آیه 28 سوره فرقان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Aghajani: /* آرشیو عکس و تصویر */

2021-05-31T06:09:48Z

‏آرشیو عکس و تصویر

Aghajani در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۴۲

2021-05-26T06:42:36Z

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-15T10:09:14Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|يَا وَيْلَتَىٰ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا|سور...» ایجاد کرد

2016-04-27T16:10:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|يَا وَيْلَتَىٰ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا|سور...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|يَا وَيْلَتَىٰ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا|سوره=25|آیه =28}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 28
|شماره بعدی = 29
|شماره قبلی = 27
|سوره= فرقان
|شماره سوره= 25
|جزء= 19
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
وای بر من، ای کاش که فلان (مرد کافر و رفیق فاسق) را دوست نمی‌گرفتم.
|-|
انصاریان=
ای وای، کاش من فلانی را [که سبب بدبختی من شد] به دوستی نمی گرفتم،
|-|
فولادوند=
«اى واى، كاش فلانى را دوست [خود] نگرفته بودم.
|-|
آیتی=
واى بر من، كاش فلان را دوست نمى‌گرفتم؛
|-|
مکارم شیرازی=
ای وای بر من، کاش فلان (شخص گمراه) را دوست خود انتخاب نکرده بودم!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Woe to me! I wish I had not taken so and so as a friend!}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|O woe is me! would that I had not taken such a one for a friend!}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Alas for me! Ah, would that I had never taken such an one for friend!}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|"Ah! woe is me! Would that I had never taken such a one for a friend!}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«خَلِیلاً»: دوست خاصّ و صمیمی که انسان او را مشاور خود کند.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
يا وَيْلَتى‌ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا «28»

اى واى بر من! كاش فلانى را دوست خود نمى‌گرفتم.
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

يا وَيْلَتى‌ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلاً «28»

يا وَيْلَتى‌: اى واى بر من، لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا: كاش فرا نمى‌گرفتم فلانى را دوست و با وى دوستى نمى‌كردم. نزد بعضى مراد شيطان است كه اغراء بندگان نمايد بر مخالفت و معصيت، و بنابر آنكه ظالم جنس باشد پس مراد هر خليلى است كه از راه حق و طريق هدايت، گمراه نمايد صاحب و رفيق خود را و «فلان» كنايه از اعلام است چنانكه «هر كه» كنايه از اجناس مى‌باشد. «2»

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى‌ رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً «21» يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى‌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَ يَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً «22» وَ قَدِمْنا إِلى‌ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً «23» أَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا وَ أَحْسَنُ مَقِيلاً «24» وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلاً «25»

الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً «26» وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‌ يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً «27» يا وَيْلَتى‌ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلاً «28» لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنِي وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولاً «29» وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً (30)

ترجمه‌

و گفتند آنانكه اميد ندارند ملاقات ما را چرا نبايد فرستاده شود بر ما فرشتگان يا به بينيم پروردگارمان را هر آينه بتحقيق تكبر ورزيدند در باره خودشان و سركشى كردند سركشى كردنى بزرگ‌

روزى كه به بينند فرشتگان را نيست بشارتى در چنين روز براى گناه‌كاران و ميگويند حرام است ممنوع‌

و سبقت كنيم بسوى آنچه كردند از كار پس گردانيم آنرا غبارى پراكنده شده‌

اهل بهشت در چنين روز بهترند از حيث قرارگاه و خوبترند از جهت آرامگاه‌

و روزى كه شكافته شود آسمان به ابر و فرو فرستاده شوند ملائكه فرو فرستادنى‌

پادشاهى چنين روز حق است مر خداى بخشنده را و باشد روزى بر كافران دشوار

و روزى كه ستمكار بدندان دو دست گزد ميگويد ايكاش پيش گرفته بودم با رسول راهى را

اى واى بر من كاش من نگرفته بودم فلانى را دوست‌

بتحقيق گمراه گردانيد مرا از تذكر بعد از آنكه آمد مرا و باشد شيطان مرانسانرا واگذارنده در هلاكت‌

و گويد پيغمبر اى پروردگار من همانا قوم من گرفتند اين قرآن را واگذاشته شده.

تفسير

كسانيكه منكر معاد بودند لذا اميدوار بوصول در پيشگاه الهى‌

جلد 4 صفحه 67

نبودند و انتظار رحمت حق را نداشتند چون اصل لقاء بمعناى وصول است علاوه بر اعتراضات مذكوره در آيات سابقه گفتند چرا خدا ملائكه را بر ما نازل نمينمايد كه ما تكاليف خودمان را از آنها اخذ نمائيم و حاجت به پيغمبر نداشته باشيم يا آنها تصديق كنند پيغمبر را و ما بدانيم صدق او را و چرا خدا خودش را بما ارائه نميدهد تا ما او را به بينيم و كاملا بحق او عمل نمائيم و خداوند در جواب آنها فرموده چه نخوت و كبر و غرورى در ضمير آنها جاى گير شده كه تجاوز نمودند از حدّ خودشان و رسيدند بأعلى درجه ظلم و طغيان چون عتوّ بمعناى خروج بسوى ظلم فاحش است و ندانستند كه هر كس قابل مقام وحى و تنزيل نميشود و طمع نمودند در امرى كه بخاطر انبيا و اوليا خطور ننموده كه ديدار خدا باشد چون او اجلّ از آنستكه بعقل و وهم در آيد چه رسد بآنكه مرئى و محسوس بحواس ظاهره گردد و روزى كه مى‌بينند ملائكه‌ئى را كه براى قبض روح آنها آمده‌اند هنگام مرگ يا ملائكه عذاب را در قيامت بشارت و نويد خيرى در آنروز براى گناه كاران نيست و براى طلب امان و پناه بردن بخدا بآنها ميگويند حجرا محجورا يعنى حرام و ممنوع باشد بر شما تعرّض بما چون معمولا اين كلمه را اعراب در ماههاى حرام و غيرها وقت مقابله با دشمن ميگفتند از ترس و امان ميخواستند و گفته‌اند مانند معاذ اللّه است يا ملائكه بآنها ميگويند حرام و ممنوع است بر شما بشارت برحمت خدا و نعمت بهشت كه باهل ايمان داده ميشود و خدا اعمال خير آنها را از قبيل صله رحم و اعانت مظلوم و احسان بخلق براى تقرّب به بتها نيست و نابود ميفرمايد مانند خاكى كه غبار شود و پراكنده گردد و ديده نشود مگر از روزنه سقف و ديوار به تبع نور آفتاب و در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند از آنحضرت از اين آيه پس فرمود اگر اعمال آنها از پارچه‌هاى سفيد مصرى سفيدتر باشد خداوند ميفرمايد ذرات پراكنده شويد و اين براى آنستكه چون اهل بدعت كار حرامى را براى آنها حلال مى‌نمودند قبول ميكردند و قمى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه فرمود خداوند در روز قيامت گروهى را مبعوث ميفرمايد كه در مقابل آنها نورى است مانند پارچه‌هاى سفيد مصرى پس خدا ميفرمايد

جلد 4 صفحه 68

باش ذرات پراكنده پس قسم ياد فرمود بخدا كه آنها روزه ميگرفتند و نماز ميخواندند ولى وقتى كه كار حرامى را بر آنها عرضه ميداشتند مرتكب ميشدند و قبول ميكردند و وقتى كه بر آنها چيزى از فضائل امير المؤمنين عليه السّلام ذكر ميشد انكار مينمودند و در بصائر از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند اعمال چه كسانى هباء منثورا خواهد شد فرمود اعمال دشمنان ما و دشمنان شيعيان ما و راجع باين موضوع شرحى در اول كتاب گذشت و اهل بهشت قرارگاهشان براى نشستن و صحبت نمودن با يكديگر بسيار خوب است و همچنين آرامگاهشان براى استراحت در آن نه خواب پيش از ظهر چون گفته‌اند اهل بهشت خواب ندارند و در معناى لغوى مقيل توسعه داده شده و خير و احسن در اين مقامات از معناى تفضيل تجريد ميشود و بنظر حقير مراد بهتر و خوبتر از هر مستقرّ و مقيلى است كه خوب باشد و در كافى از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده كه چون مؤمن را در قبر گذارند زمين بر او وسعت داده ميشود بقدر ديد چشمش و درى از بهشت باز ميشود بروى او و ميگويند بخواب خوشحال مانند خواب تازه جوان چون خداوند فرموده اصحاب الجنّة خير مستقرّا و احسن مقيلا و از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه روز قيامت نصف نشود تا قيلوله نمايند اهل بهشت در بهشت و اهل جهنم در جهنم و قريب باين معنى از امام باقر عليه السّلام نيز روايت شده است و ظاهرا مراد از قيلوله توقف در جايگاه باشد قبل از زوال براى استراحت اگرچه خواب نباشد و اين يكروز بود كه اهل جرم و تقصير ملائكه را ملاقات مينمودند و براى آنها نتيجه خوبى نداشت يكروز هم روزى است كه شكافته و منشق شود آسمان بسبب طلوع ابر سفيدى كه با ملائكه نازل ميشود بر محشر و بمنزله سايبان آنها است كه در سوره بقره ذيل آيه هل ينظرون الّا أن يأتيهم اللّه فى ظلل من الغمام و الملائكه اشاره بآن شد و گفته‌اند اين ابر همان است و عدد آنها بمراتب زيادتر از اهل محشر است از جن و انس و احاطه بمحشر مينمايند و بعضى تشّقّق بتشديد شين و بعضى ننزّل بدو نون و نصب ملائكه قرائت نموده‌اند و اصل تشقّق تتشقّق بوده و غالبا يكى از دو تاء براى تخفيف حذف ميشود و گاهى هم تاء را در شين ادغام ميكنند و بعضى‌

جلد 4 صفحه 69

گفته‌اند ملائكه براى آوردن صحيفه‌هاى اعمال نازل ميشوند كه در آن ابر است و قمى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه غمام امير المؤمنين عليه السّلام است و در هر حال سلطنت حقه حقيقيه ظاهرا و باطنا در آنروز مخصوص بخداوند بخشنده مهربان است چون هر سلطنت و ولايتى در آنروز ضايع و باطل خواهد شد و باقى نميماند مگر سلطنت و ولايت او و اوليائش و آنروز بر كفار روز بسيار دشوار و ناگوارى است كه مثل و مانند ندارد و روزى است كه كافر و ستمكار از فرط حسرت و ندامت دو دست خويش را بدندان خود ميگزد و ميگويد اى كاش من گرفته بودم با پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم راه تبعيّت و هدايت را و اى بر من كاش من آنشخص گمراه كننده را كه مانع از ايمان من شد براى خود دوست قرار نداده بودم و اطاعت او را نمينمودم بتحقيق او منصرف نمود مرا از ياد خدا و متابعت قرآن و امام بعد از آنكه آمد آن موجب تذكر از جانب خدا براى من و بعدا خدا ميفرمايد شيطان كارش آن بوده و هست كه انسان را فريب ميدهد و بحال خود واميگذارد و با آنكس يارى نميكند و در آخرت از او تبرّى مينمايد و قمى ره نقل نموده كه مراد آنستكه اولى ميگويد كاش من قبول ولايت امير المؤمنين عليه السّلام را مينمودم و دومى را براى خود دوست نميگرفتم او منصرف نمود مرا از قبول ولايت بعد از نصب پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم على عليه السّلام را بأمارت و او شيطانى بود كه مرا مخذول و منكوب نمود و در احتجاج از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده كه خداوند اسماء كسانى را كه مغرور شدند و خلق را در فتنه و ضلالت انداختند و گمراه گشتند در قرآن بكنايه ذكر فرموده و مخفى داشته در قول خود يوم يعضّ الظّالم على يديه تا آخر و در خطبه وسيله آنحضرت كه در كافى نقل شده بعد از ذكر شقاوت و ضلالت و جهالت آن دو و غصب خلافت و تطبيق اين آيات با مقال يكى از آن دو نفر فرموده منم آن ذكرى كه از آن اعراض نمود و راهى كه از آن كناره كرد و ايمانيكه بآن كافر شد و قرآنيكه آنرا ترك نمود و دينى كه آنرا تكذيب كرد و صراطى كه از آن عدول نمود و اخيرا خداوند نقل فرموده شكايت پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم را از قوم خود كه قرآن را مهجور و متروك گذاردند و مانع از ايمان بآن شدند يا مراد شكايت از امت باشد كه ظاهرا آنرا كتاب آسمانى خودشان خواندند

جلد 4 صفحه 70

و گرفتند براى خود ولى باطنا قانون اجانب را ترجيح دادند و بآن عمل نمودند و قرآن را پشت سر انداختند و متروك داشتند احكام آنرا و گفتند بدرد امروز نمى‌خورد و نميشود در اين زمان مجرى گردد يا در تفسير آن باهل بيت كه قرين قرآن ميباشند رجوع ننمودند و بمخالفان ايشان متوجه شدند تا اخذ و ترك هر دو صادق باشد و اللّه اعلم.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ يَوم‌َ يَعَض‌ُّ الظّالِم‌ُ عَلي‌ يَدَيه‌ِ يَقُول‌ُ يا لَيتَنِي‌ اتَّخَذت‌ُ مَع‌َ الرَّسُول‌ِ سَبِيلاً «27» يا وَيلَتي‌ لَيتَنِي‌ لَم‌ أَتَّخِذ فُلاناً خَلِيلاً «28»

و روز قيامت‌ روزي‌ ‌است‌ ‌که‌ ظالم‌ دو دست‌ ‌خود‌ ‌را‌ مي‌گزد و مي‌جود و مي‌گويد:

اي‌ كاش‌ ‌من‌ گرفته‌ بودم‌ ‌با‌ ‌رسول‌ راهي‌ ‌را‌ اي‌ واي‌ ‌بر‌ ‌من‌ اي‌ كاش‌ نگرفته‌ بودم‌ فلان‌ شخص‌ ‌را‌ دوست‌ ‌خود‌، اخبار بسيار مفصل‌ و مبسوط ‌در‌ تفسير ‌اينکه‌ ‌آيه‌ رسيده‌ و ‌در‌ تفسير برهان‌ چندين‌ صفحه‌ نقل‌ كرده‌ مراجعه‌ كنيد و ‌از‌ عهده‌ ‌اينکه‌ حقير خارج‌ ‌است‌ نقل‌ ‌آنها‌ فقط اكتفاء مي‌كنيم‌ ‌به‌ تفسير مفاد ‌آيه‌ و اشاره‌ مي‌ كنيم‌ ‌به‌ مفاد اخبار ‌في‌ الجمله‌.

(وَ يَوم‌َ) مراد روز رستخيز ‌است‌ ‌در‌ صحراي‌ محشر.

(يَعَض‌ُّ الظّالِم‌ُ) عض‌ّ ‌به‌ معني‌ جويدن‌ ‌است‌ ‌از‌ روي‌ ندامت‌ و پشيماني‌ و ظالم‌ ‌غير‌ ‌از‌ كفار ‌که‌ سابقا شرح‌ حال‌ ‌آنها‌ بيان‌ شد ‌حتي‌ ظالمين‌ كفار شرحش‌ گذشت‌.

مراد ظالم‌ ‌اينکه‌ امت‌ ‌است‌ ‌به‌ قرينه لفظ الرسول‌ ‌که‌ مراد همين‌ ‌رسول‌

جلد 13 - صفحه 607

محترم‌ ‌باشد‌، و ‌به‌ قرينه لفظ الذكر ‌در‌ آيه ‌بعد‌ ‌که‌ مراد قرآن‌ مجيد ‌است‌.

(عَلي‌ يَدَيه‌ِ) ‌در‌ بعض‌ اخبار دارد مي‌جود ‌تا‌ مرفق‌ باز جاي‌ ‌او‌ مي‌آيد و همين‌ نحو ‌هر‌ چه‌ مي‌جود جاي‌ ‌او‌ مي‌آيد ‌از‌ روي‌ ندامت‌.

(يَقُول‌ُ) ‌در‌ بعضي‌ اخبار دارد قائل‌ اولي‌ ‌است‌ و فلان‌ ثاني‌ ‌است‌، و ‌در‌ بسياري‌ ‌از‌ اخبار ظالمين‌ ‌به‌ آل‌ و ائمه‌ طاهرين‌ ‌است‌ و تابعين‌ ظالمين‌.

(يا لَيتَنِي‌ اتَّخَذت‌ُ مَع‌َ الرَّسُول‌ِ سَبِيلًا) اخبار بسيار داريم‌ ‌که‌ سبيل‌ امير‌-‌ المؤمنين‌ ‌عليه‌ ‌السلام‌ ‌است‌، و ‌در‌ آيات‌ شريفه‌ اسامي‌ بسياري‌ ‌را‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ اخبار ‌براي‌ امير المؤمنين‌ ‌عليه‌ ‌السلام‌ تفسير فرموده‌اند.

حبل‌ اللّه‌ ‌در‌ آيه (وَ اعتَصِمُوا بِحَبل‌ِ اللّه‌ِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا) جنب‌ اللّه‌ ‌در‌ آيه (يا حَسرَتي‌ عَلي‌ ما فَرَّطت‌ُ فِي‌ جَنب‌ِ اللّه‌ِ) سبيل‌ استشهاد ‌به‌ همين‌ ‌آيه‌ و آيه للمتوسّمين‌.

(يا وَيلَتي‌) ويل‌ ناله‌ و ثبور ‌است‌ ‌که‌ گذشت‌ بيانش‌.

(لَيتَنِي‌ لَم‌ أَتَّخِذ فُلاناً خَلِيلًا) ‌در‌ بعضي‌ اخبار فلان‌ ‌را‌ ثاني‌ گفتند:

و ‌در‌ بعض‌ اخبار جاحدان‌ آل‌ عصمت‌ ‌را‌، ‌در‌ خبر جابر ‌از‌ حضرت‌ باقر ‌عليه‌ ‌السلام‌ ‌که‌ فرمود:

(‌ان‌ الجاحد لصاحب‌ الزمان‌ كالجاحد للرسول‌ ‌في‌ ايامه‌)

و ‌از‌ ‌اينکه‌ احاديث‌ ظاهر مي‌شود ‌که‌ مراد ‌از‌ ظالم‌ جميع‌ طبقات‌ مسلمين‌ و شيعه‌ ‌غير‌ اثني‌ عشري‌ ‌است‌ و مراد ‌از‌ فلان‌ رؤساء و مشايخ‌ ثلاث‌ و بني‌ اميه‌ و بني‌ عباس‌ و زيديه‌ و كيسانيّه‌ و واقفيه‌ و ساير فرق‌ هستند ‌هذا‌ ‌ما عندنا و اللّه‌ العالم‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 28)- در این آیه اضافه می‌کند که این ظالم بیدادگر که در دنیایی از

ج3، ص333

تأسف فرو رفته می‌گوید: «ای وای بر من! کاش فلان شخص گمراه را دوست خود انتخاب نکرده بودم» (یا وَیْلَتی لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِیلًا).

که تمام بدبختی من در ترک رابطه با پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و قبول رابطه با این دوست گمراه بود.

منظور از «فلان» همان شخص است که او را به گمراهی کشانده: شیطان یا دوست بد یا خویشاوند گمراه.
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=25 |آیه=28}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=25 |آیه=28}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=25 |آیه=28}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره فرقان]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۳۱۳: / سطر ۳۱۳: @@
 ==آرشیو عکس و تصویر==
-<gallery mode="packed" heights="170">
+<gallery mode="packed" heights="320">
 پرونده:آیه 28 سوره فرقان (1).jpg
 پرونده:آیه 28 سوره فرقان (2).jpg

@@ سطر ۳۱۲: / سطر ۳۱۲: @@
 * [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
 [[رده:آیات سوره فرقان]]
 [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 يا وَيْلَتى‌ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا «28»
-اى واى بر من! كاش فلانى را دوست خود نمى‌گرفتم.
+اى واى بر من! كاش فلانى را دوست خود نمى‌گرفتم. لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنِي وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولًا «29»
 }}