آیه 15 سوره انبیاء - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: /* معانی کلمات آیه */

2019-10-28T07:59:58Z

‏معانی کلمات آیه

Quran: /* معانی کلمات آیه */

2019-02-13T07:48:40Z

‏معانی کلمات آیه

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-14T09:41:02Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّىٰ جَعَلْنَاهُمْ حَصِيد...» ایجاد کرد

2016-06-12T06:26:44Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّىٰ جَعَلْنَاهُمْ حَصِيد...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّىٰ جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ|سوره=21|آیه =15}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 15
|شماره بعدی = 16
|شماره قبلی = 14
|سوره= انبیاء
|شماره سوره= 21
|جزء= 17
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
و پیوسته همین گفتار (حسرت بار) بر زبانشان بود تا آنکه ما همه را طعمه شمشیر مرگ و خاموش هلاکت ساختیم.
|-|
انصاریان=
پس همواره سخنشان همین بود تا آنکه آنان را ریشه کن و خاموش ساختیم.
|-|
فولادوند=
سخنشان پيوسته همين بود، تا آنان را دروشده بى‌جان گردانيديم.
|-|
آیتی=
و همواره سخنشان اين بود، تا همه را چون كِشته درويده و آتش خاموش گشته گردانيديم.
|-|
مکارم شیرازی=
و همچنان این سخن را تکرار می‌کردند، تا آنها را درو کرده و خاموش ساختیم!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|That remained their cry until We turned them into a mown field, stilled [like burnt ashes].}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|And this ceased not to be their cry till We made them cut off, extinct.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|And this their crying ceased not till We made them as reaped corn, extinct.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|And that cry of theirs ceased not, till We made them as a field that is mown, as ashes silent and quenched.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«دَعْوَاهُمْ»: فریاد و صدای ایشان. «حَصِیداً»: درو شده. مراد از پای انداخته و پی کرده می‌باشد. «خَامِدِینَ»: خاموش شدگان. مراد هلاک شوندگان و از نفس افتادگان است.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ «15»

و پيوسته، اين سخن آنان بود تا ما آنها را درو كرده و خاموش و بى‌حركت ساختيم.

===نکته ها===

كلمه‌ى «حَصيد» به معناى محصود يعنى درو شده است. كلمه «خامد» به معناى خاموش شدن است.

در اينكه مراد از «مورد سؤال قرار گيريد» چيست؟ ممكن است اين باشد كه خودتان از يكديگر، يا فقرا از شما، يا تاريخ آينده از شما سؤال كند. واللَّه‌العالم.

===پیام ها===

1- عذابى كه بر جوامع ستمگر نازل مى‌شود تدريجى است. «فَلَمَّا أَحَسُّوا» (احساس در مورد ديدن آثار قهر است كه به تدريج پيدا مى‌شود).

2- هيچ كس را در مقابل قهر خداوند، تاب مقاومت نيست. «يَرْكُضُونَ» (مغرورها نيز بهنگام خطر، صحنه را خالى كرده و مى‌گريزند.)

3- از قهر الهى نمى‌توان فرار كرد. «لا تَرْكُضُوا»

4- كاميابى مى‌تواند زمينه‌ساز ظلم وطغيان باشد. «ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ»

5- بايد مجازات را در محل وقوع جرم اجرا كرد، شايد مورد سؤال واقع شوند.

«لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ»

6- ستمگران سرانجام مورد بازخواست قرار خواهند گرفت. «تُسْئَلُونَ»

7- پايان ظلم، پشيمانى است. «يا وَيْلَنا»

جلد 5 - صفحه 431

8- عاقبت، وجدان‌هاى خفته، بيدار و منكران حقيقت، بر آن اقرار خواهند كرد.

«إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ»

9- به هنگام نزول بلا، ناله‌ها از اثر مى‌افتد. فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ‌ ...

10- كفر و ظلم، سرنوشتى همچون گياهان درو شده وبى‌جان براى انسان به ارمغان مى‌آورد. «حَصِيداً خامِدِينَ»

11- جار و جنجال‌هاى تبليغاتى، ستايش‌ها و تملّق‌ها، و تهديدها و ارعاب‌ها در محضر الهى محكوم به خاموشى است. «خامِدِينَ»

12- ظلم مستمر، عذاب الهى را در پى دارد. إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ‌ ... حَصِيداً خامِدِينَ‌
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ «15»

فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ‌: پس پيوسته اين مقالت گفتار ايشان بود. حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ‌: تا آنكه قرار داديم ايشان را مانند گياه درويده خاموش شده مرده، يعنى عذاب استيصال چنان ايشان را فرا گرفت كه گرديدند مانند گياه درويده مرده خاموش شده مانند آتشى كه خاموش شود. كنايه از آنكه باقى نماند براى ايشان حس و حركتى و خشك شدند مانند خشكى حصيد و خمود گرديدند مانند خمودى آتش.

تنبيه: آيه شريفه تهديد و تخويف شديدى است نسبت به معاندين و مستكبرين از فرمانبردارى دين مبين به سبب كفر و سركشى، عاقبت مبتلا شدند به عذاب؛ و پس از گرفتارى، هر چه استغاثه نمودند نتيجه نيافته، عذاب سبحانى چنان آنها را نابود كرد كه صداى كبكه آنها خاموش و اثرى از ايشان باقى نماند.

حضرت امير المؤمنين عليه السلام در ذيل خطبه‌اى فرمايد: فاعتبروا بما اصاب‌

«1» نهج البلاغه فيض الاسلام، حكمت 199، ص 1180.

جلد 8 - صفحه 370

الامم المستكبرين من قبلكم من باس اللّه و صولاته و وقايعه و مثلاته و اتّعظوا بمثاوى خدودهم و مصارع جنوبهم ...

پس عبرت يابيد به آنچه رسيد امتهاى مستكبرين پيش از شما را از عذاب الهى و غضب سبحانى و واقعات كبريائى، و پند بگيريد به منزلهاى رخسارهاى ايشان و مكانهاى افتادن پهلوهاى ايشان‌ «1».

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ كَمْ قَصَمْنا مِنْ قَرْيَةٍ كانَتْ ظالِمَةً وَ أَنْشَأْنا بَعْدَها قَوْماً آخَرِينَ «11» فَلَمَّا أَحَسُّوا بَأْسَنا إِذا هُمْ مِنْها يَرْكُضُونَ «12» لا تَرْكُضُوا وَ ارْجِعُوا إِلى‌ ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَ مَساكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ «13» قالُوا يا وَيْلَنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ «14» فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ «15»

وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ «16» لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ «17» بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ «18» وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ «19» يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ «20»

ترجمه‌

- و چه بسيار در هم شكستيم از اهل بلدى كه بودند ستمكاران و پديد آورديم بعد از آنها گروهى ديگران‌

پس چون احساس نمودند عذاب ما را

جلد 3 صفحه 542

آنگاه آنان از آن ميگريختند

گفته شد نگريزيد و باز گرديد بسوى آنچه متنّعم شديد در آن و منزلهاتان باشد كه سؤال كرده شويد

گفتند اى واى بر ما همانا ما بوديم ستمكاران‌

پس بود پيوسته اين خواندنشان تا گردانديمشان مانند گياه درو شده خاموشان‌

و نيافريديم آسمان و زمين و آنچه را ميان آن دو است بازى كنندگان‌

اگر ميخواستيم كه بگيريم مايه سرگرمى را هر آينه ميگرفتيم آنرا از نزد خودمان اگر بوديم كنندگان‌

بلكه مى‌اندازيم حقّ را بر باطل پس ميشكند آنرا پس آنگاه آن نابود است و از براى شما كلمه واى است بسبب آنچه وصف ميكنيد

و مر او را است هر كه در آسمان و زمين است و كسانيكه نزد اويند تكبّر نميكنند از پرستش او و نه وامانده ميشوند

تسبيح ميكنند شب و روز سست نميشوند.

تفسير

- خداوند متعال براى تخويف كفار باز شمه‌اى از احوال امم سابقه را تذكّر داده ميفرمايد و چه بسيار درهم شكستيم اركان وجود اهالى بلادى را كه ظلم نمودند بخودشان و خلق بكفر و عناد با انبيا و اوليا و بعد از هلاك آنها دسته ديگرى را موجود و در منازل و املاك آنان جاى گزين و مستقرّ نموديم و در موقع نزول عذاب چون مشاهده و احساس نمودند شدّت و حدّت آنرا پاى بگريز نهادند و بسرعت فرار ميكردند و نداى ملائكه بگوش آنها ميرسيد كه فرار نكنيد و بر گرديد بسوى وسائل عيش و نوش خودتان و بمنازل خويش شايد حاجتمندانى بيايند و از شما چيزى بخواهند و شما نباشيد با آنها كمكى كنيد و اين كلام را بنحو استهزاء و سخريّه بآنها ميگويند تا عذابشان كامل گردد و آنها ميگفتند واى بر ما حقّا كه ما ظلم بخودمان كرديم و اين كلمه واى بر ما ورد زبان آنها بود تا مانند گياه درو شده خاكسار و خاموششان نموديم گفته‌اند اينكه خداوند از گفتن ويلنا تعبير بدعوى فرموده براى آنستكه گوينده ويلنا گويا ويل را براى خود ميخواند كه بر او وارد شود و بنظر حقير براى طعن بر آنها است گويا فرموده هميشه اين كلمه دعاى آنها بود تا بمجازات رسيدند يعنى اگر بجاى واى گفتن در همان حال خدا را ميخواندند و متوسل باولياء او ميشدند ممكن بود راه نجاتى براى آنها پيدا شود ولى افسوس كه بجاى دعا كلمه‌اى گفتند كه جز افسوس براى آنها ثمرى نداشت و خداوند خلق نفرمود آسمان و زمين و موجودات آن دو را براى آنكه‌

جلد 3 صفحه 543

آنها را بازيچه خود قرار دهد بلكه خلق فرمود براى تهذيب نفوس و تكميل عقول و تحصيل معرفت و اخلاص عبادت و نيل بمقامات آخرت و اگر ميخواست اسباب سرگرمى و بازى براى خود فراهم فرمايد از عالم مجرّدات كه مناسب با ساحت قدس ربوبى باشد اتّخاذ ميفرمود نه از عالم مادّيات كه دور از وادى ايمن و عالم اعلى هستند و بعضى لهو را بزن و فرزند تفسير نموده و كلام را ناظر به ردّ يهود و نصارى و امثال آنها كه براى خداوند اثبات زن و فرزند نموده‌اند دانسته‌اند و در هر حال اراده نفرمود و اتخاذ نكرد لذا كلمه ان را دران كنّا فاعلين بعضى نافيه قرار داده‌اند ولى خلاف ظاهر است بلكه ظاهرا ان شرطيّه و مراد آنستكه اگر ميخواستيم از عالم بالا ميگرفتيم اگر اهل لهو و لعب بوديم ولى ما اصلا اينكاره نيستيم و اين توهّمات بكلّى از ساحت مقدّس ما دور است تعالى اللّه عمّا يقول الظالمون علوّا كبيرا و خداوند حقّ را مانند سنگ سختى كه از جاى دور پرتاب كنند وارد بر باطل ميفرمايد پس مانند كاسه سرى كه شكستگى بمغزش برسد باطل را متلاشى و مضمحل و نابود ميكند چون قذف رمى محكم از دور است و دمغ شكست سر است كه واصل بدماغ باشد و در كلام تشبيه معقول بمحسوس شده براى تصوير غلبه حق بر باطل در خارج و مبالغه در آن بنحو شگفت آورى كه فوق آن متصوّر نيست پس چگونه ممكن است چنين خداوندى شغل باطلى را براى خود اتخاذ فرمايد و مشغول بلهو و لعب شود و واى و ويل گفتن براى كفّار قريش و امثال آنها كه براى خدا شريك و زن و فرزند قرار دادند ثابت و لازم است مانند امم سابقه كه بهره‌اى جز ويل نداشتند تا مردند و ذكر شد براى اين اوصاف نالايقى كه براى خداوند اثبات مينمايند در محاسن از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه هيچ باطلى نيست كه در مقابل حقّ قيام نمايد مگر آنكه حقّ بر باطل غالب شود و اين است مراد از قذف حقّ بر باطل در آيه شريفه و تمام موجودات سماويّه و ارضيّه مملوك حقّند بملكيّت حقّه حقيقيّه و كسانيكه در عالم اعلى ميباشند از اصناف ملائكه كه در ساحت قرب ربوبى جاى دارند و عساكر غيبيّه الهيّه بشمار ميآيند استنكاف و استكبار از پرستش و بندگى او ندارند و خسته و مانده نميشوند و هميشه مشغول بتسبيح و تقديس حقّند و ضعف و سستى و فتورى براى ايشان روى نميدهد و اينها همه دليل است‌

جلد 3 صفحه 544

بر آنكه خداوند شريك و شبيه و عديل و نظير و مثل و مانند ندارد و مستغنى از اتخاذ لهو و لعب و زن و فرزند است در عيون از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه ملائكه معصوم و محفوظند از كفر و افعال قبيحه بالطاف الهيّه خدا فرموده در باره آنها كه معصيت نميكنند خدا را در آنچه امر كند آنانرا و بجا ميآورند آنچه را مأمور باشند و نيز فرموده و له من فى السموات و الارض تا آخر آيه و در اكمال از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند آيا ملائكه ميخوابند فرمود هيچ زنده اى نيست مگر آنكه او ميخوابد عرضه داشتند خدا ميفرمايد تسبيح ميكنند شب و روز سست نميشوند حضرت فرمود نفسهاى آنها تسبيح است و در روايتى براى تمام اجزاء بدن آنها بأصوات مختلفه اثبات حمد و تسبيح شده است ..
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
فَما زالَت‌ تِلك‌َ دَعواهُم‌ حَتّي‌ جَعَلناهُم‌ حَصِيداً خامِدِين‌َ «15»

‌پس‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ ‌را‌ ادامه‌ مي‌دهند ‌تا‌ موقعي‌ ‌که‌ قرار دهيم‌ ‌آنها‌ ‌را‌ كوبيده‌ ‌شده‌ و خاموش‌ ‌شده‌، اشاره‌ باين‌ ‌که‌ هلاك‌ شوند و ‌از‌ ‌بين‌ بروند.

(فَما زالَت‌ تِلك‌َ دَعواهُم‌): ‌از‌ زماني‌ ‌که‌ آثار عذاب‌ ‌را‌ مشاهده‌ مي‌كنند ‌تا‌ ‌از‌ ‌بين‌ مي‌روند ‌اينکه‌ دعوي‌ ‌را‌ دارند ‌که‌ مي‌گويند: انّا كنّا ظالمين‌.

(حَتّي‌ جَعَلناهُم‌ حَصِيداً)، حصاد راجع‌ ‌به‌ زرع‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌پس‌ ‌از‌ آنكه‌ خشك‌ شد مي‌كوبند ‌که‌ ‌در‌ باب‌ زكاة مي‌گويند: بمجرد انعقاد حبّه‌ تعلق‌ مي‌گيرد و موقع‌ حصاد وجوب‌ أداء مي‌آورد. و ‌در‌ آيات‌ شريفه‌ اطلاقاتي‌ دارد: (مِنها قائِم‌ٌ وَ حَصِيدٌ) هود آيه 102. راجع‌ ‌به‌ مساكن‌ أقوام‌ هلاك‌ ‌شده‌ ‌که‌ بعض‌ عمارات‌ ‌آنها‌ باقي‌ مانده‌ و بعضي‌ خراب‌ ‌شده‌، (وَ آتُوا حَقَّه‌ُ يَوم‌َ حَصادِه‌ِ) انعام‌ آيه 142 راجع‌ ‌به‌ زكاة و ‌در‌ ‌اينکه‌ مقام‌ ‌به‌ معني‌ هلاكت‌ ‌است‌.

(خامِدِين‌َ): خمود ‌هر‌ چيزي‌ ‌به‌ حسب‌ ‌خود‌ ‌آن‌ چيز ‌است‌، خمود آتش‌:

حرارت‌ و روشنايي‌ ‌او‌ ‌از‌ ‌بين‌ برود خاكستر شود ‌ يا ‌ زغال‌ سياه‌ خمود انسان‌، موت‌ اوست‌، خمود كلام‌، سكوت‌ ‌است‌ و نحو اينها، و بالجمله‌ ‌هر‌ چيزي‌ آثار ‌او‌ ‌اگر‌ ‌از‌ ‌بين‌ رفت‌ خامد مي‌شود، چشم‌ ‌از‌ ديدن‌ افتادن‌ زبان‌ ‌از‌ گفتار، گوش‌ ‌از‌ استماع‌ پا ‌از‌ حركت‌. و مراد ‌در‌ ‌اينکه‌ آيه شريفه‌ ‌اينکه‌ ‌است‌ ‌که‌ آثاري‌ ‌از‌ ‌آنها‌ باقي‌ نماند،

جلد 13 - صفحه 149

قوم‌ نوح‌ غرق‌ شدند بكلّي‌ نه‌ ‌از‌ ‌آنها‌ نسلي‌ باقي‌ ماند نه‌ عمارتي‌ نه‌ اندوختني‌، و همچنين‌ عاد ‌به‌ باد ‌در‌ ‌هم‌ كوفته‌ شدند تمام‌ عمارات‌ ‌آنها‌ خراب‌ شد حتّي‌ گفتند: سنگهاي‌ عظيم‌ ‌را‌ باد بلند مي‌كرد و ‌به‌ كوه‌ مي‌زد و ريز ريز ميشد، مردان‌ قوي‌ ‌را‌ بدامنه كوه‌ها مي‌زد و اجزاء بدن‌ ‌آنها‌ ‌را‌ پراكنده‌ مي‌كرد، ثمود ‌را‌ صاعقه‌ مي‌سوزانيد خاكستري‌ مي‌شدند، صيحه‌ تمام‌ روحها ‌را‌ ‌از‌ قالب‌ تهي‌ مي‌كرد، خسف‌ تمام‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌در‌ قعر زمين‌ فرو مي‌برد، سنگ‌ ريزه ‌آنها‌ ‌را‌ كعصف‌ مأكول‌ مي‌نمود و هكذا.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 15)- اما این بیداری اضطراری که در برابر صحنه‌های جدی عذاب برای هر کس پیدا می‌شود بی‌ارزش است، و اثری در تغییر سر نوشت آنها ندارد، لذا قرآن در این آیه اضافه می‌کند: «و همچنان این سخن را (وای بر ما ظالم و ستمگر بودیم) تکرار می‌کردند تا آنها را درو کرده و خاموش ساختیم» (فَما زالَتْ تِلْکَ دَعْواهُمْ حَتَّی جَعَلْناهُمْ حَصِیداً خامِدِینَ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=21 |آیه=15}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=21 |آیه=15}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=21 |آیه=15}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره انبیاء]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 ==معانی کلمات آیه==
 حصيدا: حصد: درو كردن. حصيد: درو شده. فعيل در اينجا به معنى مفعول است.
 خامدين: خمود: فرو نشستن شعله آتش. خامد: خاموش شده.
-منظور از «خامدين» خاموش‏شدگان و كشته‏شدگان است..<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
+منظور از «خامدين» خاموش ‏شدگان و كشته‏ شدگان است.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>
-== تفسیر آیه ==
+==تفسیر آیه==
 <tabber>
   تفسیر نور=
@@ سطر ۲۲۶: / سطر ۲۲۷: @@
 ==پانویس==
-<div style="font-size:smaller"><references/></div>
+<div style="font-size:smaller"><references /></div>
 ==منابع==
 * [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
+*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
+*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
-* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
+*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
-* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
+*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
-* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
+*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 [[رده:آیات سوره انبیاء]]
 [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ «15»
@@ سطر ۷۰: / سطر ۸۴: @@
 - كاميابى مى‌تواند زمينه‌ساز ظلم وطغيان باشد. «ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ»
-- بايد مجازات را در محل وقوع جرم اجرا كرد، شايد مورد سؤال واقع شوند.
+- بايد مجازات را در محل وقوع جرم اجرا كرد، شايد مورد سؤال واقع شوند. «لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ»
 - ستمگران سرانجام مورد بازخواست قرار خواهند گرفت. «تُسْئَلُونَ»
@@ سطر ۸۰: / سطر ۹۲: @@
 جلد 5 - صفحه 431
-- عاقبت، وجدان‌هاى خفته، بيدار و منكران حقيقت، بر آن اقرار خواهند كرد.
+- عاقبت، وجدان‌هاى خفته، بيدار و منكران حقيقت، بر آن اقرار خواهند كرد. «إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ»
 - به هنگام نزول بلا، ناله‌ها از اثر مى‌افتد. فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ‌ ...