ابن داوود حلی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۸

2023-04-27T12:18:43Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: /* جامعیت علمی و تخصص ابن داوود */

2023-04-27T11:43:04Z

‏جامعیت علمی و تخصص ابن داوود

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۵

2023-04-27T11:15:29Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۳۵

2020-03-12T05:35:45Z

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-26T14:02:48Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: درج الگوی رتبه بندی

2018-09-27T07:13:51Z

درج الگوی رتبه بندی

Zamani: ابن داوود را به ابن داوود حلی منتقل کرد

2014-09-09T11:43:22Z

ابن داوود را به ابن داوود حلی منتقل کرد

Saeed zamani: /* منابع */

2013-05-18T08:26:17Z

‏منابع

Saeed zamani در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۲۴

2013-05-18T08:24:30Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۵۹

2013-05-18T07:59:23Z

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==ولادت و تحصیل==
-ابومحمد حسن بن علی، ملقب به تقی‌الدین، معروف به ابن داوود ـ چنان که در کتاب رجالش گفته است ـ پنجم [[جمادی الثانی]]‌ 647 هـ.ق ولادت یافت.<ref> جهت اطلاع بیشتر درباره عالمان و سیر تحولات این دیار، ر.ک: سیمای حله، محمدحسن امانی، سازمان تبلیغات اسلامی؛ حوزه‌های علمیه شیعه در گستره جهان، سید علیرضا سید کباری، پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام، امیرکبیر، تهران، ص 321 به بعد.</ref> در کتاب‌های تراجم به محل ولادتش، اشاره نشده؛ اما از آن جا که نزد دانشمندان نام‌آور حله دانش آموخته، احتمالاً بیشتر عمرش را در این شهر گذرانده و در همین شهر نشو و نما کرده است.
+ابومحمد حسن بن علی، ملقب به تقی‌الدین، معروف به ابن داوود ـ چنان که در کتاب رجالش گفته است ـ پنجم [[جمادی الثانی]]‌ 647 هـ.ق ولادت یافت.<ref> جهت اطلاع بیشتر درباره عالمان و سیر تحولات این دیار، ر.ک: سیمای حله، محمدحسن امانی، سازمان تبلیغات اسلامی؛ حوزه‌های علمیه شیعه در گستره جهان، سید علیرضا سید کباری، پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام، امیرکبیر، تهران، ص 321 به بعد.</ref> در کتاب‌های تراجم به محل ولادتش، اشاره نشده؛ اما از آن جا که نزد دانشمندان نام‌آور حله دانش آموخته، احتمالاً بیشتر عمرش را در این شهر گذرانده و در همین شهر نشو و نما کرده است.
 نیز به قرینه این که ابن داوود، استادش ابن طاووس را «بغدادی التحصیل» خوانده و از سوی دیگر، گفته که: تا هنگام [[مرگ]] قرین او بوده، روشن می‌شود که گویا مدتی نیز در [[بغداد]] اقامت داشته است. همچنین بر اساس بیتی از ارجوزه «عقد الجواهر»، او در [[ذی القعده]] 700 هـ.ق در [[کاظمین]] بوده و نیز در ارجوزه «منهج التقویم»، از نعمت مجاورت و زندگی در [[نجف]] یاد کرده است.<ref> آنچه ذکر شد، منقول بود از: دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، ج اول، تهران، 1369، ج 3، ص 484.</ref>

@@ سطر ۱۵۲: / سطر ۱۵۲: @@
 * '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=37566&scope=HalOLVgPCsvTrX9OvGaTNVkgcetTcaV2&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%AF&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true کتاب رجال ابن داود]'''
 [[رده:علمای قرن هفتم]]
 [[رده:رجالیون]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۱۳
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~'''کلیدواژه: ابن داوود حلی، آثار ابن داوود حلی، کتاب الرجال'''~~	+	{{خوب}}

	ابن داوود از علمای شیعه و نویسنده کتاب معروف [[رجال ابن داوود]] است.		ابن داوود از علمای شیعه و نویسنده کتاب معروف [[رجال ابن داوود]] است.

@@ سطر ۱۴۴: / سطر ۱۴۴: @@
 <references/>
-==منابع==
+==منبع==
-ابوالقاسم آرزومندی، تلخیص از کتاب گلشن ابرار، جلد 4، صفحه 71.
+تلخیص از مجموعه گلشن ابرار، معرفی شخصیت "ابن داوود" از ابوالقاسم آرزومندی،  (جلد 4، صفحه 71.)
 '''تاليفات'''

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{بخشی از یک کتاب}}
+'''کلیدواژه: ابن داوود حلی، آثار ابن داوود حلی، کتاب الرجال'''
-'''کلیدواژه: ابن داوود حلی، آثار ابن داوود حلی، کتاب الرجال'''
+ابن داوود از علمای شیعه و نویسنده کتاب معروف [[رجال ابن داوود]] است.
 ابومحمد حسن بن علی، ملقب به تقی‌الدین، معروف به ابن داوود ـ چنان که در کتاب رجالش گفته است ـ پنجم [[جمادی الثانی]]‌ 647 هـ.ق ولادت یافت.<ref> جهت اطلاع بیشتر درباره عالمان و سیر تحولات این دیار، ر.ک: سیمای حله، محمدحسن امانی، سازمان تبلیغات اسلامی؛ حوزه‌های علمیه شیعه در گستره جهان، سید علیرضا سید کباری، پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام، امیرکبیر، تهران، ص 321 به بعد.</ref> در کتاب‌های تراجم به محل ولادتش، اشاره نشده؛ اما از آن جا که نزد دانشمندان نام‌آور حله دانش آموخته، احتمالاً بیشتر عمرش را در این شهر گذرانده و در همین شهر نشو و نما کرده است.
 نیز به قرینه این که ابن داوود، استادش ابن طاووس را «بغدادی التحصیل» خوانده و از سوی دیگر، گفته که: تا هنگام [[مرگ]] قرین او بوده، روشن می‌شود که گویا مدتی نیز در [[بغداد]] اقامت داشته است. همچنین بر اساس بیتی از ارجوزه «عقد الجواهر»، او در [[ذی القعده]] 700 هـ.ق در [[کاظمین]] بوده و نیز در ارجوزه «منهج التقویم»، از نعمت مجاورت و زندگی در [[نجف]] یاد کرده است.<ref> آنچه ذکر شد، منقول بود از: دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، ج اول، تهران، 1369، ج 3، ص 484.</ref>
-'''استادان'''
 در کتب معروف رجال به چهار تن از استادان ابن داود اشاره شده است. خود وی در کتاب رجالش، نام سه تن از استادان خویش را ذکر کرده و شرح حال مختصری از آن‌ها را آورده است؛ اما در مورد فرد دیگر، تنها در آغاز کتابش اشاره کرده که: وی طریق روایتی اوست. این استادان عبارتنداز:
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۹: @@
 گذشته از موارد مذکور، علامه امینی کسانی چون: خواجه نصیرالدین طوسی (متوفی 673)، یوسف بن مطهر (پدر علامه حلی) و یحیی بن سعید (پسرعموی محقق حلی) را نیز از مشایخ ابن داوود برشمرده است.<ref> الغدیر، عبدالحسین امینی، دارالکتاب الاسلامی، قم، ج 2، ص 347.</ref>
-'''شاگردان'''
 در کتب رجال، تنها به سه نفر از شاگردان ابن داوود اشاره شده است؛ به اعتقاد برخی، آنان شاگردان روایتی وی بوده‌اند، که عبارتند از:
@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۳: @@
 آثار وی عبارتند از: «معرفه الرجال»، «نهایه الطالب فی نسب آل ابیطالب» و «الفلک المشحون».
-'''تألیفات'''
 ابن داوود در کتاب رجالش، آثار خود را این گونه برشمرده است:
@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۷: @@
 از آثار مذکور، برخی به جای مانده که بعضی به چاپ رسیده و بعضی دیگر خطی است.
-'''آثار چاپی'''
 # الرجال: این کتاب یک بار در سال 1383 هـ.ق به کوشش سید جلال الدین محدث ارموی در تهران و بار دیگر در سال 1392 هـ.ق به کوشش سید محمدصادق بحرالعلوم در نجف به چاپ رسیده است.
@@ سطر ۵۹: / سطر ۶۶: @@
 # المنهج القویم فی تسلیم التقدیم: ارجوزه‌ای است با 201 بیت، مشتمل بر داستانی از مباحثه‌های مربوط به «شایسته‌ترین خلیفه پس از پیامبر» که در مجلسی از مجالس علمای مذاهب مختلف در شهر بغداد انجام گرفته است، ابیاتی از این ارجوزه خواهد آمد.
-'''آثار خطی'''
 # التحفه السعدیه: نسخه‌ای از آن، در کتابخانه موزه بغداد وجود دارد.
@@ سطر ۶۸: / سطر ۷۷: @@
 همچنین به گفته افندی؛ سید حسین مجتهد عاملی، رساله‌ای مشتمل بر روایاتی از ائمه به ابن داوود نسبت داده و از آن در کتابش (دفع المناواه عن التفضیل والمساواه) نقل کرده است.<ref> توضیحاتی که در مورد کتاب‌های چاپی و خطی آمده، منقول است از: دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، چ تهران، 1369، ج 1، ص 485.</ref>
-'''جامعیت علمی و تخصص ابن داوود'''
+==جامعیت علمی و تخصص ابن داوود==
 آن چه از آثار ابن داوود و اقوال علما به روشنی بدست می‌آید، این نکته است که: او در علوم مختلف، جامعیت داشته و دست کم در چهار حوزه فقه، کلام، رجال و ادبیات متبحر بوده است. با این حال، تخصص وی در رجال و ادبیات، نظر علما را بیشتر به خود جلب کرده است.
@@ سطر ۸۰: / سطر ۸۹: @@
 {{بیت|حضرت فی بغداد دار علم|فیها جبال نظر و فهم}}
-'''رجال ابن داوود'''
+==رجال ابن داوود==
 شهرت ویژه ابن داوود بیش از همه، مرهون کتاب «رجال» اوست. وی آن را با استفاده از راهنمایی‌ها و تحقیقات استادش، احمد بن طاووس به رشته تحریر درآورد و همین، بر ارزش کتاب می‌افزاید؛ چرا که وی در زمان خود از تبحر و تخصص ویژه‌ای در علم رجال برخوردار بوده است.
@@ سطر ۱۲۴: / سطر ۱۳۳: @@
 * 3. بدخطی و ناخوانایی خط ابن داوود. برخی گفته‌اند علمای گذشته، به دلیل کثرت اهتمام به درس، تدریس، تألیف و سایر امور، به بازبینی کامل همه نسخه‌ها موفق نمی‌شده‌اند. این امر موجب می‌شد که بسیاری از اوقات اغلاطی در دست نویس پدید آید و مؤلف متوجه آن نشود. و یا ناخوانایی خط مؤلف و عدم دست‌یابی آسان به او، موجب می‌شد که استنساخ کننده، کلمه‌ای را به گمان خود صحیح بداند و همان را بنویسد، اما مقصود مؤلف چیز دیگری بوده است،<ref> جهت اطلاع تفصیلی از اقوال علما در این باره، ر.ک: کتاب الرجال ابن داوود، مقدمه و تحقیق سید محمدصادق آل بحرالعلوم، ص 13؛ کلیات فی علم الرجال، آیت الله جعفر سبحانی، ص 114؛ منتهی المقال فی احوال الرجال، ابوعلی حائری، ج 2، ص 417؛ اعیان الشیعه، سید محسن امین، ذیل عنوان «حسن بن علی بن داوود».</ref> البته گفتنی است: به گفته یکی از محققان بزرگ معاصر: این اشتباهات، در کتاب رجال ابن داوود که به تحقیق سید محمدصادق آل بحرالعلوم است، تا حد زیادی رفع شده است.
-'''درگذشت'''
+==درگذشت==
 با وجود مراجعه به منابع مختلف، تاریخ و محل وفات این رجالی نامی، همچون سایر مقاطع زندگی وی روشن نیست؛ اما با توجه به شواهد می‌توان گفت او سال‌هایی از آغاز سده هشتم را درک کرده است. چنان که در بخش تألیفات اشاره شد، ابن داوود در ارجوزه «عقد الجواهر» تاریخ 700 هـ.ق را قید کرده؛ که این نشان می‌دهد وی حداقل تا آخر سده ‌هفتم در قید حیات بوده است.
@@ سطر ۱۴۵: / سطر ۱۵۴: @@
 [[رده:علمای قرن هفتم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۴۳
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
+'''کلیدواژه: ابن داوود حلی، آثار ابن داوود حلی، کتاب الرجال'''
 '''ابن داوود حلی'''<ref> گفتنی است که: شخصیت دیگری نیز با نام «ابن داوود»، مشهور است؛‌ اما باید توجه داشت که کنیه و نام وی، «ابوالحسن محمد بن احمد بن داوود قمی» است. وی از محدثان قرن چهارم، ولادت یافته [[قم]] و متوفی 368 هـ.ق است.</ref>
@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۴: @@
 ابن داوود در کتاب رجالش، آثار خود را این گونه برشمرده است:
-* 1. در رجال: کتاب «الرجال».
+# در رجال: کتاب «الرجال».
+# در فقه: «تحصیل المنافع»، «التحفه السعدیه»، «المقتصر من المختصر»، «الکافی»، «النکت»، «الرائع»، «خلاف المذاهب الخمسه»، «تکمله المعتبر» (ناتمام)، «الجوهره فی نظم التبصره» (این کتاب همان «تبصره» علامه حلی است که ابن داوود آن را به نظم درآورده است)، «لمعه» (در احکام [[فقه]] و منظوم)، «الرائض فی الفرائض» (منظوم)، «عقد الجواهر فی الاشیاء والنظائر» (منظوم)، «اللؤلؤه» (منظوم و ناتمام) و «عده الناسک فی قضاء‌المناسک» (منظوم).
-* 2. در فقه: «تحصیل المنافع»، «التحفه السعدیه»، «المقتصر من المختصر»، «الکافی»، «النکت»، «الرائع»، «خلاف المذاهب الخمسه»، «تکمله المعتبر» (ناتمام)، «الجوهره فی نظم التبصره» (این کتاب همان «تبصره» علامه حلی است که ابن داوود آن را به نظم درآورده است)، «لمعه» (در احکام [[فقه]] و منظوم)، «الرائض فی الفرائض» (منظوم)، «عقد الجواهر فی الاشیاء والنظائر» (منظوم)، «اللؤلؤه» (منظوم و ناتمام) و «عده الناسک فی قضاء‌المناسک» (منظوم).
+# در اصول دین: «الدر الثمین فی اصول الدین» (منظوم)، «الخریده العذراء فی العقیده الغراء» (منظوم) و «الدرج».
+# در منطق: «حل الإشکال فی عقد الأشکال» و «البغیه».
-* 3. در اصول دین: «الدر الثمین فی اصول الدین» (منظوم)، «الخریده العذراء فی العقیده الغراء» (منظوم) و «الدرج».
+# در ادبیات عرب: «الإکلیل التاجی فی العروض»، «قره عین الخلیل فی شرح النطم الجلیل»، «شرح قصیده صدرالدین الساوی»، «مختصر الإیضاح»، «حروف المعجم» و «مختصر اسرار العربیه».
 از آثار مذکور، برخی به جای مانده که بعضی به چاپ رسیده و بعضی دیگر خطی است.
@@ سطر ۶۲: / سطر ۵۴: @@
 '''آثار چاپی'''
-* 1. الرجال: این کتاب یک بار در سال 1383 هـ.ق به کوشش سید جلال الدین محدث ارموی در تهران و بار دیگر در سال 1392 هـ.ق به کوشش سید محمدصادق بحرالعلوم در نجف به چاپ رسیده است.
+# الرجال: این کتاب یک بار در سال 1383 هـ.ق به کوشش سید جلال الدین محدث ارموی در تهران و بار دیگر در سال 1392 هـ.ق به کوشش سید محمدصادق بحرالعلوم در نجف به چاپ رسیده است.
+# ارجوزه فی الکلام: منظومه‌ای است زیبا در 145 بیت، با الفاظی موجز درباره‌ عقاید کلامی شیعه.
-* 2. ارجوزه فی الکلام: منظومه‌ای است زیبا در 145 بیت، با الفاظی موجز درباره‌ عقاید کلامی شیعه.
+# عقد الجواهر فی الاشباه والنظائر: در نسخه چاپی، «جواهرالکلام فی الاشباه والنظائر» نامیده شده است. این ارجوزه با 1309 بیت در 10 [[ذی القعده]] 700 هـ.ق در [[کاظمین]] سروده شده است.
+# المنهج القویم فی تسلیم التقدیم: ارجوزه‌ای است با 201 بیت، مشتمل بر داستانی از مباحثه‌های مربوط به «شایسته‌ترین خلیفه پس از پیامبر» که در مجلسی از مجالس علمای مذاهب مختلف در شهر بغداد انجام گرفته است، ابیاتی از این ارجوزه خواهد آمد.
 '''آثار خطی'''
-* 1. التحفه السعدیه: نسخه‌ای از آن، در کتابخانه موزه بغداد وجود دارد.
+# التحفه السعدیه: نسخه‌ای از آن، در کتابخانه موزه بغداد وجود دارد.
+# تحصیل المنافع: نسخه‌ای از آن، در کتابخانه سید محمدعلی روضاتی در اصفهان است.
-* 2. تحصیل المنافع: نسخه‌ای از آن، در کتابخانه سید محمدعلی روضاتی در اصفهان است.
+# الجوهره فی نظم التبصره: دو نسخه از آن در کتابخانه آیت الله مرعشی موجود است.
+# المقتصر من المختصر: نسخه‌ای از آن در کتابخانه مجلس موجود است.
 همچنین به گفته افندی؛ سید حسین مجتهد عاملی، رساله‌ای مشتمل بر روایاتی از ائمه به ابن داوود نسبت داده و از آن در کتابش (دفع المناواه عن التفضیل والمساواه) نقل کرده است.<ref> توضیحاتی که در مورد کتاب‌های چاپی و خطی آمده، منقول است از: دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، چ تهران، 1369، ج 1، ص 485.</ref>
@@ سطر ۹۰: / سطر ۷۶: @@
 [[علامه امینی]] در آغاز جلد ششم الغدیر، با ارائه شرح حالی کوتاه از ابن داوود، او را در شمار «شعرای غدیر در قرن هشتم» آورده و پاره‌ای از اشعارش را ذکر کرده است؛ که ابیاتی از آن را می‌آوریم:
-و قد جرت لی قصه غریبه × قد نتجت قضیه عجیبه
+{{بیت|و قد جرت لی قصه غریبه|قد نتجت قضیه عجیبه}}
+{{بیت|فاعتبروا فیها ففیها معتبر|یغنی عن الاغراق فی قوس النظر}}
-فاعتبروا فیها ففیها معتبر × یغنی عن الاغراق فی قوس النظر
+{{بیت|حضرت فی بغداد دار علم|فیها جبال نظر و فهم}}
 '''رجال ابن داوود'''
@@ سطر ۱۴۸: / سطر ۱۳۲: @@
 صاحب ریاض العلماء نیز گفته است که: در مشهد [[امام رضا]] علیه‌السلام نسخه‌ای از کتاب «فصیح» را دیده که در آخر آن به خط ابن داوود آمده است: «نوشته است حسن بن علی بن داوود در سیزده [[رمضان]] سال 741 هـ.ق».<ref> الغدیر، ج 6، ص 8.</ref>
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
-----
 '''تاليفات'''
@@ سطر ۱۵۷: / سطر ۱۴۳: @@
 * '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=37566&scope=HalOLVgPCsvTrX9OvGaTNVkgcetTcaV2&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%AF&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true کتاب رجال ابن داود]'''
 [[رده:علمای قرن هفتم]]