آیه 115 سوره آل عمران - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: /* نزول */

2019-01-17T08:28:20Z

‏نزول

مهدی موسوی: /* تفسیر آیه */

2018-05-05T08:06:45Z

‏تفسیر آیه

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَ...» ایجاد کرد

2016-03-02T01:29:32Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ|سوره=3|آیه =115}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 115
|شماره بعدی = 116
|شماره قبلی = 114
|سوره= آل عمران
|شماره سوره= 3
|جزء= 4
|نزول = مدینه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
هر کار نیک کنند از ثواب آن محروم نخواهند شد و خدا دانا به حال پرهیزکاران است.
|-|
انصاریان=
و هر کار خیری انجام دهند، هرگز درباره آن مورد ناسپاسی قرار نخواهند گرفت؛ و خدا به تقواپیشگان داناست.
|-|
فولادوند=
و هر كار نيكى انجام دهند، هرگز در باره آن ناسپاسى نبينند، و خداوند به [حال‌] تقواپيشگان داناست.
|-|
آیتی=
و هر كار نيك كه كنند ناديده انگاشته نشود، زيرا خدا به پرهيزگاران آگاه است.
|-|
مکارم شیرازی=
و آنچه از اعمال نیک انجام دهند، هرگز کفران نخواهد شد! (و پاداش شایسته آن را می‌بینند.) و خدا از پرهیزکاران، آگاه است.
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Whatever good they do, they will not go unappreciated for it, and Allah knows well the Godwary.}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|And whatever good they do, they shall not be denied it, and Allah knows those who guard (against evil).}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|And whatever good they do, they will not be denied the meed thereof. Allah is Aware of those who ward off (evil).}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Of the good that they do, nothing will be rejected of them; for Allah knoweth well those that do right.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«لَن یُکْفَرُوهُ»: در پیشگاه خدا به هیچ وجه از اجر آن محروم نمی‌شوند و کارشان بی‌مزد نمی‌ماند.
==نزول==

'''محل نزول:'''

اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>

'''شأن نزول آیات 114 و 115:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 141.</ref>

از عبدالله بن مسعود روايت شده كه شبى [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله [[نماز عشاء]] را به تأخير انداخته بود. وقتى كه به مسجد رفت مردم به حالت انتظار نشسته بودند به آن‌ها فرمود، آگاه باشيد كسى از اهل ساير اديان در چنين موقعى مانند شما به ياد خداوند نيست سپس آيه 113 با اين آيات نازل گرديد.<ref> مسند احمد و ديگران از علماى عامه.</ref>
== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
«115» وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ‌

و آنچه از خير انجام دهند، هرگز درباره آن ناسپاسى نبينند و خداوند به (حال) پرهيزكاران داناست.

===نکته ها===

همان گونه كه در سوره‌ى بقره آيه 3، در كنار ايمان، نماز مطرح شده است، «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ» در اين آيه نيز در كنار ايمان، امر به معروف و نهى از منكر آمده‌

جلد 1 - صفحه 587

است. «يؤمنون ... يأمرون»

شيوه‌ى قرآن اين است كه امر به معروف را قبل از نهى از منكر مى‌آورد و اگر درهاى معروف باز شود، راه منكر بسته مى‌شود. ازدواج آسان، جلو فحشا را مى‌گيرد. نماز، انسان را از فحشا ومنكر باز مى‌دارد. اشتغالِ صحيح مى‌تواند مانع فسادهاى اجتماعى گردد.

شخصيّت دادن به افراد، آنان را از انحراف و سقوط باز مى‌دارد.

خداوند در اين آيه و آيه قبل، با برشمردن اوصاف و شرايطى، زمينه رسيده به مقام صالحان را بيان كرده است، «أُولئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ» همان كسانى كه همگان آرزوى ملحق شدن به آنان را دارند: «أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ» «1»* و هر مسلمانى در هر روز، حداقل پنج مرتبه به آنان سلام مى‌كند. «السّلام علينا و على عباد اللّه الصّالحين»

در بينش الهى، هيچ عمل صالحى ضايع نمى‌شود. «فَلَنْ يُكْفَرُوهُ» البتّه چنانكه در قرآن مى‌خوانيم: «إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ» «2» شرط قبولى، ايمان و تقواست، لذا در اينجا مى‌فرمايد: ما خود مى‌شناسيم كه متّقين چه كسانيند كه بايد عملشان مورد قبول واقع شود.

===پیام ها===

1- امر به معروف ونهى از منكر، در اديان ديگر نيز مطرح بوده است.

«أَهْلِ الْكِتابِ ... يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»

2- سجده‌هاى سحر بايد همراه با امر و نهى در روز باشد. «يَسْجُدُونَ ... يَأْمُرُونَ»

3- سرعت در كار خير، ارزش آن را بيشتر مى‌كند. «يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ»

4- سبقت وسرعت صالحان در نيكى‌ها، موسمى نيست دائمى است. «يسارعون»

5- افراد صالح، كسانى هستند كه با نشاط وشتاب، به سراغ هر كار خيرى مى‌روند، نه فقط بعضى از كارها. «الخيرات»

6- ايمان، عبادت، تلاوت، امر به معروف و نهى از منكر و سرعت در كار خير انسان را در زمره صالحان مى‌برد. «أُولئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ»

«1». يوسف، 108؛ شعراء، 83.

«2». مائده، 27.

تفسير نور(10جلدى)، ج‌1، ص: 588
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115)

وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ: و آنچه بجا مى‌آوريد از كار نيكو، فَلَنْ يُكْفَرُوهُ‌: پس هرگز ستر گرديده نشود از منعم حقيقى، يعنى نقصانى به ثواب اعمال شما نخواهد رسيد و ضايع نگردد.

تفسير اثنا عشرى، ج‌2، ص: 219

نكته: تسميه نقص ثواب و تضييع آن به كفران، از قبيل تسميه شكر است به ثواب در آيه: وَ كانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً، چه شكر در اصل اعتراف است به نعمت، و كفران ستر نعمت است از منعم عليه به تضييع حق آن. پس بدين مناسبت، شكر استعاره شده براى ثواب، و كفران بر نقص آن. به قرائت ابو عمرو و ابن عامر، در هر دو كلمه به «ياء» خوانده‌اند، يعنى هر چه مى‌كنند امت قائمه از خيراتى كه در آن مسارعت كنند، عمل ايشان ضايع نخواهد شد. وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ‌: و خداى تعالى دانا است به احوال پرهيزكاران.

تبصره: آيه شريفه بشارت است اهل تقوى را، و اشعار به آنكه تقوا مبدء خير و حسن عمل است و رستگاران در پيشگاه الهى پرهيزكارانند، چنانچه فرمايد: إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ‌. «1» و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرمايد:

اوصيكم عباد اللّه بتقوى اللّه فانّها حقّ اللّه عليكم و الموجبة على اللّه حقّكم و ان تستعينوا عليها باللّه و تستعينوا بها على اللّه فانّ التّقوى فى اليوم الحرز و الجنّة و فى غد الطّريق الى الجنّة (الخ). «2» وصيت و امر مى‌كنم شما را اى بندگان خدا به پرهيزكارى و ترس از خدا، كه آن اقدام به اوامر و اجتناب از نواهى است.

پس بدرستى كه تقوا حق خداست بر شما، و تقوا لازم گرداند بر خدا حق شما را، و اينكه استعانت جوئيد بر تقوا از خدا، و امداد خواهيد به سبب تقوا به رسيدن به ثواب خدا و دفع عقاب و عذاب. پس بتحقيق تقوا در اين دنيا پناه و سپرى باشد از فتنه و شرور، و در فرداى قيامت راهى است به سوى بهشت.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115)

ترجمه‌

و آنچه را بجا ميآورند از خير پس ناسپاسى نميشود از آن و خداوند دانا است بپرهيزكاران..

تفسير

هر كار خوب كم باشد يا زياد كه از آنها سر بزند جزايش بهمان اندازه يا زيادتر بآنها خواهد رسيد چون گاهى از ترك جزا بكفران تعبير مى‌كنند چنانچه از اعطاء ثواب بشكر احيانا تعبير ميشود و بنظر حقير نكته تعبير آنستكه خداوند ميخواهد بفرمايد آنها مستحق ثواب ميشوند و اگر خداوند بخواهد اجر ندهد كفران است نه ترك تفضل تا موجب مزيد اطمينان آنها بثواب آخرت شود و خداوند عالم بضمائر و جزئيات افعال عباد است هيچ ذره از نظر خداوند محو نميشود و پاداش آنرا در دنيا و آخرت خواهد داد و مبدأ خير و حسن عمل تقوى و پرهيزكارى است و منتهاى فوز و فلاح هم موقوف باين صفت است و در علل از حضرت صادق (ع) روايت نموده كه مؤمن مكفر است زيرا كه اعمال خيريه او بآسمان ميرود و بين مردم منتشر نميشود و كافر مشكور است براى آنكه كار خوب او منتشر در بين مردم ميشود و بآسمان نميرود.

جلد 1 صفحه 483
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ ما يَفعَلُوا مِن‌ خَيرٍ فَلَن‌ يُكفَرُوه‌ُ وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ بِالمُتَّقِين‌َ (115)

و آنچه‌ ميكنند ‌از‌ كارهاي‌ خير ‌پس‌ بدانند ‌که‌ هرگز ممنوع‌ نميشوند ‌از‌ جزاء ‌آن‌ و خداوند عالم‌ ‌است‌ بكساني‌ ‌که‌ ‌با‌ تقوي‌ هستند.

وَ ما يَفعَلُوا مِن‌ خَيرٍ بشارتيست‌ ‌که‌ خداوند بمسلمين‌ ‌از‌ اهل‌ كتاب‌ ‌که‌ ‌در‌ آيات‌ قبل‌ توصيف‌ فرموده‌ ميدهد ‌که‌ آنچه‌ ‌از‌ كارهاي‌ خير ‌از‌ ‌شما‌ سرزند هرگز جزاي‌ ‌آن‌ ‌از‌ ‌بين‌ نميرود چه‌ امور اعتقاديه‌ ‌باشد‌ چه‌ اخلاقيه‌ و چه‌ اعمال‌ صالحه‌ و ‌اينکه‌ و ‌لو‌ ‌در‌ مورد ‌آنها‌ ‌است‌ لكن‌ مناط يكيست‌ و دليل‌ ‌بر‌ نفي‌ احباط ‌است‌ چنانچه‌ مفاد بسياري‌ ‌از‌ آيات‌ ‌است‌ ‌که‌ مكرر تذكّر داده‌ايم‌ فَلَن‌ يُكفَرُوه‌ُ كفر ‌در‌ اينجا بمعني‌ ستر ‌است‌ ‌از‌ كفران‌ نعمت‌ و ‌اينکه‌ يك‌ نوع‌ لطف‌ ‌است‌ ‌که‌ خداوند اعمال‌ صالحه‌ ‌را‌ بمنزله‌ نعمتي‌ ‌از‌ ‌عبد‌ قرار داده‌ و جزاء ‌آن‌ ‌را‌ شكر و منع‌ ‌از‌ جزاء ‌را‌ كفران‌ ‌يعني‌ ممنوع‌ ‌از‌ جزاء نميشوند.

وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ بِالمُتَّقِين‌َ البته‌ اهل‌ تقوي‌ مورد نظر الهي‌ هستند ‌آنها‌ ‌را‌ ميداند و روز جزاء بمثوبات‌ ‌خود‌ ميرساند.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 115)- در این آیه که در حقیقت مکمل آیات قبل است، به عاقبت افراد صالح و با ایمان اشاره کرده و می‌فرماید: «و (این دسته از اهل کتاب) آنچه از اعمال نیک انجام می‌دهند هرگز کفران نخواهد شد» و پاداش شایسته همه آن را می‌بینند (وَ ما یَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَلَنْ یُکْفَرُوهُ).

یعنی: هر چند در گذشته مرتکب خلافهایی شده باشند اکنون که در روش خود تجدید نظر به عمل آورده‌اند و در صف متقین و پرهیزکاران قرار گرفته‌اند، نتیجه اعمال نیک خود را خواهند دید و هرگز از خدا، ناسپاسی نمی‌بینند! با این که خداوند به همه چیز آگاهی دارد در پایان آیه می‌فرماید: «خداوند از پرهیزکاران آگاه است» (وَ اللَّهُ عَلِیمٌ بِالْمُتَّقِینَ).

بنابراین اعمال نیک آنها، کم باشد یا زیاد، هرگز ضایع نمی‌شود.
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=3 |آیه=115}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=3 |آیه=115}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=3 |آیه=115}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.

[[رده:آیات سوره آل عمران]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 '''محل نزول:'''
-اين آيه در همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
+اين آيه همچون ديگر آيات سوره آل عمران در [[مدينه]] بر [[پيامبر اسلام]] صلي الله عليه و آله نازل گرديده است. <ref> طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌2، ص 693.</ref>
-'''شأن نزول آیات 114 و 115:'''<ref> محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شيخ طوسي]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 141.</ref>
+'''شأن نزول آیات 114 و 115:'''
 == تفسیر آیه ==
 <tabber>

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
 {{ نمایش فشرده تفسیر|
 «115» وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ‌
@@ سطر ۷۰: / سطر ۷۴: @@
 است. «يؤمنون ... يأمرون»
-شيوه‌ى قرآن اين است كه امر به معروف را قبل از نهى از منكر مى‌آورد و اگر درهاى معروف باز شود، راه منكر بسته مى‌شود. ازدواج آسان، جلو فحشا را مى‌گيرد. نماز، انسان را از فحشا ومنكر باز مى‌دارد. اشتغالِ صحيح مى‌تواند مانع فسادهاى اجتماعى گردد.
+شيوه‌ى قرآن اين است كه امر به معروف را قبل از نهى از منكر مى‌آورد و اگر درهاى معروف باز شود، راه منكر بسته مى‌شود. ازدواج آسان، جلو فحشا را مى‌گيرد. نماز، انسان را از فحشا ومنكر باز مى‌دارد. اشتغالِ صحيح مى‌تواند مانع فسادهاى اجتماعى گردد. شخصيّت دادن به افراد، آنان را از انحراف و سقوط باز مى‌دارد.
 خداوند در اين آيه و آيه قبل، با برشمردن اوصاف و شرايطى، زمينه رسيده به مقام صالحان را بيان كرده است، «أُولئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ» همان كسانى كه همگان آرزوى ملحق شدن به آنان را دارند: «أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ» «1»* و هر مسلمانى در هر روز، حداقل پنج مرتبه به آنان سلام مى‌كند. «السّلام علينا و على عباد اللّه الصّالحين»
@@ سطر ۸۰: / سطر ۸۲: @@
 ===پیام ها===
-- امر به معروف ونهى از منكر، در اديان ديگر نيز مطرح بوده است.
+- امر به معروف ونهى از منكر، در اديان ديگر نيز مطرح بوده است. «أَهْلِ الْكِتابِ ... يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»
 - سجده‌هاى سحر بايد همراه با امر و نهى در روز باشد. «يَسْجُدُونَ ... يَأْمُرُونَ»
@@ سطر ۱۰۷: / سطر ۱۰۷: @@
 {{نمایش فشرده تفسیر|
 وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115)