آزادگی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* آزادگی در لغت */

2024-09-18T18:03:09Z

‏آزادگی در لغت

Mohammadi: /* تفاوت آزادی و آزادگی */

2024-09-18T18:02:27Z

‏تفاوت آزادی و آزادگی

Mohammadi: /* آزادگی در اسلام */

2024-09-18T17:58:42Z

‏آزادگی در اسلام

Mohammadi: /* آزادگی در سیرۀ معصومان علیهم السلام */

2024-09-18T17:57:13Z

‏آزادگی در سیرۀ معصومان علیهم السلام

Mohammadi: /* نمونه بارز آزادگی */

2024-09-18T17:54:13Z

‏نمونه بارز آزادگی

Mohammadi: /* عوامل آزادگی */

2024-09-18T17:45:35Z

‏عوامل آزادگی

Mohammadi: /* عوامل آزادگی */

2024-09-18T17:14:15Z

‏عوامل آزادگی

Mohammadi: /* منابع */

2024-09-18T17:11:39Z

‏منابع

Mohammadi: /* ویژگی‌های انسان آزاده */

2024-09-18T17:10:14Z

‏ویژگی‌های انسان آزاده

Mohammadi: /* عوامل آزادگی */

2024-09-18T15:51:17Z

‏عوامل آزادگی

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==آزادگی در لغت==
-کلمه «آزادگی» را حریّت، جوانمردی، اصالت، نجابت، شرافت و مروت و... تعریف کرده اند.<ref>علی اکبر دهخدا، فرهنگ دهخدا، تهران، چاپخانه مجلس، سال ۱۳۲۵ ش، ج ۱، ص۸۳ .</ref>
+کلمه «آزادگی» را حریّت، جوانمردی، اصالت، نجابت، شرافت و مروت و... تعریف کرده اند.<ref>فرهنگ دهخدا، ج ۱، ص۸۳.</ref>
 ===تفاوت آزادی و آزادگی===

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 *«آزادی» در مقابل بردگی، اصطلاحی حقوقی و اجتماعی است و به معنای رهایی تن از اسارت و نیز خلاصی از تنگناهای زندگی و انتخاب آگاهانه مسیر حق است؛ امّا «آزادگی»، برتر از آزادی است و نوعی رهایی انسان از قید و بندهای ذلّت آور است و نیز به معنای رهایی عقل و جان آدمی از زندان [[نفس]] و [[شهوت رانی|شهوت]] و گام برداشتن در وادی عشق و حیرت است.
-*تعلّقات و پای‌بندی‌های انسان به [[دنیا]]، ثروت، اقوام، مقام، فرزند و... در مسیر آزادی [[روح]] او، مانع ایجاد می‌کند و اسارت در برابر تمنّیات نفسانی، نشانه ضعف اراده بشری است. این آزادی درونی، پله اول نردبان کمال و مقدمه‌ای برای رسیدن به درجات بالای آزادی، یعنی آزادگی نفس است. آزادگی در اوج ارزش‌های انسانی قرار دارد و آدمی را از خوی پست حیوانی به بلندای [[معرفت]] و معنویت و از خاک به افلاک می‌رساند.<ref>جواد محدثی، پیام‌های عاشورا، قم، انتشارات تحسین، ۱۳۸۱، چاپ دوم، ص۵۵.</ref>
+*تعلّقات و پای‌بندی‌های انسان به [[دنیا]]، ثروت، اقوام، مقام، فرزند و... در مسیر آزادی [[روح]] او، مانع ایجاد می‌کند و اسارت در برابر تمنّیات نفسانی، نشانه ضعف اراده بشری است. این آزادی درونی، پله اول نردبان کمال و مقدمه‌ای برای رسیدن به درجات بالای آزادی، یعنی آزادگی نفس است. آزادگی در اوج ارزش‌های انسانی قرار دارد و آدمی را از خوی پست حیوانی به بلندای [[معرفت]] و معنویت و از خاک به افلاک می‌رساند.<ref>پیام‌های عاشورا، ص ۵۵.</ref>
 آفرینش [[انسان]] بر پایه آزادى جان، و بر اساس استقلال در امور حیات و [[اختیار]] در انتخاب است. آزادى و اختیار با وجود انسان آمیخته و سرشت آدمى با این حقیقت آفریده شده است. آزادى و استقلال از بزرگترین نعمت هاى حق بر وجود انسان و عالی ترین منبع براى رشد و کمال و رسیدن به مقامات عالیه ظاهرى و باطنى است. حرف زور شنیدن و زیر بار زور رفتن و قبول ستم، موجب دور شدن از رحمت حق و به خطر افتادن منافع مادى و معنوی است.

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 من اللّه‌ هستم، معبودی جز من نیست، پس مرا بپرست.
-اسلام درباره آزادى و آزادگی به عنوان یک ارزش، اعتراف کرده، اما نه ارزش منحصر به فرد و نه آزادى با آن تعبیرها و تفسیرهاى ساختگى، بلکه آزادى به معناى واقعى. [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه‌السلام در وصیت‌نامه‌اش به [[امام حسن علیه السلام|امام حسن]] علیه‌السلام مى‌فرماید: «وَأَکْرِمْ نَفْسَکَ عَنْ کُلِّ دَنِيَّة».<ref>[https://ahlolbait.com/content/11917/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-31-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA نهج البلاغه، نامه ۳۱].</ref> نفس و جان و روان خودت را گرامى بدار و از هر کار و پست و از هر پستى محترم بدار.
+اسلام درباره آزادى و آزادگی به عنوان یک ارزش، اعتراف کرده، اما نه ارزش منحصر به فرد و نه آزادى با آن تعبیرها و تفسیرهاى ساختگى، بلکه آزادى به معناى واقعى. [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه‌السلام در وصیت‌نامه‌اش به [[امام حسن علیه السلام|امام حسن]] علیه‌السلام مى‌فرماید: {{متن حدیث|وَأَکْرِمْ نَفْسَکَ عَنْ کُلِّ دَنِيَّة}}.<ref>[https://ahlolbait.com/content/11917/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-31-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA نهج البلاغه، نامه ۳۱].</ref> نفس و جان و روان خودت را گرامى بدار و از هر کار و پست و از هر پستى محترم بدار.
-و با تعبیر دیگری مى‌فرماید: «وَإِنْ سَاقَتْکَ إِلَى الرَّغَائِبِ، فَإِنَّکَ لَنْ تَعْتَاضَ بِمَا تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِکَ عِوَضاً»؛<ref>همان</ref> پسرم براى هرچه که از دست بدهى و بفروشى مى‌توان قیمت گذاشت ولى یک چیز دارى که اگر آن را بفروشى بهایى در همه جهان براى آن پیدا نمى‌کنى و آن خودت هستى، یعنى همان نفس و جان و روحت؛ اگر روحت را بفروشى و تمام دنیا را به تو بدهند، دیگر برابرى نمى‌کند. هرچند تو را بدانچه خواهانى رساند. و نیز مى‌فرماید: «وَ لَا تَکنْ عَبْدَ غَیرِک وَ قَدْ جَعَلَک اللَّهُ حُرّا»؛<ref>همان.</ref> هرگز بنده دیگرى مباش، زیرا خدا تو را آزاد آفریده است. آزادگی در آن است که انسان کرامت و شرافت خویش را بشناسد و تن به پستی و ذلت و حقارت نفس و اسارت دنیا و زیر پا نهادن ارزش‌های انسانی ندهد.
+و با تعبیر دیگری مى‌فرماید: {{متن حدیث|وَإِنْ سَاقَتْکَ إِلَى الرَّغَائِبِ، فَإِنَّکَ لَنْ تَعْتَاضَ بِمَا تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِکَ عِوَضاً}}؛<ref>همان</ref> پسرم براى هرچه که از دست بدهى و بفروشى مى‌توان قیمت گذاشت ولى یک چیز دارى که اگر آن را بفروشى بهایى در همه جهان براى آن پیدا نمى‌کنى و آن خودت هستى، یعنى همان نفس و جان و روحت؛ اگر روحت را بفروشى و تمام دنیا را به تو بدهند، دیگر برابرى نمى‌کند. هرچند تو را بدانچه خواهانى رساند. و نیز مى‌فرماید: {{متن حدیث|وَ لَا تَکنْ عَبْدَ غَیرِک وَ قَدْ جَعَلَک اللَّهُ حُرّا}}؛<ref>همان.</ref> هرگز بنده دیگرى مباش، زیرا خدا تو را آزاد آفریده است. آزادگی در آن است که انسان کرامت و شرافت خویش را بشناسد و تن به پستی و ذلت و حقارت نفس و اسارت دنیا و زیر پا نهادن ارزش‌های انسانی ندهد.
 ==آزادگی در سیرۀ معصومان علیهم السلام==

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 در روایات وارد شده از ائمّه معصوم علیهم السلام تأکید بسیاری بر حرّیّت شده است برای این‌که حرّ (آزاده) باشیم، لاجرم باید ردای بندگی خدا بر تن کرد. به عبارت دیگر بندگی خدا ما را از وابستگی به غیر خدا باز می‌دارد. اگر اصل آزادگی در زندگی ما جا بیفتد، یعنی بندۀ محضِ خدا شویم، خداوند نیز در قبال آن، حریّتی به ما می‌بخشد که دیگر سر تعظیم در برابر هیچ کس فرو نمی‌آوریم. در آن صورت دیگر از کسی پیروی نمی‌کنیم، مگر آن‌که پیروی از او در راستای اطاعت و بندگی خداوند متعال باشد. حضرت امیر مؤمنان امام علی علیه السلام می‌‌فرماید:
-الحُرُّ حُرٌّ وَ إِن مَسَّهُ الضُّرُّ (آزاد مرد، آزاده است، هر چند سختی و زیان ببیند.)<ref>غرر الحکم و درر الکلم، ص 71.</ref>
+{{متن حدیث|الحُرُّ حُرٌّ وَ إِن مَسَّهُ الضُّرُّ}} (آزاد مرد، آزاده است، هر چند سختی و زیان ببیند.)<ref>غرر الحکم و درر الکلم، ص 71.</ref>
 آزادگی در یک سخن به این معناست: تن به ظلم ندادن و در راستای اطاعت خدای متعال از پیروی غیر خدا سرپیچاندن. حضرت امام صادق علیه السلام نیز در این معنا می‌‌فرماید:
-إِنَّ الحُرَّ حُرٌّ عَلَى جَمِيعِ أَحوالِهِ (آزاده در همه حال آزاده است.)<ref>الكافی، ج 2، ص 49.</ref>
+{{متن حدیث|إِنَّ الحُرَّ حُرٌّ عَلَى جَمِيعِ أَحوالِهِ}} (آزاده در همه حال آزاده است.)<ref>الكافی، ج 2، ص 49.</ref>
 به جرأت می‌توان آزادگی را از مهم‌ترین شاخصه‌های زندگی اهل‌بیت علیهم السلام بر شمرد. دویست و پنجاه سال تاریخ امامت -مدّت حیات ظاهری امامان علیهم السلام به استثنای وجود مقدس مولا حضرت بقیّه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف – سراسر حیاتی است آمیخته به آزادگی. ائمه علیهم السلام هیچ‌گاه سر در برابر حاکمان و خلفای جور فرو نیاوردند و از حریم دین حمایت کردند و در این راه هیچ‌گاه از مواضع خود عقب ننشستند. طبعاً از آن سو، خلفا نیز آزادگی و ایستادگی ایشان را تاب نیاوردند و به نحوی وسیلۀ شهادت آن بزرگواران را فراهم آوردند.

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 ==نمونه بارز آزادگی==
-یک اصل مهم در زندگانی [[اهل‌بیت علیهم السلام]] اصل آزادگی و آزاد‌منشی و به تعبیری حُرّیّت است.  [[امام حسین]] علیه‌السلام -که خود سرور آزادگان جهانیان است- در این مورد می فرماید: «مَوتٌ فی عِزٍّ خَیرٌ من حَیاةٍ فی ذُلٍّ»؛<ref>بحار الانوار، ج ‌۴۴، ص ۱۹۲.
+یک اصل مهم در زندگانی [[اهل‌بیت علیهم السلام]] اصل آزادگی و آزاد‌منشی و به تعبیری حُرّیّت است.  [[امام حسین]] علیه‌السلام -که خود سرور آزادگان جهانیان است- در این مورد می فرماید: {{متن حدیث|مَوتٌ فی عِزٍّ خَیرٌ من حَیاةٍ فی ذُلٍّ}}؛<ref>بحار الانوار، ج ‌۴۴، ص ۱۹۲.
 </ref> مردن با عزت بهتر از زندگى با ذلت است. آن روزى که آن بزرگوار شهید شد، این اشعار را خواند:
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 این نگرش به زندگی، ویژه آزادگان است. نهضت [[عاشورا]] جلوه بارزی از آزادگی در مورد امام حسین علیه‌السلام و خاندان و یاران شهید اوست و اگر آزادگی نبود امام تن به [[بیعت]] با [[یزید]] می‌داد و کشته نمی‌شد. وقتی می‌‌خواستند به زور از آن حضرت بیعت بگیرند، منطقش این بود که:
-«لا وَ اللَّهِ لَاأُعْطِیکمْ بِیدِی إِعْطَاءَ الذَّلِیلِِ وَ لَا أَفِرُّ فِرَارَ الْعَبِید»؛<ref> همان.</ref> نه بخدا قسم، من خودم را بدست خویشتن ذلیل شما نخواهم کرد و نظیر غلام‌ها فرار نخواهم نمود. یعنی نه ذلت و نه تسلیم!
+{{متن حدیث|لا وَ اللَّهِ لَاأُعْطِیکمْ بِیدِی إِعْطَاءَ الذَّلِیلِِ وَ لَا أَفِرُّ فِرَارَ الْعَبِید}}؛<ref> همان.</ref> نه بخدا قسم، من خودم را بدست خویشتن ذلیل شما نخواهم کرد و نظیر غلام‌ها فرار نخواهم نمود. یعنی نه ذلت و نه تسلیم!
-صحنه [[کربلا]] نیز جلوه دیگری از این آزادگی بود که از میان دو امر شمشیر یا ذلت، [[مرگ]] با افتخار را پذیرفت و به استقبال شمشیرهای دشمن‌ رفت و فرمود: «أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِی ابْنَ الدَّعِی قَدْ تَرَکنِی بَینَ السِّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ هَیهَاتَ لَهُ ذَلِک هَیهَاتَ مِنِّی الذِّلَّة»؛<ref>همان.</ref> آگاه باشید زنازاده که پسر زنازاده است مرا بین شمشیر کشیدن و ذلت قرار داده است. هیهات است براى او! هیهات که من ذلت را بپذیرم!
+صحنه [[کربلا]] نیز جلوه دیگری از این آزادگی بود که از میان دو امر شمشیر یا ذلت، [[مرگ]] با افتخار را پذیرفت و به استقبال شمشیرهای دشمن‌ رفت و فرمود: {{متن حدیث|أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِی ابْنَ الدَّعِی قَدْ تَرَکنِی بَینَ السِّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ هَیهَاتَ لَهُ ذَلِک هَیهَاتَ مِنِّی الذِّلَّة}}؛<ref>همان.</ref> آگاه باشید زنازاده که پسر زنازاده است مرا بین شمشیر کشیدن و ذلت قرار داده است. هیهات است براى او! هیهات که من ذلت را بپذیرم!
 انسان‌های آزاده‌، در لحظات حساس و دشوار انتخاب، مرگ سرخ و مبارزه خونین را بر می‌گزینند و فداکارانه جان می‌بازند تا به سعادت [[شهادت در راه خدا|شهادت]] برسند و جامعه خود را آزاد کنند.

@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 * ۱. زهد: امام علی علیه‌السلام فرمودند:  {{متن حدیث|مَنْ زَهَدَ فِی الدُّنْیا أَعْتَقَ نَفْسَهُ وَأَرْضی رَبَّهُ}} (هر کس به [[دنیا]] پشت کند و به آن بى‌رغبت باشد، نفس خویش را آزاد کرده و پروردگار خود را راضى و خشنود ساخته است.)<ref>همان، ص۲۷۷</ref>
-* ۲. تقوا: امام علی علیه‌السلام فرمودند: «إِنَّ تَقوَی اللّه‌ِ مِفْتاحُ سَدادٍ، وَذَخیرَةُ مَعَادٍ، وَعِتْقٌ مِنْ کلِّ مَلَکةٍ، وَنَجَاةٌ مِنْ کلِّ هَلَکةٍ»؛ همانا پرهیزگارى و تقوای الهی کلید هر در بسته و ذخیره‌ای براى روز بازگشت و [[رستاخیز]] و عامل آزادگی از هرگونه بردگی و نجات از هرگونه هلاکت است.<ref>[https://ahlolbait.com/content/16085/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-230-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%82%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84 خطبه 230 نهج البلاغه].</ref>
+* ۲. تقوا: امام علی علیه‌السلام فرمودند: {{متن حدیث|إِنَّ تَقوَی اللّه‌ِ مِفْتاحُ سَدادٍ، وَذَخیرَةُ مَعَادٍ، وَعِتْقٌ مِنْ کلِّ مَلَکةٍ، وَنَجَاةٌ مِنْ کلِّ هَلَکةٍ}}؛ همانا پرهیزگارى و تقوای الهی کلید هر در بسته و ذخیره‌ای براى روز بازگشت و [[رستاخیز]] و عامل آزادگی از هرگونه بردگی و نجات از هرگونه هلاکت است.<ref>[https://ahlolbait.com/content/16085/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-230-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%82%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84 خطبه 230 نهج البلاغه].</ref>
-* ۳. ترک طمع: امام علی علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: «الطَّمَعُ رِقٌّ مُخَلَّدٌ»؛<ref>همان، ص۲۹۸</ref> طمع کاری، بندگی دائمى و همیشگی است؛ زیرا صاحب طمع همیشه خود را بمنزله بنده کسانی قرار می دهد که از ایشان طمع دارد. در روایت دیگری می‌فرماید: «لا یسْتَرِقَنَّک الطَّمَعُ وَقَدْ جَعَلَک اللّه‌ُ حُرّا»؛<ref>همان.</ref> معقول نیست کسى که حق تعالى او را آزاد گردانیده باشد او خود را بنده و برده طمع گرداند.
+* ۳. ترک طمع: امام علی علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: {{متن حدیث|الطَّمَعُ رِقٌّ مُخَلَّدٌ}}؛<ref>همان، ص۲۹۸</ref> طمع کاری، بندگی دائمى و همیشگی است؛ زیرا صاحب طمع همیشه خود را بمنزله بنده کسانی قرار می دهد که از ایشان طمع دارد. در روایت دیگری می‌فرماید: {{متن حدیث|لا یسْتَرِقَنَّک الطَّمَعُ وَقَدْ جَعَلَک اللّه‌ُ حُرّا}}؛<ref>همان.</ref> معقول نیست کسى که حق تعالى او را آزاد گردانیده باشد او خود را بنده و برده طمع گرداند.
-* ۴. ترک شهوات: در برخی روایات، بندگی شهوت را بدترین و شدیدترین نوع بردگی و ضد آزادی دانسته‌اند، چنانکه امام [[امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: «مَنْ تَرک الشَّهَواتِ کانَ حُرّا»؛<ref>همان، ج‌۷۴ ص ۲۹۱ .</ref> هر کس خواهشهای نفسانی را فرو گذارد، آزادمرد است.» و نیز در روایت دیگری می‌فرماید: «عَبْدُ الشَّهْوَةِ أَذَلُّ مِنْ عَبْدِ الرِّقِ»؛<ref>عبدالواحد تمیمی آمدی؛ تصنیف غررالحکم و دررالکلم، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۸، ص ۳۰۴.</ref> بنده خواهشهای نفسانی خوارتر است از بنده بردگی (بنده مملوک). چراکه بندگى شهوت باعث خوارى در [[آخرت]] مى‌شود، برخلاف این بندگى مملوک. در دنیا نیز گاه ذلتی که به سبب بندگى شهوت حاصل مى‌شود زیادتر از ذلت این بندگی مملوک می باشد. در روایت دیگری می‌فرماید: «عَبْدُ الشَّهْوَةِ أَسیرٌ لاینْفَک أُسْرُهُ»؛<ref>همان، ص ۳۰۵</ref> بنده شهوت و خواهشهای نفسانی اسیری است که اسارتش دائمی است و از آن خلاصى نمی یابد.
+* ۴. ترک شهوات: در برخی روایات، بندگی شهوت را بدترین و شدیدترین نوع بردگی و ضد آزادی دانسته‌اند، چنانکه امام [[امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: {{متن حدیث|مَنْ تَرک الشَّهَواتِ کانَ حُرّا}}؛<ref>همان، ج‌۷۴ ص ۲۹۱ .</ref> هر کس خواهشهای نفسانی را فرو گذارد، آزادمرد است.» و نیز در روایت دیگری می‌فرماید: {{متن حدیث|عَبْدُ الشَّهْوَةِ أَذَلُّ مِنْ عَبْدِ الرِّقِ}}؛<ref>تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص ۳۰۴.</ref> بنده خواهشهای نفسانی خوارتر است از بنده بردگی (بنده مملوک). چراکه بندگى شهوت باعث خوارى در [[آخرت]] مى‌شود، برخلاف این بندگى مملوک. در دنیا نیز گاه ذلتی که به سبب بندگى شهوت حاصل مى‌شود زیادتر از ذلت این بندگی مملوک می باشد. در روایت دیگری می‌فرماید: {{متن حدیث|عَبْدُ الشَّهْوَةِ أَسیرٌ لاینْفَک أُسْرُهُ}}<ref>همان، ص ۳۰۵</ref> بنده شهوت و خواهشهای نفسانی اسیری است که اسارتش دائمی است و از آن خلاصى نمی یابد.
-* ۵. بی‌نیازی از دیگران: امام علی علیه‌السلام می‌فرماید: «اِحْتَجْ إلَی مَنْ شِئْتَ تَکنْ اَسیرَهُ»؛<ref>همان، ص۳۶۷</ref> به سوی هر کسی که می خواهی دست حاجت دراز کن، تا اسیر او باشی. زیرا هر کس که حاجتى به کسى داشته باشد تملّق و فروتنى کند به او مانند کسى که اسیر او باشد و در بند او افتد. در جای دیگری می فرمایند: «إِسْتَغْنِ عَنْ مَنْ شِئْتَ تَکنْ نَظیرَهُ»؛<ref>همان، ص۳۶۶</ref> از هر کسی هم که بی نیازی کنی، مثل او خواهی بود». زیرا که کسى که از کسى بى‌نیاز باشد و طمع نکند نباید به او تملّق و فروتنى بکند و هر نحو که او با این رفتار کند این هم با او رفتار می کند پس گویا مثل اوست. نیز می فرمایند: «أَحْسِنْ إلی مَنْ شِئْتَ تَکنْ أَمیرَهُ»؛<ref>همان، ص۳۸۵</ref> به هر کس که می خواهی احسان و نیکی بکن تا امیر و فرمان فرماى او باشی». زیرا اگر کسی به دیگری احسان کند وی فرمان بردار او می شود.
+* ۵. بی‌نیازی از دیگران: امام علی علیه‌السلام می‌فرماید: {{متن حدیث|اِحْتَجْ إلَی مَنْ شِئْتَ تَکنْ اَسیرَهُ}}؛<ref>همان، ص۳۶۷</ref> به سوی هر کسی که می خواهی دست حاجت دراز کن، تا اسیر او باشی. زیرا هر کس که حاجتى به کسى داشته باشد تملّق و فروتنى کند به او مانند کسى که اسیر او باشد و در بند او افتد. در جای دیگری می فرمایند: {{متن حدیث|إِسْتَغْنِ عَنْ مَنْ شِئْتَ تَکنْ نَظیرَهُ}}؛<ref>همان، ص۳۶۶</ref> از هر کسی هم که بی نیازی کنی، مثل او خواهی بود». زیرا که کسى که از کسى بى‌نیاز باشد و طمع نکند نباید به او تملّق و فروتنى بکند و هر نحو که او با این رفتار کند این هم با او رفتار می کند پس گویا مثل اوست. نیز می فرمایند: {{متن حدیث|أَحْسِنْ إلی مَنْ شِئْتَ تَکنْ أَمیرَهُ}}؛<ref>همان، ص۳۸۵</ref> به هر کس که می خواهی احسان و نیکی بکن تا امیر و فرمان فرماى او باشی». زیرا اگر کسی به دیگری احسان کند وی فرمان بردار او می شود.
 ==ویژگی‌های انسان آزاده==

@@ سطر ۷۶: / سطر ۷۶: @@
 ==منابع==
 * [http://www.pajoohe.ir "آزادگی"، دانشنامه پژوهه]، علی اکبریان تبریزی، تاریخ بازیابی: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 با الهام از روایاتی از حضرت امیرالمومنین امام علی علیه السلام، چند ویژگی از ویژگی‌های بازر انسان حر را بر می‌شماریم. حضرت می‌فرماید:
-*إِنَّ الحَياءَ وَ العِفَّةَ مِن خَلائِقِ الإِيمانِ وَ إِنَّهُما لَسَجِيَّةُ الأَحرارِ (بی‌تردید حیا و پاک‌‌دامنی از صفات پسندیدۀ ایمان و نیز ویژگی‌های انسان‌های آزاده است.)<ref>غرر الحکم و درر الکم، ص 321.</ref>
+*{{متن حدیث|إِنَّ الحَياءَ وَ العِفَّةَ مِن خَلائِقِ الإِيمانِ وَ إِنَّهُما لَسَجِيَّةُ الأَحرارِ}} (بی‌تردید حیا و پاک‌‌دامنی از صفات پسندیدۀ ایمان و نیز ویژگی‌های انسان‌های آزاده است.)<ref>غرر الحکم و درر الکم، ص 321.</ref>
 انسان حر و آزاد مرد، البتّه باید عفیف و باحیا باشد. شرم و خود نگه‌داری شرط آزادگی است. آزاده تن به گناه نمی‌دهد چون آن را خلاف آزادگی و حرّیت خود می‌یابد.
-*الحُرِّيَّةُ مُنَزَّهَةٌ مِنَ الغِلِّ وَ المَكر (آزادگی پیراسته از مکر و نیرنگ است.)<ref>همان، ص 79.</ref>
+*{{متن حدیث|الحُرِّيَّةُ مُنَزَّهَةٌ مِنَ الغِلِّ وَ المَكر}} (آزادگی پیراسته از مکر و نیرنگ است.)<ref>همان، ص 79.</ref>
 در جنگ صفّین برخی از یاران حضرت امیر علیه السلام به ایشان عرض کردند که معاویه چه حیله‌هایی به کار بسته است. حضرت در پاسخ ایشان می‌فرماید: او مکر می‌ورزد امّا ما مکر نمی‌کنیم.
-لَو لا أَنّی سَمِعتُ رسول‌الله يَقولُ أَنَّ المَكرَ وَ الخَديعَةَ وَ الخِيانَةَ فِی النَّارِ لَكُنتُ أَمكَرَ العَرَبِ (اگر نبود که از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمود: سرانجام مکر و نیرنگ و خیانت آتش دوزخ است، من مکارترین عرب بودم.)<ref>ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 272.</ref>
+{{متن حدیث|لَو لا أَنّی سَمِعتُ رسول‌الله يَقولُ أَنَّ المَكرَ وَ الخَديعَةَ وَ الخِيانَةَ فِی النَّارِ لَكُنتُ أَمكَرَ العَرَبِ}} (اگر نبود که از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمود: سرانجام مکر و نیرنگ و خیانت آتش دوزخ است، من مکارترین عرب بودم.)<ref>ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 272.</ref>
-*الطَّلاقَةُ شِيمَةُ الحُرِّ (گشاده رويى، خصلت آزاد مرد است)<ref>غرر الحكم : ۴۶۷.</ref>
+*{{متن حدیث|الطَّلاقَةُ شِيمَةُ الحُرِّ}} (گشاده رويى، خصلت آزاد مرد است)<ref>غرر الحكم : ۴۶۷.</ref>
-* مِن تَوفيقِ الحُرِّ اكْتِسابُهُ المالَ مِن حِلِّهِ (از توفيقات آزاده، به دست آوردن مال از راه حلال است)<ref>همان، ۹۳۹۳ .</ref>
+*{{متن حدیث|مِن تَوفيقِ الحُرِّ اكْتِسابُهُ المالَ مِن حِلِّهِ}} (از توفيقات آزاده، به دست آوردن مال از راه حلال است)<ref>همان، ۹۳۹۳ .</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 در منابع اسلامی، بندگی خالص [[خداوند]]، [[تزکیه نفس|تزکیه نفس]]، رعایت [[زهد]] و [[تقوا]]، کار و تلاش و دوری از [[طمع]] ورزی، مخالفت با شهوات و هوای نفس، از عوامل آزادگی به شمار می‌روند.
-* ۱. زهد: امام علی علیه‌السلام فرمودند:  «مَنْ زَهَدَ فِی الدُّنْیا أَعْتَقَ نَفْسَهُ وَأَرْضی رَبَّهُ»؛<ref>همان، ص۲۷۷</ref> هر کس به [[دنیا]] پشت کند و به آن بى‌رغبت باشد، نفس خویش را آزاد کرده و پروردگار خود را راضى و خشنود ساخته است.
+* ۱. زهد: امام علی علیه‌السلام فرمودند:  {{متن حدیث|«مَنْ زَهَدَ فِی الدُّنْیا أَعْتَقَ نَفْسَهُ وَأَرْضی رَبَّهُ»}}<ref>همان، ص۲۷۷</ref> هر کس به [[دنیا]] پشت کند و به آن بى‌رغبت باشد، نفس خویش را آزاد کرده و پروردگار خود را راضى و خشنود ساخته است.
 * ۲. تقوا: امام علی علیه‌السلام فرمودند: «إِنَّ تَقوَی اللّه‌ِ مِفْتاحُ سَدادٍ، وَذَخیرَةُ مَعَادٍ، وَعِتْقٌ مِنْ کلِّ مَلَکةٍ، وَنَجَاةٌ مِنْ کلِّ هَلَکةٍ»؛ همانا پرهیزگارى و تقوای الهی کلید هر در بسته و ذخیره‌ای براى روز بازگشت و [[رستاخیز]] و عامل آزادگی از هرگونه بردگی و نجات از هرگونه هلاکت است.<ref>[https://ahlolbait.com/content/16085/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-230-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%D8%9B-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%82%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84 خطبه 230 نهج البلاغه].</ref>
 * ۳. ترک طمع: امام علی علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: «الطَّمَعُ رِقٌّ مُخَلَّدٌ»؛<ref>همان، ص۲۹۸</ref> طمع کاری، بندگی دائمى و همیشگی است؛ زیرا صاحب طمع همیشه خود را بمنزله بنده کسانی قرار می دهد که از ایشان طمع دارد. در روایت دیگری می‌فرماید: «لا یسْتَرِقَنَّک الطَّمَعُ وَقَدْ جَعَلَک اللّه‌ُ حُرّا»؛<ref>همان.</ref> معقول نیست کسى که حق تعالى او را آزاد گردانیده باشد او خود را بنده و برده طمع گرداند.