آیه 166 سوره بقره - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: /* معانی کلمات آیه */

2019-01-07T10:39:20Z

‏معانی کلمات آیه

Quran در ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۲۵

2016-02-20T07:25:50Z

Heidariyan47 در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۱۰

2016-02-13T13:10:04Z

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا...» ایجاد کرد

2016-02-11T15:39:51Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ|سوره=2|آیه =166}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 166
|شماره بعدی = 167
|شماره قبلی = 165
|سوره= بقره
|شماره سوره= 2
|جزء= 2
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
هنگامی که بیزاری جویند رؤسا و پیشوایان (باطل) از پیروان خود و عذاب خدا را مشاهده کنند و هر گونه وسیله و اسباب از آنها قطع شود (و روابط باطل به جا نماند).
|-|
انصاریان=
در آن هنگام پیشوایان [شرک و کفر] از پیروانشان بیزاری جویند، و عذاب را مشاهده کنند، و همه دست آویزها و پیوندها از آنان بریده شود.
|-|
فولادوند=
آنگاه كه پيشوايان از پيروان بيزارى جويند؛ و عذاب را مشاهده كنند، و ميانشان پيوندها بريده گردد.
|-|
آیتی=
آنگاه كه پيشوايان، عذاب را بنگرند و از فرمانبران خويش بيزارى جويند و پيوند ميان ايشان گسسته گردد.
|-|
مکارم شیرازی=
در آن هنگام، رهبران (گمراه و گمراه‌کننده) از پیروانِ خود، بیزاری می‌جویند؛ و کیفر خدا را مشاهده می‌کنند؛ و دستشان از همه جا کوتاه می‌شود.
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|When those who were followed will disown the followers, and they will sight the punishment while all their means of recourse will be cut off,}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|When those who were followed shall renounce those who followed (them), and they see the chastisement and their ties are cut asunder.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|(On the day) when those who were followed disown those who followed (them), and they behold the doom, and all their aims collapse with them.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Then would those who are followed clear themselves of those who follow (them): They would see the penalty, and all relations between them would be cut off.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«تَبَرَّأَ»: بیزاری نمود. «أُتُّبِعُوا»: پیروی شدند. «إِتَّبَعُوا»: پیروی کردند. «تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الأسْبَابُ»: پیوندها و روابطشان گسیخت. «الأسْبَابُ»: جمع سَبَب، وسائل نجات.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
«166» إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ‌

در آن هنگام كه عذاب را مشاهده كنند و پيوند ميانشان بريده (و دستشان از همه چيز قطع) گردد، پيشوايان (كفر)، از پيروان خود بيزارى جويند.

===نکته ها===

به هوش باشيم كه رهبرمان كيست و محبّت و عشق چه كسى را در دل داريم؟ بدانيم طاغوت‌ها و غير خدا، ما را براى خودشان مى‌خواهند تا با قدرت و ارادت ما، به هوسها و آرزوهاى خود در دنيا برسند، ولى سرانجام در قيامت همه را رها و از ما اظهار تنفّر و انزجار خواهند نمود.

===پیام ها===

1- هر عشق و علاقه و محبّتى كه مايه‌اى از عقل وفطرت نداشته باشد، دير يا زود به سردى گرائيده و يا به دشمنى كشيده مى‌شود. «يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ ... تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا»

2- محبّت، زمينه‌ى تبعيّت است. «يُحِبُّونَهُمْ ... اتُّبِعُوا»

3- آينده‌نگرى لازمه‌ى عقل است. به كسى عشق و محبّت بورزيم كه قدرت داشته باشد و در روز خطر، ما را حمايت كند. «إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا»

4- معيار اصالت يا بى‌اصل بودن علاقه‌ها و محبّت‌ها، ديدن عذاب در روزهاى خطرناك است. «رَأَوُا الْعَذابَ»

تفسير نور(10جلدى)، ج‌1، ص: 254
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ (166)

إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا: زمانى كه عالم شوند به اينكه همه قدرت براى خدا و عذاب او شديد است، بيزارى جويند متبوعين و كسانى كه مطاع بودند، مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا: از كسانى كه پيروى ايشان نموده‌اند، يعنى رؤسا و پيشوايان اهل ضلالت و شرك بيزارى جويند از تابعين و پيروان خود، وَ رَأَوُا الْعَذابَ‌: در حالتى كه بينند تابع و متبوع عذاب را. وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ‌: و بريده و منقطع شود از آنها اسباب و ارتباطى كه داشتند از

تفسير اثنا عشرى، ج‌1، ص: 309

عهود و قرابت و محبت و مصاحبت. نزد بعضى مفسرين خداى تعالى اصنام جماد را روز قيامت به نطق آورد تا به زبان فصيح از بت‌پرستان تبرى جويند.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ (166)

ترجمه‌

وقتى كه بيزارى جويند آنانكه پيروى كرده شدند از آنانكه پيروى كردند و به بينند عذاب را و بريده شود از آنها وسائل.

تفسير

ظاهرا جمله اذ تبرأ بدل است از اذ يرون در آيه سابقه يعنى اگر ببينند آنانكه ظلم نمودند باتخاذ انداد وقتى را كه بيزارى ميجويند رؤساء از اتباع خودشان و مشاهده نمايند عذاب الهى را و وسائل از آنها چه تابع و چه متبوع قطع شود و دسترس بكسى نداشته باشند و نتوانند براى روز سياه خود چاره بنمايند و از عذاب الهى نجات يابند و در مجمع اذ تبرأ را معمول شديد العذاب گرفته يعنى خداوند شديد العذاب است در چنين وقتى و اللّه اعلم.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
إِذ تَبَرَّأَ الَّذِين‌َ اتُّبِعُوا مِن‌َ الَّذِين‌َ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا العَذاب‌َ وَ تَقَطَّعَت‌ بِهِم‌ُ الأَسباب‌ُ (166)

(هنگامي‌ ‌که‌ بيزاري‌ ميجويند كساني‌ ‌که‌ پيروي‌ شدند ‌از‌ كساني‌ ‌که‌ پيروي‌ آنان‌ ‌را‌ نمودند، و عذاب‌ ‌را‌ مشاهده‌ نمودند و همه‌ اسباب‌ ‌از‌ ‌آنها‌ بريده‌ شد) «اذ» بدل‌ ‌ يا ‌ عطف‌ بيان‌ ‌از‌ إِذ يَرَون‌َ العَذاب‌َ ‌در‌ ‌آيه‌ قبل‌ ‌است‌ «و تبرء» ‌از‌ برائت‌ بمعني‌ بيزاري‌ و دوري‌ جستن‌ ‌از‌ چيزي‌ ‌است‌ و ‌از‌ همين‌ باب‌ ‌است‌ برائت‌ ذمّه‌ ‌از‌ دين‌ و برائت‌ ‌خدا‌ و ‌رسول‌ ‌از‌ مشركين‌ ‌در‌ سوره‌ برائة أَن‌َّ اللّه‌َ بَرِي‌ءٌ مِن‌َ المُشرِكِين‌َ وَ رَسُولُه‌ُ و برائت‌ شيطان‌ ‌از‌ مطيع‌ ‌خود‌ ‌در‌ روز قيامت‌ إِنِّي‌ بَرِي‌ءٌ مِنك‌َ«3» و برائت‌

1‌-‌ ‌سورة‌ المائده‌ ‌آيه‌ 98

2‌-‌ سوره‌ آل‌ عمران‌ ‌آيه‌ 3

3‌-‌ سوره‌ حشر ‌آيه‌ 16

جلد 2 - صفحه 283

‌از‌ اعداء دين‌ و مخالفين‌ ‌که‌ ‌از‌ اركان‌ ايمان‌ ‌در‌ باب‌ تولي‌ و تبري‌ ‌است‌، و مراد ‌در‌ ‌اينکه‌ ‌آيه‌ بيزاري‌ جستن‌ رؤساي‌ كفار ‌از‌ تابعين‌ خودشان‌ ‌است‌ ‌در‌ روز قيامت‌، و الَّذِين‌َ اتُّبِعُوا متبوعان‌ و رؤساء ميباشند ‌که‌ ‌آنها‌ ‌را‌ متابعت‌ و پيروي‌ مي‌كردند الَّذِين‌َ اتُّبِعُوا پيروان‌ و متابعت‌ كنندگان‌، و ‌اينکه‌ اظهار برائت‌ ‌در‌ موقعي‌ ‌است‌ ‌که‌ عذاب‌ ‌را‌ مشاهده‌ ميكنند.

وَ رَأَوُا العَذاب‌َ الف‌ و لام‌ العذاب‌ ممكن‌ ‌است‌ ‌براي‌ عهد و اشاره‌ بآن‌ عذابي‌ ‌باشد‌ ‌که‌ مخصوص‌ ائمه‌ كفر و رؤساي‌ مشركين‌ ‌است‌ زيرا عذاب‌ آنان‌ سخت‌تر ‌از‌ عذاب‌ ديگران‌ ‌است‌ ‌براي‌ اينكه‌ علاوه‌ ‌بر‌ عقاب‌ كفر و اعمال‌ ناشايسته‌ خويش‌، ‌در‌ عذاب‌ متابعين‌ و پيروان‌ ‌خود‌ ‌هم‌ شريكند چه‌ كساني‌ ‌که‌ ‌در‌ زمان‌ ‌خود‌ ‌از‌ ‌ايشان‌ پيروي‌ نموده‌ و چه‌ كساني‌ ‌که‌ ‌بعد‌ ‌از‌ آنان‌ روش‌ ‌ايشان‌ ‌را‌ تعقيب‌ كرده‌ باشند چنانچه‌ ‌از‌ نبي‌ اكرم‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ روايت‌ ‌شده‌ «

1» ‌من‌ سن‌ّ سنة سيئة ‌کان‌ ‌له‌ وزرها و وزر ‌من‌ عمل‌ بها ‌الي‌ يوم القيمة»«

و ‌در‌ ذيل‌ ‌آيه‌ شريفه‌ مَن‌ قَتَل‌َ نَفساً بِغَيرِ نَفس‌ٍ أَو فَسادٍ فِي‌ الأَرض‌ِ فَكَأَنَّما قَتَل‌َ النّاس‌َ جَمِيعاً«2» ‌از‌ ائمه‌ طاهرين‌ (ع‌) روايت‌ ‌شده‌ ‌که‌ مراد ‌از‌ قتل‌ نفس‌ اضلال‌ و گمراه‌ نمودن‌ مردم‌ ‌است‌ و بنا ‌بر‌ ‌اينکه‌ تأويل‌ عقاب‌ اضلال‌ بسيار بزرگ‌ ‌است‌ و ‌از‌ اينجهت‌ رؤساي‌ كفار ‌در‌ قيامت‌ ‌از‌ متابعين‌ ‌خود‌ بيزاري‌ جسته‌ و سلب‌ تابعيت‌ ميكنند.

وَ تَقَطَّعَت‌ بِهِم‌ُ الأَسباب‌ُ ممكن‌ ‌است‌ اشاره‌ بآن‌ اسبابي‌ ‌باشد‌ ‌که‌ ‌در‌ دنيا ‌براي‌ آنان‌ فراهم‌ ‌بود‌ ‌از‌ قوّه‌ و قدرت‌ و عده‌ و عدة و مال‌ و منال‌ ‌که‌ ‌هر‌ كاري‌ ميخواستند ميكردند و ‌هر‌ ظلم‌ و تعدي‌ ‌که‌ مينمودند رادعي‌ نداشتند ولي‌ اينك‌ دست‌ ‌آنها‌ ‌از‌ همه‌ ‌اينکه‌ اسباب‌ كوتاه‌ ‌است‌ و اولي‌ اينست‌ ‌که‌ الف‌ و لام‌ ‌آن‌ ‌براي‌

1‌-‌ ج‌ 15 بحار ص‌ 181

2‌-‌ سوره‌ مائده‌ ‌آيه‌ 35

جلد 2 - صفحه 284

استغراق‌ ‌باشد‌ ‌تا‌ عموم‌ اسباب‌ ‌را‌ شامل‌ شود ‌يعني‌ همه‌ اسباب‌ نجات‌ ‌از‌ ‌آنها‌ گرفته‌ و هيچ‌ چاره‌ و راه‌ نجاتي‌ ‌براي‌ آنان‌ نيست‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
(آیه 166)- در این هنگام پرده‌های جهل و غرور و غفلت از مقابل چشمانشان کنار می‌رود و به اشتباه خود پی می‌برند و اعتراف می‌کنند که انسانهای منحرفی بوده‌اند، ولی از آنجا که هیچ تکیه‌گاه و پناهگاهی ندارند از شدت بیچارگی بی‌اختیار دست به دامن معبودان و رهبران خود می‌زنند اما «در این هنگام رهبران گمراه آنها دست رد به سینه آنان می‌کوبند و از پیروان خود تبری می‌جویند» (إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِینَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِینَ اتَّبَعُوا). منظور از معبودها در اینجا انسانهای جبار و خود کامه و شیاطینی هستند که این مشرکان، خود را دربست در اختیارشان گذاردند.

«و در همین حال عذاب الهی را با چشم خود می‌بینند و دستشان از همه جا کوتاه می‌شود» (وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=2 |آیه=166}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=2 |آیه=166}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=2 |آیه=166}}===
</tabber>

==روایات مرتبط با تفسیر آیه==
۱۱ - از امام صادق(ع) روایت شده که فرموده اند: «اذا کان یوم القیامة ... یأتى النداء من عنداللّه عز و جل، ألا من تعلق بامام فى دار الدنیا فلیتبعه الى حیث یذهب فحینئذ یتبرء الذین اتبعوا من الذین اتبعوا و رأوا العذاب و تقطعت بهم الاسباب ...;<ref>امالى، شیخ طوسى ص ۶۱; نورالثقلین، ج ۱، ص ۱۵۰، ح ۴۸۵.</ref> وقتى قیامت بر پا شود ... ندایى از نزد خداوند عز و جل مى آید که هر کس در دنیا دلبستگى به پیشوایى داشته باید هر جا پیشواى او مى رود او به دنبالش برود. و در این هنگام است که بیزارى مى جویند رهبران گمراه از پیروان گمراه خود و عذاب خدا را مشاهده مى کنند و دستشان از همه جا کوتاه مى شود ... ».
==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره بقره]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«تَبَرَّأَ»: بیزاری نمود. «أُتُّبِعُوا»: پیروی شدند. «إِتَّبَعُوا»: پیروی کردند. «تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الأسْبَابُ»: پیوندها و روابطشان گسیخت. «الأسْبَابُ»: جمع سَبَب، وسائل نجات.
+الاسباب: وسيله ها. مفرد آن سبب است. در اصل به معنى ريسمانى است كه با آن به درخت خرما بالا روند، سپس به هر وسيله سبب گفته شده.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
 == تفسیر آیه ==

@@ سطر ۱۶۵: / سطر ۱۶۵: @@
 </tabber>
 ==پانویس==
 <div style="font-size:smaller"><references/></div>

@@ سطر ۱۶۶: / سطر ۱۶۶: @@
 ==روایات مرتبط با تفسیر آیه==
-۱۱ - از امام صادق(ع) روایت شده که فرموده اند: «اذا کان یوم القیامة ... یأتى النداء من عنداللّه عز و جل، ألا من تعلق بامام فى دار الدنیا فلیتبعه الى حیث یذهب فحینئذ یتبرء الذین اتبعوا من الذین اتبعوا و رأوا العذاب و تقطعت بهم الاسباب ...;<ref>امالى، شیخ طوسى ص ۶۱; نورالثقلین، ج ۱، ص ۱۵۰، ح ۴۸۵.</ref> وقتى قیامت بر پا شود ... ندایى از نزد خداوند عز و جل مى آید که هر کس در دنیا دلبستگى به پیشوایى داشته باید هر جا پیشواى او مى رود او به دنبالش برود. و در این هنگام است که بیزارى مى جویند رهبران گمراه از پیروان گمراه خود و عذاب خدا را مشاهده مى کنند و دستشان از همه جا کوتاه مى شود ... ».
+از امام صادق(ع) روایت شده که فرموده اند: «اذا کان یوم القیامة ... یأتى النداء من عنداللّه عز و جل، ألا من تعلق بامام فى دار الدنیا فلیتبعه الى حیث یذهب فحینئذ یتبرء الذین اتبعوا من الذین اتبعوا و رأوا العذاب و تقطعت بهم الاسباب ...;<ref>امالى، شیخ طوسى ص ۶۱; نورالثقلین، ج ۱، ص ۱۵۰، ح ۴۸۵.</ref> وقتى قیامت بر پا شود ... ندایى از نزد خداوند عز و جل مى آید که هر کس در دنیا دلبستگى به پیشوایى داشته باید هر جا پیشواى او مى رود او به دنبالش برود. و در این هنگام است که بیزارى مى جویند رهبران گمراه از پیروان گمراه خود و عذاب خدا را مشاهده مى کنند و دستشان از همه جا کوتاه مى شود ... ».
 ==پانویس==
 <div style="font-size:smaller"><references/></div>