أثام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۸

2026-02-15T12:18:43Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۳

2025-08-04T05:53:05Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۲

2025-08-04T05:52:50Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۱

2025-08-04T05:51:49Z

Zamani در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۴

2025-06-29T07:34:24Z

MohammadHosein در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶

2025-06-28T08:06:19Z

MohammadHosein در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۴

2025-06-28T08:04:42Z

MohammadHosein در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸

2025-06-28T07:58:18Z

MohammadHosein در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۶

2025-06-28T07:56:46Z

MohammadHosein در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳

2025-06-28T07:53:49Z

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==أثام در قرآن==
-تك واژه قرآنى كه در آیات 67-68 [[سوره فرقان]] آمده است: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًا × الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا»}}؛ و ‌كسانى‌ كه با خدا معبودى دیگر را نمى‌خوانند و كسى را كه خدا (خونش را) حرام كرده، جز به [[حق]] نمى‌كشند و زنا نمى‌كنند. هر كس چنین كند به أثام خواهد رسید.
+تك واژه قرآنى كه در آیات 67-68 [[سوره فرقان]] آمده است: «{{متن قرآن|{{آیه|25|67}} 💠<ref>[[آیه 67 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۷.]]</ref> {{متن قرآن|... الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ ۚ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا}}<ref>[[آیه 68 سوره فرقان|همان، آیه ۶۸.]]</ref>}}؛ وکسانى‌ كه با خدا معبودى دیگر را نمى‌خوانند ... و كسى را كه خدا (خونش را) حرام كرده، جز به [[حق]] نمى‌كشند و زنا نمى‌كنند. هر كس چنین كند به أثام خواهد رسید».
 ==أثام در روایات==
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 ==ویژگى‌ واردشوندگان در أثام==
-از مهم‌ترین ویژگى‌هاى كسى كه وارد اثام مى‌شود، دو چندان بودن عذاب وى و جاودانگى آن است: {{متن قرآن|«يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»}}.([[آیه 69 سوره فرقان|آیه ۶۹ سوره فرقان]]) موضوع «خلود» باعث دوگانگى نظریات مفسران درباره عذاب شوندگان اثام شده است.
+از مهم‌ترین ویژگى‌هاى كسى كه وارد اثام مى‌شود، دو چندان بودن عذاب وى و جاودانگى آن است: {{متن قرآن|«يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»}}<ref>[[آیه 69 سوره فرقان|سوره فرقان،آیه ۶۹.]]</ref>. موضوع «خلود» باعث دوگانگى نظریات مفسران درباره عذاب شوندگان اثام شده است.
 برخى معتقدند: با توجه به این‌كه آیه درصدد وصف بندگان پرهیزگار خدا بوده، آن‌ها از چنین گناهانى مبرا هستند و جاودانگى عذاب به كافران و مشركان اختصاص دارد، ارتكاب هر سه عمل (شرك، قتل و زنا) با هم به اثام منتهى مى‌شود.<ref>مجمع‌البیان، ج7، ص312؛ اطیب‌البیان، ج9، ص656‌؛ تفسیر ماوردى، ج‌4، ص‌157.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۳
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{مقاله خوب}}{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}		{{مقاله خوب}}{{مدخل دائرة المعارف\|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
−
	واژه ای قرآنی که در آیه 68 سوره فرقان آمده و به احتمالى نام جایگاهى در دوزخ است.		واژه ای قرآنی که در آیه 68 سوره فرقان آمده و به احتمالى نام جایگاهى در دوزخ است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مقاله خوب}}{{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف قرآن کریم]]}}
-به احتمالى نام جایگاهى در دوزخ است.
+واژه ای قرآنی که در آیه 68 سوره فرقان آمده و به احتمالى نام جایگاهى در دوزخ است.
 ==أثام در لغت==

@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 *رضا خراسانى‌نژاد، تقى صادقی؛ دائرة المعارف قرآن کریم، ج2، ص104-106.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:جهنم]]
 [[رده:معاد]]

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 ==أثام در قرآن==
-تك واژه قرآنى كه در آیات 67-68 [[آیه 25 سوره فرقان|آیه ۲۵ سوره فرقان]] آمده است: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًا × الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا»}}؛ و ‌كسانى‌ كه با خدا معبودى دیگر را نمى‌خوانند و كسى را كه خدا (خونش را) حرام كرده، جز به [[حق]] نمى‌كشند و زنا نمى‌كنند. هر كس چنین كند به أثام خواهد رسید.
+تك واژه قرآنى كه در آیات 67-68 [[سوره فرقان]] آمده است: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًا × الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا»}}؛ و ‌كسانى‌ كه با خدا معبودى دیگر را نمى‌خوانند و كسى را كه خدا (خونش را) حرام كرده، جز به [[حق]] نمى‌كشند و زنا نمى‌كنند. هر كس چنین كند به أثام خواهد رسید.
 ==أثام در روایات==
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۲: @@
 برخى معتقدند: با توجه به این‌كه آیه درصدد وصف بندگان پرهیزگار خدا بوده، آن‌ها از چنین گناهانى مبرا هستند و جاودانگى عذاب به كافران و مشركان اختصاص دارد، ارتكاب هر سه عمل (شرك، قتل و زنا) با هم به اثام منتهى مى‌شود.<ref>مجمع‌البیان، ج7، ص312؛ اطیب‌البیان، ج9، ص656‌؛ تفسیر ماوردى، ج‌4، ص‌157.</ref>
-گروهى بر این باورند كه ارتكاب هر كدام از گناهان یاد ‌شده به گرفتارى اثام مى‌انجامد.<ref>كشف‌الاسرار، ج‌7، ص‌65‌؛ تفسیر ماوردى، ج4، ص157، جامع‌البیان، مج‌11، ج‌19، ص‌57.</ref> این گروه، براى اثبات دیدگاه خود به آیات 93 و 116 [[آیه 93 سوره نساء|آیات ۹۳ ]] و [[آیه 116 سوره نساء|۱۱۶]] سوره نساء استناد كرده‌اند.
+گروهى بر این باورند كه ارتكاب هر كدام از گناهان یاد ‌شده به گرفتارى اثام مى‌انجامد.<ref>كشف‌الاسرار، ج‌7، ص‌65‌؛ تفسیر ماوردى، ج4، ص157، جامع‌البیان، مج‌11، ج‌19، ص‌57.</ref> این گروه، براى اثبات دیدگاه خود به آیات [[آیه 93 سوره نساء|۹۳ ]] و [[آیه 116 سوره نساء|۱۱۶]] سوره نساء استناد كرده‌اند.
 برخى از ایشان براى خلود در  [[آیه 69 سوره فرقان|آیه ۶۹ سوره فرقان]] مفهوم خاصى را قایل شده و آن را به توقف طولانى تفسیر كرده‌اند كه در گناهِ شرك، ابدى و در غیرِ آن پایان‌پذیر است؛<ref>المیزان، ج‌15، ص‌240.</ref> بنابراین اگر كسى در حال شرك، دو گناه دیگر را هم انجام دهد به عذاب ابدى و خواركننده و دوچندان «أثام» گرفتار مى‌شود؛ بر این اساس، قاتلان و زناكاران غیرمشرك اگر توبه نكرده و گرفتار اثام شوند، از ‌جاودانگى در عذاب مستثنا هستند.

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 بعضى مفسران با بهره‌گیرى از روایات تفسیرىِ برخى از صحابه و تابعان چون عبدالله‌ بن ‌عمرو، عبدالله‌ بن عمر، مجاهد، عكرمه و قتاده، أثام را نام دره‌اى در جهنم دانسته‌اند.<ref>مجمع‌البیان، ج‌7، ص‌281؛ تفسیر قمى، ج‌1، ص‌407.</ref>
-برخى از این روایات كه در تفسیر ‌[[آیه 44 سوره حجر]]/15 نیز آمده، طبقات 7‌ گانه [[دوزخ]] را برشمرده،<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌406؛ تفسیر قرطبى، مج‌5، ج‌10، ص21.</ref> جهنم را پایین‌ترین و دردآورترین طبقه دوزخ مى‌دانند. عمق آن طبقه چنان است كه اگر سنگى بزرگ از لبه آن پرتاب شود، پس از 70<ref>كنزالعمال، ج‌14، ص‌524.</ref> یا 50 <ref>جامع‌البیان، مج‌11، ج‌9، ص‌57 و 125.</ref> سال به قعر آن مى‌رسد.
+برخى از این روایات كه در تفسیر ‌[[آیه 44 سوره حجر|آیه ۴۴ سوره حجر]] نیز آمده، طبقات 7‌ گانه [[دوزخ]] را برشمرده،<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌406؛ تفسیر قرطبى، مج‌5، ج‌10، ص21.</ref> جهنم را پایین‌ترین و دردآورترین طبقه دوزخ مى‌دانند. عمق آن طبقه چنان است كه اگر سنگى بزرگ از لبه آن پرتاب شود، پس از 70<ref>كنزالعمال، ج‌14، ص‌524.</ref> یا 50 <ref>جامع‌البیان، مج‌11، ج‌9، ص‌57 و 125.</ref> سال به قعر آن مى‌رسد.
 یكى از عمیق‌ترین جایگاه‌هاى جهنم، درّه أثام است<ref>همان، ص‌58.</ref> كه بر اساس روایاتى دیگر بر اطراف كوه «صعود» (كوهى آتشین در جهنم) واقع شده<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌407.</ref> و در آن، مواد مذاب<ref>همان.</ref> یا خونابه جهنمیان<ref>الدرالمنثور، ج‌6‌، ص‌277.</ref> و شاید هر دو روان است؛ البته «أثام» یكى از نام‌هاى جهنم نیز دانسته شده است.<ref>التفسیرالكبیر، ج‌24، ص‌110.</ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==أثام در لغت==
-«أثام» در لغت به‌ معناى گناه و به هر چيزى گفته مى‌شود كه جلو رسيدن پاداش را بگيرد.<ref>مفردات، ص63؛ لسان العرب، ج1، ص‌74؛ التحقيق، ج1، ص34.</ref> «أثم درباره مفهوم قرآنى «أثام» دو ديدگاه اساسى وجود دارد: گروهى از مفسران و لغت‌شناسان با بهره‌گيرى از آراى تنى چند از صحابه و تابعان، مانند ابن‌عباس، سُدّى و نافع‌بن ازرق به مفهوم لغوى واژه توجه كرده و آن را مجازاً به «عذاب»<ref>لسان العرب، ج‌1، ص‌74.</ref>، «عقاب»<ref>تفسير ماوردى، ج‌4، ص‌158.</ref> «شر»<ref>جامع‌البيان، مج‌11، ج‌19، ص‌57.</ref>، «هلاكت»<ref>الكامل، ج‌2، ص‌55.</ref> و «جزا»<ref>التفسيرالكبير، ج‌24، ص‌110.</ref> تفسير كرده‌اند و آن را از باب نام‌گذارى مسبب به نام سبب خويش دانسته‌اند؛<ref>روح‌المعانى، مج‌11، ج‌19، ص71.</ref> زيرا همه آن‌چه را گفته‌اند، از پى‌آمدهاى گناه است. صاحبان ديدگاه دوم معتقدند كه مفهوم لغوى «أثام» مورد نظر نبوده و مراد از آن، اشاره به جایگاهى ويژه است چنان‌ كه در روايت ابوامامه باهلى از پيامبر صلى الله عليه و آله در تفسير  [[آیه 59 سوره مريم|آیه
+«أثام» در لغت به‌ معناى گناه و به هر چيزى گفته مى‌شود كه جلو رسيدن پاداش را بگيرد.<ref>مفردات، ص63؛ لسان العرب، ج1، ص‌74؛ التحقيق، ج1، ص34.</ref> «أثم درباره مفهوم قرآنى «أثام» دو ديدگاه اساسى وجود دارد: گروهى از مفسران و لغت‌شناسان با بهره‌گيرى از آراى تنى چند از صحابه و تابعان، مانند ابن‌عباس، سُدّى و نافع‌بن ازرق به مفهوم لغوى واژه توجه كرده و آن را مجازاً به «عذاب»<ref>لسان العرب، ج‌1، ص‌74.</ref>، «عقاب»<ref>تفسير ماوردى، ج‌4، ص‌158.</ref> «شر»<ref>جامع‌البيان، مج‌11، ج‌19، ص‌57.</ref>، «هلاكت»<ref>الكامل، ج‌2، ص‌55.</ref> و «جزا»<ref>التفسيرالكبير، ج‌24، ص‌110.</ref> تفسير كرده‌اند و آن را از باب نام‌گذارى مسبب به نام سبب خويش دانسته‌اند؛<ref>روح‌المعانى، مج‌11، ج‌19، ص71.</ref> زيرا همه آن‌چه را گفته‌اند، از پى‌آمدهاى گناه است. صاحبان ديدگاه دوم معتقدند كه مفهوم لغوى «أثام» مورد نظر نبوده و مراد از آن، اشاره به جایگاهى ويژه است چنان‌ كه در روايت ابوامامه باهلى از پيامبر صلى الله عليه و آله در تفسير  [[آیه 59 سوره مریم|آیه
-۵۹ سوره مریم]]/19، «أثام» همانند «غى» چاهى در جهنم دانسته شده كه چرك و خونابه جهنميان در آن مى‌ريزد.<ref>كشف الاسرار، ج‌7، ص‌65؛ جامع البيان، مج‌9، ج‌16، ص‌125.</ref>
+۵۹ سوره مریم]]، «أثام» همانند «غى» چاهى در جهنم دانسته شده كه چرك و خونابه جهنميان در آن مى‌ريزد.<ref>كشف الاسرار، ج‌7، ص‌65؛ جامع البيان، مج‌9، ج‌16، ص‌125.</ref>
 ==أثام در قرآن==

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 بعضى مفسران با بهره‌گیرى از روایات تفسیرىِ برخى از صحابه و تابعان چون عبدالله‌ بن ‌عمرو، عبدالله‌ بن عمر، مجاهد، عكرمه و قتاده، أثام را نام دره‌اى در جهنم دانسته‌اند.<ref>مجمع‌البیان، ج‌7، ص‌281؛ تفسیر قمى، ج‌1، ص‌407.</ref>
-برخى از این روایات كه در تفسیر آیه ‌44 [[سوره حجر]]/15 نیز آمده، طبقات 7‌ گانه [[دوزخ]] را برشمرده،<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌406؛ تفسیر قرطبى، مج‌5، ج‌10، ص21.</ref> جهنم را پایین‌ترین و دردآورترین طبقه دوزخ مى‌دانند. عمق آن طبقه چنان است كه اگر سنگى بزرگ از لبه آن پرتاب شود، پس از 70<ref>كنزالعمال، ج‌14، ص‌524.</ref> یا 50 <ref>جامع‌البیان، مج‌11، ج‌9، ص‌57 و 125.</ref> سال به قعر آن مى‌رسد.
+برخى از این روایات كه در تفسیر ‌[[آیه 44 سوره حجر]]/15 نیز آمده، طبقات 7‌ گانه [[دوزخ]] را برشمرده،<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌406؛ تفسیر قرطبى، مج‌5، ج‌10، ص21.</ref> جهنم را پایین‌ترین و دردآورترین طبقه دوزخ مى‌دانند. عمق آن طبقه چنان است كه اگر سنگى بزرگ از لبه آن پرتاب شود، پس از 70<ref>كنزالعمال، ج‌14، ص‌524.</ref> یا 50 <ref>جامع‌البیان، مج‌11، ج‌9، ص‌57 و 125.</ref> سال به قعر آن مى‌رسد.
 یكى از عمیق‌ترین جایگاه‌هاى جهنم، درّه أثام است<ref>همان، ص‌58.</ref> كه بر اساس روایاتى دیگر بر اطراف كوه «صعود» (كوهى آتشین در جهنم) واقع شده<ref>تفسیر قمى، ج‌1، ص‌407.</ref> و در آن، مواد مذاب<ref>همان.</ref> یا خونابه جهنمیان<ref>الدرالمنثور، ج‌6‌، ص‌277.</ref> و شاید هر دو روان است؛ البته «أثام» یكى از نام‌هاى جهنم نیز دانسته شده است.<ref>التفسیرالكبیر، ج‌24، ص‌110.</ref>
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 گویا میان سخن كسانى‌ كه به ‌معناى لغوى أثام پرداخته‌اند و آن‌ها كه آن را نام جایگاهى مى‌دانند، دوگانگى حقیقى وجود نداشته باشد زیرا دیدگاه دوم مى‌تواند توضیح و بیان مصداق دیدگاه نخست باشد.
-افزون بر دو گناهِ شرك و آدم‌كشى ظالمانه كه سبب وارد شدن در أثام مى‌شود، گناه كبیره «زنا» نیز چنین فرجامى دارد؛ اما تأمل در روایات ذیل آیه 59 [[سوره مریم]]/19 نشان مى‌دهد كه زناكارانِ اصرار‌كننده بر این گناه در جایگاهى به نام «غى» عذاب مى‌شوند<ref>تفسیر قرطبى، مج6، ج‌11، ص‌84.</ref> كه طبیعتاً باید درد و رنج بیشترى از اثام داشته باشد.
+افزون بر دو گناهِ شرك و آدم‌كشى ظالمانه كه سبب وارد شدن در أثام مى‌شود، گناه كبیره «زنا» نیز چنین فرجامى دارد؛ اما تأمل در روایات ذیل  [[آیه 59 سوره مریم|آیه ۵۹ سوره مریم]] نشان مى‌دهد كه زناكارانِ اصرار‌كننده بر این گناه در جایگاهى به نام «غى» عذاب مى‌شوند<ref>تفسیر قرطبى، مج6، ج‌11، ص‌84.</ref> كه طبیعتاً باید درد و رنج بیشترى از اثام داشته باشد.
 ==ویژگى‌ واردشوندگان در أثام==
-از مهم‌ترین ویژگى‌هاى كسى كه وارد اثام مى‌شود، دو چندان بودن عذاب وى و جاودانگى آن است: {{متن قرآن|«يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»}}.([[آیه 69 سوره فرقان]]) موضوع «خلود» باعث دوگانگى نظریات مفسران درباره عذاب شوندگان اثام شده است.
+از مهم‌ترین ویژگى‌هاى كسى كه وارد اثام مى‌شود، دو چندان بودن عذاب وى و جاودانگى آن است: {{متن قرآن|«يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»}}.([[آیه 69 سوره فرقان|آیه ۶۹ سوره فرقان]]) موضوع «خلود» باعث دوگانگى نظریات مفسران درباره عذاب شوندگان اثام شده است.
 برخى معتقدند: با توجه به این‌كه آیه درصدد وصف بندگان پرهیزگار خدا بوده، آن‌ها از چنین گناهانى مبرا هستند و جاودانگى عذاب به كافران و مشركان اختصاص دارد، ارتكاب هر سه عمل (شرك، قتل و زنا) با هم به اثام منتهى مى‌شود.<ref>مجمع‌البیان، ج7، ص312؛ اطیب‌البیان، ج9، ص656‌؛ تفسیر ماوردى، ج‌4، ص‌157.</ref>