آیه 33 سوره حجر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2019-04-09T10:33:15Z

‏تفسیر آیه

مهدی موسوی در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۶

2018-05-13T09:46:01Z

مهدی موسوی: ویرایش مهدی موسوی (بحث) به آخرین تغییری که Quran انجام داده بود واگردانده شد

2018-05-13T09:45:13Z

ویرایش مهدی موسوی (بحث) به آخرین تغییری که Quran انجام داده بود واگردانده شد

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-12T05:58:01Z

‏تفسیر آیه

نمایش تغییرات

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قَالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصَا...» ایجاد کرد

2016-04-27T10:44:51Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قَالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصَا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|قَالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ|سوره=15|آیه =33}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 33
|شماره بعدی = 34
|شماره قبلی = 32
|سوره= حجر
|شماره سوره= 15
|جزء= 14
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
شیطان پاسخ داد که من هرگز به بشری که از گل و لای کهنه متغیر خلقت کرده‌ای سجده نخواهم کرد.
|-|
انصاریان=
گفت: من آن نیستم که برای بشری که او را از گلی خشک و برگرفته از لجنی متعفّن و تیره رنگ آفریدی، سجده کنم!!
|-|
فولادوند=
گفت: «من آن نيستم كه براى بشرى كه او را از گِلى خشك، از گِلى سياه و بدبو، آفريده‌اى، سجده كنم.»
|-|
آیتی=
گفت: من براى بشرى كه از گل خشك، از لجن بويناك آفريده‌اى سجده نمى‌كنم.
|-|
مکارم شیرازی=
گفت: «من هرگز برای بشری که او را از گل خشکیده‌ای که از گل بدبویی گرفته شده است آفریده‌ای، سجده نخواهم کرد!»
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Said he, ‘I will not prostrate before a human whom You have created out of a dry clay [drawn] from an aging mud.’}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|He said: I am not such that I should make obeisance to a mortal whom Thou hast created of the essence of black mud fashioned in shape.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|He said: I am not one to prostrate myself unto a mortal whom Thou hast created out of potter's clay of black mud altered!}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|(Iblis) said: "I am not one to prostrate myself to man, whom Thou didst create from sounding clay, from mud moulded into shape."}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«لَمْ أَکُن لِّأسْجُدَ»: شایان مقام من نیست که سجده برم.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ «33»

(ابليس) گفت: من اين‌گونه نيستم كه براى بشرى كه او را از گِلى خشك، از گِلى سياه و بدبو آفريده‌اى، سجده كنم.
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (33)

قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ: گفت ابليس جواب دهنده بدين كلام كه نباشم من هر آينه سجده كنم، يعنى سجده نكنم. لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ‌: مر آدم را كه خلق نمودى او را، مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ‌: از گلى خشك سياه شده به سبب زياد ماندن در آب و سائيده شده كه هيچ سنگ و ريگ در آن نباشد، زيرا من از جهت اصل اشرف هستم؛ و ندانست كه شرف و فضيلت به علم و عمل است نه اصل و حسب. گذشته از اين، در مقام فرمان سبحانى، اظهار رأى نمودن و سرپيچى از اطاعت حق كردن، تيشه مردوديت به ريشه خود زدن است، لا جرم حكم مطرودى او از مصدر جلال الهى صادر شد.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ «26» وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ «27» وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ «28» فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ «29» فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (30)

إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبى‌ أَنْ يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ (31) قالَ يا إِبْلِيسُ ما لَكَ أَلاَّ تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ (32) قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (33) قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ (34) وَ إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلى‌ يَوْمِ الدِّينِ (35)

ترجمه‌

و بتحقيق آفريديم آدم را از گل خشكى از لاى ريخته شده‌

و جن را آفريديمش پيش از آن از آتش سوزان‌

و هنگاميكه گفت پروردگار تو مر فرشتگان را كه من آفريننده‌ام آدمى را از گل خشكى از لاى ريخته شده‌

پس چون درست كردم آنرا و دميدم در آن از روحم پس بيفتيد مر او را سجده كنندگان‌

پس سجده كردند فرشتگان همگى بتمامى‌

مگر شيطان كه ابا نمود از آنكه باشد با سجده كنندگان‌

گفت اى شيطان چيست مر تو را كه نميباشى با سجده كنندگان‌

گفت نباشم كه سجده كنم مر آدمى را كه آفريدى او را از گل خشك از لاى ريخته شده‌

گفت پس بيرون رو از آن پس همانا توئى رانده شده‌

و بدرستيكه بر تو است دورى از رحمت تا روز جزا.

تفسير

خداوند حضرت آدم را خلق فرمود از گل خشك شده‌اى ميان تهى كه‌

جلد 3 صفحه 251

اگر چيزى يا باد بآن ميخورد صدا ميكرد و باين مناسبت از آن بصلصال كه مأخوذ از صلصله بمعناى قعقعه سلاح است تعبير شده و بعضى گفته‌اند چهل سال اين قالب بى‌روح در آفتاب بود و ملائكه چنين صورتى را نديده بودند و نميدانستند خداوند از آن چه اراده فرموده و اين كالبد ساخته شده بود از لاى ريخته شده بصورت آدمى يا لجن بد بو چون حمأ بمعناى لاى و لجن است و مسنون بمعناى مصوّر يا ريخته شده يا بوى بد گرفته است و در اين باب حديثى در سوره بقره ذيل آيه و علّم آدم الاسماء ذكر شد و جانّ پدر اجنّه را كه قمّى فرموده او پدر ابليس است خداوند قبلا خلق فرموده بود از آتش سوزان نافذ در مسامّ ابدان و بعضى گفته‌اند جانّ همان ابليس، شيطان معروف است ولى از بعضى روايات استفاده ميشود كه اجنّه و شياطين دو نوعند اجنّه مؤمن و كافر دارند و شياطين همگى كفّارند از نسل ابليس و زاد و ولد ندارند تخم ميگذارند مانند پرندگان و اولادشان تمامى ذكورند اناث ندارند در هر حال خداوند قبلا بملائكه فرمود من ميخواهم آدمى را از چنين مادّه‌اى خلق كنم و چون اعضاء و جوارح آنرا راست و درست نمودم و از روح خود در آن دميدم در برابر آن سجده كنيد و ظاهرا مراد آنست كه او را قبله خود قرار دهيد و براى خدا سجده كنيد و اين نهايت خضوع و احترام ملائكه بود از او چون سجده براى غير خدا جائز نيست و از چند روايت معتبره استفاده ميشود كه آن روح مطهر و مقدّس و برگزيده‌اى بود كه خداوند خلق فرموده بود آنرا بيد قدرت خود و نسبت داد آنرا بخود تشريفا مانند خانه كعبه كه آنرا خانه خود خوانده و مأخوذ از ريح بمعناى باد است چون شبيه بآنست در لطافت و در علم حكمت ثابت شده كه روح انسانى از عالم امر و مجرّد است از مادّه و تعلّق ميگيرد از عالم غيب اولا به بخار لطيف منبعث از قلب و افاضه ميكند بآن قوّه حيات را پس سرايت ميكند با آن قوّه در شرائين و اعماق بدن ولى تعلّق آن تدبيرى است نه حلولى يعنى حاكم در آن است نه ممزوج بآن و بر اين معنى شواهدى هم در اخبار ائمه اطهار موجود است و بنابراين تعبير بنفخ كه بمعناى دميدن است از باب تمثيل و تشبيه معقول بمحسوس است نه بطور حقيقت مگر آنكه گفته شود نفخ هر چيزى بحسب حال آنچيز است نفخ موجود مجرد، عبارت از تعلّق دادن آنست چون حكما گفته‌اند الفاظ موضوع است براى معانى عامّه نه‌

جلد 3 صفحه 252

معانى متبادره و در اين باب اخبارى در سوره بقره ذيل آيات راجع بقصه حضرت آدم گذشت و پس از امر الهى بسجده در مقابل حضرت آدم كليّه و تمام ملائكه كه اصناف متعدده بودند و هر صنفى بعبادت مخصوصى اشتغال داشتند در پيشگاه او خاضع و ساجد شدند جز ابليس عليه اللعنة كه تكبر و خود سرى نمود و اباء و امتناع كرد كه با ملائكه سجده نمايد چون از جنس آنها نبود و از بنى جانّ بود نهايت آنكه چندى با آنها در آسمان مشغول بعبادت بود و مأمور بسجود شد و باين مناسبت بكلمه الا استثناء از آنها شده است مانند آنكه پادشاه حكم كند اهل تهران بيرون روند از شهر و همه بروند جز يكنفر كه از اهل تهران نباشد و مقصر شود كه معلوم ميشود مراد ساكنان در تهران بوده اينجا هم معلوم ميشود مراد از ملائكه ساكنان ملأ اعلى بودند كه اشتغال بعبادت خدا داشتند و محتمل است استثناء منقطع باشد كه در كلام عرب و قرآن رائج است و بعضى گفته‌اند ابليس هم از ملائكه بوده ولى خلاف تحقيق است در هر حال خداوند باو فرمود چه موجب شد تو را كه با ملائكه سجده نكردى آن ملعون با كمال تكبّر و غرور جواب داد نباشد و نشايد مرا كه مخلوقم از نار كه جسم لطيف نورانى است كه سجده كنم در برابر آدمى كه آفريدى آنرا از گل و لاى كه جسم كثيف ظلمانى است و افتخار نمود باصل و نسب و غفلت كرد از علم و ادب لذا خطاب پر عتاب از مصدر جلال باو صادر گرديد كه بيرون شو از منزلت و مكانت خود در آسمان و خارج شو از زمره ملائكه همانا توئى مطرود و مردود و محروم از هر خير و كرامت و رحمت و سعادت تا روز قيامت كه روز جزاى متمردان و متكبّران و گنه‌كاران است و اين دليل است بر آنكه آن ملعون هيچگاه مشمول رحمت نخواهد شد ..
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قال‌َ لَم‌ أَكُن‌ لِأَسجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقتَه‌ُ مِن‌ صَلصال‌ٍ مِن‌ حَمَإٍ مَسنُون‌ٍ (33)

‌گفت‌ شيطان‌ نيستم‌ ‌من‌ ‌هر‌ آينه‌ سجده‌ كنم‌ ‌از‌ ‌براي‌ بشري‌ ‌که‌ خلق‌ كرده‌ ‌او‌ ‌را‌ ‌از‌ گلي‌ ‌که‌ ‌از‌ آب‌ سياه‌ خمير ‌شده‌.

قال‌َ لَم‌ أَكُن‌ بسيار كلمه‌ زننده‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌من‌ نيستم‌ ‌يعني‌ هرگز سجده‌ نميكنم‌ و ‌لو‌ رانده‌ درگاه‌ تو شوم‌ و مشمول‌ لعن‌ تو و گرفتار عذاب‌ دائمي‌ تو و ‌اينکه‌ نظير كلام‌ ‌آن‌ كسست‌ ‌که‌ ‌گفت‌

(النار و ‌لا‌ العار)

‌که‌ ‌از‌ ‌إبن‌ عباس‌ روايت‌ ‌شده‌ ‌که‌ ‌گفت‌: رفتم‌ بملاقات‌ ‌او‌ ‌در‌ حال‌ موت‌ بمن‌ ‌گفت‌ صاحبت‌ ‌را‌ بمن‌ برسان‌ آمدم‌ ‌علي‌ ‌عليه‌ السّلام‌ ‌را‌ بردم‌ ‌گفت‌ نظر داري‌ ‌که‌ پيغمبر فرمود ‌در‌ چاه‌ ويل‌ تابوتيست‌ ‌در‌ ‌آن‌ چهارده‌ نفر معذب‌ هستند هفت‌ ‌از‌ پيشينيان‌ و هفت‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ امت‌ الان‌ تابوت‌ ‌را‌ آورده‌اند و رفيقم‌ ‌در‌ ‌او‌ ‌است‌ و منتظر ‌من‌ هستند آيا ميتواني‌ مرا نجات‌ دهي‌ فرمود بلي‌ بشرط آنكه‌ نزد مهاجر و أنصار إقرار كني‌ ‌که‌ ‌ما حق‌ ‌علي‌ ‌را‌ غصب‌ كرديم‌ ‌گفت‌ ‌اينکه‌ موضوع‌ ‌بر‌ ‌من‌ ميسر نيست‌ جمع‌ آوري‌ مهاجر و أنصار حضرت‌ فرمود همين‌ اشخاصي‌ ‌که‌ درب‌ خانه‌ حاضر هستند ‌گفت‌

(النار و ‌لا‌ العار)

و بهمين‌ مطلب‌ اشاره‌ دارد فرمايش‌ ابي‌ ‌عبد‌ اللّه‌ ‌در‌ جواب‌ ‌اينکه‌ كلمه‌ ‌در‌ موقع‌ رجز خواني‌

(الموت‌ خير ‌من‌ ركوب‌ العاري‌ و العار خير ‌من‌ دخول‌ النار)

ضكه‌ مرگ‌ و شهادت‌ ‌براي‌ ‌من‌ گوارتر ‌است‌ ‌از‌ اينكه‌ دست‌ بيعت‌ و ذلت‌ بدهم‌ بيزيد و ‌إبن‌ زياد و زير بار ننگ‌ و عار بروم‌ ولي‌ ‌بر‌ ‌شما‌ عار و ننگي‌ ‌که‌ تصور ميكنيد ‌اگر‌ دست‌ ‌از‌ ‌من‌ برداريد و اعتراف‌ بحقانيت‌ ‌من‌ كنيد بهتر ‌است‌ ‌از‌ دخول‌ ‌در‌ جهنم‌ عكس‌ قول‌ ‌او‌ (لأسجد) مثل‌ مني‌ ‌که‌

جلد 12 - صفحه 34

‌از‌ جنس‌ لطيف‌ آتش‌ خلق‌ شده‌ام‌ و چندين‌ هزار سال‌ عبادت‌ ترا كرده‌ام‌ بحدي‌ ‌که‌ ملائكه‌ حسرت‌ عبادت‌ مرا ميخوردند بيايم‌ و كرنش‌ كنم‌ و سجده‌ كنم‌ (لبشر) ببشري‌ ‌که‌ خَلَقتَه‌ُ مِن‌ صَلصال‌ٍ مِن‌ حَمَإٍ مَسنُون‌ٍ مثل‌ ساير حيوانات‌ زميني‌ ‌از‌ سباع‌ و بهائم‌ ‌که‌ ‌آنها‌ ‌هم‌ ‌از‌ همين‌ خاك‌ خلق‌ شده‌اند چه‌ امتيازي‌ دارد بشر ‌با‌ ساير حيوانات‌ غافل‌ ‌از‌ اينكه‌ (آدمي‌ زاده‌ طرفه‌ معجونيست‌ كز فرشته‌ سرشته‌ و ‌از‌ حيوان‌ گر كند ميل‌ ‌اينکه‌ شود ‌پس‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ وركند ميل‌ ‌آن‌ شود ‌به‌ ‌از‌ ‌آن‌).

(الإنسان‌ مركب‌ ‌من‌ سرّ و علن‌ و ظهر و بطن‌ و روح‌ و بدن‌) ‌از‌ امير المؤمنين‌ (ع‌) مرويست‌ فرمود:

(‌من‌ غلب‌ عقله‌ ‌علي‌ شهوته‌ فهو أشرف‌ ‌من‌ الملائكة و ‌من‌ غلب‌ شهوته‌ ‌علي‌ عقله‌ فهو اخس‌ّ ‌من‌ البهائم‌).

خلاصه‌ ملائكه‌ عقل‌ بلا شهوت‌ دارند بهائم‌ شهوت‌ بلا عقل‌ إنسان‌ عقل‌ و شهوت‌ ‌هر‌ دو ‌را‌ دارد ‌اگر‌ شهوتش‌ تابع‌ عقل‌ شد ‌از‌ ملائكه‌ بالاتر ميرود زيرا ملائكه‌ مزاحم‌ عقل‌ ندارند و ‌اگر‌ عقلش‌ تابع‌ شهوت‌ شد ‌از‌ بهائم‌ پستتر ميشود، زيرا ‌آنها‌ عقل‌ ‌که‌ راه‌ خير و شر ‌را‌ نشان‌ دهد ندارند شيطان‌ همين‌ جنبه‌ مادّيت‌ آدم‌ ‌را‌ ديد.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 33)- ابلیس که غرق غرور و خودخواهی خویش بود آنچنان که عقل و هوش او را پوشانده بود گستاخانه در برابر پرسش پروردگار به پاسخ پرداخت و «گفت: من هرگز برای بشری که او را از خاک خشکیده‌ای- که از گل بدبویی گرفته شده- آفریده‌ای سجده نخواهم کرد» (قالَ لَمْ أَکُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=15 |آیه=33}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=15 |آیه=33}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=15 |آیه=33}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره حجر]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۳
سطر ۶۵:		سطر ۶۵:

	والبتّه تا روز جزا بر تو لعنت خواهد بود.		والبتّه تا روز جزا بر تو لعنت خواهد بود.
−
−	~~«1». «وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ» بقره، 43.~~

	جلد 4 - صفحه 458		جلد 4 - صفحه 458

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ «33»
 (ابليس) گفت: من اين‌گونه نيستم كه براى بشرى كه او را از گِلى خشك، از گِلى سياه و بدبو آفريده‌اى، سجده كنم.
 }}
 |-|