ابن حمزه طوسی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ ابن حمزه را به ابن حمزه طوسی که تغییرمسیر بود منتقل کرد

2023-04-25T12:13:48Z

مهدی موسوی صفحهٔ ابن حمزه را به ابن حمزه طوسی که تغییرمسیر بود منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۹

2023-04-25T12:09:23Z

مهدی موسوی در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۱

2023-04-25T10:51:08Z

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-26T12:53:56Z

پروژه2: سنجش کیفی

Aghajani در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۵۰

2019-06-22T05:50:56Z

سید مهدی خدایی: /* گفتار صاحب رياض در مورد ابن حمزه */

2018-09-26T09:33:15Z

‏گفتار صاحب رياض در مورد ابن حمزه

سید مهدی خدایی: درج الگوی رتبه بندی و اصلاح مطالب

2018-09-26T09:32:50Z

درج الگوی رتبه بندی و اصلاح مطالب

Zamani: پیوندها اشتباه بود حذف کردم

2017-03-04T06:30:01Z

پیوندها اشتباه بود حذف کردم

Zamani در ‏۴ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۲۶

2017-03-04T06:26:23Z

Zamani در ‏۴ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۱۸

2017-03-04T06:18:30Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-«محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌» معروف به «عمادالدين طوسى»، فقیه و محدث [[امامیه|امامی]] در قرن ششم هجری است. كتابش با نام «الوسيله» در فقه معروف است و به همین خاطر او را «صاحب الوسيله» نيز گفته اند. الوسیلة الی نیل الفضیلة معروفترین اثر ابن حمزه کتابی است فقهی به شیوه فتوایی که شامل همه ابواب فقه است .
+'''«عمادالدین محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌»''' (زنده در ۵۸۵ ق)، معروف به «ابن‌ حمزه»، از فقهای بزرگ [[شیعه]] در قرن ششم هجری است. معروفترین کتاب [[فقه|فقهی]] او «الوسیلة الی نیل الفضیلة» است که به همین خاطر او را «صاحب الوسیله» نیز گفته‌اند.
-== زندگی‌نامه ==
+محمد بن حسن شوهانى که از بزرگان فقها و از [[مشایخ]] روایت و [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] از اساتید ابن حمزه بوده، و سید‌ ‎نسابه عبدالحمید بن فخار بن معد از شاگردان اوست.
-سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست، شايد در حدود نيمه دوم قرن ششم قمری درگذشته است. مدفنش در [[كربلا]]، در دروازه [[نجف]]، در محلى به نام «بستان» معروف و مزار است.
+سال وفات ابن حمزه دقیقاً معلوم نیست، شاید در حدود نیمه دوم قرن ششم قمری درگذشته است. صاحب کتاب «[[تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعة]]» مى‌گوید: «من تاریخ وفات ابن حمزه را نمى‌دانم، فقط همین قدر مى‌دانم که وى در [[کربلا|کربلا]] فوت کرد و در باغى بیرون از شهر [[نجف]] دفن شد.»
-==آثار و تأليفات ==
+==آثار و تألیفات==
-ابن حمزه تأليفاتی دارد كه صاحب [[ريحانة الادب]] برخى از آنها را به اين ترتيب ذكر مى كند:
+ابن حمزه تألیفاتی دارد که صاحب [[ریحانة الادب]] برخى از آنها را به این ترتیب ذکر مى کند:
-#[[الثاقب فی المناقب (کتاب)|الثاقب في المناقب]]؛ اين كتاب به ذكر فضايل و [[معجزات]] انبياء عليهم‌السلام، [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله و [[اهل بیت]] آن حضرت می پردازد.
+#الوسیلة الى نیل الفضیلة؛ معروفترین اثر ابن حمزه کتابی است فقهی به شیوه [[فتوا|فتوایی]] که شامل همه ابواب فقه است. این کتاب بر اساس‌ آنچه‌ از نامۀ علقمی‌ وزیر به‌ تاج‌الدین‌ ابن‌ صلایا برمی‌آید، از رایج‌ترین‌ کتب‌ بین‌ شیعۀ [[عراق‌]] (به‌ خصوص‌ [[حله|حلّه‌]]) در سدۀ ۷ ق‌. بوده‌ است‌.
-#الرائع في الشرائع (در فقه)
+#[[الثاقب فی المناقب (کتاب)|الثاقب فی المناقب]]؛ این کتاب به ذکر فضایل و [[معجزات]] انبیاء علیهم‌السلام، [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله و [[اهل بیت]] آن حضرت می پردازد.
-#الوسيلة الى نيل الفضيلة، كه در حدود هشت هزار سطر مى باشد.<ref>ريحانة الادب،ج 4، ص 202. در جلد هفتم آن تعداد يازده نفر از كسانى را كه با عنوان ابن حمزه شهرت دارند معرفى شده اند، ص 552-480.</ref> این کتاب بر اساس‌ آنچه‌ از نامۀ علقمی‌ وزير به‌ تاج‌الدين‌ ابن‌ صلايا برمی‌آيد، از رايج‌ترين‌ كتب‌ بين‌ شيعۀ [[عراق‌]] (به‌ خصوص‌ [[حله|حلّه‌]]) در سدۀ ۷ ق‌. بوده‌ است‌.
+#الرائع فی الشرائع (در فقه)
 #الواسطة.
 #المعجزات.
 #مسائل‌ فی‌ الفقه.
-#التعمیم و التنبیه.
+#التعمیم.
-#نهج العرفان الى هداية الايمان (بنابر نظر صاحب رياض).
+#التنبیه.
 ==ابن حمزه در نظر عالمان==
-* [[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب الدین]] (متوفای بعد از 585) در کتاب [[فهرست شیخ منتجب الدین (کتاب)|فهرست]] خود که شامل تراجم رجال بعد از [[شیخ طوسی]] است، او را چنین یاد کرده و ستوده است: شیخ امام عمادالدین ابوجعفر محمد بن علی بن حمزه طوسی مشهدی، فقیه عالم واعظ او راست تصانیفی، از جمله: الوسیلة، الواسطة، الرائع فی الشرائع، المعجزات و مسائل فقهیة.
+*[[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب الدین]] (متوفای بعد از ۵۸۵) در کتاب [[فهرست شیخ منتجب الدین (کتاب)|فهرست]] خود که شامل تراجم رجال بعد از [[شیخ طوسی]] است، او را چنین یاد کرده و ستوده است: شیخ امام عمادالدین ابوجعفر محمد بن علی بن حمزه طوسی مشهدی، فقیه عالم واعظ او راست تصانیفی، از جمله: الوسیلة، الواسطة، الرائع فی الشرائع، المعجزات و مسائل فقهیة.
-* [[شیخ طبرسی|شیخ طبرسى]] نويسنده كتاب وسيله را به عنوان شيخ بزرگوار و امام علامه فقيه ناصرالشريعه، حجت الاسلام عمادالدين تعبير آورده است.
+*[[شیخ طبرسی|شیخ طبرسى]] نویسنده کتاب وسیله را به عنوان شیخ بزرگوار و امام علامه فقیه ناصرالشریعه، حجت الاسلام عمادالدین تعبیر آورده است.
-* [[میرزا عبدالله افندی|صاحب رياض]] در جلد پنجم كتاب خود در مورد او گويد: «شيخ بزرگوار امام عمادالدين ابوجعفر محمد بن على بن حمزة الطوسى المشهدى. فقيه بزرگوار و واعظ گرانمايه اى است...».<ref>رياض العلماء و حياض الفضلاء، ج 5، ص 123.</ref>
+*[[میرزا عبدالله افندی|صاحب ریاض]] در جلد پنجم کتاب خود در مورد او گوید: «شیخ بزرگوار امام عمادالدین ابوجعفر محمد بن على بن حمزة الطوسى المشهدى. فقیه بزرگوار و واعظ گرانمایه اى است...».<ref>ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>
-* مرحوم [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر موسوى خوانسارى]] در كتاب شريف [[روضات الجنات (کتاب)|روضات]]، شرح زندگى او را آورده و درباره او مى نويسد: «الوسیلة و الواسطة كه هر دو از متون فقهى مى باشند، از تاليفات او هستند و خوشبختانه هر دو كتاب تاكنون باقى مانده اند و مورد استناد فقهاء ما مى باشند».
+*مرحوم [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر موسوى خوانسارى]] در کتاب شریف [[روضات الجنات (کتاب)|روضات]]، شرح زندگى او را آورده و درباره او مى نویسد: «الوسیلة و الواسطة که هر دو از متون فقهى مى باشند، از تالیفات او هستند و خوشبختانه هر دو کتاب تاکنون باقى مانده اند و مورد استناد فقهاء ما مى باشند».
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی.
-*[https://www.cgie.org.ir/fa/article/223007/%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی.
+*"ابن حمزه"، [https://www.cgie.org.ir/fa/article/223007/%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]، از احمد پاکتچی.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۴۷: / سطر ۵۹: @@
 |رده=دارد
 }}
 [[رده: علمای قرن ششم]]
-[[رده:فقیهان]]
+[[رده: علماء شیعه]][[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-ابوجعفر محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌؛ معروف به عمادالدين طوسى، فقیه امامی قرن 5-6 هجری قمری و اهل خراسان است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، مرتضی مطهری، ص 298./ دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی </ref> بعضى او را هم طبقه شاگردان شيخ دانسته و بعضى دوره او را از اين هم متاخرتر دانسته اند. سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست، شايد در حدود نيمه دوم قرن ششم درگذشته است. كتابش با نام «وسيله» در فقه معروف است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، ص 298.</ref> و به همین خاطر او را «صاحب الوسيله» نيز گفته اند و چون زندگى او معاصر با [[شيخ طوسى]] يا پس از درگذشت او بوده است، با توجه به جنبه فقاهت به او ابوجعفر ثانى يا ابوجعفر متاخر گفته اند.(چون كنيه شيخ طوسى نيز ابوجعفر بوده است.) او معاصر با شيخ منتجب الدين رازى است.
+«محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌» معروف به «عمادالدين طوسى»، فقیه و محدث [[امامیه|امامی]] در قرن ششم هجری است. كتابش با نام «الوسيله» در فقه معروف است و به همین خاطر او را «صاحب الوسيله» نيز گفته اند. الوسیلة الی نیل الفضیلة معروفترین اثر ابن حمزه کتابی است فقهی به شیوه فتوایی که شامل همه ابواب فقه است .
-==تاليفات ابن حمزه==
+== زندگی‌نامه ==
-او تاليفاتی دارد كه صاحب ريحانة الادب برخى از آنها را به اين ترتيب ذكر مى كند:
+سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست، شايد در حدود نيمه دوم قرن ششم قمری درگذشته است. مدفنش در [[كربلا]]، در دروازه [[نجف]]، در محلى به نام «بستان» معروف و مزار است.
-# [[الثاقب في المناقب]] في المعجزات الباهرات للنبى صلی الله علیه و آله والائمة المعصومين الهداة.
+==آثار و تأليفات ==
-==گفتار صاحب رياض در مورد ابن حمزه==
+ابن حمزه تأليفاتی دارد كه صاحب [[ريحانة الادب]] برخى از آنها را به اين ترتيب ذكر مى كند:
-صاحب رياض در جلد پنجم كتاب خود در مورد او گويد: «شيخ بزرگوار امام عمادالدين ابوجعفر محمد بن على بن حمزة الطوسى المشهدى. فقيه بزرگوار و واعظ گرانمايه اى است. او كتابهايى دارد كه طبق نوشته منتجب الدين رازى از آنها: الوسيله - الواسطه - الرائع في الشرائع - المعجزات في مسائل الفقه مى باشد».<ref>رياض العلماء و حياض الفضلاء، ج 5، ص 123.</ref>
+#[[الثاقب فی المناقب (کتاب)|الثاقب في المناقب]]؛ اين كتاب به ذكر فضايل و [[معجزات]] انبياء عليهم‌السلام، [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله و [[اهل بیت]] آن حضرت می پردازد.
-او سپس مى افزايد: «او مشهور به ابوجعفر متاخر مى باشد، گرچه برخى از بزرگان در كتاب خويش او را از شاگردان [[شيخ طوسى]] نام برده اند و كتاب «التنبه» را به او نسبت داده اند ولى به نظر اينجانب در صحت اين انتساب، نظر و ايراد وجود دارد. برخى از افاضل در مصنف كتاب الوسيله مرتكب اشتباه شده اند. شيخ نجيب الدين يحيى بن سعيد حلى در كتاب «نزهة الخاطر» آن را به شيخ ابوجعفر محمد بن على الطوسى نسبت داده است و گفته است او همان فردى است كه اصحاب ما اقوال او را در [[فقه]] نقل مى نمايند. نويسنده كتاب «اسرار الائمه» گفته است: «عمادالدين طوسى كتابى درباره معجزات ائمه و پيشوايان دارد». شايد مقصود او همين شخصيت مورد ترجمه ما باشد و شهيد ثانى در كتاب «الجمعه» كتابى به نام «نهج العرفان الى هداية الايمان» را به عمادالدين طبرسى نسبت داده است و از آن مطلبى نقل مى كند و ظاهر اين است كه طبرسى اشتباهى از قلم ناسخ باشد بلكه صحيح آن عمادالدين طوسى، همين شخصيت مورد ترجمه باشد، چون ما عمادالدين طبرسى سراغ نداريم».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
+==ابن حمزه در نظر عالمان==
-صاحب رياض در پايان مى افزايد: «برخى كتاب الوسيله را از تاليفات ابى يعلى محمد بن الحسن داماد شيخ طوسى دانسته اند و آن هم اشتباه است، چون عماد طوسى متاخرتر از ابى يعلى است».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
+* [[شیخ منتجب الدین رازی|شیخ منتجب الدین]] (متوفای بعد از 585) در کتاب [[فهرست شیخ منتجب الدین (کتاب)|فهرست]] خود که شامل تراجم رجال بعد از [[شیخ طوسی]] است، او را چنین یاد کرده و ستوده است: شیخ امام عمادالدین ابوجعفر محمد بن علی بن حمزه طوسی مشهدی، فقیه عالم واعظ او راست تصانیفی، از جمله: الوسیلة، الواسطة، الرائع فی الشرائع، المعجزات و مسائل فقهیة.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی
-*دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی
+*فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۰: @@
 [[رده: علمای قرن ششم]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 *فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی
 *دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی
 [[رده: علمای قرن ششم]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 او تاليفاتی دارد كه صاحب ريحانة الادب برخى از آنها را به اين ترتيب ذكر مى كند:
-# الثاقب في المناقب في المعجزات الباهرات للنبى صلی الله علیه و آله والائمة المعصومين الهداة.
+# [[الثاقب في المناقب]] في المعجزات الباهرات للنبى صلی الله علیه و آله والائمة المعصومين الهداة.
 # الرائع في الشرائع (فقه)
 # الواسطه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۳۳
سطر ۱۹:		سطر ۱۹:

	صاحب رياض در پايان مى افزايد: «برخى كتاب الوسيله را از تاليفات ابى يعلى محمد بن الحسن داماد شيخ طوسى دانسته اند و آن هم اشتباه است، چون عماد طوسى متاخرتر از ابى يعلى است».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>		صاحب رياض در پايان مى افزايد: «برخى كتاب الوسيله را از تاليفات ابى يعلى محمد بن الحسن داماد شيخ طوسى دانسته اند و آن هم اشتباه است، چون عماد طوسى متاخرتر از ابى يعلى است».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
−

	صاحب رياض در شرح حال او مى افزايد: «در تكميل تقسيمات برخى از فقها كه عبادات را پنج باب: [[نماز]]، [[زكات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[جهاد]] دانسته اند، شيخ ابوجعفر محمد بن على طوسى در كتاب «الوسيله» آن را ده باب شمرده است، به اين ترتيب: [[غسل جنابت]]، [[خمس]]، [[اعتكاف]]، [[عمره]] و [[رباط]] را بر آن پنج نوع اول افزوده است و شيخ ابو يعلى سلار آن را شش باب شمرده است، جهاد را از آن تقسيم حذف كرده و طهارت و اعتكاف را بر آن تقسيم نخست افزوده است و برخى از فقها مانند ابوالصلاح عبادات را ده نوع شمرده است، جهاد را از تقسيم اول حذف كرده است و به جاى آن وفاء به نذر و عهد و وعده و برهان، قسم و اداء امانت و خروج از وصايا و حقوق مردم را افزوده است».<ref>روضات الجنات، ج 6، ص 268.</ref>		صاحب رياض در شرح حال او مى افزايد: «در تكميل تقسيمات برخى از فقها كه عبادات را پنج باب: [[نماز]]، [[زكات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[جهاد]] دانسته اند، شيخ ابوجعفر محمد بن على طوسى در كتاب «الوسيله» آن را ده باب شمرده است، به اين ترتيب: [[غسل جنابت]]، [[خمس]]، [[اعتكاف]]، [[عمره]] و [[رباط]] را بر آن پنج نوع اول افزوده است و شيخ ابو يعلى سلار آن را شش باب شمرده است، جهاد را از آن تقسيم حذف كرده و طهارت و اعتكاف را بر آن تقسيم نخست افزوده است و برخى از فقها مانند ابوالصلاح عبادات را ده نوع شمرده است، جهاد را از تقسيم اول حذف كرده است و به جاى آن وفاء به نذر و عهد و وعده و برهان، قسم و اداء امانت و خروج از وصايا و حقوق مردم را افزوده است».<ref>روضات الجنات، ج 6، ص 268.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۳
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-ابوجعفر محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌؛ معروف به عمادالدين طوسى، فقیه امامی قرن 5-6 هجری قمری و اهل خراسان است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، مرتضی مطهری، ص 298./ دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی </ref> بعضى او را هم طبقه شاگردان شيخ دانسته و بعضى دوره او را از اين هم متاخرتر دانسته اند. نياز به تحقيق بيشترى است. سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست، شايد در حدود نيمه دوم قرن ششم درگذشته است. اهل خراسان است. كتابش با نام «وسيله» در فقه معروف است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، ص 298.</ref> و به همین خاطر او را «صاحب الوسيله» نيز گفته اند و چون زندگى او معاصر با [[شيخ طوسى]] يا پس از درگذشت او بوده است، با توجه به جنبه فقاهت به او ابوجعفر ثانى يا ابوجعفر متاخر گفته اند.(چون كنيه شيخ طوسى نيز ابوجعفر بوده است.) او معاصر با شيخ منتجب الدين رازى است.
+{{خوب}}
 ==تاليفات ابن حمزه==
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۶: @@
 صاحب رياض در جلد پنجم كتاب خود در مورد او گويد: «شيخ بزرگوار امام عمادالدين ابوجعفر محمد بن على بن حمزة الطوسى المشهدى. فقيه بزرگوار و واعظ گرانمايه اى است. او كتابهايى دارد كه طبق نوشته منتجب الدين رازى از آنها: الوسيله - الواسطه - الرائع في الشرائع - المعجزات في مسائل الفقه مى باشد».<ref>رياض العلماء و حياض الفضلاء، ج 5، ص 123.</ref>
-او سپس مى افزايد: «او مشهور به ابوجعفر متاخر مى باشد، گرچه برخى از بزرگان در كتاب خويش او را از شاگردان [[شيخ طوسى]] نام برده اند و كتاب «التنبه» را به او نسبت داده اند ولى به نظر اينجانب در صحت اين انتساب، نظر و ايراد وجود دارد. برخى از افاضل در مصنف كتاب الوسيله مرتكب اشتباه شده اند. شيخ نجيب الدين يحيى بن سعيد حلى در كتاب «نزهة الخاطر» آن را به شيخ ابوجعفر محمد بن على الطوسى نسبت داده است و گفته است او همان فردى است كه اصحاب ما اقوال او را در [[فقه]] نقل مى نمايند. نويسنده كتاب «اسرار الائمه» گفته است: «عمادالدين طوسى كتابى درباره معجزات ائمه و پيشوايان دارد». شايد مقصود او همين شخصيت مورد ترجمه ما باشد و شهيد ثانى در كتاب «الجمعه» كتابى به نام «نهج العرفان الى هداية الايمان» را به عمادالدين طوسى نسبت داده است و از آن مطلبى نقل مى كند و ظاهر اين است كه طبرسى اشتباهى از قلم ناسخ باشد بلكه صحيح آن عمادالدين طوسى، همين شخصيت مورد ترجمه باشد، چون ما عمادالدين طبرسى سراغ نداريم».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
+او سپس مى افزايد: «او مشهور به ابوجعفر متاخر مى باشد، گرچه برخى از بزرگان در كتاب خويش او را از شاگردان [[شيخ طوسى]] نام برده اند و كتاب «التنبه» را به او نسبت داده اند ولى به نظر اينجانب در صحت اين انتساب، نظر و ايراد وجود دارد. برخى از افاضل در مصنف كتاب الوسيله مرتكب اشتباه شده اند. شيخ نجيب الدين يحيى بن سعيد حلى در كتاب «نزهة الخاطر» آن را به شيخ ابوجعفر محمد بن على الطوسى نسبت داده است و گفته است او همان فردى است كه اصحاب ما اقوال او را در [[فقه]] نقل مى نمايند. نويسنده كتاب «اسرار الائمه» گفته است: «عمادالدين طوسى كتابى درباره معجزات ائمه و پيشوايان دارد». شايد مقصود او همين شخصيت مورد ترجمه ما باشد و شهيد ثانى در كتاب «الجمعه» كتابى به نام «نهج العرفان الى هداية الايمان» را به عمادالدين طبرسى نسبت داده است و از آن مطلبى نقل مى كند و ظاهر اين است كه طبرسى اشتباهى از قلم ناسخ باشد بلكه صحيح آن عمادالدين طوسى، همين شخصيت مورد ترجمه باشد، چون ما عمادالدين طبرسى سراغ نداريم».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
 صاحب رياض در پايان مى افزايد: «برخى كتاب الوسيله را از تاليفات ابى يعلى محمد بن الحسن داماد شيخ طوسى دانسته اند و آن هم اشتباه است، چون عماد طوسى متاخرتر از ابى يعلى است».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
-صاحب رياض در شرح حال او مى افزايد: «در تكميل تقسيمات برخى از فقها كه عبادات را پنج باب: [[نماز]]، [[زكات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[جهاد]] دانسته اند، شيخ ابوجعفر محمد بن على طوسى در كتاب «الوسيله» آن را ده باب شمرده است، به اين ترتيب: [[غسل جنابت]]، [[خمس]]، [[اعتكاف]]، [[عمره]] و [[رباط]] را بر آن پنج نوع اول افزوده است و شيخ ابو يعلى سلار آن را شش باب شمرده است، جهاد را از آن تقسيم حذف كرده و طهارت و اعتكاف را بر آن تقسيم نخست افزوده است و برخى از فقها مانند ابوالصلاح (شرح زندگى او گذشت) عبادات را ده نوع شمرده است، جهاد را از تقسيم اول حذف كرده است و به جاى آن وفاء به نذر و عهد و وعده و برهان، قسم و اداء امانت و خروج از وصايا و حقوق مردم را افزوده است».<ref>روضات الجنات، ج 6، ص 268.</ref>
+صاحب رياض در شرح حال او مى افزايد: «در تكميل تقسيمات برخى از فقها كه عبادات را پنج باب: [[نماز]]، [[زكات]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[جهاد]] دانسته اند، شيخ ابوجعفر محمد بن على طوسى در كتاب «الوسيله» آن را ده باب شمرده است، به اين ترتيب: [[غسل جنابت]]، [[خمس]]، [[اعتكاف]]، [[عمره]] و [[رباط]] را بر آن پنج نوع اول افزوده است و شيخ ابو يعلى سلار آن را شش باب شمرده است، جهاد را از آن تقسيم حذف كرده و طهارت و اعتكاف را بر آن تقسيم نخست افزوده است و برخى از فقها مانند ابوالصلاح عبادات را ده نوع شمرده است، جهاد را از تقسيم اول حذف كرده است و به جاى آن وفاء به نذر و عهد و وعده و برهان، قسم و اداء امانت و خروج از وصايا و حقوق مردم را افزوده است».<ref>روضات الجنات، ج 6، ص 268.</ref>
-از اين سخن منزلت و اعتبار علمى و اجتماعى او روشن مى گردد و هم رديف شمرده شدن او با فقهاء و پيشتازانى مانند سلار و ابوالصلاح حلبى كه هر دو از بزرگترين فقهاى نامدار دوره [[شيخ طوسى]] (اعلى الله مقامه الشريف) مى باشند، روشن مى گردد و تا حدودى هم عصر و نزديك به عهد بودن آنان نيز معلوم مى شود.
+از اين سخن منزلت و اعتبار علمى و اجتماعى او روشن مى گردد و هم رديف شمرده شدن او با فقهاء و پيشتازانى مانند سلار و ابوالصلاح حلبى كه هر دو از بزرگترين فقهاى نامدار دوره [[شيخ طوسى]] مى باشند، روشن مى گردد و تا حدودى هم عصر و نزديك به عهد بودن آنان نيز معلوم مى شود.
 صاحب رياض در پايان گفتار خود، درباره او مى افزايد: «الثاقب في المناقب» او، كتاب بسيار جالب و منظم در نوع خود مى باشد. فضائل، كرامات، معجزات [[پيامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله، [[حضرت فاطمه]] زهرا سلام الله علیها و پيشوايان معصوم علیهم السلام را در آن كتاب نقل كرده است و چون اين كتاب با توجه به نگارش آن در اختيار محمدون متاخر، (محمد فيض صاحب الوافى، محمدتقى مجلسى صاحب [[بحارالانوار]] و محمد حر عاملى صاحب الوسائل) نبوده است تا از آن مطالبى نقل نمايند و ما به عنوان يادگار و كسب ذخيره آخرت بخشى از آن كتاب را در روضات مى آوريم.
-سپس به بازگويى قسمتى از آن كتاب در مورد معجزات پيامبر عالي قدر اسلام صلی الله علیه و آله و كرامات اهل بيت عصمت علیهم السلام كه فراگيرنده معجزات تمام انبياء سلف است، مى پردازد و سه كرامت ارزنده و بسيارآموزنده از آن كتاب نقل مى كند كه طالبان تفصيل مى توانند به آن كتاب مراجعه كنند.<ref>روضات الجنات، ص 273، چاپ اسماعيليان قم.</ref>
+==گفتار صاحب روضات در مورد ابن حمزه==
-و اجمال آن سه كرامت به ترتيب زير است:
+دانشمند متتبع، مرحوم ميرزا محمدباقر موسوى خوانسارى در كتاب شريف روضات، شرح زندگى او را آورده و درباره او مى نويسد: «كتاب وسيله و واسطه كه هر دو از متون فقهى مى باشند، از تاليفات او هستند و خوشبختانه هر دو كتاب تاكنون باقى مانده اند و مورد استناد فقهاء ما مى باشند».
-# داستان ابوالصمصام و معجزه رسول اكرم صلی الله علیه و آله در اخبار از منويات او و درخواست هشتاد شتر از اميرالمؤمنين علیه السلام پس از رحلت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله و سخن سلمان به ابوبكر جايى كه مى گويد: كردى و نكردى و حق ميره ببردى، چه بهتر حق را به صاحب حق برگردانى.
+و مرحوم طبرسى نويسنده آن را به عنوان شيخ بزرگوار و امام علامه فقيه ناصرالشريعه، حجت الاسلام عمادالدين تعبير آورده است. باز او از كتاب «الثاقب في المناقب» او نام برده است و از نوشتار او معلوم مى گردد كه او در طبقه شاگردان شيخ الطائفه يا از شاگردان او دانسته است.<ref>روضات الجنات، ج6، ص263.</ref>
 ==وفات او==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{عدم احراز اعتبار منبع|ماخذ=پایگاه}}
+ابوجعفر محمد بن‌ علی‌ بن‌ حمزه طوسی‌؛ معروف به عمادالدين طوسى، فقیه امامی قرن 5-6 هجری قمری و اهل خراسان است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، مرتضی مطهری، ص 298./ دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل "ابن حمزه" از احمد پاکتچی </ref> بعضى او را هم طبقه شاگردان شيخ دانسته و بعضى دوره او را از اين هم متاخرتر دانسته اند. نياز به تحقيق بيشترى است. سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست، شايد در حدود نيمه دوم قرن ششم درگذشته است. اهل خراسان است. كتابش با نام «وسيله» در فقه معروف است.<ref>آشنايى با علوم اسلامى، ص 298.</ref> و به همین خاطر او را «صاحب الوسيله» نيز گفته اند و چون زندگى او معاصر با [[شيخ طوسى]] يا پس از درگذشت او بوده است، با توجه به جنبه فقاهت به او ابوجعفر ثانى يا ابوجعفر متاخر گفته اند.(چون كنيه شيخ طوسى نيز ابوجعفر بوده است.) او معاصر با شيخ منتجب الدين رازى است.
-ابن حمزه معروف به عمادالدين طوسى. (متوفى 585 هـ.ق)
+==تاليفات ابن حمزه==
 او تاليفات متعددى دارد كه صاحب ريحانة الادب برخى از آنها را به اين ترتيب ذكر مى كند:
@@ سطر ۲۳: / سطر ۱۱: @@
 # نهج العرفان الى هداية الايمان، بنابر نظر صاحب رياض.
-==گفتار صاحب رياض==
+==گفتار صاحب رياض در مورد ابن حمزه==
 صاحب رياض در جلد پنجم كتاب خود در مورد او گويد: «شيخ بزرگوار امام عمادالدين ابوجعفر محمد بن على بن حمزة الطوسى المشهدى. فقيه بزرگوار و واعظ گرانمايه اى است. او كتابهايى دارد كه طبق نوشته منتجب الدين رازى از آنها: الوسيله - الواسطه - الرائع في الشرائع - المعجزات في مسائل الفقه مى باشد».<ref>رياض العلماء و حياض الفضلاء، ج 5، ص 123.</ref>
@@ سطر ۳۱: / سطر ۱۹: @@
 صاحب رياض در پايان مى افزايد: «برخى كتاب الوسيله را از تاليفات ابى يعلى محمد بن الحسن داماد شيخ طوسى دانسته اند و آن هم اشتباه است، چون عماد طوسى متاخرتر از ابى يعلى است».<ref>مدرك سابق، همان صفحه.</ref>
-==گفتار صاحب روضات==
+==گفتار صاحب روضات در مورد ابن حمزه==
 دانشمند متتبع، مرحوم ميرزا محمدباقر موسوى خوانسارى در كتاب شريف روضات، شرح زندگى او را آورده و درباره او مى نويسد: «كتاب وسيله و واسطه كه هر دو از متون فقهى مى باشند، از تاليفات او هستند و خوشبختانه هر دو كتاب تاكنون باقى مانده اند و مورد استناد فقهاء ما مى باشند».
@@ سطر ۵۴: / سطر ۴۲: @@
 ==وفات او==
+سال دقیق رحلت او مشخص نیست و مدفنش در [[كربلا]]، در دروازه نجف، در محلى به نام «بستان» معروف و مزار است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-[http://www.ghadeer.org/site/tarbeiat/mozooat/088/A/fo-n13.htm سایت غدیر]
+فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی
-'''پيوند ها'''
+==پيوند ها==
 * '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=64732&scope=95YYli2geUHP1uNRnoXWHdNqBU3hT89K&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگینامه]'''
 * '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=35648&scope=95YYli2geUHqM6hS-9m2nQukfmwpSpoh&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگینامه (ترجمه)]'''
 [[رده: علمای قرن ششم]]