آیه 60 سوره آل عمران - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: /* نزول */

2019-01-17T05:50:29Z

‏نزول

مهدی موسوی: /* معانی کلمات آیه */

2019-01-13T07:32:17Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ|سوره=3|آ...» ایجاد کرد

2016-02-27T19:31:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ|سوره=3|آ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ|سوره=3|آیه =60}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 60
|شماره بعدی = 61
|شماره قبلی = 59
|سوره= آل عمران
|شماره سوره= 3
|جزء= 3
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
سخن حق همان است که از جانب خدا به تو رسید، مبادا هیچ گاه در آن شکّ کنی!
|-|
انصاریان=
حق از [ناحیه] پروردگار توست؛ بنابراین از تردیدکنندگان مباش.
|-|
فولادوند=
[آنچه درباره عيسى گفته شد] حق [و] از جانب پروردگار تو است. پس، از ترديدكنندگان مباش.
|-|
آیتی=
اين سخن حق از جانب پروردگار تو است. از ترديدكنندگان مباش.
|-|
مکارم شیرازی=
اینها حقیقتی است از جانب پروردگار تو؛ بنابر این، از تردید کنندگان مباش!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|This is the truth from your Lord, so do not be among the skeptics.}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|(This is) the truth from your Lord, so be not of the disputers.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|(This is) the truth from thy Lord (O Muhammad), so be not thou of those who waver.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|The Truth (comes) from Allah alone; so be not of those who doubt.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«أَلْحَقُّ»: خبر مبتدای محذوف است که تقدیر آن چنین است: هُوَ الْحَقُّ. «مُمْتَرِینَ»: شکّ کنندگان. از ماده (مِرْیَة) به معنی: شکّ.
==نزول==

'''محل نزول:'''

اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>

'''شأن نزول آیات 59، 60 و 61:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 118.</ref>

«[[شیخ طوسى]]» گوید: ابن عباس و حسن بصرى و قتادة گويند: اين آيات درباره وفد نجران نازل گرديد كه دو نفر آنان بنام سيد و عاقب به [[رسول خدا]] گفتند: آيا ديده اى كه فرزندى بدون پدر متولد شود؟<ref> در تفسير ابن ابى‌حاتم از طريق عوفى از ابن عباس موضوع وفد نجران ذكر شده و نيز ابن سعد در طبقات از ازرق بن قيس موضوع وفد نجران را بدون تفصيل و ذكر مباهله گفته است.</ref><ref> در تفسير على بن ابراهيم بعد از سه واسطه از [[امام صادق]] عليه‌السلام نقل شده كه مسيحيان نجران با سران خود به نام سيد و عاقب و اهتم به [[مدينه]] آمدند و در مسجد پيامبر با رسوم خود به [[نماز]] پرداختند و ناقوس زدند، اصحاب پيامبر متعجب شدند و به پيامبر گفتند: چطور اجازه مي‌دهى كه در مسجد تو به نماز آن هم برسم خويش پردازند. پيامبر فرمود: آن‌ها را به حال خويش واگذاريد سپس به رسول خدا گفتند: به چه چيز ما را مي‌خوانى، پيامبر فرمود: شما را دعوت به اسلام آوردن مي‌كنم و بدانيد كه عيسى بشرى بود كه مي‌خورد و مى آشاميد و صحبت مي‌كرد سپس پرسيدند پدر عيسى كيست؟ پيامبر در جواب به آن‌ها فرمود: به من بگوئيد كه پدر آدم كيست؟ جواب نگفتند و اين آيه آمد.</ref> و نيز وقتى كه اين آيات نازل شد پيامبر دست [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن|حسن]] و [[امام حسین|حسين]] را گرفت و مسيحيان را به مباهله دعوت نمود آنان امتناع كردند و قبول نمودند كه جزيه بدهند.<ref> بيهقى در دلائل به طرز ديگرى از طريق سلمة بن عبد نقل كند كه رسول خدا به اهل نجران نوشت و آن‌ها دو نفر فرستادند پس از گفتگو و بحث با پيامبر موضوع عيسى نيز به ميان آمد و اين آيات نازل گرديد و موضوع آيه 59 در آيه 7 اين سوره نيز گفته شده است.</ref><ref> صاحب مجمع البيان پس از ذكر وفد نجران چنان كه شيخ بزرگوار ذكر نموده چنين افزوده است پس از دعوت به مباهله از طرف [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله مسيحيان نجران مهلت خواستند فرداى آن روز وقتى كه به شور پرداختند. اسقف آن‌ها گفت: اگر محمد فردا با اصحاب خود براى مباهله بيايد با او به مباهلة خواهيم پرداخت و اگر با اهل بيت خود بيايد بايد از او دورى كرد و كار مباهله را انجام نداد. (مباهله به معنى نفرين فرستادن به يكديگر و خواستن كيفر از خداوند براى يكديگر است) فرداى آن روز [[رسول خدا]] با دو فرزندش حسن و حسين و على و فاطمه آمدند. مسيحيان نجران سؤال كردند: اينان كه با محمد همراه آمده اند چه كسانى اند؟ پس از آن كه همراهان پيامبر را شناختند، ابوحارثه كه اسقف بود از مباهله امتناع ورزيدند. سيد به او گفت: خود را براى مباهله آماده سازد. ابوحارثه گفت: من جرأت چنين كارى را در خود نمى بينم و مى ترسم حقيقت محمد راست باشد و از اثر نفرين محمد از نسل مسيحيت كسى باقى نماند لذا ابوحارثه به رسول خدا گفت: يا اباالقاسم حاضريم با تو مصالحه كنيم و [[مباهله]] نكنيم پس از اين پيشنهاد پيامبر با آن‌ها مصالحه كرد كه هر سال مبالغ زيادى درهم و اثاثه نفيس به [[مدينه]] بيآورند و اسناد مصالحه مزبور بين طرفين رد و بدل شد وقتى كه وفد نجران مراجعت كردند. چندى نگذشت كه سيد و عاقب كه از سران وفد نجران بودند نزد رسول خدا بازگشتند و اسلام اختيار نمودند.</ref>
== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
«60» الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ‌

حق، همان است كه از جانب پروردگار توست، پس از ترديد كنندگان مباش.

===نکته ها===

كلمه‌ى «مُمتَرين» از «مِرْية» به معناى شك و ترديد است. عين اين آيه در سوره‌ى بقره آيه‌ى 147 نيز آمده است. با اين آيه روشن مى‌شود كه سخن حقّ و پايدار تنها از جانب خدايى است كه خود حقّ و ثابت است وگرنه از انسان‌هايى كه در طوفان هوسها و غرايز ثباتى ندارند، قانون و سخن پايدار را نمى‌توان انتظار داشت.

===پیام ها===

1- بيان حق، رمز ربوبيّت وتربيت است. «الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ»

2- ثبات و حقّانيت، جز در راه خدا، كلام خدا و قانون خداوند، وجود ندارد.

«الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ»

3- تعداد زياد مخالفان، تلاش و فعّاليت آنان، و ثروت و تبليغاتشان، نبايد در حقّانيّت راه و عقايد ما تأثير گذارد. «فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ»

تفسير نور(10جلدى)، ج‌1، ص: 527
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (60)

الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ‌: حق كه ولادت عيسى عليه السّلام و تمثيل او به آدم عليه السّلام، خبر صدق و مطابق با واقع از جانب پروردگار تو است، فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ‌: پس مباش از شك كنندگان در قدرت الهى.

تبصره: به مراجعه ادله عقليه، اين مطلب محقق آيد كه مقام شامخ نبوت را شايسته شك و ترديد و نقص و عيب نيست، زيرا موجب سلب اطمينان و وثوق به تبليغات ايشان، و آن، نقض غرض الهى است. پس اين گونه خطابات، در ظاهر خطاب به پيغمبر باشد چون سفير و مبلّغ فرامين سبحانى است، و لكن مراد امت باشند؛ زيرا نقص و شك و ترديد نسبت به آنها رواست. و شاهد بر اين مطلب، آيه شريفه: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَطَلِّقُوهُنَ‌ است كه ابتدا خطاب به پيغمبر، و بعد بيان خطاب را به جمع مى‌فرمايد به جهت آنكه شامل امت گردد. و نيز عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده كه فرمود:

نزل القرآن بايّاك اعنى و اسمعى يا جارة. «1» اين مثلى است كه زده مى‌شود براى كسى كه تكلم نمايد به كلامى، و قصد كرده باشد به آن كلام، غير مخاطب را (عرفى است: به در مى‌گويند، ديوار تو گوش كن).

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (60)

ترجمه‌

حق از جانب پروردگار تست پس مباش از شك كنندگان..

تفسير

اينقصه حضرت عيسى و مخلوق بودن او و حضرت آدم حق است كه از جانب پروردگارت بتو وحى شده است پس با كمال استقامت در مقابل نصارى قيام نما و بهيچ وجه در خاطر خود شك و شبهه راه مده هر چه خاطر تو منزه از شبهات است لكن امتت هم بايد بتو اقتدا نموده آينه دل را از زنگار شبهه و شك صافى نمايند.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
الحَق‌ُّ مِن‌ رَبِّك‌َ فَلا تَكُن‌ مِن‌َ المُمتَرِين‌َ (60)

حق‌ ‌از‌ پروردگار تو ‌است‌ ‌پس‌ نباش‌ ‌از‌ مرددين‌.

حق‌ بمعني‌ ثابت‌ ‌غير‌ قابل‌ زوال‌ ‌است‌ و ‌از‌ ‌اينکه‌ جهت‌ يكي‌ ‌از‌ اسامي‌ الهي‌ ‌است‌ اشاره‌ بمقام‌ واجب‌ الوجودي‌ ‌است‌ و لفظ حقيقة ‌هم‌ ‌از‌ همين‌ معني‌ ‌است‌ و مطالبي‌ ‌که‌ مطابق‌ ‌با‌ واقع‌ ‌است‌ اطلاق‌ حق‌ ‌بر‌ ‌او‌ ميشود مقابل‌ باطل‌ ‌که‌ ‌بر‌ خلاف‌ واقع‌ ‌است‌، و الف‌ و لام‌ الحق‌ ‌از‌ ‌براي‌ جنس‌ ‌است‌ و مفاد ‌اينکه‌ جمله‌ اينست‌ ‌که‌ آنچه‌ ‌از‌ جانب‌ ‌خدا‌ ‌است‌ مطابق‌ ‌با‌ واقع‌ ‌است‌ ‌در‌ مقابل‌ آنچه‌ ‌از‌ ‌غير‌ ‌او‌ ‌است‌ باطل‌ و ‌بر‌ خلاف‌ واقع‌ ‌است‌ فَلا تَكُن‌ مِن‌َ المُمتَرِين‌َ ‌در‌ مجمع‌ و جماعتي‌ ‌از‌ مفسرين‌ نظر بمقام‌ مقدس‌ نبوي‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ ‌اينکه‌ خطاب‌ ‌را‌ متوجه‌ بآن‌ حضرت‌ ندانسته‌اند و لذا تعبير كرده‌اند بايها السامع‌ لكن‌ خلاف‌ ظاهر ‌آيه‌ ‌است‌ و مفاد ‌فلا‌ تكن‌ اينست‌ ‌که‌ جاي‌ شك‌ و ترديد نيست‌، و جمله‌ اول‌ بمنزله‌ علت‌ ‌است‌ ‌يعني‌ چون‌ آنچه‌ ‌از‌ پروردگار ‌است‌ حق‌ ‌است‌ و جاي‌ شك‌ و ترديد نيست‌.

و ‌اينکه‌ نحوه‌ خطابات‌ ‌در‌ قرآن‌ بسيار ‌است‌ مثل‌ لَئِن‌ أَشرَكت‌َ لَيَحبَطَن‌َّ عَمَلُك‌َ زمر ‌آيه‌ 65، و مثل‌ وَ لا تَطرُدِ الَّذِين‌َ يَدعُون‌َ رَبَّهُم‌ ‌الي‌ ‌قوله‌ ‌تعالي‌ فَتَطرُدَهُم‌ فَتَكُون‌َ مِن‌َ الظّالِمِين‌َ انعام‌ ‌آيه‌ 52، وَ لا تَتَّبِع‌ أَهواءَ الَّذِين‌َ كَذَّبُوا بِآياتِنا انعام‌ ‌آيه‌ 151، و امثال‌ اينها تماما ‌از‌ باب‌ (اياك‌ اعني‌ و اسمعي‌ ‌ يا ‌ جارة) و منافي‌ ‌با‌ مقام‌

جلد 4 - صفحه 227

نبوّت‌ نيست‌ و دلالت‌ ‌بر‌ ‌اينکه‌ ندارد ‌که‌ پيغمبر صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ جزو ممترين‌ بوده‌ و ‌او‌ ‌را‌ ‌خدا‌ نهي‌ فرموده‌ بلكه‌ جميع‌ مناهي‌ شرعيه‌ و نواهي‌ الهيه‌ عام‌ ‌است‌ و شامل‌ نبي‌ّ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ و ائمه‌ ‌عليهم‌ ‌السلام‌ و معصومين‌ ‌هم‌ ميشود و ‌آنها‌ ‌از‌ جهت‌ مقام‌ عصمت‌ محال‌ ‌است‌ مرتكب‌ شوند.

الممترين‌ ‌از‌ ماده‌ مراء ‌است‌ و اغلب‌ بمعني‌ جدال‌ و خصومة ‌است‌. ‌در‌ سفينه‌ ‌از‌ مجمع‌ (المراء و الجدال‌ و الخصومة متقاربة المعني‌) لكن‌ مراء ‌در‌ مطالب‌ علميه‌ ‌است‌ ‌که‌ غرض‌ اظهار فضل‌ ‌باشد‌ و جدال‌ ‌در‌ همان‌ مطالب‌ علميه‌ ‌است‌ ‌که‌ غرض‌ تعجيز طرف‌ ‌باشد‌، و خصومة ‌در‌ امور دنيويه‌ ‌است‌ و تماما ‌از‌ معاصيست‌ و ‌از‌ اخلاق‌ رذيله‌ ‌از‌ امير المؤمنين‌ ‌عليه‌ السّلام‌ مروي‌ ‌است‌ فرمود

(اياكم‌ و المراء و الخصومة فانهما يمرضان‌ القلوب‌ ‌علي‌ الاخوان‌ و ينبت‌ عليهما النفاق‌) سفينه‌ مجلد دوم‌ ص‌ 325.

و ‌از‌ پيغمبر صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌

(ثلاث‌ ‌من‌ لقي‌ اللّه‌ عزّ و جل‌ّ بهن‌ّ دخل‌ الجنة ‌من‌ اي‌ّ باب‌ شاء ‌من‌ حسن‌ خلقه‌ و خشي‌ اللّه‌ ‌في‌ المغيب‌ و المحضر و ترك‌ المراء و ‌ان‌ ‌کان‌ محقّا)

سفينه‌ مجلد دوم‌ ص‌ 532، لكن‌ ‌اگر‌ ‌براي‌ اظهار حق‌ و ابطال‌ باطل‌ ‌باشد‌ ممدوح‌ ‌است‌ ‌در‌ قرآن‌ ‌است‌ وَ جادِلهُم‌ بِالَّتِي‌ هِي‌َ أَحسَن‌ُ نحل‌ ‌آيه‌ 126.

و گاهي‌ بمعني‌ شك‌ استعمال‌ ‌شده‌ مثل‌ فَلا تَك‌ُ فِي‌ مِريَةٍ مِنه‌ُ هود ‌آيه‌ 20، و مثل‌ فَبِأَي‌ِّ آلاءِ رَبِّك‌َ تَتَماري‌ النجم‌ ‌آيه‌ 56، و ‌آيه‌ شريفه‌ باين‌ معني‌ ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 60)- در این آیه برای تأکید آنچه در آیات قبل آمد، می‌فرماید: «اینها را (که در باره حضرت مسیح (ع) و چگونگی ولادت او و مقاماتش) بر تو می‌خوانیم حقی است از سوی پروردگارت، و چون حق است، هرگز از تردید کنندگان در آن مباش» (الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَلا تَکُنْ مِنَ الْمُمْتَرِینَ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=3 |آیه=60}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=3 |آیه=60}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=3 |آیه=60}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.

[[رده:آیات سوره آل عمران]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 '''محل نزول:'''
-اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
+اين آيه همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
-'''شأن نزول آیات 59، 60 و 61:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 118.</ref>
+'''شأن نزول آیات 59، 60 و 61:'''
 == تفسیر آیه ==
 <tabber>

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«أَلْحَقُّ»: خبر مبتدای محذوف است که تقدیر آن چنین است: هُوَ الْحَقُّ. «مُمْتَرِینَ»: شکّ کنندگان. از ماده (مِرْیَة) به معنی: شکّ.
+ممترين: مردد شوندگان، مريه بمعنى مردد بودن ميباشد و از شك اخص است.
 ==نزول==