آیه 74 سوره حج - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Aghajani: /* معانی کلمات آیه */

2020-04-21T06:28:07Z

‏معانی کلمات آیه

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-14T11:26:09Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ...» ایجاد کرد

2016-06-12T06:42:11Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ|سوره=22|آیه =74}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 74
|شماره بعدی = 75
|شماره قبلی = 73
|سوره= حج
|شماره سوره= 22
|جزء= 17
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
(این مشرکان) مقام خدا را آن گونه که شایسته اوست نشناختند، (و گرنه جماد ناتوانی را خدا نمی‌خواندند) خدا ذاتی است بی‌نهایت توانا و بی‌همتای شکست ناپذیر.
|-|
انصاریان=
خدا را آن گونه که سزاوار اوست نشناختند، بی تردید خدا نیرومند و توانای شکست ناپذیر است.
|-|
فولادوند=
قدر خدا را چنانكه در خور اوست نشناختند. در حقيقت، خداست كه نيرومند شكست‌ناپذير است.
|-|
آیتی=
خدا را چنان كه سزاى اوست نشناختند. هر آينه خدا نيرومند و پيروز است.
|-|
مکارم شیرازی=
خدا را آن گونه که باید بشناسند نشناختند؛ خداوند قوّی و شکست‌ناپذیر است!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|They do not regard Allah with the regard due to Him. Indeed Allah is all-strong, all-mighty.}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|They have not estimated Allah with the estimation that i due to Him; most surely Allah is Strong, Mighty.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|They measure not Allah His rightful measure. Lo! Allah is Strong, Almighty.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|No just estimate have they made of Allah: for Allah is He Who is strong and able to Carry out His Will.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«مَا قَدَرُوا»: نشناخته‌اند (نگا: انعام / ).

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ «74»

(مشركان،) خدا را آن گونه كه شايسته اوست بزرگ نداشتند، قطعاً خداوند نيرومند و شكست ناپذير است.

===پیام ها===

1- نحوه خطاب بايد با مخاطبان تناسب داشته باشد. «يا أَيُّهَا النَّاسُ‌- تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» (مشركان در مرحله‌اى نيستند كه به‌آنان بهتر از «يا أَيُّهَا النَّاسُ» گفته شود)

2- در ارشاد و تبليغ، ابتدا مردم را براى شنيدن آماده كنيم، سپس سخن بگوييم.

«ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ»

3- در مثال‌هاى قرآنى، دقّت و توجّه كنيم. «فَاسْتَمِعُوا لَهُ»

4- اگر انسان‌ها، همه‌ى توان خود را هم به كار گيرند، نمى‌توانند موجود زنده‌اى خلق كنند. «لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ»

5- مخلوقات كوچك را كوچك نشمريم. «إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ»

6- كسى كه در برابر يك مگس عاجز است، لايق نيست پرستش شود.

«لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ»

7- مشركان خدا را قبول داشتند، ولى غير او را نيز مى‌پرستيدند. (قدردانى صحيح از خداوند، يكتا پرستى است). «ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ»

8- انگيزه‌ى شرك، استمداد از شريك‌هاست، ولى بايد غير خدا را كنار گذاشت و تنها به سراغ او رفت، كه قدرت وعزّت مخصوص خداوند است. «إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ»

تفسير نور(10جلدى)، ج‌6، ص: 73
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ (74)

ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‌: نشناختند خدا را حق شناختن او، و تعظيم نكردند ذات سبحانى را حق تعظيم. اگر شناختندى خدا را و قدر و عظمت او را دانستندى، هر آينه به او شرك نياوردى و اصنام را شريك در عبادت قرار ندادى كه تاب مقاومت پشه‌اى را نداشتى. إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ: بدرستى كه خداى تعالى هر آينه توانا و غالب است به خلاف اصنام كه ناتوان و ذليل هستند.

تنبيه: آيه شريفه اختصاص به مشركين ندارد، بلكه هر قوم و جماعتى كه با وجود بسيارى انعام و احسان ذات خداوندى كه آنا فآنا منظور فرمايد، در مقام شكر گزارى و سپاسدارى منعم حقيقى برنيايند، هر آينه نشناختند حق پرستش و

«1». تفسير برهان، ج 3، ص 104، روايت 2، به نقل از كافى شريف.

جلد 9 - صفحه 99

ستايش او را؛ و اگر قدر عظمت نعم سبحانى را دانستى، البته در مقام سپاسدارى بر آمدى، زيرا حق شناسى و وجوب شكر منعم را برهان عقلى حاكم باشد.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ ما لَيْسَ لَهُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ (71) وَ إِذا تُتْلى‌ عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آياتِنا قُلْ أَ فَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ (72) يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ (73) ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ (74)

ترجمه‌

- و ميپرستند غير از خدا آنچه فرستاده نشد بآن حجّتى و آنچه نيست براى آنها بآن دانشى و نيست براى ستمكاران هيچ ياورى‌

و چون خوانده شود

جلد 3 صفحه 622

بر آنها آيتهاى ما كه واضحات است ميشناسى در روى آنان كه كافر شدند اثر انكار را نزديك باشند كه حمله كنند بآنان كه ميخوانند بر آنها آيتهاى ما را بگو آيا پس خبر دهم شما را ببدتر از آنتان، آتش، وعده داده است آنرا خدا بآنان كه كافر شدند و بد جاى بازگشتى است‌

آن اى مردمان زده شد مثلى پس گوش دهيد مر آن را همانا آنان كه ميخوانيد غير از خدا هرگز نتوانند آفريد مگسى را و اگر چه اجتماع نمايند بر آن و اگر بر بايد از آنها مگس چيزيرا نميتوانند استرداد كنند آنرا از او ناتوان باشد عابد و معبود

نشناختند خدا را حقّ شناسائى او همانا خدا هر آينه تواناى ارجمند است.

تفسير

- خداوند متعال به بيان لطيف ديگرى ابطال فرموده عمل اهل شرك را و آن آنستكه اينها ميپرستند اشيائى را كه دليلى بر جواز پرستش آنها نيست و خودشان هم نميدانند بالفطره و بدون دليل مانند بديهيّات استحقاق عبادت آنها را خلاصه آنكه نه دليلى بر اثبات خدائى آنها اقامه شده و نه كشفى حاصل گشته براى كسيكه بگويد من يقين دارم اينها مستحق عبادتند بلكه مدرك عملشان فقط تقليد و تبعيّت از رويّه پيشينيانشان است و البته چنين كسانى ستمكار بخود و خلقند چون ممكن است جمعى هم تقليد از آنها نمايند و گمراه شوند و روز قيامت كسى نميتواند يارى نمايد آنها را و مانع از دخولشان در جهنّم گردد و اينها بقدرى عنود و حسود و شرورند كه وقتى خوانده شود بر آنها آيات ما كه دلالت بر فضل تو و اهل بيت اطهارت دارد با آنكه حقّ بودن آن واضح است آثار انكار و عناد در رخسار آنها ظاهر و آشكار ميگردد بطوريكه نزديك ميشود بآنكه بپرند و حمله كنند بكسانيكه ميخوانند براى آنها آن آياترا پس بگو آيا خبر دهم شما را بعقوبتى بدتر و ناگوارتر از اين كدورت و ملالتى كه براى شما از شنيدن آيات الهى پيدا ميشود آن آتش است كه خدا وعده داده بكفّار و باز گشتگاه بدى است آتش جهنّم و خداوند اخيرا براى مصوّر و ممثّل نمودن عجز بتان و ضعف عقل بت‌پرستان بيان بديعى فرموده كه از آن تعبير بمثل شده بمناسبت آنكه مقصود از مثل تصوير و حسّى نمودن مطلب است و امر باستماع آن فرموده باين تقريب كه آنانكه شما بت‌پرستان ميپرستيد كه غير از خداوند يكتايند قادر بر خلق مگسى‌

جلد 3 صفحه 623

كه حيوان ضعيف كوچكى است نيستند و اگر با يكديگر متفق و متّحد شوند و كمك كنند نميتوانند مانند آن و كمتر از آنرا وجود دهند و اگر فرضا مگسى بر بايد از دست و بدن آنها چيزيرا نميتوانند استنقاذ و استرداد نمايند آن چيز را از آن مگس با كمال ضعفش و چنين اشياء بى‌جان ناتوانى نميشود خداى توانا باشند و قابل ستايش و پرستش نيستند پس كسانيكه مانند آنانرا مستحق ستايش و پرستش دانند ضعيف العقل ميباشند كه طالب و عابد آنهايند و آنان هم ضعيفند كه قادر بر خلق مگسى و گرفتن چيزيكه از آنها ربوده نيستند كه معبود و مطلوب اينانند و بعضى طالب و مطلوب را بمعناى سالب و مسلوب گرفته‌اند و بنابراين مراد ضعيف بودن مگس و بتها است و در هر حال همه ضعيفند و ممكن است هر دو معنى مراد باشد كه مكرّر بيان و اثبات جواز آن شده است و اين عقائد باطله و اعمال فاسده ناشى است از عدم معرفت بخدا آنطور كه سزاوار و حقّ معرفت او است و بايد و شايد كه بندگان پروردگار خود را بشناسند كه قادر و قاهر و قوى و عزيز و توانا و ارجمند است و كسى نميتواند در برابر او عرض اندام نمايد و در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه قريش بتها را بمشك و عنبر آلوده مينمودند و از براى هر يك محل خاصى از كعبه تعيين كرده بودند و نسبت بآنها تعظيم و تعبّد مخصوصى داشتند پس خداوند مگس سبزى را كه چهار پر داشت فرستاد و تمام آنمشك و عنبرها را خورد و نازل شد يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ‌ تا آخر و بنابراين ممكن است مراد از مثل تمثّل خارجى باشد ..
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
ما قَدَرُوا اللّه‌َ حَق‌َّ قَدرِه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ لَقَوِي‌ٌّ عَزِيزٌ (74)

قدر خداوند ‌را‌ و معرفت‌ ‌او‌ ‌را‌ ندانستند ‌آن‌ نحوي‌ ‌که‌ حق‌ معرفت‌ و قدر و منزلت‌ اوست‌ و بايد بشناسند، محققا خداوند داراي‌ قوت‌ و قدرت‌ ‌است‌ و عزيز و غالب‌ و قاهر ‌بر‌ ‌هر‌ چيزي‌ ‌است‌.

(ما قَدَرُوا اللّه‌َ حَق‌َّ قَدرِه‌ِ):

حكيم‌ نازي‌ بعقل‌ ‌تا‌ كي‌ || بفكرت‌ ‌اينکه‌ ره‌ نمي‌شود طي‌

بكنه‌ ذاتش‌ خرد برد پي‌ || ‌اگر‌ رسد خس‌ بقعر دريا

بلكه‌ و ‌لو‌ خس‌ بقعر دريا ‌هم‌ برسد بكنه‌ ذات‌ ‌او‌ خرد نمي‌تواند پي‌ ببرد، جايي‌ ‌که‌ پيغمبر اكرم‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و ‌سلّم‌ عرض‌ كند:

«‌ما عرفناك‌ حق‌ معرفتك‌ و ‌ما عبدناك‌ حق‌ عبادتك‌».

جايي‌ ‌که‌ عقاب‌ پر بريزد || ‌از‌ پشه‌ لاغري‌ چه‌ خيزد

‌با‌ اينكه‌ ‌از‌ پيغمبر ‌است‌ فرمود: ‌خدا‌ ‌را‌ نشناخت‌ جز ‌من‌ و ‌علي‌، و مرا نشناخت‌ جز ‌خدا‌ و ‌علي‌، و ‌علي‌ ‌را‌ نشناخت‌ جز ‌خدا‌ و ‌من‌. ‌در‌ ‌اينکه‌ صورت‌ يك‌ فلزّ تراشيده‌ ‌خود‌ ‌را‌ ‌ يا ‌ يك‌ مخلوق‌ ضعيفي‌ ‌را‌ مماثل‌ ‌خدا‌ قرار دهند، و ميتوان‌ ‌گفت‌: تمام‌ فرق‌ ‌آن‌ نحوي‌ ‌که‌ بايد معرفت‌ پيدا كنند نشناختند نه‌ فرق‌ يهود و نصاري‌ و نه‌ فرق‌ مسلمين‌، ‌ يا ‌ ‌او‌ ‌را‌ جسم‌ دانستند و مكان‌ ‌براي‌ ‌او‌ قرار دادند

جلد 13 - صفحه 346

‌ يا ‌ ‌در‌ صفات‌ صفات‌ زائده‌ گفتند، ‌ يا ‌ ‌در‌ افعال‌ مثل‌ خلق‌ و رزق‌ شريك‌ قرار دادند، ‌ يا ‌ ‌براي‌ ‌او‌ دختر و پسر قائل‌ شدند ملائكه‌ ‌را‌ دختران‌ ‌او‌ و آدم‌ و عزيز و عيسي‌ ‌را‌ پسران‌ ‌او‌. فقط ‌از‌ بركت‌ فرمايشات‌ ائمه‌ بعضي‌ ‌از‌ مؤمنين‌ ‌تا‌ اندازه‌اي‌ معرفت‌ پيدا كردند.

(إِن‌َّ اللّه‌َ لَقَوِي‌ٌّ): قوت‌ مقابل‌ ضعف‌ ‌است‌.

(عَزِيزٌ): مقابل‌ ذليل‌ ذلت‌ و ضعف‌ و فقر و احتياج‌ خاص‌ ممكنات‌ ‌است‌ ‌هم‌ ‌در‌ حدوث‌ و ‌هم‌ ‌در‌ بقاء و قوت‌ و عزت‌ و غني‌ خاص‌ مقام‌ ربوبي‌ ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
(آیه 74)- قرآن بعد از بیان مثال زنده فوق، نتیجه گیری می‌کند که: «خدا را آن گونه که باید بشناسند نشناختند» (ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ).

به قدری در معرفت و شناسایی خدا، ضعیف و ناتوانند که خداوند با آن عظمت را تا سر حد این معبودهای ضعیف و بی‌مقدار تنزل دادند، و آنها را شریک او شمردند، که اگر کمترین معرفتی در باره خدا داشتند بر این مقایسه خود می‌خندیدند.

و در پایان آیه می‌فرماید: «خداوند قوی و شکست‌ناپذیر است» (إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ).

او بر همه چیز قادر و تواناست و هیچ کس را قدرت مقابله با او نیست.
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=22 |آیه=74}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=22 |آیه=74}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=22 |آیه=74}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره حج]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«مَا قَدَرُوا»: نشناخته‌اند (نگا: انعام / ).
+*'''قدر''': راغب گويد: قدر بيان كميت شى‏ء است، آن در معانى غير محسوس نيز به كار مى‏رود نظير احترام، وقار، عظمت، وزنه اجتماعى.آن در آيه به معنى شناختن و تعظيم است.<ref>تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص85</ref>
 == تفسیر آیه ==

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ «74»
@@ سطر ۵۸: / سطر ۶۶: @@
 - نحوه خطاب بايد با مخاطبان تناسب داشته باشد. «يا أَيُّهَا النَّاسُ‌- تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» (مشركان در مرحله‌اى نيستند كه به‌آنان بهتر از «يا أَيُّهَا النَّاسُ» گفته شود)
-- در ارشاد و تبليغ، ابتدا مردم را براى شنيدن آماده كنيم، سپس سخن بگوييم.
+- در ارشاد و تبليغ، ابتدا مردم را براى شنيدن آماده كنيم، سپس سخن بگوييم. «ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ»
 - در مثال‌هاى قرآنى، دقّت و توجّه كنيم. «فَاسْتَمِعُوا لَهُ»
@@ سطر ۶۸: / سطر ۷۴: @@
 - مخلوقات كوچك را كوچك نشمريم. «إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ»
-- كسى كه در برابر يك مگس عاجز است، لايق نيست پرستش شود.
+- كسى كه در برابر يك مگس عاجز است، لايق نيست پرستش شود. «لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ»
 - مشركان خدا را قبول داشتند، ولى غير او را نيز مى‌پرستيدند. (قدردانى صحيح از خداوند، يكتا پرستى است). «ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ»