آیه 161 سوره انعام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Aghajani در ‏۱۸ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۷

2019-12-18T11:27:37Z

مهدی موسوی در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۵

2019-02-05T12:05:05Z

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِين...» ایجاد کرد

2016-06-12T04:55:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِين...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ|سوره=6|آیه =161}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 161
|شماره بعدی = 162
|شماره قبلی = 160
|سوره= انعام
|شماره سوره= 6
|جزء= 8
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
بگو: محققا مرا خدایم به راه راست هدایت کرده، به دینی استوار، همان آیین پاک ابراهیم که وجودش از لوث شرک و عقاید باطل مشرکین منزه بود.
|-|
انصاریان=
بگو: یقیناً پروردگارم مرا به راه راست هدایت کرد، به دینی پایدار و استوار، دین ابراهیم یکتاپرست حق گرا، و او از مشرکان نبود.
|-|
فولادوند=
بگو: «آرى! پروردگارم مرا به راه راست هدايت كرده است: دينى پايدار، آيين ابراهيمِ حق‌گراى! و او از مشركان نبود.»
|-|
آیتی=
بگو: پروردگار من مرا به راه راست هدايت كرده است؛ به دينى همواره استوار، دين حنيف ابراهيم. و او از مشركان نبود.
|-|
مکارم شیرازی=
بگو: «پروردگارم مرا به راه راست هدایت کرده؛ آیینی پابرجا (و ضامن سعادت دین و دنیا)؛ آیین ابراهیم؛ که از آیینهای خرافی روی برگرداند؛ و از مشرکان نبود.»
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Say, ‘Indeed my Lord has guided me to a straight path, the upright religion, the creed of Abraham, a Hanif, and he was not one of the polytheists.’}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Say: Surely, (as for) me, my Lord has guided me to the right path; (to) a most right religion, the faith of Ibrahim the upright one, and he was not of the polytheists.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Say: Lo! As for me, my Lord hath guided me unto a straight path, a right religion, the community of Abraham, the upright, who was no idolater.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Say: "Verily, my Lord hath guided me to a way that is straight,- a religion of right,- the path (trod) by Abraham the true in Faith, and he (certainly) joined not gods with Allah."}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«دِیناً»: بدل از محلّ (إِلی صِرَاطٍ) در معنی است. چرا که (هَدانی إِلی صِراطٍ) و (هَدانی صِراطاً) یکی است و در سوره فتح آیه دوم فرموده است: (وَ یَهْدِیَکَ صِرَاطاً مُّسْتَقِیماً). یا مفعول فعل محذوفی‌است که فعل مذکور (هَدانی) دالّ بر آن است. مثل: هَدانِی، أَعْطانِی، أَعْرَفَنِی. «قِیَماً»: باارزش. پابرجا و ثابت و غیرقابل نسخ. راست و استوار. صفت است و مصدری است از ریشه (قوم). «حَنِیفاً»: حقّگرا. مخلص. حال ابراهیم است.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ «161»

بگو: همانا پروردگارم مرا به راهى راست هدايت كرده، دينى استوار كه همان آيين حقّ گراى ابراهيمى است، و او از مشركان نبود.

===نکته ها===

كلمه‌ى «قيم» و «قيم»، به معناى راستى، استوارى و پايدارى است، آرى، دينى استوار و جاويد مى‌ماند كه به مسائل مادى و معنوى اين جهان و آن جهان مردم توجّه كند.

امام حسين عليه السلام فرمود: هيچ كس جز ما و شيعيان ما، پيرو آيين ابراهيم عليه السلام نيست. «1»

===پیام ها===

1- سخنان و تعاليم پيامبر، نظر شخصى او نيست، بلكه متن وحى الهى است، كه بايد به مردم اعلام كند. «قُلْ»

2- راه مستقيم، راه پيامبر است. «هَدانِي رَبِّي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ»

3- هدايت، تنها كار خداست، انبيا هم با هدايت الهى راه مستقيم را پيدا مى‌كنند.

«هَدانِي رَبِّي»

4- هدايت، از شئون ربوبيّت است. «هَدانِي رَبِّي»

5- راه ابراهيم عليه السلام، همان يكتاپرستى است، نه افكار شرك آلود. «حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ» (مشركان، عقائد انحرافى خود را به ابراهيم عليه السلام نسبت مى‌دادند)

6- بت‌شكنى و اعراض از شرك، تنها كار پيامبر اسلام نيست، بلكه او به پيروى از

«1». تفسير نورلثقلين.

جلد 2 - صفحه 595

حضرت ابراهيم چنين مى‌كرده است. «مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً»

7- اساس اديان توحيدى در طول تاريخ، يكى بوده است. اسلام، همان آيين حضرت ابراهيم است و تنفّر از شرك، راه همه‌ى پيامبران مى‌باشد. قُلْ إِنَّنِي‌ ... مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ‌
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (161)

بعد از آن در بيان ارشاد فرمايد: قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي‌: بگو اى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله به قوم متفرّقه در دين، بدرستى كه هدايت فرموده است مرا پروردگار من‌ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ‌: به راه راست بوسيله وحى و ارشاد به آنچه نصب فرموده از حجج بينه و ادله هاديه‌ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ‌: هدايت نمود مرا به دينى كه پاينده و ثابت است و آن طريقه ابراهيم عليه السّلام مى‌باشد حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ‌: در حالتى كه ابراهيم عليه السّلام از همه اديان باطله مايل شده به دين حق، و نبود آن حضرت از مشركان، يعنى بنده بت‌ها و يهود و نصارى.

تبصره- ملت مأخوذ از «املاء» بسبب آنكه آنچه بر پيغمبران نازل مى‌شد از احكام و شرايع، املاء مى‌كرد بر امت خود، و استعمال شود در احكام است كه اختلاف در آن راه نداشته باشد به خلاف دين كه اعم است. پس بين اين دو عموم و خصوص باشد، چه دين شامل اصول و فروع است و ملت مخصوص در اصول، و لذا اينجا ايثار ملت فرمود بر دين، چه فروع شريعت نبوى صلى اللّه عليه و آله موافق شريعت حضرت خليل عليه السّلام نبود، و تخصيص به حضرت‌

«1» تفسير نور الثقلين، جلد اوّل، صفحه 649، حديث 372.

تفسير اثنا عشرى، ج‌3، ص: 421

ابراهيم به جهت آنكه عرب راغب شوند و زودتر اجابت كنند و پيروى نمايند، زيرا جميع عرب از ذريه اويند و جلالت قدر او در قلوب مركوز، و همه متفق بر حقانيت او بودند.

تنبيه- بعضى از سنن حضرت ابراهيم عليه السّلام در شريعت مطهره ختمى مرتبت صلى اللّه عليه و آله تا قيامت باقى است و منسوخ نخواهد شد، چنانچه على ابن ابراهيم قمى رحمه اللّه در تفسير خود فرمايد: سنن حنيفه ده است پنج در سر:

1- گرفتن شارب 2- گذاشتن ريش 3- تراشيدن موى سر 4- مسواك 5- خلال. و پنج در بدن: 1- حلق شعر 2- ختان 3- چيدن ناخن 4- استنجا 5- غسل جنابت به آب مطلق.

عياشى- از حضرت باقر عليه السّلام: ما من احد من هذه الامّة يدين بدين ابراهيم عليه السّلام غيرنا و غير شيعتنا. «1» و حضرت سجاد عليه السّلام فرمود: ما احد على ملّة ابراهيم الّا نحن و شيعتنا و ساير النّاس منها برّاء « «2»». فرمود نيست كسى از اين امت متدين به دين ابراهيم غير ما و شيعيان ما. و حضرت سجاد عليه السّلام فرمود: نيست هيچكس بر ملت ابراهيم عليه السّلام الا ما و شيعيان ما و سائر مردم از آن ملت برى باشند.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (161)

جلد 2 صفحه 405

ترجمه‌

بگو بدرستيكه من هدايت كرد مرا پروردگارم براه راست دينى درست كيش ابراهيم كه حق جوى بود و نبود از مشركان.

تفسير

خداوند مأمور فرمود پيغمبر خود را كه پس از بيان بطلان عقائد كفار اظهار فرمايد دين حق خود را باين تقريب كه بگو همانا خداوند هدايت و ارشاد فرمود مرا بوحى بسوى راه راست كه آن دين قويم و ملت ابراهيم (ع) است كه او معرض از باطل و مائل بحق بود و از مشركان نبود بنابر اين كلمه دينا بدل است از محل صراط و قيما مصدر است كه صفت واقع شده است و بعضى قيّما بفتح قاف و كسر ياء مشدده قرائت نموده‌اند و معنى تفاوتى ندارد و قيّم راست و درست و ثابت و راسخ را گويند و عياشى ره از حضرت باقر (ع) روايت نموده است كه باقى نگذارد حنيفيّت چيزيرا حتى از آنست ناخن گرفتن و شارب زدن و ختنه نمودن و نيز از آنحضرت روايت نموده است كه كسى از اين امت متدين بدين ابراهيم (ع) نيست جز ما و شيعيانمان و از حضرت سجاد (ع) نقل نموده كه احدى بر ملت ابراهيم (ع) ثابت نيست جز ما و شيعيانمان و ساير مردم از آن برى هستند خداوند ما را بآن ملت باقى بدارد ..
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قُل‌ إِنَّنِي‌ هَدانِي‌ رَبِّي‌ إِلي‌ صِراطٍ مُستَقِيم‌ٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبراهِيم‌َ حَنِيفاً وَ ما كان‌َ مِن‌َ المُشرِكِين‌َ (161)

بگو باين‌ مشركين‌ بلكه‌ بتمام‌ اهل‌ عالم‌ محققا خداوند ‌من‌ مرا هدايت‌ فرموده‌ براه‌ راست‌ ‌که‌ هيچگونه‌ افراط و تفريطي‌ ‌در‌ ‌او‌ نيست‌ و اعوجاج‌ و انحرافي‌ ندارد ديني‌ ‌است‌ پابرجا ‌که‌ ‌تا‌ قيامت‌ باقي‌ ‌است‌ ملّت‌ و شريعت‌ ابراهيم‌ ‌است‌ ‌که‌ ابراهيم‌ حنيف‌ ‌بود‌ و نبود ‌از‌ شرك‌آورندگان‌.

قل‌ خطاب‌ بپيغمبر صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ ‌است‌ بگو بمشركين‌ لكن‌ چون‌ مبعوث‌ ‌بر‌ جن‌ و انس‌ هست‌ گوش‌زد ‌آنها‌ ‌هم‌ ميفرمايد انّني‌ ‌با‌ نون‌ تأكيد بدانيد ‌که‌ هَدانِي‌ رَبِّي‌ هدايت‌ فرموده‌ مرا پروردگار ‌من‌ إِلي‌ صِراطٍ مُستَقِيم‌ٍ راه‌ عدل‌ ‌که‌ خردلي‌ نقصان‌ و زيادتي‌ ندارد تام‌ و تمام‌ ‌است‌ خالي‌ ‌از‌ افراط مثل‌ يهود و تفريط مثل‌ نصاري‌ چه‌ ‌در‌ امور اعتقاديه‌ و چه‌ ‌در‌ قسمت‌ اخلاقيه‌ و چه‌ ‌در‌ وظائف‌ دينيه‌ و ‌اينکه‌ صراط مستقيم‌ دِيناً قِيَماً ديني‌ ‌است‌ عهده‌دار تمام‌ سعادت‌ دنيا و آخرت‌ و نجات‌ ‌از‌ مهالك‌ نشأتين‌ پابرجا كسي‌ نميتواند كوچك‌ترين‌ ايرادي‌ بكوچك‌ترين‌ دستورات‌ ‌او‌ وارد كند.

مِلَّةَ إِبراهِيم‌َ ملت‌ بمعني‌ شريعت‌ ‌است‌ و صفت‌ صراط مستقيم‌ ‌که‌ صراط مستقيم‌ ملّة ابراهيم‌ ‌است‌ لذا مأمور شد پيغمبر صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ بمتابعت‌ ملت‌ ابراهيم‌ ‌عليه‌ السّلام‌

جلد 7 - صفحه 259

ثُم‌َّ أَوحَينا إِلَيك‌َ أَن‌ِ اتَّبِع‌ مِلَّةَ إِبراهِيم‌َ حَنِيفاً نحل‌ ‌آيه‌ 126 حنيفا حنيف‌ ميل‌ بحق‌ و اعراض‌ ‌از‌ باطل‌ ‌است‌ و البته‌ ديني‌ ‌که‌ و شريعتي‌ ‌که‌ صراط مستقيم‌ و دين‌ قيم‌ و حنيف‌ ‌باشد‌ بايد متابعت‌ كرد و خداوند حضرت‌ رسالت‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ ‌را‌ بهمچه‌ ديني‌ فرستاد ‌که‌ دين‌ مقدس‌ اسلام‌ ‌باشد‌ لذا ‌در‌ حق‌ ابراهيم‌ ميفرمايد ما كان‌َ إِبراهِيم‌ُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصرانِيًّا وَ لكِن‌ كان‌َ حَنِيفاً مُسلِماً آل‌ عمران‌ ‌آيه‌ 16.

وَ ما كان‌َ مِن‌َ المُشرِكِين‌َ نكتة‌-‌ تمام‌ مشركين‌ و يهود و نصاري‌ معتقد بحقانيت‌ دين‌ و شريعت‌ حضرت‌ ابراهيم‌ هستند و ‌او‌ ‌را‌ پيغمبر بزرگ‌ ميدانند و ‌هر‌ كدام‌ ابراهيم‌ ‌عليه‌ السّلام‌ ‌را‌ نسبت‌ بخود ميدهند خداوند ‌در‌ قرآن‌ سلب‌ ‌اينکه‌ نسبت‌ ‌را‌ ميفرمايد نه‌ مشرك‌ ‌بود‌ و نه‌ يهودي‌ و نه‌ نصراني‌ بلكه‌ حنيف‌ مسلم‌ بوده‌ بلكه‌ گفتيم‌ ‌که‌ دين‌ اسلام‌ ‌از‌ اول‌ دنيا ‌تا‌ قيامت‌ بوده‌ و هست‌ و تمام‌ انبياء مأمور بيك‌ دين‌ بوده‌ فقط خصوصياتش‌ تغيير ميكرد إِن‌َّ الدِّين‌َ عِندَ اللّه‌ِ الإِسلام‌ُ آل‌ عمران‌ ‌آيه‌ 17،‌من‌‌به‌ وَ مَن‌ يَبتَغ‌ِ غَيرَ الإِسلام‌ِ دِيناً فَلَن‌ يُقبَل‌َ مِنه‌ُ وَ هُوَ فِي‌ الآخِرَةِ مِن‌َ الخاسِرِين‌َ آل‌ عمران‌ ‌آيه‌ 79، و تحقيق‌ ‌اينکه‌ بيان‌ سابقا ذكر ‌شده‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|

}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=6 |آیه=161}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=6 |آیه=161}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=6 |آیه=161}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره انعام]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۱۵۲: / سطر ۱۵۲: @@
 ===برگزیده تفسیر نمونه===
 {{نمایش فشرده تفسیر|
 }}
 |-|

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«دِیناً»: بدل از محلّ (إِلی صِرَاطٍ) در معنی است. چرا که (هَدانی إِلی صِراطٍ) و (هَدانی صِراطاً) یکی است و در سوره فتح آیه دوم فرموده است: (وَ یَهْدِیَکَ صِرَاطاً مُّسْتَقِیماً). یا مفعول فعل محذوفی‌است که فعل مذکور (هَدانی) دالّ بر آن است. مثل: هَدانِی، أَعْطانِی، أَعْرَفَنِی. «قِیَماً»: باارزش. پابرجا و ثابت و غیرقابل نسخ. راست و استوار. صفت است و مصدری است از ریشه (قوم). «حَنِیفاً»: حقّگرا. مخلص. حال ابراهیم است.
+قيما: قيم (بر وزن عنب): مستقيم. بعضى ثابت و قائم به مصالح مردم گفته اند، مثل: «ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ». آن را به فتح قاف و تشديد ياء نيز خوانده اند. به نظر بعضى آن مخفف قيام است.
-== تفسیر آیه ==
+ملة: دين و شريعت. اصل آن از «امللت الكتاب» است. دين را از آن ملة گويند كه از جانب خدا املاء شده است.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
 <tabber>
   تفسیر نور=
@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۸: @@
 - هدايت، تنها كار خداست، انبيا هم با هدايت الهى راه مستقيم را پيدا مى‌كنند.
 «هَدانِي رَبِّي»
@@ سطر ۷۵: / سطر ۷۵: @@
 - بت‌شكنى و اعراض از شرك، تنها كار پيامبر اسلام نيست، بلكه او به پيروى از
+----
 «1». تفسير نورلثقلين.
@@ سطر ۱۷۴: / سطر ۱۷۴: @@
 ==پانویس==
-<div style="font-size:smaller"><references/></div>
+<div style="font-size:smaller"><references /></div>
 ==منابع==
 * [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
+*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
+*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
-* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
+*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
-* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
+*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
-* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
+*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 [[رده:آیات سوره انعام]]
 [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]