آیه 54 سوره نحل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۸ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۵

2019-04-28T06:25:25Z

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T13:17:33Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T05:17:56Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T05:01:16Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T05:00:51Z

‏معانی کلمات آیه

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-12T08:08:12Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِ...» ایجاد کرد

2016-04-27T11:21:50Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ|سوره=16|آیه =54}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 54
|شماره بعدی = 55
|شماره قبلی = 53
|سوره= نحل
|شماره سوره= 16
|جزء= 14
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
باز وقتی که بلا را از سر شما رفع کرد گروهی از شما به خدای خود شرک می‌آورند.
|-|
انصاریان=
سپس هنگامی که آسیب را از شما برطرف کند [بر خلاف انتظار] گروهی از شما به پروردگارشان شرک می آورند!!
|-|
فولادوند=
و چون آن آسيب را از شما برطرف كرد، آنگاه گروهى از شما به پروردگارشان شرك مى‌ورزند.
|-|
آیتی=
و باز چون آن محنت را به پايان آرد گروهى از شما به پروردگارشان مشرك مى‌شوند،
|-|
مکارم شیرازی=
(امّا) هنگامی که ناراحتی و رنج را از شما برطرف می‌سازد، ناگاه گروهی از شما برای پروردگارشان همتا قائل می‌شوند.
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Then, when He removes the distress from you—behold, a part of them ascribe partners to their Lord,}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Yet when He removes the evil from you, lo! a party of you associate others with their Lord;}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|And afterward, when He hath rid you of the misfortune, behold! a set of you attribute partners to their Lord,}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Yet, when He removes the distress from you, behold! some of you turn to other gods to join with their Lord-}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«کَشَفَ»: برطرف کرد. کنار زد. «فَرِیقٌ»: دسته. گروه.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ «54»

اما همين كه نگرانى ومِحنت را از شما برطرف كرد، ناگهان گروهى از شما نسبت به پروردگارشان شرك مى‌ورزند. (وعوامل وافراد ديگرى را در دفع بلا مؤثّر مى‌دانند)

===نکته ها===

«ضر» به نگرانى گفته مى‌شود كه از فقدان نعمت ناشى مى‌شود و «تَجْئَرُونَ» از «جؤار» به معناى ناله و استغاثه است.

مضمون اين آيه در آيات ديگر قرآن نيز تكرار شده است، چنانكه در آيه‌ى 67 سوره اسراء مى‌فرمايد: «وَ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَ كانَ الْإِنْسانُ كَفُوراً» هرگاه در وسط دريا با خطرى مواجه شويد، جز او هر چه را در خيال خود مى‌خوانديد، محو شود، ولى همين‌كه او شما را به خشكى رساند، روى‌گردان شده و كفران نعمت مى‌كنيد.

پيامبراكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «من لم يعلم ان للَّه عليه نعمة الّا فى مطعم او ملبس فقد قصر عمله و دنى‌ عذابه» «1»، هر كس نعمت خداوند را تنها در خوراك و پوشاك بداند، هم در

«1». تفسير نورالثقلين.

جلد 4 - صفحه 533

عمل كوتاهى كرده و هم به قهر خدا نزديك شده است.

===پیام ها===

1- نعمت‌هاى الهى را، نتيجه‌ى تلاش وتحصيل ومديريّت خود، يا شانس و تصادف نپنداريد. «ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ»

2- همه‌ى نعمت‌ها، حتّى آنچه كه در نظر شما ناچيز است، به اراده‌ى الهى به شما داده شده است. «مِنْ نِعْمَةٍ»

3- هم نعمت‌ها از اوست، هم در خطرها، تنها پناهگاه اوست. «فَمِنَ اللَّهِ‌، فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ»

4- بلا و سختى، خداپرستى فطرى را زنده مى‌كند. «إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ»

5- انسان ضعيف است وبا كوچكترين تماس سختى ومصيبت، درمانده مى‌شود.

إِذا مَسَّكُمُ‌ ...

6- نعمت‌ها از اوست، امّا سختى‌ها و ضررها از ماست. «نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ‌، مَسَّكُمُ الضُّرُّ»

7- ايمان واستغاثه به خداوند، نبايد موسمى ومقطعى باشد. إِذا كَشَفَ الضُّرَّ ... فَرِيقٌ مِنْكُمْ‌ ... يُشْرِكُونَ‌

8- رفاه وآسايش، زمينه‌ى غفلت از ياد خدا وشرك‌گرايى است. كَشَفَ الضُّرَّ ... يُشْرِكُونَ‌

9- توجّه به خدا، چون فطرى است عمومى است. «فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ»، امّا شرك تنها در مورد بعضى است. فَرِيقٌ‌ ... يُشْرِكُونَ‌

10- «كشف ضرّ» و برطرف شدن مشكلات را از هر قدرتى جز خدا بدانيم شرك است. كَشَفَ الضُّرَّ ... بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ‌
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ (54)

ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ‌: پس چون بردارد و برگشايد آن بلا و محنت را از شما. إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ‌: در آن هنگام دسته‌اى از شما به عوض سپاسدارى و حق‌شناسى كفران نموده. بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ‌: به پروردگار خود شرك آرند. و اين‌

«1» ابراهيم آيه 34.

جلد 7 - صفحه 221

غايت نادانى و گمراهى است، زيرا چون فطرت اصليه و خلقت غريزيه شهادت دهد بر اينكه نزد بلا و سختى و شدت و تنگى جزع و فزع نكنيد مگر به خداى يگانه، و پس از رفع مشقت و رسيدن راحت، دو فرقه شده: جمعى به حالت سابقه باقى باشند، يعنى انعام منعم حقيقى را فراموش ننموده تضرع و زارى به درگاه حق را مستمر دارند؛ لكن گروهى ديگر بر خلاف وجدان و عقل، شركاء و اضدادى براى حق قائل، و توسل به آنان را كيش و آئين خود قرار دهند، هر آينه عين جهالت و ضلالت خواهد بود.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ قالَ اللَّهُ لا تَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ (51) وَ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لَهُ الدِّينُ واصِباً أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ (52) وَ ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ثُمَّ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ (53) ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ (54) لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ (55)

ترجمه‌

- و گفت خدا نگيريد دو تا را دو خدا جز اين نيست كه او خدائى است يكتا پس از من بترسيد

و مر او را است آنچه در آسمانها و زمين است و مر او را است طاعت كه واجب است آيا پس از غير خدا ميترسيد

و آنچه با شما است از نعمتى پس از خدا است پس چون برسد شما را آسيبى پس بسوى او استغاثه ميكنيد

پس چون رفع كند از شما آسيب را آنگاه پاره‌اى از شما بپروردگارشان شرك مى‌آورند

تا كفران ورزند بآنچه داديمشان پس برخوردار شويد پس زود باشد كه بدانيد.

تفسير

ظاهرا اثنين تأكيد الهين است چنانچه واحد تأكيد اله است و براى اشاره به تنافى معبود بودن با دو تا بودن و دفع توهم اراده اثبات معبوديّت خدا نه وحدانيّت او ذكر شده يعنى شريك قرار ندهيد با خدا غير او را در عبادت چون غير او مستحقّ پرستش نيست و او است خداى يكتا و غير او خدائى نيست و در نتيجه‌

جلد 3 صفحه 292

ثابت ميشود كه بايد از او ترسيد نه از غير او چون هر قدرت و قوّت و قهّاريّتى در برابر اراده اومندكّ است و بعضى گفته‌اند مراد آنستكه دو فرد را دو معبود قرار ندهيد يعنى غير خدا را با خدا شريك در عبادت نكنيد و بنابراين اثنين مفعول اوّل لا تتّخذوا است كه مؤخر شده و الهين مفعول دوّم است كه مقدم گشته است و حقير ترجمه را براى سهولت بيان مبنى بر اين معنى نمودم ولى خلاف ظاهر است اگر چه حاصل هر دو معنى يكى است و آنچه در آسمانها و زمين است و خود آنها مخلوق و مملوك حقّند بملكيت حقّه حقيقيه حدوثا و بقاء و اطاعت او واجب است عقلا و نقلا و بعضى واصبا را بمعناى خالصا و بعضى بمعناى دائما گرفته‌اند ولى عياشى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه فرمود يعنى واجب است و اين معنى اظهر است و نبايد از غير خدا بترسيد چون استفهام براى انكار و توبيخ است يعنى از بتها نبايد ترسيد چون عاجزند بلكه بايد از خدا ترسيد كه قادر است و آنچه با انسان و در وجود بشر موجود است از نعمت صحت و سلامت و عافيت و وسعت و قدرت و غيرها همه از جانب خدا است ولى انسان نوعا غافل و حقّ ناشناس است لذا وقتى آسيب و بلا و محنت و مشقّتى باو برسد با صداى بلند مشغول بتضرّع و زارى و دعاء و استغاثه بدرگاه قاضى الحاجات ميشود بدون توجّه بغير او و چون خداوند رفع فرمود آن بلاء و محنت و سختى را يك دسته از مردم نادان براى خدا شريك قرار ميدهند و بجاى عبادت خدا عبادت بت ميكنند و بدتر از همه آنكه مشرك ميشوند بعد از آنكه خداوند نعمت خود را بآنها بر گرداند و بلاء و محنت را رفع فرمود براى آنكه كفران نعمت خدا را نموده باشند و اين خيلى عجيب و كاشف از خبث نفس است كه غرض از شرك فقط كفران نعمت باشد و بنابراين لام در ليكفروا براى تعليل است و بعضى لام را براى امر بر وجه تهديد گرفته‌اند يعنى بايد كفران نعمت كنند تا بپاداش عمل خود برسند و در هر حال امر اخير براى تهديد و وعيد است يعنى فعلا بهره‌مند شويد از متاع موقت دنيا و بعد از اين ميدانيد چه خطاء بزرگى از شما سرزده و بچه عذاب اليمى گرفتار خواهيد شد و بنظر حقير لام در ليكفروا براى بيان غايت فعل است يعنى نتيجه شرك آنها كفران نعمت است و ثمر ديگرى براى آنها ندارد و اللّه اعلم از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه كسيكه نداند نعمت خدا را جز در طعام‌

جلد 3 صفحه 293

يا لباس خود ناقص شده است عمل او و نزديك شده است عذاب او ..
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
ثُم‌َّ إِذا كَشَف‌َ الضُّرَّ عَنكُم‌ إِذا فَرِيق‌ٌ مِنكُم‌ بِرَبِّهِم‌ يُشرِكُون‌َ (54)

‌پس‌ ‌از‌ آنكه‌ خداوند ‌بر‌ طرف‌ فرمود ‌از‌ ‌شما‌ ضرري‌ ‌که‌ بشما متوجه‌ ‌شده‌ ‌بود‌ ناگاه‌ يك‌ دسته‌ ‌از‌ ‌شما‌ بپروردگار خودشان‌ شريك‌ مياورند ثُم‌َّ إِذا كَشَف‌َ الضُّرَّ عَنكُم‌ ‌پس‌ ‌از‌ اينكه‌ گرفتار ضرّ شديد و رفتيد درب‌ خانه‌ و تضرّع‌ و الحاح‌ و استغاثه‌ كرديد و خداوند بلطف‌ و كرمش‌ ‌آن‌ گرفتاري‌ ‌را‌ ‌بر‌ طرف‌ فرمود و رفع‌ ‌آن‌ مضرّت‌ ‌را‌ ‌از‌ ‌شما‌ كرد إِذا فَرِيق‌ٌ مِنكُم‌ جماعتي‌ ‌از‌ ‌شما‌ ‌اينکه‌ رفع‌ ضرّ و كشف‌ كرب‌ ‌را‌ مستند بخدا نميدانند ‌ يا ‌ مستند نيروي‌ ‌خود‌ ‌ يا ‌ باسباب‌ ظاهريه‌ ‌ يا ‌ بخت‌ و اتفاق‌ ميدانند.

جلد 12 - صفحه 139

بِرَبِّهِم‌ يُشرِكُون‌َ و ‌اينکه‌ شرك‌ بسيار مذموم‌ و قبيح‌ ‌است‌ مثلا كسي‌ ‌در‌ دريا غرق‌ ‌شده‌ ‌باشد‌ ‌ يا ‌ ‌در‌ ميان‌ آتش‌ بسوزد و فرياد زند و استغاثه‌ كند ‌که‌ يكي‌ مرا نجات‌ دهد ‌شما‌ برويد ‌او‌ ‌را‌ نجات‌ دهيد و ‌از‌ آب‌ و آتش‌ بيرون‌ آوريد ‌پس‌ ‌از‌ نجات‌ و خلاصي‌ بگويد ‌شما‌ كاري‌ نكرديد ‌من‌ خودم‌ خارج‌ شدم‌ و ‌ يا ‌ آب‌ مرا بيرون‌ انداخت‌ ‌ يا ‌ باد مرا ‌از‌ آتش‌ خارج‌ كرد چه‌ اندازه‌ بشما ‌بر‌ ميخورد و مخصوصا امروز نوع‌ افراد نعمي‌ ‌که‌ بآنها داده‌ ‌شده‌ ‌ يا ‌ بلاهايي‌ ‌که‌ ‌از‌ ‌آنها‌ دفع‌ ‌شده‌ مستند باسباب‌ ظاهريه‌ ميدانند و ابدا قدرداني‌ و شكر گذاري‌ ‌از‌ ‌خدا‌ نميكنند ‌حتي‌ اشخاصي‌ ‌که‌ بزبان‌ اظهار ميكنند الهي‌ شكر ولي‌ قلب‌ ‌آنها‌ متوجه‌ باسباب‌ ‌است‌ بلكه‌ بعضي‌ مقدسين‌ استدلال‌ ‌هم‌ ميكنند ‌به‌ اينكه‌

ابي‌ اللّه‌ ‌ان‌ يجري‌ الاشياء الا باسبابها

و غافل‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ هستند ‌که‌ اسباب‌ مقهور اراده‌ حق‌ هستند و تأثير ‌هم‌ بدست‌ ‌او‌ ‌است‌ و ‌اينکه‌ عين‌ شرك‌ ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 54)- آری! در این گونه موارد خداوند ندای شما را می‌شنود و به آن پاسخ می‌گوید و مشکلاتتان را برطرف می‌سازد «سپس هنگامی که زیان و رنج را از شما برطرف ساخت گروهی از شما برای پروردگارشان همتا قرار می‌دهند» و به سراغ بتها می‌روند (ثُمَّ إِذا کَشَفَ الضُّرَّ عَنْکُمْ إِذا فَرِیقٌ مِنْکُمْ بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ).

در حقیقت قرآن به این نکته باریک اشاره می‌کند که فطرت توحید در وجود همه شما هست، ولی در حال عادی، پرده‌های غفلت و غرور و جهل و تعصب و خرافات آن را می‌پوشاند.
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=16 |آیه=54}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=16 |آیه=54}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=16 |آیه=54}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره نحل]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۵: @@
 پيامبراكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «من لم يعلم ان للَّه عليه نعمة الّا فى مطعم او ملبس فقد قصر عمله و دنى‌ عذابه» «1»، هر كس نعمت خداوند را تنها در خوراك و پوشاك بداند، هم در
+------
 «1». تفسير نورالثقلين.

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-كشف: كشف: زايل كردن و از بين بردن‏ .كَشَفَ الضُّرَّ: بد حالى را از بين برد..<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
+كشف: كشف: زايل كردن و از بين بردن‏ .كَشَفَ الضُّرَّ: بد حالى را از بين برد.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
 == تفسیر آیه ==

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ «54»
@@ سطر ۷۸: / سطر ۸۲: @@
 - بلا و سختى، خداپرستى فطرى را زنده مى‌كند. «إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ»
-- انسان ضعيف است وبا كوچكترين تماس سختى ومصيبت، درمانده مى‌شود.
+- انسان ضعيف است وبا كوچكترين تماس سختى ومصيبت، درمانده مى‌شود. إِذا مَسَّكُمُ‌ ...
 - نعمت‌ها از اوست، امّا سختى‌ها و ضررها از ماست. «نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ‌، مَسَّكُمُ الضُّرُّ»
@@ سطر ۹۹: / سطر ۱۰۱: @@
 {{نمایش فشرده تفسیر|
 ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ (54)