آیه 104 سوره انعام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Aghajani در ‏۱۸ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۴

2019-12-18T06:24:29Z

مهدی موسوی در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۰

2019-02-03T11:30:36Z

Quran: صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِ...» ایجاد کرد

2016-03-30T18:08:01Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{قرآن در قاب|قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا ۚ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ|سوره=6|آیه =104}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 104
|شماره بعدی = 105
|شماره قبلی = 103
|سوره= انعام
|شماره سوره= 6
|جزء= 7
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
آیات الهی و کتب آسمانی که سبب بصیرت شماست البته از طرف پروردگارتان آمد، پس هر کس بصیرت یافت خود به سعادت رسید و هر کس که کور بماند خود در زیان افتاد، و من نگهبان شما نیستم.
|-|
انصاریان=
بی تردید برای شما از سوی پروردگارتان دلایلی روشن آمده، پس هر که [به وسیله آن دلایل بینا شود و حقایق را با چشم دل] ببیند به سود خود اوست و هر که [با پشت کردن به دلایل] کوردل شود [و از دیدن حقایق محروم گردد] به زیان خود اوست، [وظیفه من ابلاغ پیام خداست] و بر شما حافظ و نگهبان نیستم.
|-|
فولادوند=
به راستى رهنمودهايى از جانب پروردگارتان براى شما آمده است. پس هر كه به ديده بصيرت بنگرد به سود خود او، و هر كس از سر بصيرت ننگرد به زيان خود اوست، و من بر شما نگهبان نيستم.
|-|
آیتی=
از سوى پروردگارتان براى شما نشانه‌هاى روشن آمد. هر كه از روى بصيرت مى‌نگرد به سود اوست و هر كه چشم بصيرت برهم نهد به زيان اوست. و من نگهدارنده شما نيستم.
|-|
مکارم شیرازی=
دلایل روشن از طرف پروردگارتان برای شما آمد؛ کسی که (به وسیله آن، حقّ را) ببیند، به سود خود اوست؛ و کسی که از دیدن آن چشم بپوشد، به زیان خودش می‌باشد؛ و من نگاهبان شما نیستم (و شما را بر قبول ایمان مجبور نمی‌کنم)
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|[Say,] ‘Certainly insights have come to you from your Lord. So whoever sees, it is to the benefit of his own soul, and whoever remains blind, it is to its detriment, and I am not a keeper over you.’}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Indeed there have come to you clear proofs from your Lord; whoever will therefore see, it is for his own soul and whoever will be blind, it shall be against himself and I am not a keeper over you.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Proofs have come unto you from your Lord, so whoso seeth, it is for his own good, and whoso is blind is blind to his own hurt. And I am not a keeper over you.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|"Now have come to you, from your Lord, proofs (to open your eyes): if any will see, it will be for (the good of) his own soul; if any will be blind, it will be to his own (harm): I am not (here) to watch over your doings."}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«نُصَرِّفُ»: به شیوه‌ها و گونه‌های مختلف بیان می‌کنیم و توضیح می‌دهیم. «لِیَقُولُوا»: بگذار بگویند که. تا بگویند که. این واژه، عطف بر فعل مقدّری است و تقدیر چنین می‌شود: لِیَجْحَدُوا وَ لِیَقُولُوا. حرف لام در اینجا لام عاقبت یا صَیْرورت نام دارد (نگا: قصص / . «دَرَسْتَ»: درس‌خوانده‌ای. مراد این است که کافران می‌گویند: تو کتابهای آسمانی گذشته را فرا گرفته‌ای و قرآن را از روی آنها و در پیش مردمان آموخته‌ای (نگا: نحل / و فرقان / و . «لِنُبَیِّنَهُ»: تا آن را بیان داریم. مرجع ضمیر (هُ) واژه (الْقُرآنِ) محذوف است که از سیاق کلام پیدا است و یا (الآیاتِ) به اعتبار تأویل به (الْکِتاب) است.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ «104»

همانا از سوى پروردگارتان، مايه‌هاى بينش و بصيرت، (كتب آسمانى و دلائل روشن) براى شما آمده است. پس هر كه بصيرت يافت، به سود خود اوست و هر كس كورى گزيد، به زيان خويش عمل كرده است و من نگهبان و ضامن (ايمان شما به اجبار) نيستم.

===نکته ها===

از آيه‌ى 95 تا اينجا در معرّفى خدا و انتقاد از شرك بود، اين آيه به منزله‌ى نتيجه و خلاصه‌ى آيات گذشته است.

«1». تفسير صافى.

جلد 2 - صفحه 524

مشابه اين آيه در قرآن زياد است كه نتيجه‌ى ايمان وكفر، خوبى وبدى، يا بصيرت وكوردلىِ انسان را متوجّه خود او مى‌داند. همچون:

* «لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ» «1»

* «مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها» «2»

* «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها» «3»

===پیام ها===

1- با نزول قرآن، راه عذرى بر هيچ كس باقى نمانده است. «قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ»

2- مردم در انتخاب راه، آزادند. فَمَنْ أَبْصَرَ ... وَ مَنْ عَمِيَ‌

3- آگاه كردن مردم، از شئون ربوبيّت الهى است. «بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ»

4- سود ايمان و زيان كفر مردم، به خودشان برمى‌گردد نه خدا. فَلِنَفْسِهِ‌ ... فَعَلَيْها

5- كيفر گروهى از مردم، نشانه‌ى باطل بودن تعاليم انبيا نيست، بلكه نشانه‌ى كوردلى خود آنان است. «وَ مَنْ عَمِيَ»

6- وظيفه‌ى پيامبر، ابلاغ است نه اجبار. «ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ»
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ (104)

بعد از ذكر آيات داله بر وحدانيت و كمال قدرت و علم، بيان رفع اعتذار فرمايد:

قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ‌: بگو اى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به تحقيق آمد به شما بينات و دلائل ظاهره از جانب پروردگار شما و وضوح آن بر وجهى است كه گوئيا آن را مى‌توان ديد فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ‌: پس هر كه ببيند حق را و تصديق آن نمايد بوسيله بصائر و تفكر در آن، پس نفع ايمان و تصديق مر او را باشد و فايده ثواب آن راجع به او شود وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها: و هر كه كور شد قلب او از تدبر در حجج ظاهره و بدان سبب گمراه گرديد، پس ضرر و وبال آن بر او خواهد بود. و بگو اى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله‌ وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ: و نيستم من بر شما نگهبان كه محافظت اعمال شما كنم و بر آن شما را جزا دهم، چه بر من فقط همين تبليغ است و حق تعالى حافظ اعمال شما و شما را مجازات خواهد داد. نزول‌ «2» اين آيه قبل از امر قتال بود. و چون حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله به آن مأمور شد حفيظ شد بر آنها و ايشان را به اعمال و افعال قبيحه جزا داد كه آن قتل و اسيرى ايشان بود.

تبصره- آيه شريفه‌ «فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها» دليل است بر آنكه‌

«1» نهج البلاغه، خطبه 177 (با اندكى تفاوت)

«2» مجمع البيان ج 2 ص 346.

تفسير اثنا عشرى، ج‌3، ص: 348

بندگان مختارند در افعال خود به وجوهى: 1- بصيرت در بيّنات الهى كه موجب هدايت و كورى در آيات كه سبب ضلالت است، منوط به اختيار خود شخص مى‌باشد. 2- چون قوه فعل و ترك در شخص مساوى است، اختيار ثابت شود.

3- اگر جبر باشد، ثواب و عقاب در اعمال لغو خواهد بود.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ (104)

ترجمه‌

بتحقيق آمد شما را موجبات بينائى از پروردگارتان پس كسيكه بينا شد پس بر نفع خود او است و كسيكه كور ماند پس بر ضرر او است و نيستم من بر شما نگهبان.

تفسير

پس از اقامه حجج وافيه و براهين كافيه بر توحيد و تنزيه ساحت الوهيّت پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم مأمور شد بآنكه مردم را متنبّه فرمايد كه حجّت بر شما تمام شد و موجبات بصيرت و بينائى از خداوند بشما واصل گرديد چون بصائر جمع بصيرت است كه آن بينائى قلب است و اطلاقش بر دليل و برهان براى آنستكه سبب بصيرت است پس كسيكه نور ايمان در قلب او جاى گير شد و پى بحق و حقيقت برد نفعش عائد خودش شده و ميشود و كسيكه كور باطن بود و از دريافت حق محروم شد و بضلالت و گمراهى باقيماند و بال و ضررش و اصل بخودش شده و ميشود و من كه پيغمبر شمايم حافظ و نگهبان شما نيستم وظيفه من ابلاغ و انذار بود كه ادا نمودم ديگر اختيار با خدا است كه شما را حفظ كند از شرّ عقائد و اعمالتان يا مجازات فرمايد بر طبق استحقاقتان در دنيا و آخرت.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
3

قَد جاءَكُم‌ بَصائِرُ مِن‌ رَبِّكُم‌ فَمَن‌ أَبصَرَ فَلِنَفسِه‌ِ وَ مَن‌ عَمِي‌َ فَعَلَيها وَ ما أَنَا عَلَيكُم‌ بِحَفِيظٍ (104)

بتحقيق‌ آمد ‌براي‌ ‌شما‌ اسباب‌ بينايي‌ و آگاهي‌ و تنبّه‌ ‌از‌ جانب‌ پروردگار ‌شما‌ ‌پس‌ ‌هر‌ كس‌ بينا و آگاه‌ و متنبّه‌ شد نفعش‌ عائد ‌خود‌ ‌او‌ ميشود و ‌هر‌ كس‌ كوركورانه‌ ‌از‌ ‌آنها‌ گذشت‌ دودش‌ ‌در‌ چشم‌ خودش‌ ميرود و ضررش‌ بخودش‌ برميگردد و نيستم‌ ‌من‌ موظف‌ و مكلف‌ بحفظ ‌شما‌.

جلد 7 - صفحه 160

قَد جاءَكُم‌ بَصائِرُ مِن‌ رَبِّكُم‌ ‌در‌ باب‌ اصول‌ دين‌ گفته‌ايم‌ ادلّه‌ قطعيه‌ ‌براي‌ اثبات‌ ‌آنها‌ هشت‌ قسم‌ ‌است‌ ‌هر‌ كدام‌ بجاي‌ ‌خود‌: 1‌-‌ عقل‌ مستقل‌ّ ‌براي‌ اثبات‌ صانع‌ و توحيد و صفات‌ ‌آن‌ و مسئله‌ نبوت‌ عامه‌ و امامت‌ عامه‌.

2‌-‌ عقل‌ ‌غير‌ مستقل‌ ‌که‌ محتاج‌ بضميمه‌ خارجيه‌ ‌است‌ مثل‌ نبوت‌ خاصه‌ ‌که‌ باقامه‌ معجزه‌ ‌ يا ‌ اخبار معصوم‌ ثابت‌ ميشود.

3‌-‌ نص‌ّ قرآن‌ مثل‌ معاد جسماني‌. 4‌-‌ نص‌ّ خبر متواتر مثل‌ امامة خاصه‌ 5‌-‌ ضرورت‌ دين‌ اسلام‌. 6‌-‌ ضرورت‌ مذهب‌. 7‌-‌ نص‌ خبر محفوف‌ بقرائن‌ قطعيه‌ 8‌-‌ اجماع‌ قطعي‌.

و مراد ‌از‌ بصائر اموريست‌ ‌که‌ باعث‌ تنبّه‌ و بينايي‌ ‌باشد‌ مثل‌ همين‌ آيات‌ ‌که‌ ببيانات‌ واضحه‌ و ادلّه‌ محكمه‌ اثبات‌ وجود صانع‌ و توحيد ‌او‌ ‌را‌ ميكند غاية الامر تأثير ‌آن‌ ‌در‌ قلوب‌ مشروط بقابليت‌ محل‌ ‌که‌ ‌در‌ مقام‌ تحصيل‌ معرفت‌ ‌باشد‌ و خالي‌ ‌از‌ عناد و عصبيت‌ ‌باشد‌ ‌که‌ مفاد فَمَن‌ أَبصَرَ ‌است‌ ‌که‌ روشنايي‌ قلب‌ و بينايي‌ دل‌ ‌است‌ البته‌ تأثير ميكند و هدايت‌ ميشود و رستگار ميگردد ‌که‌ مفاد فلنفسه‌ ‌است‌ و نتائج‌ دنيوي‌ و اخروي‌ نصيب‌ ‌او‌ ميشود وَ مَن‌ عَمِي‌َ چشم‌ قلبش‌ كور ‌ يا ‌ بواسطه‌ كثرت‌ معاصي‌ ‌ يا ‌ توغّل‌ ‌در‌ شهوات‌ ‌ يا ‌ متابعت‌ هواهاي‌ نفساني‌ ‌ يا ‌ عناد و عصبيت‌ قلب‌ ‌از‌ قابليت‌ تأثير افتاده‌ و كوركورانه‌ ‌بر‌ ‌اينکه‌ ادله‌ و آيات‌ ميگذرد و حمل‌ ‌بر‌ كذب‌ و افتراء و امور ديگر ميكند ‌که‌ ‌در‌ حقّش‌ صادق‌ ميآيد صُم‌ٌّ بُكم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم‌ لا يَرجِعُون‌َ بقره‌ ‌آيه‌ 17 فَهُم‌ لا يَعقِلُون‌َ بقره‌ ‌آيه‌ 166.

فعليها ضرر و خسارت‌ و عذاب‌ ابدي‌ و بليّات‌ دنيوي‌ متوجه‌ بخود ‌او‌ ‌است‌ وَ ما أَنَا عَلَيكُم‌ بِحَفِيظٍ ‌من‌ قدرت‌ ندارم‌ ‌بر‌ اجبار بايمان‌ و ‌بر‌ دفع‌ بليات‌ و عقوبات‌ لِيَهلِك‌َ مَن‌ هَلَك‌َ عَن‌ بَيِّنَةٍ وَ يَحيي‌ مَن‌ حَي‌َّ عَن‌ بَيِّنَةٍ انفال‌ ‌آيه‌ 44، و توهّم‌ اينكه‌ ‌اينکه‌ جمله‌ نسخ‌ شد بآيه‌ جهاد توهّم‌ فاسديست‌ زيرا تكليف‌ جهاد ‌براي‌ دفع‌

جلد 7 - صفحه 161

دشمن‌ ‌است‌ ‌از‌ حريم‌ اسلام‌ مثل‌ قطع‌ عضو فاسد ‌است‌ ‌از‌ سرايت‌ بسائر اعضاء نه‌ ‌براي‌ اجبار بايمان‌ و سلب‌ اختيار ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|

}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=6 |آیه=104}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=6 |آیه=104}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=6 |آیه=104}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

[[رده:آیات سوره انعام]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

@@ سطر ۱۶۴: / سطر ۱۶۴: @@
 ===برگزیده تفسیر نمونه===
 {{نمایش فشرده تفسیر|
 }}

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 </tabber>
 ==معانی کلمات آیه==
-«نُصَرِّفُ»: به شیوه‌ها و گونه‌های مختلف بیان می‌کنیم و توضیح می‌دهیم. «لِیَقُولُوا»: بگذار بگویند که. تا بگویند که. این واژه، عطف بر فعل مقدّری است و تقدیر چنین می‌شود: لِیَجْحَدُوا وَ لِیَقُولُوا. حرف لام در اینجا لام عاقبت یا صَیْرورت نام دارد (نگا: قصص / . «دَرَسْتَ»: درس‌خوانده‌ای. مراد این است که کافران می‌گویند: تو کتابهای آسمانی گذشته را فرا گرفته‌ای و قرآن را از روی آنها و در پیش مردمان آموخته‌ای (نگا: نحل / و فرقان / و . «لِنُبَیِّنَهُ»: تا آن را بیان داریم. مرجع ضمیر (هُ) واژه (الْقُرآنِ) محذوف است که از سیاق کلام پیدا است و یا (الآیاتِ) به اعتبار تأویل به (الْکِتاب) است.
+بصائر: بصيرت: بينه و دليلى كه با آن حقائق اشياء درك و ديده شود. جمع آن بصائر است (دلائل روشن كننده).
-== تفسیر آیه ==
+ابصر: ابصار: با بصيرت شدن.
 <tabber>
   تفسیر نور=
@@ سطر ۵۷: / سطر ۶۰: @@
 از آيه‌ى 95 تا اينجا در معرّفى خدا و انتقاد از شرك بود، اين آيه به منزله‌ى نتيجه و خلاصه‌ى آيات گذشته است.
 جلد 2 - صفحه 524
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۴: @@
 - وظيفه‌ى پيامبر، ابلاغ است نه اجبار. «ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ»
-}}
+-----
 |-|
@@ سطر ۱۸۰: / سطر ۱۸۶: @@
 ==پانویس==
-<div style="font-size:smaller"><references/></div>
+<div style="font-size:smaller"><references /></div>
 ==منابع==
 * [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
+*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
-* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
+*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
-* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
+*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
-* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
+*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
-* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
+*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
 [[رده:آیات سوره انعام]]
 [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]