ابلّه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۷

2023-04-11T09:47:02Z

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-18T14:03:45Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: درج الگوی رتبه بندی

2018-09-23T09:27:18Z

درج الگوی رتبه بندی

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۳ مارس ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۵۲

2013-03-13T11:52:22Z

Saeed zamani: ایجاد

2013-03-13T10:32:24Z

ایجاد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{{بخشی از یک کتاب}}
شهرى است بر كنار رودى به همين نام و يكى از جنّات اربعه دنياى قديم بوده است. ابلّه معرّب كلمه يونانى «آپولوگوس» «2» است. سابقه آن از زمان ساسانيان،
__________________________________________________
(1). سفرنامه ابن بطوطه؛ ج 1، ص 195- 198.
(2). sogolopA
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى، ج‌1، ص: 284
بلكه قديمتر است. «1» بلاذرى مى‌نويسد: هنگامى كه خالد بن وليد در سال دوازده هجرى قمرى به بصره آمد و عزم رفتن به كوفه كرد سويد بن قحطبه را در جنگ با مردم ابلّه يارى داد. «2» ابن خرداذبه از ابلّه نام برده و از گفته او چنين برمى‌آيد كه در زمان او ابلّه هنوز عنوان بندرى تجارى را در كنار شط العرب داشته است. او مى‌نويسد: ... از بغداد با كشتى از راه دجله به ابلّه مى‌رسند و از آنجا به سوى عمان و سند و هند و چين حركت مى‌كنند. «3» اصطخرى در وصف ابلّه مى‌نويسد: شهرى كوچك است ليكن نعمت فراوان دارد و آبادان است ... ابلّه هورى بزرگ دارد كه بيم غرق كشتيها در آن مى‌رود و آن را هور ابلّه خوانند. «4» صاحب حدود العالم مى‌نويسد: از ابلّه دستار و عمّامه بلّى خيزد. «5» به نوشته مقدسى، ابلّه بر كنار دجله و در دهانه نهر بصره در سمت شمال آن قرار دارد. مسجد جامع شهر در قسمت بالاى آن آباد و بزرگ است و شهر از بصره جمع‌وجورتر و مرفّه‌تر است، در ابلّه از كتان، پارچه‌اى چون قصب مى‌بافند. «6» ناصر خسرو قباديانى كه نيم قرن بعد از مقدسى، ابلّه را ديده در وصف آن مى‌نويسد:
آن را شهرى آبادان ديدم با قصرها و بازارها و مساجد و اربطه (رباطها) كه حدّ و وصف نتوان كرد. اصل شهر بر جانب شمال رود بود و در جانب جنوب رود، محله‌ها و مساجد و رباطها و بازارها و بناهاى عظيم بود، چنانكه از آن نزه‌تر در عالم نباشد و آن را شقّ عثمان مى‌گويند. شط بزرگ آن، فرات و دجله است و آن را شط العرب گويند. «7» در زمان قديم گردابى خطرناك در جايى كه نهر ابلّه به دجله مى‌ريخت وجود داشت كه غالب كشتيها در آنجا غرق مى‌شدند. به گفته ابن حوقل يكى از زنان عباسيان (بعضى مى‌گويند، زبيده بوده است) آن خطر را از كشتيها بدينگونه دور ساخت كه چند كشتى را از سنگ پر كرد، در آن گرداب فرو ريخت و گرداب انباشته شد و خطر رفع گرديد. «8» در نيمه دوّم‌
__________________________________________________
(1). سرزمينهاى خلافت شرقى؛ ص 51.
(2). فتوح البلدان؛ ص 477.
(3). المسالك و الممالك؛ ص 129.
(4). مسالك و ممالك؛ ص 83.
(5). حدود العالم؛ ص 152.
(6). احسن التقاسيم؛ بخش 1، ص 163 و 178.
(7). سفرنامه ناصر خسرو؛ ص 133.
(8). صورة الارض؛ جزء اوّل، ص 213 و سرزمينهاى خلافت شرقى؛ ص 52.
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى، ج‌1، ص: 285
قرن هفتم، قزوينى در وصف ابلّه مى‌نويسد: طرف شرقى ابلّه آباد است و باغات و بساتين بسيار دارد ... آب از دجله خورند و انواع ميوه در آن است ... گويند درخت سدر بزرگى در ابلّه بوده كه براى تب نافع بوده است. ابلّه غربى نيز سابق بر اين آباد و معمور بوده، ولى اكنون خراب است. «1» ابن بطوطه كه در نيمه اوّل قرن هشتم به بصره آمده و ابلّه را نيز ديده در وصف آن مى‌نويسد: ابلّه شهر بزرگى بوده كه تجار هند و فارس اجناس خود را به آنجا مى‌آورده‌اند. بعدها ويران شد و اكنون قريه‌اى است كه آثار كاخها و عمارات قديمى آنجا نشان از عظمت آن در گذشته دارد. «2»

__________________________________________________
(1). آثار البلاد و اخبار العباد؛ ص 345.
(2). سفرنامه ابن بطوطه؛ ج 1، ص 199.

==منابع==
حسین قره چانلو، جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى، سمت، تهران، 1380، ج‌1، ص 283 تا 285.

[[رده:شهرهای عراق]]
[[رده:جغرافیای تاریخی بین النهرین]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-{{بخشی از یک کتاب}}
+«اُبُلّه» شهرى باستانی است بر کنار رودى به همین نام و یکى از جنّات اربعه دنیاى قدیم بوده است. سابقه آن از زمان ساسانیان بلکه قدیمتر می باشد.<ref>سرزمین هاى خلافت شرقى؛ ص ۵۱.</ref>
-شهرى است بر كنار رودى به همين نام و يكى از جنّات اربعه دنياى قديم بوده است. ابلّه معرّب كلمه يونانى «آپولوگوس»<ref>sogolopA.</ref> است. سابقه آن از زمان ساسانيان بلكه قديمتر است.<ref>سرزمين هاى خلافت شرقى؛ ص 51.</ref>
+ابن خرداذبه از ابلّه نام برده و از گفته او چنین برمى‌آید که در زمان او ابلّه هنوز عنوان بندرى تجارى را در کنار شطّ العرب داشته است. او مى‌نویسد: ...از [[بغداد]] با کشتى از راه دجله به ابلّه مى‌رسند و از آنجا به سوى [[عمان]] و سند و هند و چین حرکت مى‌کنند.<ref>المسالک والممالک؛ ص ۱۲۹.</ref>
-بلاذرى مى‌نويسد: هنگامى كه خالد بن وليد در سال دوازده هجرى قمرى به بصره آمد و عزم رفتن به [[كوفه]] كرد. سويد بن قحطبه را در جنگ با مردم ابلّه يارى داد.<ref>فتوح البلدان؛ ص 477.</ref>
+به نوشته مقدسى، ابلّه بر ساحل غربی و در دهانه نهر بصره در سمت شمال آن قرار دارد. [[مسجد جامع]] شهر در قسمت بالاى آن آباد و بزرگ است و شهر از بصره جمع‌وجورتر و مرفّه‌تر است، در ابلّه از کتان، پارچه‌اى چون قصب مى‌بافند.<ref>احسن التقاسیم؛ بخش ۱، ص ۱۶۳ و ۱۷۸.</ref>
-ابن خرداذبه از ابلّه نام برده و از گفته او چنين برمى‌آيد كه در زمان او ابلّه هنوز عنوان بندرى تجارى را در كنار شط العرب داشته است. او مى‌نويسد: ...از بغداد با كشتى از راه دجله به ابلّه مى‌رسند و از آنجا به سوى عمان و سند و هند و چين حركت مى‌كنند. <ref>المسالك والممالك؛ ص 129.</ref>
+[[ناصر خسرو|ناصرخسرو قبادیانى]] که نیم قرن بعد از مقدسى، ابلّه را دیده در وصف آن مى‌نویسد: آن را شهرى آبادان دیدم با قصرها و بازارها و مساجد و اربطه (رباطها) که حدّ و وصف نتوان کرد. اصل شهر بر جانب شمال رود بود و در جانب جنوب رود، محله‌ها و مساجد و رباط ها و بازارها و بناهاى عظیم بود، چنانکه از آن نزه‌تر در عالم نباشد و آن را شقّ عثمان مى‌گویند. شط بزرگ آن [[فرات]] و دجله است و آن را شط العرب گویند.<ref>سفرنامه ناصرخسرو؛ ص ۱۳۳.</ref>
-اصطخرى در وصف ابلّه مى‌نويسد: شهرى كوچك است ليكن نعمت فراوان دارد و آبادان است... ابلّه هورى بزرگ دارد كه بيم غرق كشتي ها در آن مى‌رود و آن را هور ابلّه خوانند.<ref>مسالك و ممالك؛ ص 83.</ref>
+اصطخرى در وصف ابلّه مى‌نویسد: شهرى کوچک است لیکن نعمت فراوان دارد و آبادان است... ابلّه هورى بزرگ دارد که بیم غرق کشتی ها در آن مى‌رود و آن را هور ابلّه خوانند.<ref>مسالک و ممالک؛ ص ۸۳.</ref>
-صاحب حدود العالم مى‌نويسد: از ابلّه دستار و عمّامه بلّى خيزد.<ref>حدود العالم؛ ص 152.</ref> به نوشته مقدسى، ابلّه بر كنار دجله و در دهانه نهر بصره در سمت شمال آن قرار دارد. مسجد جامع شهر در قسمت بالاى آن آباد و بزرگ است و شهر از بصره جمع‌وجورتر و مرفّه‌تر است، در ابلّه از كتان، پارچه‌اى چون قصب مى‌بافند.<ref>احسن التقاسيم؛ بخش 1، ص 163 و 178.</ref>
+در زمان قدیم گردابى خطرناک در جایى که نهر ابلّه به دجله مى‌ریخت وجود داشت که غالب کشتی ها در آنجا غرق مى‌شدند. به گفته ابن حوقل یکى از زنان [[عباسیان]] (بعضى مى‌گویند، زبیده بوده است) آن خطر را از کشتی ها بدین گونه دور ساخت که چند کشتى را از سنگ پر کرد، در آن گرداب فرو ریخت و گرداب انباشته شد و خطر رفع گردید.<ref>صورة الارض؛ جزء اوّل، ص ۲۱۳ و سرزمین هاى خلافت شرقى؛ ص ۵۲.</ref>
-ناصرخسرو قباديانى كه نيم قرن بعد از مقدسى، ابلّه را ديده در وصف آن مى‌نويسد: آن را شهرى آبادان ديدم با قصرها و بازارها و مساجد و اربطه (رباطها) كه حدّ و وصف نتوان كرد. اصل شهر بر جانب شمال رود بود و در جانب جنوب رود، محله‌ها و مساجد و رباط ها و بازارها و بناهاى عظيم بود، چنانكه از آن نزه‌تر در عالم نباشد و آن را شقّ عثمان مى‌گويند.
+در نیمه دوّم‌ قرن هفتم، قزوینى در وصف ابلّه مى‌نویسد: طرف شرقى ابلّه آباد است و باغات و بساتین بسیار دارد... آب از دجله خورند و انواع میوه در آن است... گویند: درخت سدر بزرگى در ابلّه بوده که براى تب نافع بوده است. ابلّه غربى نیز سابق بر این آباد و معمور بوده ولى اکنون خراب است.<ref>آثار البلاد و اخبار العباد؛ ص ۳۴۵.</ref>
-شط بزرگ آن فرات و دجله است و آن را شط العرب گويند.<ref>سفرنامه ناصرخسرو؛ ص 133.</ref> در زمان قديم گردابى خطرناك در جايى كه نهر ابلّه به دجله مى‌ريخت وجود داشت كه غالب كشتي ها در آنجا غرق مى‌شدند. به گفته ابن حوقل يكى از زنان [[عباسيان]] (بعضى مى‌گويند، زبيده بوده است) آن خطر را از كشتي ها بدين گونه دور ساخت كه چند كشتى را از سنگ پر كرد، در آن گرداب فرو ريخت و گرداب انباشته شد و خطر رفع گرديد.<ref>صورة الارض؛ جزء اوّل، ص 213 و سرزمين هاى خلافت شرقى؛ ص 52.</ref>
+[[ابن بطوطه]] که در نیمه اوّل قرن هشتم به [[بصره]] آمده و ابلّه را نیز دیده در وصف آن مى‌نویسد: ابلّه شهر بزرگى بوده که تجار هند و فارس اجناس خود را به آنجا مى‌آورده‌اند. بعدها ویران شد و اکنون قریه‌اى است که آثار کاخ ها و عمارات قدیمى آنجا نشان از عظمت آن در گذشته دارد.<ref>سفرنامه ابن بطوطه؛ ج۱، ص۱۹۹.</ref>
-در نيمه دوّم‌ قرن هفتم، قزوينى در وصف ابلّه مى‌نويسد: طرف شرقى ابلّه آباد است و باغات و بساتين بسيار دارد... آب از دجله خورند و انواع ميوه در آن است... گويند: درخت سدر بزرگى در ابلّه بوده كه براى تب نافع بوده است. ابلّه غربى نيز سابق بر اين آباد و معمور بوده ولى اكنون خراب است.<ref>آثار البلاد و اخبار العباد؛ ص 345.</ref>
+از اواخر قرن ۸ قمری به بعد، دیگر سخنی دربارۀ ابله دیده نمی‌شود و آنچه در کتابها دربارۀ آن آمده، نقل گفته‌های پیشینیان است. به نظر می‌رسد که ابله از این تاریخ به کلی از میان رفته و جز نامی ‌از آن باقی نمانده بوده است.<ref>لسترنج، بلدان الخلافة الشرقیة، ۶۸.</ref>
-ابن بطوطه كه در نيمه اوّل قرن هشتم به [[بصره]] آمده و ابلّه را نيز ديده در وصف آن مى‌نويسد: ابلّه شهر بزرگى بوده كه تجار هند و فارس اجناس خود را به آنجا مى‌آورده‌اند. بعدها ويران شد و اكنون قريه‌اى است كه آثار كاخ ها و عمارات قديمى آنجا نشان از عظمت آن در گذشته دارد.<ref>سفرنامه ابن بطوطه؛ ج1، ص199.</ref>
+[[احمد بن یحیی بلاذری|بلاذری]] می گوید: این شهر در روزگاران کهن یکی از بنادر مهم تجاری و بازرگانی و اقتصادی به شمار می‌رفته است و کشتیهای بازرگانی از چین، هند، عمان و بحرین به این بندرگاه می‌آمدند و لنگر می‌انداختند.<ref>انساب الاشراف، ۳۳۷.</ref> با رونق گرفتن شهر [[بصره]] از اهمیت ابله کاسته شد تا جایی که رفته رفته رو به ویرانی گذاشت و سرانجام از میان رفت.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-حسین قره چانلو، جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى، سمت، تهران، 1380، ج‌1، ص 283 تا 285.
+* جغرافیاى تاریخى کشورهاى اسلامى، حسین قره چانلو، ج‌۱، ص۲۸۳.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۹: @@
 |رده=دارد
 }}
+[[رده:شهرهای تاریخی]]
 [[رده:شهرهای عراق]]
 [[رده:جغرافیای تاریخی بین النهرین]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۲۷
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{بخشی از یک کتاب}}		{{بخشی از یک کتاب}}