آیه 162 سوره آل عمران - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۱۷

2019-01-19T11:17:01Z

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-05T08:19:51Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِن...» ایجاد کرد

2016-03-04T18:06:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ|سوره=3|آیه =162}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 162
|شماره بعدی = 163
|شماره قبلی = 161
|سوره= آل عمران
|شماره سوره= 3
|جزء= 4
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
آیا کسی که (به ایمان) در راه رضای خدا قدم بردارد مانند کسی است که (به کفر) راه غضب خدا پیماید؟ که منزلگاه او جهنم است و بسیار بد جایگاهی است.
|-|
انصاریان=
پس آیا کسی که [با طاعت و عبادت] از خشنودی خدا پیروی کرده، همانند کسی است که [بر اثر گناه] به خشمی از سوی خدا سزاوار شده؟ و جایگاه او دوزخ است و آن بد بازگشت گاهی است.
|-|
فولادوند=
آيا كسى كه خشنودى خدا را پيروى مى‌كند، چون كسى است كه به خشمى از خدا دچار گرديده و جايگاهش جهنم است؟ و چه بد بازگشتگاهى است.
|-|
آیتی=
آيا آن كس كه به راه خشنودى خدا مى‌رود، همانند كسى است كه موجب خشم او مى‌شود و مكان او جهنم، آن سرانجام بد است؟
|-|
مکارم شیرازی=
آیا کسی که از رضای خدا پیروی کرده، همانند کسی است که به خشم و غضب خدا بازگشته؟! و جایگاه او جهنم، و پایان کار او بسیار بد است.
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Is he who follows [the course of] Allah’s pleasure like him who earns Allah’s displeasure and whose refuge is hell, an evil destination?}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Is then he who follows the pleasure of Allah like him who has made himself deserving of displeasure from Allah, and his abode is hell; and it is an evil destination.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Is one who followeth the pleasure of Allah as one who hath earned condemnation from Allah, whose habitation is the Fire, a hapless journey's end?}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Is the man who follows the good pleasure of Allah Like the man who draws on himself the wrath of Allah, and whose abode is in Hell?- A woeful refuge!}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«إِتَّبَعَ»: پیروی کرد. دنبال کرد. «رِضْوَان»: خوشنودی. «بَآءَ»: برگشت. «سَخَط»: خشم. «بَآءَ بِسَخَطٍ مِّنَ اللهِ»: با کوله‌باری از خشم خدا برگشت. مراد این که مورد خشم خدا قرار گرفت. «مَصِیر»: بازگشتگاه.
==نزول==

'''محل نزول:'''

اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>

'''شأن نزول:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 160.</ref>

«[[شیخ طوسى]]» گوید: سبب نزول آيه چنين بوده وقتى كه [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله فرمان داد كه مردم براى [[غزوه احد]] آماده شده و بيرون بروند. جماعتى از منافقين تقاعد ورزيده و سستى مي‌نمودند و اين آيه درباره آن‌ها نازل گرديد.
== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
«162» أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

آيا كسى كه در پى خشنودى خداوند است، مانند كسى است كه به خشم و غضب خدا دچار گشته و جايگاه او جهنّم است؟ و چه بد بازگشتگاهى است.
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ (162)

شأن نزول: مروى است در حينى كه حضرت اصحاب را امر فرمود به توجه احد، جمعى از منافقان متقاعد شدند و بعضى از مؤمنان تابع آنها گرديدند؛ حق تعالى آيه شريفه نازل فرمود:

أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ‌: (استفهام انكارى) آيا پس كسى كه پيروى نمايد رضاى خدا را به طاعت و عبادت، كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ‌: مثل كسى باشد كه بازگردد به غضب و خشمى از خداى تعالى به سبب معصيت و مخالفت، وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ‌: و آرامگاه او جهنم باشد، وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ: و بد جاى بازگشتى است جهنم. معنى آيه شريفه آنكه: نيست مساوى كسى كه پيروى امر الهى نمايد، با آنكه مخالفت نمايد، زيرا اول را مأوى بهشت، و ثانى را جهنم است.

بيان: مفسرين را در آيه شريفه دو قول است: 1- آنكه هر كه تابع رضاى الهى شود در جهاد، نيست مانند كسى كه مخالفت نمايد و مورد سخط سبحانى واقع شود، كه مناسب با شأن نزول است. 2- آنكه هر كه تابع شود رضاى خدا را در ترك غلول و خيانت، مانند كسى نيست كه خيانت ورزد، لكن چون آيات قرآنى عبرت به عموم لفظ است، بنابراين آيه عام باشد نسبت به تمام آنچه رضاى الهى باشد از طاعات و عبادات و تمام آنچه را كه سخط سبحانى باشد از منكرات و محرمات.

«1» بحار الانوار، جلد 21، صفحه 174- اعلام الورى، فصل حوادث غزوه حنين‌

تفسير اثنا عشرى، ج‌2، ص: 291

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ (162)

ترجمه‌

آيا كسى كه پيروى كرد رضاى خدا را مانند كسى است كه رجوع نمود بخشمى از خدا و جايگاه او جهنم است و بد است آنجاى بازگشت..

تفسير

يعنى آيا كسيكه قدم جز براى رضاى خدا برنميدارد و معصوم است مانند كسى است كه معصيت كار است در احتمال خيانت نسبت باو خير ممكن نيست صدور معصيت از معصوم و از حضرت صادق (ع) روايت شده كه آنانكه متابعت رضاى خدا را نمودند ائمه عليهم السلامند و آنانكه رجوع بغضب الهى كردند كسانى هستند كه منكر حق على (ع) و ما ائمه از اهل بيت شدند و باين جهت بغضب خدا گرفتار گشتند.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
أَ فَمَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوان‌َ اللّه‌ِ كَمَن‌ باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ وَ مَأواه‌ُ جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ (162)

آيا كسي‌ ‌که‌ متابعت‌ كند خشنودي‌ ‌خدا‌ ‌را‌ مثل‌ كسيست‌ ‌که‌ موجبات‌ غضب‌ ‌او‌ ‌را‌ فراهم‌ كند و حال‌ آنكه‌ جايگاه‌ ‌او‌ جهنم‌ ‌است‌ و بد بازگشتي‌ ‌است‌ ‌براي‌ ‌او‌.

أَ فَمَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوان‌َ اللّه‌ِ استفهام‌ تقريري‌ ‌است‌ ‌يعني‌ ‌اينکه‌ چنين‌ نيست‌ مثل‌ أَ فَمَن‌ كان‌َ مُؤمِناً كَمَن‌ كان‌َ فاسِقاً سجده‌ ‌آيه‌ 18 و مثل‌ قُل‌ هَل‌ يَستَوِي‌ الَّذِين‌َ يَعلَمُون‌َ وَ الَّذِين‌َ لا يَعلَمُون‌َ زمر ‌آيه‌ 19.

و اتّباع‌ بمعني‌ پيروي‌ ‌است‌، و رضوان‌ اللّه‌ ‌يعني‌ ‌ما يوجب‌ رضي‌ اللّه‌ و معني‌ عام‌ ‌است‌ شامل‌ عقائد حقّه‌ و اخلاق‌ فاضله‌ و اعمال‌ حسنه‌ ميشود، و تفسير بموردي‌ ‌از‌ باب‌ بيان‌ مصداق‌ ‌است‌.

اما ‌از‌ حيث‌ عقائد نص‌ّ ‌آيه‌ شريفه‌ وَ رَضِيت‌ُ لَكُم‌ُ الإِسلام‌َ دِيناً و اخبار مرويه‌ ‌از‌ كافي‌ و تفسير عياشي‌ ‌از‌ حضرت‌ صادق‌ ‌عليه‌ السّلام‌ ‌که‌ بعمار فرمود

(‌الّذين‌ اتبعوا رضوان‌ اللّه‌ ‌هم‌ الأئمة و ‌هم‌ و اللّه‌ ‌ يا ‌ عمار درجات‌ للمؤمنين‌ و بولايتهم‌ ايانا يضاعف‌ اللّه‌ ‌لهم‌ اعمالهم‌ و يرفع‌ اللّه‌ ‌لهم‌ الدرجات‌ العلي‌، و اما ‌قوله‌ ‌ يا ‌ عمار كَمَن‌ باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ

‌الي‌ ‌قوله‌ المَصِيرُ فهم‌ و اللّه‌ ‌الّذين‌ جحدوا حق‌ ‌علي‌ ‌إبن‌ ابي‌ طالب‌ و حق‌ الأئمة منّا اهل‌ البيت‌ فباءوا بذلك‌ بسخط ‌من‌ اللّه‌).

و اما ‌از‌ حيث‌ اخلاق‌ فاضله‌ و اعمال‌ حسنه‌ اخبار بسياري‌ ‌در‌ موارد مختلفه‌ ‌در‌ باب‌ اخلاق‌ و عبادات‌ داريم‌ ‌که‌ فلان‌ صفت‌ ‌ يا ‌ فلان‌ عبادت‌ موجب‌ رضاي‌ الهي‌ ‌است‌ مثل‌ (اول‌ الوقت‌ رضوان‌ اللّه‌) و (رضانا رضي‌ اللّه‌) و ‌غير‌ اينها ‌که‌ احتياج‌ بنقل‌ نداريم‌، و ‌در‌ قرآن‌ مجيد ميفرمايد وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ أَكبَرُ توبه‌ ‌آيه‌ 72، ‌که‌ ‌در‌ شأن‌ مؤمنين‌ و مؤمنات‌ وارد ‌شده‌، و ‌در‌ باب‌ تقوي‌ ميفرمايد لِلَّذِين‌َ اتَّقَوا عِندَ رَبِّهِم‌ جَنّات‌ٌ تَجرِي‌ مِن‌ تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها وَ أَزواج‌ٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ سوره‌

جلد 4 - صفحه 416

آل‌ عمران‌ ‌آيه‌ 151، و ‌در‌ باب‌ مهاجرين‌ و مجاهدين‌ ميفرمايد يُبَشِّرُهُم‌ رَبُّهُم‌ بِرَحمَةٍ مِنه‌ُ وَ رِضوان‌ٍ توبه‌ ‌آيه‌ 21، و ‌غير‌ اينها ‌از‌ آيات‌، و معناي‌ رضاي‌ الهي‌ ‌يعني‌ معامله‌ ميكند ‌با‌ بنده‌ معامله‌ رضي‌، و البته‌ بمقدار سر سوزني‌ عذاب‌ نخواهد فرمود و اما خوشنودي‌ ‌که‌ بمعني‌ قلبي‌ ‌باشد‌ ‌در‌ ‌او‌ راه‌ ندارد زيرا محل‌ حوادث‌ نيست‌ كَمَن‌ باءَ بِسَخَطٍ مِن‌َ اللّه‌ِ ‌اينکه‌ جمله‌ شامل‌ ميشود جميع‌ عقائد باطله‌ ‌را‌ ‌که‌ ‌از‌ روي‌ تقصير ‌باشد‌ نه‌ ‌از‌ روي‌ قصور.

و اما اخلاق‌ رذيله‌ و اعمال‌ سيئه‌ ‌اگر‌ باعث‌ زوال‌ ايمان‌ ‌باشد‌ مورد ‌آيه‌ ‌است‌ و الّا قابل‌ عفو و مغفرت‌ و شفاعت‌ هست‌ و موجب‌ سخط نميشود.

وَ مَأواه‌ُ جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ مكررا تفسير ‌آن‌ بيان‌ ‌شده‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 162)- آنها که در جهاد شرکت نکردند! در آیات گذشته در جوانب مختلف جنگ احد و نتایج آن بحث شد.

اکنون نوبت منافقان و مؤمنان سست ایمانی است که به پیروی از آنها در میدان جنگ حضور نیافتند، آیه مورد بحث سرنوشت آنها را تشریح می‌کند

ج1، ص345

و می‌گوید: «آیا کسانی که فرمان خدا را اطاعت کردند و از خشنودی او پیروی نمودند، همانند کسانی هستند که به سوی خشم خدا باز گشتند و جایگاه آنها جهنم و بازگشت و پایان کار آنها، زشت و ناراحت کننده است» (أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ کَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=3 |آیه=162}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=3 |آیه=162}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=3 |آیه=162}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.

[[رده:آیات سوره آل عمران]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«إِتَّبَعَ»: پیروی کرد. دنبال کرد. «رِضْوَان»: خوشنودی. «بَآءَ»: برگشت. «سَخَط»: خشم. «بَآءَ بِسَخَطٍ مِّنَ اللهِ»: با کوله‌باری از خشم خدا برگشت. مراد این که مورد خشم خدا قرار گرفت. «مَصِیر»: بازگشتگاه.
+رضوان: رضا، رضوان و مرضاة به معنى خوشنودى است.
 ==نزول==
 '''محل نزول:'''
-اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
+اين آيه همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
-'''شأن نزول:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 160.</ref>
+'''شأن نزول:'''
-«[[شیخ طوسى]]» گوید: سبب نزول آيه چنين بوده وقتى كه [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله فرمان داد كه مردم براى [[غزوه احد]] آماده شده و بيرون بروند. جماعتى از منافقين تقاعد ورزيده و سستى مي‌نمودند و اين آيه درباره آن‌ها نازل گرديد.
+«[[شیخ طوسى]]» گوید: سبب نزول آيه چنين بوده وقتى كه [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله فرمان داد كه مردم براى [[غزوه احد]] آماده شده و بيرون بروند. جماعتى از منافقين تقاعد ورزيده و سستى مي‌نمودند و اين آيه درباره آن‌ها نازل گرديد.<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 160.</ref>
 == تفسیر آیه ==
 <tabber>

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 آيا كسى كه در پى خشنودى خداوند است، مانند كسى است كه به خشم و غضب خدا دچار گشته و جايگاه او جهنّم است؟ و چه بد بازگشتگاهى است.
 }}
@@ سطر ۶۹: / سطر ۱۰۲: @@
 {{نمایش فشرده تفسیر|
 أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ (162)