lt;ref&gt; عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt; </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">خمیس‌ حوزی ‌از دانش‌ </ins>او <ins class="diffchange diffchange-inline">در [[فقه]] ‌سخن‌ گفته‌ است‌</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">سمعانی ‌بر آگاهی‌ او در زمینه رجال‌ واسط و روایات‌ ایشان‌ تأکید نموده‌ </del>[<del class="diffchange diffchange-inline">۱۱</del>] <del class="diffchange diffchange-inline">عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶.  و خمیس‌ حوزی ‌از دانش‌ او در فقه ‌سخن‌ گفته‌ است‌. [۱۲</del>]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">از دیدگاه‌ [</ins>[<ins class="diffchange diffchange-inline">رجال|رجالی‌</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>ابن‌نقطه‌ او را از ثقات ‌شمرده‌،<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;</ins>محمد بن‌ نقطه‌، الاستدراک‌، ج۱، ص۲۳۱.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt; </ins>اما ابن‌نجار به‌ اغلاط او اشاره‌ کرده‌ و ضبط او را مورد نقد قرار داده‌ است‌.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;</ins>محمد بن‌ نجار، ذیل‌ تاریخ‌ بغداد، ج۴، ص۷۱.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">از دیدگاه‌ رجالی‌، </del>ابن‌نقطه‌ او را از ثقات ‌شمرده‌، <del class="diffchange diffchange-inline">[۱۳]</del>محمد بن‌ نقطه‌، الاستدراک‌، ج۱، ص۲۳۱. اما ابن‌نجار به‌ اغلاط او اشاره‌ کرده‌ و ضبط او را مورد نقد قرار داده‌ است‌. <del class="diffchange diffchange-inline">[۱۴]</del>محمد بن‌ نجار، ذیل‌ تاریخ‌ بغداد، ج۴، ص۷۱.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">مذهب‌ فقهی‌ ابن‌مغازلی بنا به‌ گفته شاگردش‌ خمیس‌ حوزی‌، مالکی بوده‌ است‌، [۱۵] ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۳. ولی‌ کسانی‌ چون‌ ابن‌بطریق‌ که‌ او را از طریق‌ کتاب‌ مناقبش‌ شناخته‌اند، به‌ جهتی‌ نامعلوم‌ او را شافعی ‌دانسته‌اند. [۱۸]یحیی بن‌ بطریق‌، عمده، ص۲۱.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">واسطی سرانجام </del>در اواخر عمر به بغداد آمد <del class="diffchange diffchange-inline">[۲۰] </del>و هنگامی که قصد <del class="diffchange diffchange-inline">وضوگرفتن </del>در رود دجله را داشت، <del class="diffchange diffchange-inline">در سال ۴۸۳ (هجری قمری) در بغداد </del>غرق شد. <del class="diffchange diffchange-inline">[۲۱]</del>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳. <del class="diffchange diffchange-inline"> </del>جنازه وى به واسط <del class="diffchange diffchange-inline">حمل </del>و در آنجا <del class="diffchange diffchange-inline">دفن </del>شد<del class="diffchange diffchange-inline">. به گفته سمعانى این واقعه در سال ۴۸۳ اتفاق افتاده است</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابن‌ مغازلی </ins>در اواخر عمر به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>بغداد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آمد و <ins class="diffchange diffchange-inline">سرانجام در سال ۴۸۳ قمری، </ins>هنگامی که قصد <ins class="diffchange diffchange-inline">گرفتن [[وضو]] </ins>در رود دجله را داشت، غرق شد.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;</ins>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt; </ins>جنازه وى به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>واسط<ins class="diffchange diffchange-inline">]] منتقل </ins>و در آنجا <ins class="diffchange diffchange-inline">مدفون </ins>شد.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل و استادان==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل و استادان==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه‌ به‌ استماع‌ حدیث <del class="diffchange diffchange-inline">‌وی‌ </del>در واسط در <del class="diffchange diffchange-inline">۴۳۴ق‌، [۳] علی </del>ابن‌ مغازلی‌، مناقب‌ علی‌ بن‌ <del class="diffchange diffchange-inline">ابی‌طالب (علیه‌السلام)، </del>ج۱، ص۲۵. می‌توان‌ زمان‌ تحصیلش‌ را تخمین‌ زد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه‌ به‌ استماع‌ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>حدیث<ins class="diffchange diffchange-inline">]] ‌ابن‌ مغازلی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>واسط<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">سال ۴۳۴ ق‌،&lt;ref&gt; </ins>ابن‌ مغازلی‌، مناقب‌ علی‌ بن‌ <ins class="diffchange diffchange-inline">ابی‌طالب، </ins>ج۱، ص۲۵.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt; </ins>می‌توان‌ زمان‌ تحصیلش‌ را تخمین‌ زد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <del class="diffchange diffchange-inline">نقل از ابن سمعانی </del>وی از دانشمندان مشهور واسط بوده و <del class="diffchange diffchange-inline">علما، </del>محدثان واسط و احادیث ایشان را خوب <del class="diffchange diffchange-inline">می‌شناخت </del>و به فراگیری و استماع حدیث اهتمام بسیار می‌ورزید. <del class="diffchange diffchange-inline">[۹] </del>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins class="diffchange diffchange-inline">گفته سمعانی، </ins>وی از دانشمندان مشهور واسط بوده و <ins class="diffchange diffchange-inline">علما و [[</ins>محدثان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>واسط و احادیث ایشان را خوب <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌شناخته </ins>و به فراگیری و استماع حدیث اهتمام بسیار می‌ورزید.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;</ins>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او از اساتید متعددی علم حدیث و فقه و <del class="diffchange diffchange-inline">ادب </del>آموخت. برخى مشايخ وى كه در صدر اسناد روايى وى قرار دارند عبارتند از: احمد بن محمد بن عبدالوهاب بن طاوان، ابوبكر سمسار واسطى (م<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>۴۴۸)، ابن دبثائى محمد بن احمد ازهرى، ابوغالب بن بشران نحوى واسطى (م<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>۴۶۲)، <del class="diffchange diffchange-inline">مشهور به ابن خاله، ابومحمدحسن </del>بن احمد بن موسى غندجانى (<del class="diffchange diffchange-inline">م۴۶۷</del>)<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>ابونصر <del class="diffchange diffchange-inline">طحان. </del>ابوطاهر <del class="diffchange diffchange-inline">بغدادى. </del>على بن عمر ابوالحسن <del class="diffchange diffchange-inline">واسطى. </del>محمد بن اسماعيل ابوجعفر علوى نقيب <del class="diffchange diffchange-inline">واسط. </del>علی بن عبدالصمد هاشمی، ابوبکر احمد بن‌ محمد خطیب‌،  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او از اساتید متعددی علم حدیث و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>فقه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ادبیات </ins>آموخت. برخى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>مشايخ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>وى كه در صدر اسناد روايى وى قرار دارند عبارتند از: احمد بن محمد بن عبدالوهاب بن طاوان، ابوبكر سمسار واسطى (م ۴۴۸ <ins class="diffchange diffchange-inline">ق</ins>)، ابن دبثائى محمد بن احمد ازهرى، ابوغالب بن بشران نحوى واسطى (م ۴۶۲ <ins class="diffchange diffchange-inline">ق</ins>)، <ins class="diffchange diffchange-inline">ابومحمد حسن </ins>بن احمد بن موسى غندجانى (<ins class="diffchange diffchange-inline">م ۴۶۷ ق</ins>)<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>ابونصر <ins class="diffchange diffchange-inline">طحان، </ins>ابوطاهر <ins class="diffchange diffchange-inline">بغدادى، </ins>على بن عمر ابوالحسن <ins class="diffchange diffchange-inline">واسطى، </ins>محمد بن اسماعيل ابوجعفر علوى نقيب <ins class="diffchange diffchange-inline">واسط، </ins>علی بن عبدالصمد هاشمی، ابوبکر احمد بن‌ محمد خطیب‌، ابوالحسن‌ احمد بن‌ مظفر عطار و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ علی‌ شجری.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;</ins>عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶<ins class="diffchange diffchange-inline">.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن‌ احمد بن‌ مظفر عطار و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ علی‌ شجری <del class="diffchange diffchange-inline">‌</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">[۵] </del>عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان <ins class="diffchange diffchange-inline">و راویان</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از شاگردان‌ و کسانی‌ که‌ از علی بن محمد روایت ‌کرده‌اند عبارتند از: پسرش ابوعبداللّه <del class="diffchange diffchange-inline">محمد [۱۳]</del>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳. <del class="diffchange diffchange-inline">و </del>ابوعبدالله‌ محمد بن فتوح حمیدی، ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ طراد بغدادی، ابوالکرم‌ خمیس‌ بن‌ علی‌ حوزی‌ و ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ شیران‌ واسطی‌. <del class="diffchange diffchange-inline">[۷] </del>یاقوت حموی‌، معجم <del class="diffchange diffchange-inline">الادبا، </del>ج۱۷، ص۲۱۵.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از شاگردان‌ و کسانی‌ که‌ از علی بن محمد <ins class="diffchange diffchange-inline">مغازلی </ins>روایت ‌کرده‌اند عبارتند از: پسرش ابوعبداللّه <ins class="diffchange diffchange-inline">محمد،&lt;ref&gt;</ins>ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt; </ins>ابوعبدالله‌ محمد بن فتوح حمیدی، ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ طراد بغدادی، ابوالکرم‌ خمیس‌ بن‌ علی‌ حوزی‌ و ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ شیران‌ واسطی‌.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt; </ins>یاقوت حموی‌، معجم <ins class="diffchange diffchange-inline">الادباء، </ins>ج۱۷، ص۲۱۵.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار و تألیفات==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار و تألیفات==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن مغازلی دارای تصنیفات گوناگونی است که از <del class="diffchange diffchange-inline">آن جمله </del>است<del class="diffchange diffchange-inline">:</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن مغازلی دارای تصنیفات گوناگونی است که <ins class="diffchange diffchange-inline">معروفترین آنها عبارتند </ins>از<ins class="diffchange diffchange-inline">:</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ واسط؛ که خود ذیلی بر تاریخ واسط بحشل <del class="diffchange diffchange-inline">بود. </del>(م<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>۲۹۲) <del class="diffchange diffchange-inline">كه </del>سمعانى و ذهبى از این کتاب استفاده <del class="diffchange diffchange-inline">كرده‌اند </del>اما نسخه‌اى از آن <del class="diffchange diffchange-inline">اينك </del>موجود <del class="diffchange diffchange-inline">نيست، کتاب </del>مناقب الشافعى و مرجحات مذهبه على سائر <del class="diffchange diffchange-inline">المذاهب، </del>شرح الجامع <del class="diffchange diffchange-inline">الصحيح، </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[[مناقب الامام علی بن ابی‌طالب‌ (ابن مغازلی) (کتاب)|مناقب امیرالمؤمنین على بن ابى‌طالب علیه‌السلام]]؛ که مورد توجه علمای بزرگ [[شیعه]] مانند [[ابن بطریق|ابن بطریق حلی]] در «[[خصائص الوحی المبین (کتاب)|الخصائص]]»، [[اربلى]] در «[[کشف الغمة]]»، [[سید بن طاوس]] در «[[الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف (کتاب)|الطرائف]]» و [[علامه حلى]] در «[[نهج الحق]]» قرار گرفته‌ </ins>است<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">• مناقب امیرالمؤمنین على بن ابى طالب علیه السلام؛ که مورد استفاده کسانی چون ابن بطریق، علامه حلّی، إربلی، ابن طاووس و مجلسی قرار گرفته و در سطح وسیعی از آن استفاده کرده‌اند. </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*</ins>تاریخ واسط؛ که خود ذیلی بر تاریخ واسط بحشل (م ۲۹۲ <ins class="diffchange diffchange-inline">ق</ins>) <ins class="diffchange diffchange-inline">بود؛ </ins>سمعانى و ذهبى از این کتاب استفاده <ins class="diffchange diffchange-inline">كرده‌اند، </ins>اما نسخه‌اى از آن <ins class="diffchange diffchange-inline">اينک </ins>موجود <ins class="diffchange diffchange-inline">نيست.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*</ins>مناقب الشافعى و مرجحات مذهبه على سائر <ins class="diffchange diffchange-inline">المذاهب. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*</ins>شرح الجامع <ins class="diffchange diffchange-inline">الصحيح. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==پانویس==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{پانویس}}</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">دائرة المعارف </del>مؤلفان اسلام، <del class="diffchange diffchange-inline">برگرفته از مقاله «علی بن محمد مغازلی»، </del>ج۳، <del class="diffchange diffchange-inline">ص ۲۶۴</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">&quot;علی بن محمد مغازلی&quot;، دائرةالمعارف </ins>مؤلفان اسلام، ج۳، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۲۶۴</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، <del class="diffchange diffchange-inline">برگرفته از مقاله «ابن‌مغازلی»، </del>ج۴، ص۱۷۸۸.     </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">&quot;ابن‌مغازلی&quot;، </ins>دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ج۴، ص۱۷۸۸.     </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;ابن مغازلی، علی بن محمد&quot;، ویکی‌ نور.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده: <ins class="diffchange diffchange-inline">محدثان]][[رده: تاریخ نویسان</ins>]]</div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%84%DB%8C&diff=156528&oldid=prev 2025-04-17T11:12:32Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی ««على بن محمد واسطی» معروف به «ابن مغازلى» (م ۴۸۳ هـ.ق) فقیه، ادیب، مورخ و محدث...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>«على بن محمد واسطی» معروف به «ابن مغازلى» (م ۴۸۳ هـ.ق) فقیه، ادیب، مورخ و محدث برجسته شافعی <br /> <br /> ==زندگی‌نامه==<br /> ابوالحسن علی بن محمد بن محمد بن طیّب مغازلی واسطی مشهور به ابن مغازلی، در واسط متولد شد. [۱][۲] اشتهار وى به «ابن مغازلى» بدان خاطر بوده كه یکى از اجداد وى در محله «مغازليان» شهر واسط ساكن بوده است.او را از آن جهت که مدتی در واسط به خطابت پرداخته خطیب نیز می‌خوانند. ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۴<br /> <br /> برخى وى را «مالكى» و برخى ديگر «شافعى» دانسته‌اند كه دومى صحيح‌تر به نظر مى‌رسد زيرا او کتابى درباره مناقب شافعى نوشته و در آن مرجحات مذهب شافعى بر سائر مذاهب را بيان داشته است. مؤلف کتاب «النكت و اللطائف» ادعا مى‌كند كه ابن مغازلى يا شيعه‌اى بوده كه تقيه می‌کرده و يا «قاصى» (قصه گو و داستان سرا) بوده كه فهم حديث نداشته و بنابر این احاديثى را كه او روايت مى‌كند نبايد معتبر دانست.<br /> <br /> سمعانی ‌بر آگاهی‌ او در زمینه رجال‌ واسط و روایات‌ ایشان‌ تأکید نموده‌ [۱۱] عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶. و خمیس‌ حوزی ‌از دانش‌ او در فقه ‌سخن‌ گفته‌ است‌. [۱۲]<br /> از دیدگاه‌ رجالی‌، ابن‌نقطه‌ او را از ثقات ‌شمرده‌، [۱۳]محمد بن‌ نقطه‌، الاستدراک‌، ج۱، ص۲۳۱. اما ابن‌نجار به‌ اغلاط او اشاره‌ کرده‌ و ضبط او را مورد نقد قرار داده‌ است‌. [۱۴]محمد بن‌ نجار، ذیل‌ تاریخ‌ بغداد، ج۴، ص۷۱.<br /> مذهب‌ فقهی‌ ابن‌مغازلی بنا به‌ گفته شاگردش‌ خمیس‌ حوزی‌، مالکی بوده‌ است‌، [۱۵] ابوطاهر سلفی‌، سؤالات‌، ج۱، ص۳۳. ولی‌ کسانی‌ چون‌ ابن‌بطریق‌ که‌ او را از طریق‌ کتاب‌ مناقبش‌ شناخته‌اند، به‌ جهتی‌ نامعلوم‌ او را شافعی ‌دانسته‌اند. [۱۸]یحیی بن‌ بطریق‌، عمده، ص۲۱.<br /> <br /> واسطی سرانجام در اواخر عمر به بغداد آمد [۲۰] و هنگامی که قصد وضوگرفتن در رود دجله را داشت، در سال ۴۸۳ (هجری قمری) در بغداد غرق شد. [۲۱]ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳. جنازه وى به واسط حمل و در آنجا دفن شد. به گفته سمعانى این واقعه در سال ۴۸۳ اتفاق افتاده است.<br /> <br /> ==تحصیل و استادان==<br /> با توجه‌ به‌ استماع‌ حدیث ‌وی‌ در واسط در ۴۳۴ق‌، [۳] علی ابن‌ مغازلی‌، مناقب‌ علی‌ بن‌ ابی‌طالب (علیه‌السلام)، ج۱، ص۲۵. می‌توان‌ زمان‌ تحصیلش‌ را تخمین‌ زد.<br /> به نقل از ابن سمعانی وی از دانشمندان مشهور واسط بوده و علما، محدثان واسط و احادیث ایشان را خوب می‌شناخت و به فراگیری و استماع حدیث اهتمام بسیار می‌ورزید. [۹] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳.<br /> <br /> او از اساتید متعددی علم حدیث و فقه و ادب آموخت. برخى مشايخ وى كه در صدر اسناد روايى وى قرار دارند عبارتند از: احمد بن محمد بن عبدالوهاب بن طاوان، ابوبكر سمسار واسطى (م. ۴۴۸)، ابن دبثائى محمد بن احمد ازهرى، ابوغالب بن بشران نحوى واسطى (م. ۴۶۲)، مشهور به ابن خاله، ابومحمدحسن بن احمد بن موسى غندجانى (م۴۶۷). ابونصر طحان. ابوطاهر بغدادى. على بن عمر ابوالحسن واسطى. محمد بن اسماعيل ابوجعفر علوى نقيب واسط. علی بن عبدالصمد هاشمی، ابوبکر احمد بن‌ محمد خطیب‌، <br /> ابوالحسن‌ احمد بن‌ مظفر عطار و ابوعبدالله‌ محمد بن‌ علی‌ شجری ‌. [۵] عبدالکریم سمعانی‌، الانساب‌، ج۳، ص۴۴۶<br /> <br /> ==شاگردان==<br /> <br /> از شاگردان‌ و کسانی‌ که‌ از علی بن محمد روایت ‌کرده‌اند عبارتند از: پسرش ابوعبداللّه محمد [۱۳]ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۳، ص۱۱۳. و ابوعبدالله‌ محمد بن فتوح حمیدی، ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ طراد بغدادی، ابوالکرم‌ خمیس‌ بن‌ علی‌ حوزی‌ و ابوالقاسم‌ علی‌ بن‌ شیران‌ واسطی‌. [۷] یاقوت حموی‌، معجم الادبا، ج۱۷، ص۲۱۵.<br /> <br /> ==آثار و تألیفات==<br /> ابن مغازلی دارای تصنیفات گوناگونی است که از آن جمله است:<br /> تاریخ واسط؛ که خود ذیلی بر تاریخ واسط بحشل بود. (م. ۲۹۲) كه سمعانى و ذهبى از این کتاب استفاده كرده‌اند اما نسخه‌اى از آن اينك موجود نيست، کتاب مناقب الشافعى و مرجحات مذهبه على سائر المذاهب، شرح الجامع الصحيح، <br /> • مناقب امیرالمؤمنین على بن ابى طالب علیه السلام؛ که مورد استفاده کسانی چون ابن بطریق، علامه حلّی، إربلی، ابن طاووس و مجلسی قرار گرفته و در سطح وسیعی از آن استفاده کرده‌اند. <br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> *دائرة المعارف مؤلفان اسلام، برگرفته از مقاله «علی بن محمد مغازلی»، ج۳، ص ۲۶۴.<br /> *دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن‌مغازلی»، ج۴، ص۱۷۸۸. <br /> <br /> [[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:]]</div>

مهدی موسوی