آیه 63 سوره توبه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Quran: جایگزینی تفاسیر

2026-06-21T08:49:53Z

جایگزینی تفاسیر

مهدی موسوی: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-17T12:29:59Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T08:53:28Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-12T13:00:36Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ...» ایجاد کرد

2016-04-24T11:04:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ|سوره=9|آیه =63}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 63
|شماره بعدی = 64
|شماره قبلی = 62
|سوره= توبه
|شماره سوره= 9
|جزء= 10
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
آیا ندانسته‌اند که هر کس با خدا و رسولش به عداوت برخیزد آتش دوزخ کیفر دائمی اوست؟ و این به حقیقت ذلت و خواری بزرگ است.
|-|
انصاریان=
آیا ندانسته اند که هر کس با خدا و رسولش دشمنی و مخالفت کند، مسلماً آتش دوزخ برای اوست که در آن جاودانه است؛ این [همان] رسوایی بزرگ است.
|-|
فولادوند=
آيا ندانسته‌اند كه هر كس با خدا و پيامبر او درافتد براى او آتش جهنم است كه در آن جاودانه خواهد بود، اين همان رسوايى بزرگ است.
|-|
آیتی=
آيا نمى‌دانند كه هر كس كه با خدا و پيامبرش مخالفت مى‌ورزد جاودانه در آتش جهنم خواهد بود و اين رسوايى بزرگى است؟
|-|
مکارم شیرازی=
آیا نمی‌دانند هر کس با خدا و رسولش دشمنی کند، برای او آتش دوزخ است؛ جاودانه در آن می‌ماند؟! این، همان رسوایی بزرگ است!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Do they not know that whoever opposes Allah and His Apostle, there awaits him the Fire of hell, to remain in it [forever]? That is the great disgrace.}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Do they not know that whoever acts in opposition to Allah and His Apostle, he shall surely have the fire of hell to abide in it? That is the grievous abasement.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Know they not that whoso opposeth Allah and His messenger, his verily is fire of hell, to abide therein? That is the extreme abasement.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Know they not that for those who oppose Allah and His Messenger, is the Fire of Hell?- wherein they shall dwell. That is the supreme disgrace.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«یُحَادِدْ»: دشمنی و مخالفت کند. مراد این است: کسی که با انجام گناه نافرمانی خود را نشان می‌دهد، انگار جبهه‌گیری کرده است و خویشتن را در حدّی یعنی جانبی، و خدا را در حدّی قرار داده است (نگا: مجادله / و و ). «الخِزْیُ»: خواری و رسوائی.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ «63»

آيا ندانستند كه هركس با خدا و پيامبرش دشمنى كند، كيفرش آتش دوزخ است و پيوسته در آن خواهد بود؟ اين است خوارى و رسوائى بزرگ (كه بهره‌ى مخالفان است).

===نکته ها===

«يُحادِدِ اللَّهَ»، به معناى دشمنى كردن با خدا و تجاوز كردن از حدود الهى است.

فخررازى، اين واژه را از «حديد» به معناى سرسختى دانسته و گفته است: «محادّة» يا به معنى تجاوز از قانون الهى است يا به معناى آنكه خود را يك طرف و خدا را در سوى ديگر پنداشتن است.

===پیام ها===

1- مخالفت با رهبر حق، مخالفت با خداست. «مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ»

2- حفظ آبرو از طريق سوگند دروغ، نمونه‌ى دشمنى و سرسختى با خداست.

«1». البتّه ممكن است دليل اين كه نفرمود: «يرضوهما» اين باشد كه هيچ كس حتّى پيامبر همتاى خداوند متعال نيست.

جلد 3 - صفحه 454

يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ‌ ... يُحادِدِ اللَّهَ‌

3- ثمره‌ى سرسختى افراد آگاه در برابر دين خدا، دوزخ ابدى است. أَ لَمْ يَعْلَمُوا ... فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ‌

4- ياد دوزخ مى‌تواند مانع سرسختى و لجاجت باشد. «فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ»
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ (63)

ج5، ص 133

بعد از آن بر وجه تقريع و توبيخ، منافقان را خطاب فرمايد:

أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ‌: آيا نمى‌دانيد بتحقيق شأن چنين است كه هر كه مخالفت و ضديت و دشمنى نمايد خدا و رسول او را و تجاوز كند از حدى كه امر فرموده‌اند مكلفين را اينكه تجاوز از آن حدود ننمايند، هلاك مى‌شود بنابر آنكه «من» معطوف بر «انه» و جواب شرط محذوف است تقدير آنكه «من يحادد اللّه و رسوله يهلك فانّ له نار جهنّم». فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ‌:

پس بدرستى كه سزاوار باشد او را آتش جهنم. خالِداً فِيها: در حالتى كه مخلد و دائم و جاويد باشند در آتش و خلاصى نخواهد بود. ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ‌:

آن خلود در جهنم رسوائى و خوارى و ذلت بزرگى است. در مجمع البحرين- فى الحديث: انّ اللّه جعل لكلّ شى‌ء حدّا و جعل على من تعدّى الحدّ حدّا (اى عذابا) بدرستى كه خدا قرار داده براى هر چيزى حدى و مقرر فرموده براى كسى كه تجاوز كند حد را حدى، يعنى عذابى.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كانُوا مُؤْمِنِينَ (62) أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ (63)

ترجمه‌

قسم ميخورند بخدا براى شما تا خوشنود كنند شما را و خدا و پيغمبرش سزاوارترند كه خوشنود كنند آنها او را اگر باشند گروندگان‌

آيا نميدانند آنكه هر كس تجاوز از حدّ كند در خلاف با خدا و پيغمبرش پس همانا مر او را است آتش جهنم با آنكه جاويد است در آن اين آن فضيحت بزرگ است.

تفسير

قمى ره فرموده نازل شد در باره منافقانيكه قسم ميخوردند براى اهل ايمان كه آنها هم اهل ايمانند براى آنكه خوشنود نمايند ايشانرا از خودشان. و خداوند نظريّه آنها را تخطئه فرموده باين بيان كه اينها منظورشان از اين قسم تحصيل رضاى خلق است ولى تحصيل رضاى خدا كه متّحد با رضاى پيغمبر (ص) است و باين جهت ضمير در يرضوه مفرد آورده شده اولى و احق است براى اهل ايمان واقعى پس اينها كه رضاى خلق را بر رضاى حق ترجيح داده‌اند ايمان حقيقى ندارند و خطا مى‌كنند اگر خدا از بنده‌اش راضى باشد رضايت و نارضايتى خلق اهميّت ندارد و بعكس اگر خدا راضى نباشد رضايت خلق سودى ندارد آيا نميدانند با آنكه بايد بدانند كه معاندت و مخالفت و مجانبت و مضادّه و محادّه با خدا و پيغمبر موجب خلود در آتش جهنم است و آن رسوائى و فضيحت و خوارى و مذلّت بزرگ است كه با رسوائى دنيا قياس نتوان كرد.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
أَ لَم‌ يَعلَمُوا أَنَّه‌ُ مَن‌ يُحادِدِ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ فَأَن‌َّ لَه‌ُ نارَ جَهَنَّم‌َ خالِداً فِيها ذلِك‌َ الخِزي‌ُ العَظِيم‌ُ (63)

آيا نميدانند اينكه‌ كسي‌ ‌که‌ ‌از‌ حدود الهي‌ تجاوز كند و ‌از‌ دستور ‌رسول‌ تعدّي‌ كند محققا ‌از‌ ‌براي‌ ‌او‌ ‌است‌ آتش‌ جهنم‌ هميشه‌ ‌در‌ ‌او‌ مخلد ‌است‌ و ‌اينکه‌ عذاب‌ دائمي‌ خواري‌ بزرگيست‌.

أَ لَم‌ يَعلَمُوا ‌يعني‌ بايد بدانند و چرا نميدانند، البته‌ چنين‌ ‌است‌ أَنَّه‌ُ مَن‌ يُحادِدِ اللّه‌َ ‌از‌ ماده‌ حدّ ‌است‌ و حد بمعني‌ اندازه‌ ‌است‌ و احكام‌ الهيه‌ كلا محدود ‌است‌ و حادّ باب‌ مفاعله‌ بمعني‌ تجاوز ‌از‌ حد ‌است‌ و حكماء گفتند (‌کل‌ شيئي‌ جاوز ‌عن‌ حدّه‌ انقلب‌ ‌الي‌ ضدّه‌) و تجاوز ‌از‌ حدود الهيه‌ تخلف‌ ‌از‌ فرامين‌ ‌او‌ ‌است‌ و رسوله‌ ‌از‌ آنچه‌ حضرتش‌ ‌بر‌ حسب‌ فرمان‌ الهي‌ ابلاغ‌ فرموده‌ و معين‌ كرده‌ بايد تجاوز نكرد ‌که‌ ‌اگر‌ تجاوز كرد فان‌ّ ‌له‌ فاء تفريع‌ ‌است‌ ‌که‌ متفرع‌ ‌است‌ ‌بر‌ كسي‌ ‌که‌ تجاوز كند بنحو تحقيق‌ ‌که‌ تخلف‌پذير نيست‌ نار جهنم‌ ‌که‌ اشدّ حرا ‌است‌ و ‌از‌ غضب‌ الهي‌ افروخته‌ ‌شده‌ ‌که‌ امير المؤمنين‌ ‌عليه‌ السّلام‌ ‌در‌ مناجاتش‌ ‌در‌ دعاء كميل‌ ميگويد

(فكيف‌ احتمالي‌ لبلاء الاخرة و جليل‌ وقوع‌ المكاره‌ ‌فيها‌ و ‌هو‌ بلاء تطول‌

جلد 8 - صفحه 255

مدته‌ و يدوم‌ بقائه‌ و ‌لا‌ يخفف‌ ‌عن‌ اهله‌ لانه‌ ‌لا‌ ‌يکون‌ الا ‌عن‌ غضبك‌ و انتقامك‌ و سخطك‌ و ‌هذا‌ ‌ما ‌لا‌ تقوم‌ ‌له‌ السموات‌ و الارض‌).

خالِداً فِيها دليل‌ ‌بر‌ عدم‌ ايمان‌ زيرا مؤمن‌ مسلما مخلد ‌در‌ عذاب‌ نيست‌ بلكه‌ ‌در‌ مقام‌ ‌خود‌ گفته‌ايم‌ ‌که‌ ‌اگر‌ ‌با‌ ايمان‌ ‌از‌ دار دنيا رفت‌ آمرزيده‌ ميرود و ‌بر‌ طبق‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ حدود چهل‌ حديث‌ ‌در‌ معالم‌ الزلفي‌ نقل‌ كرده‌ بلكه‌ ‌در‌ مجلد سوم‌ كلم‌ الطيب‌ بشارات‌ دوازده‌ گانه‌ ‌براي‌ شيعه‌ بيان‌ ‌شده‌.

ذلِك‌َ الخِزي‌ُ العَظِيم‌ُ خزي‌ هوان‌ و ذلت‌ و خواري‌ و خفت‌ ‌است‌ آنهم‌ بدرجه‌ اعلا ‌که‌ مفاد كلمه‌ العظيم‌ ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 63)- در این آیه این گونه افراد منافق را شدیدا تهدید می‌کند، و می‌گوید: «مگر نمی‌دانند کسی که با خدا و رسولش دشمنی و مخالفت کند برای او آتش دوزخ است که جاودانه در آن می‌ماند» (أَ لَمْ یَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ یُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِیها).

سپس برای تأکید اضافه می‌کند: «این رسوایی و ذلّت بزرگی است» (ذلِکَ الْخِزْیُ الْعَظِیمُ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=9 |آیه=63}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=9 |آیه=63}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=9 |آیه=63}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره توبه]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 به همين مناسبت محاده، به معنى دشمنى و مخالفت آيد. يُحادِدِ اللَّهَ‏: دشمنى مى‏ كند با خدا.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
-==تفسیر آیه==
+== تفسیر آیه ==
-<tabber>
+<tafsir sura="9" ayeh="63" />
 ==پانویس==

@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 يحادد: حد: مرز. اصل آن ، به معنى مرز است.
 مرز را از آن حد گويند كه از اختلاط دو شي‏ء مانع است .
-حدود الهى را از آن حدّ گفته‏اند كه از ارتكاب جديد به جرم و نيز ديگران را بازمى‏دارد.
+حدود الهى را از آن حدّ گفته‏ اند كه از ارتكاب جديد به جرم و نيز ديگران را بازمى‏ دارد.
-به همين مناسبت محاده ، به معنى دشمنى و مخالفت آيد . يُحادِدِ اللَّهَ‏: دشمنى مى‏كند با خدا.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
+به همين مناسبت محاده ، به معنى دشمنى و مخالفت آيد . يُحادِدِ اللَّهَ‏: دشمنى مى‏ كند با خدا.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
 == تفسیر آیه ==

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-يحادد: حد: مرز. اصل آن ، به معنى مرز است.
+يحادد: حد: مرز. اصل آن به معنى مرز است.
-مرز را از آن حد گويند كه از اختلاط دو شي‏ء مانع است .
+مرز را از آن حد گويند كه از اختلاط دو شي‏ء مانع است.
 حدود الهى را از آن حدّ گفته‏ اند كه از ارتكاب جديد به جرم و نيز ديگران را بازمى‏ دارد.
-به همين مناسبت محاده ، به معنى دشمنى و مخالفت آيد . يُحادِدِ اللَّهَ‏: دشمنى مى‏ كند با خدا.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
+به همين مناسبت محاده، به معنى دشمنى و مخالفت آيد. يُحادِدِ اللَّهَ‏: دشمنى مى‏ كند با خدا.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
-== تفسیر آیه ==
+==تفسیر آیه==
 <tabber>
   تفسیر نور=
@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۷: @@
 - مخالفت با رهبر حق، مخالفت با خداست. «مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ»
-- حفظ آبرو از طريق سوگند دروغ، نمونه‌ى دشمنى و سرسختى با خداست.
+- حفظ آبرو از طريق سوگند دروغ، نمونه‌ى دشمنى و سرسختى با خداست. يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ‌ ... يُحادِدِ اللَّهَ‌
 جلد 3 - صفحه 454
 - ثمره‌ى سرسختى افراد آگاه در برابر دين خدا، دوزخ ابدى است. أَ لَمْ يَعْلَمُوا ... فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ‌
@@ سطر ۱۶۹: / سطر ۱۶۵: @@
 ==پانویس==
-<div style="font-size:smaller"><references/></div>
+<div style="font-size:smaller"><references /></div>
 ==منابع==
 * [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
+*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
+*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
-* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
+*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
-* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
+*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
-* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
+*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 [[رده:آیات سوره توبه]]
 [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]