آداب سخن گفتن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* آداب سخن گفتن در روایات */

2026-05-04T16:41:20Z

‏آداب سخن گفتن در روایات

Mohammadi در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۵

2026-05-04T14:15:43Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* آداب سخن گفتن در روایات */

2025-10-25T12:09:58Z

‏آداب سخن گفتن در روایات

Zamani در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۸

2025-06-26T07:38:40Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-18T13:02:45Z

افزودن الگوی قرآن

Mohammadi: /* آداب سخن گفتن در قرآن */

2024-12-31T16:39:05Z

‏آداب سخن گفتن در قرآن

Mohammadi: /* آداب سخن گفتن در قرآن */

2024-12-30T17:17:00Z

‏آداب سخن گفتن در قرآن

Mohammadi: /* آداب سخن گفتن در قرآن */

2024-12-30T17:06:13Z

‏آداب سخن گفتن در قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۹

2024-07-28T08:19:37Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۵ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۴۲

2020-03-05T06:42:41Z

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==آداب سخن گفتن در روایات==
-«قال الصّادق علیه السّلام: «{{متن حدیث|الکلام اظهار ما فی قلب المرء من الصّفاء و الکدر، و العلم و الجهل}}.
+«قال الصّادق علیه السّلام: «{{متن حدیث|الکلام اظهار ما فی قلب المرء من الصّفاء و الکدر، و العلم و الجهل}}<ref>مصباح الشريعة، ص ۳۰.</ref>؛ حضرت [[امام صادق]] علیه السّلام مى‌فرماید که: گویائى و تکلّم، ظاهر مى‌کند هر چه در باطن متکلّم است از صفا و کدورت، و از علم و جهل». یعنى: از کلام هر کس حال او ظاهر مى‌شود. و اگر صفاى باطن و ربط به مبدأ دارد، کلام او جز ذکر الهى و هدایت مردم و نقل حدیث و نشر مسائل علمى نخواهد بود. و اگر کلام او اکثر لغو و هجو و شعر و خبث است، دلیل [[قساوت قلب]] و عدم ربط به مبدأ است. و به همین قیاس است علم و جهل.
-«{{متن حدیث|قال امیرالمؤمنین علیه السّلام: المَرءُ مَخبوءٌ تحتَ لسانِه}}.
+«{{متن حدیث|قال امیرالمؤمنین علیه السّلام: ... الْمَرْءَ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِه}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/17521/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-148-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1 نهج البلاغه، حکمت ۱۴۸.]</ref>؛ حضرت [[امیرالمؤمنین|امیرالمؤمنین]] علیه السّلام مى‌فرماید که: هر کسى پنهان است به زیر زبان خود». یعنى: تا حرف نزده است، معلوم نمى‌شود که عالم است یا جاهل؟ صالح است یا طالح؟
-«{{متن حدیث|فَزِن کلامک و اعرضه على العقل، فان کان للَّه و فی الله فتکلّم به، و ان کان غیر ذلک فالسّکوت خیر منه}}.
+«{{متن حدیث|فَزِن کلامک و اعرضه على العقل، فان کان للَّه و فی الله فتکلّم به، و ان کان غیر ذلک فالسّکوت خیر منه}}؛ مى‌فرماید که: هر گاه خواهى که متکلّم شوى به کلامى، باید که پیش از گفتن بسنجى آن حرف را به عقل خود، اگر شایسته گفتن باشد و ضرر دنیوى یا اخروى بر گفتن او مترتّب نشود، بگو: و اگر نه این چنین باشد و مظنّه ضررى در او باشد، مگو. و نگفتن او را واجب دان».
-«{{متن حدیث|فلیس على الجوارح عبادة اخفّ مئونة، و افضل منزلة، و اعظم قدرا عندالله من الکلام فی رضا الله و لوجهه، و نشر آلائه و نعمائه فی عباده}}.
+«{{متن حدیث|فلیس على الجوارح عبادة اخفّ مئونة، و افضل منزلة، و اعظم قدرا عندالله من الکلام فی رضا الله و لوجهه، و نشر آلائه و نعمائه فی عباده}}؛ مى‌فرماید که: نیست هیچ عبادتى بر اعضا و جوارح، سبک‌تر از روى مؤنت و فاضل‌تر از روى قدر و مرتبه نزد خداوند عالم از کلامى که در رضاى خدا و از براى رضاى خدا گفته شود و متضمّن نشر نعمتهاى ظاهرى و باطنى الهى باشد در میان مردمان».
-«{{متن حدیث|ألا تَرى انّ الله عزّ و جلّ، لم یجعل فیما بینه و بین رسله معنى یکشف ما اسرّ إلیهم من مکنونات علمه، و مخزونات وحیه غیر الکلام، و کذلک بین الرّسل و الامم}}.
+«{{متن حدیث|ألا تَرى انّ الله عزّ و جلّ، لم یجعل فیما بینه و بین رسله معنى یکشف ما اسرّ إلیهم من مکنونات علمه، و مخزونات وحیه غیر الکلام، و کذلک بین الرّسل و الامم}}؛ یعنى: آیا نمى‌بینى که نگردانیده است خداوند در میان خود و پیغمبران خود و همچنین میان پیغمبران و امّتهاى ایشان هیچ چیز را وسیله ظهور مکنونات و مخزونات وحى خود غیر کلام را». یعنى: شرافت مرتبه کلام از اینجا ظاهر مى‌شود که به وسیله کلام مخزونات علم الهى به انبیاى او مى‌رسد و از ایشان به امّتهاى ایشان سمت ظهور مى ‌یابد.
 «{{متن حدیث|فثبت بهذا انّه افضل الوسائل، و الطف العبادة}}؛ و به همین ثابت شد که کلام، فاضل‌ترین وسیله‌ها است و لطیف‌ترین عبادت است».
-{{متن حدیث|«و کذلک لا معصیة اشغل على العبد، و أسرع عقوبة عند الله، و اشدّها ملامة، و أعجلها سامة عند الخلق منه»}}.
+{{متن حدیث|«و کذلک لا معصیة اشغل على العبد، و أسرع عقوبة عند الله، و اشدّها ملامة، و أعجلها سامة عند الخلق منه»}}؛ چون جهات خوبى کلام را ذکر کرد، جهات بدى او را نیز مى‌خواهد بیان کند. از جمله بدى کلام این است که هیچ معصیتى در ترتّب مفاسد، بدتر از کلام نیست. چه، گاه باشد که به یک گفتن، جان و مال جمعى در خطر باشد. و دیگر آن که وبال و عقاب گفتن، زودتر از سایر معاصى به آدمى مى‌رسد. چه به یک کلمه ردّه، یا استخفاف [[شرع]]، استحقاق خلود [[جهنم|جهنّم]] بهم مى‌رسد، و سایر معاصى و [[فسق|فسوق]] چنین نیست. چه در سایر فسوق، انتظار [[توبه]] و احتمال قبول رجوع هست. دیگر آن که کلام، سخت‌ترین معاصى است از روى ملامت بر نفس. امّا ملامت اخروى، مثل ملامتى که مترتّب شود بر گفتن ردّه و مثل او، و امّا ملامت دنیا، مثل آن که کسى در حضور جمعى، حرفى گوید که سامعان بر او [[استهزاء|استهزا]] و سخریه کنند و خفیف شود و این خفّت و الم، مستمرّ است از وقت گفتن تا انقضاى عمر، که هر گاه به خاطر بیاید متأثّر مى‌شود و ملامت خود مى‌کند و بسا باشد که شدّت الم و غصّه، به کوفتهاى مهلک منجرّ شود. و نیز الم کلام و اثر او، زودتر به متکلّم مى‌رسد از الم کارهاى دیگر. چرا که معاصى دیگر، الم آنها به حسب ظاهر منحصر به [[آخرت]] است و الم کلام، هم در دنیا است و هم در آخرت، چنانکه دانستى.
 «{{متن حدیث|و اللّسان ترجمان الضّمیر و صاحب خبر القلب}}؛ مى‌فرماید که: زبان، ترجمان ضمیر است که هر چه در خاطر خطور کرد، زبان او را ترجمه مى‌کند و ظاهر مى‌کند. و زبان، صاحب خبر دل است و هر چه در دل است، زبان خبر از او مى‌دهد».
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۲: @@
 «{{متن حدیث|و الکلام خمر یسکر القلوب و العقول ما کان منه لغیر الله}}؛ مى‌فرماید که: گفتگوئى که از براى خدا نباشد و لغو و بى‌فایده باشد، مثل خمر موجب بیهوشى عقل است و عقل را مئوف و ناقص مى‌کند».
-«{{متن حدیث|و لیس شی‌ء احقّ بطول السّجن من اللّسان}}؛ یعنى: نیست هیچ چیز سزاوارتر به زندان بودن در اکثر اوقات بلکه همیشه، از زبان، که زبان مستحقّ‌ترین چیزها است به زندان بودن در اکثر اوقات، بلکه به حبس مخلّد».
+«{{متن حدیث|و لیس شی‌ء احقّ بطول السّجن من اللّسان}}<ref>بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۲۷۷.</ref>؛ یعنى: نیست هیچ چیز سزاوارتر به زندان بودن در اکثر اوقات بلکه همیشه، از زبان، که زبان مستحقّ‌ترین چیزها است به زندان بودن در اکثر اوقات، بلکه به حبس مخلّد».
-'''«قال بعض الحکماء: احفظ لسانک عن خبیث الکلام، و فی غیره لا تسکت ان استطعت».
+'''«قال بعض الحکماء: احفظ لسانک عن خبیث الکلام، و فی غیره لا تسکت ان استطعت»<ref>مصباح الشريعة، ص ٣٠.</ref>؛ '''حکما گفته ‌اند که: حفظ کن زبان را از گفتار بد، که ضرر دنیوى یا اخروى در او باشد، و در غیر بد، اگر توانى و خوف آزار نباشد، بگو و ساکت مباش.
 «{{متن حدیث|فامّا السّکینة و الصّمت، فهی هیئة حسنة رفیعة من عند الله عزّ و جلّ لاهلها، و هم أمناء اسراره فی أرضه}}؛ مى‌فرماید که: آرمیدگى و خاموشى، صفت خوب است و خوشاینده است و صاحب این دو صفت، چنانکه نزد خلق عزیز و مکرّم است، نزد خالق نیز مرتبه‌اش بلند است، و نیز صاحبان این دو صفت حفظ کننده اسرار الهى‌ اند در زمین».

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==آداب سخن گفتن در روایات==
-«قال الصّادق علیه السّلام: الکلام اظهار ما فی قلب المرء من الصّفاء و الکدر، و العلم و الجهل».
+«قال الصّادق علیه السّلام: {{متن حدیث|«الکلام اظهار ما فی قلب المرء من الصّفاء و الکدر، و العلم و الجهل»}}.
 حضرت [[امام صادق]] علیه السّلام مى‌فرماید که: گویائى و تکلّم، ظاهر مى‌کند هر چه در باطن متکلّم است از صفا و کدورت، و از علم و جهل. یعنى: از کلام هر کس حال او ظاهر مى‌شود. و اگر صفاى باطن و ربط به مبدأ دارد، کلام او جز ذکر الهى و هدایت مردم و نقل حدیث و نشر مسائل علمى نخواهد بود. و اگر کلام او اکثر لغو و هجو و شعر و خبث است، دلیل [[قساوت قلب]] و عدم ربط به مبدأ است. و به همین قیاس است علم و جهل.
-«قال امیرالمؤمنین علیه السّلام: المَرءُ مَخبوءٌ تحتَ لسانِه».
+{{متن حدیث|«قال امیرالمؤمنین علیه السّلام: المَرءُ مَخبوءٌ تحتَ لسانِه»}}.
 حضرت [[امیرالمؤمنین|امیرالمؤمنین]] علیه السّلام مى‌فرماید که: هر کسى پنهان است به زیر زبان خود. یعنى: تا حرف نزده است، معلوم نمى‌شود که عالم است یا جاهل؟ صالح است یا طالح؟
-«فَزِن کلامک و اعرضه على العقل، فان کان للَّه و فی الله فتکلّم به، و ان کان غیر ذلک فالسّکوت خیر منه».
+{{متن حدیث|«فَزِن کلامک و اعرضه على العقل، فان کان للَّه و فی الله فتکلّم به، و ان کان غیر ذلک فالسّکوت خیر منه»}}.
 مى‌فرماید که: هر گاه خواهى که متکلّم شوى به کلامى، باید که پیش از گفتن بسنجى آن حرف را به عقل خود، اگر شایسته گفتن باشد و ضرر دنیوى یا اخروى بر گفتن او مترتّب نشود، بگو: و اگر نه این چنین باشد و مظنّه ضررى در او باشد، مگو. و نگفتن او را واجب دان.
-«فلیس على الجوارح عبادة اخفّ مئونة، و افضل منزلة، و اعظم قدرا عندالله من الکلام فی رضا الله و لوجهه، و نشر آلائه و نعمائه فی عباده».
+{{متن حدیث|«فلیس على الجوارح عبادة اخفّ مئونة، و افضل منزلة، و اعظم قدرا عندالله من الکلام فی رضا الله و لوجهه، و نشر آلائه و نعمائه فی عباده»}}.
 مى‌فرماید که: نیست هیچ عبادتى بر اعضا و جوارح، سبک‌تر از روى مؤنت و فاضل‌تر از روى قدر و مرتبه نزد خداوند عالم از کلامى که در رضاى خدا و از براى رضاى خدا گفته شود و متضمّن نشر نعمتهاى ظاهرى و باطنى الهى باشد در میان مردمان.
-«ألا تَرى انّ الله عزّ و جلّ، لم یجعل فیما بینه و بین رسله معنى یکشف ما اسرّ إلیهم من مکنونات علمه، و مخزونات وحیه غیر الکلام، و کذلک بین الرّسل و الامم».
+{{متن حدیث|«ألا تَرى انّ الله عزّ و جلّ، لم یجعل فیما بینه و بین رسله معنى یکشف ما اسرّ إلیهم من مکنونات علمه، و مخزونات وحیه غیر الکلام، و کذلک بین الرّسل و الامم»}}.
 یعنى: آیا نمى‌بینى که نگردانیده است خداوند در میان خود و پیغمبران خود و همچنین میان پیغمبران و امّتهاى ایشان هیچ چیز را وسیله ظهور مکنونات و مخزونات وحى خود غیر کلام را. یعنى: شرافت مرتبه کلام از اینجا ظاهر مى‌شود که به وسیله کلام مخزونات علم الهى به انبیاى او مى‌رسد و از ایشان به امّتهاى ایشان سمت ظهور مى ‌یابد.
-«فثبت بهذا انّه افضل الوسائل، و الطف العبادة».
+{{متن حدیث|«فثبت بهذا انّه افضل الوسائل، و الطف العبادة»}}.
 و به همین ثابت شد که کلام، فاضل‌ترین وسیله‌ها است و لطیف‌ترین عبادت است.
-«و کذلک لا معصیة اشغل على العبد، و أسرع عقوبة عند الله، و اشدّها ملامة، و أعجلها سامة عند الخلق منه».
+{{متن حدیث|«و کذلک لا معصیة اشغل على العبد، و أسرع عقوبة عند الله، و اشدّها ملامة، و أعجلها سامة عند الخلق منه»}}.
 چون جهات خوبى کلام را ذکر کرد، جهات بدى او را نیز مى‌خواهد بیان کند.
 مى‌فرماید که: از جمله بدى کلام این است که هیچ معصیتى در ترتّب مفاسد، بدتر از کلام نیست. چه، گاه باشد که به یک گفتن، جان و مال جمعى در خطر باشد. و دیگر آن که وبال و عقاب گفتن، زودتر از سایر معاصى به آدمى مى‌رسد. چه به یک کلمه ردّه، یا استخفاف [[شرع]]، استحقاق خلود [[جهنم|جهنّم]] بهم مى‌رسد، و سایر معاصى و [[فسق|فسوق]] چنین نیست. چه در سایر فسوق، انتظار [[توبه]] و احتمال قبول رجوع هست. دیگر آن که کلام، سخت‌ترین معاصى است از روى ملامت بر نفس. امّا ملامت اخروى، مثل ملامتى که مترتّب شود بر گفتن ردّه و مثل او، و امّا ملامت دنیا، مثل آن که کسى در حضور جمعى، حرفى گوید که سامعان بر او [[استهزاء|استهزا]] و سخریه کنند و خفیف شود و این خفّت و الم، مستمرّ است از وقت گفتن تا انقضاى عمر، که هر گاه به خاطر بیاید متأثّر مى‌شود و ملامت خود مى‌کند و بسا باشد که شدّت الم و غصّه، به کوفتهاى مهلک منجرّ شود. و نیز الم کلام و اثر او، زودتر به متکلّم مى‌رسد از الم کارهاى دیگر. چرا که معاصى دیگر، الم آنها به حسب ظاهر منحصر به [[آخرت]] است و الم کلام، هم در دنیا است و هم در آخرت، چنانکه دانستى.
-«و اللّسان ترجمان الضّمیر و صاحب خبر القلب».
+{{متن حدیث|«و اللّسان ترجمان الضّمیر و صاحب خبر القلب»}}.
 مى‌فرماید که: زبان، ترجمان ضمیر است که هر چه در خاطر خطور کرد، زبان او را ترجمه مى‌کند و ظاهر مى‌کند. و زبان، صاحب خبر دل است و هر چه در دل است، زبان خبر از او مى‌دهد.
-«و به ینکشف ما فی سرّ الباطن و علیه یحاسب الخلق یوم القیامة». و به وسیله زبان ظاهر مى‌شود هر چه در باطن، مکمون و مستور است. و بیشتر حساب خلایق در روز قیامت، متعلّق است به زبان و منوط است به گفتار زبان.
+{{متن حدیث|«و به ینکشف ما فی سرّ الباطن و علیه یحاسب الخلق یوم القیامة»}}. و به وسیله زبان ظاهر مى‌شود هر چه در باطن، مکمون و مستور است. و بیشتر حساب خلایق در روز قیامت، متعلّق است به زبان و منوط است به گفتار زبان.
-«و الکلام خمر یسکر القلوب و العقول ما کان منه لغیر الله».
+{{متن حدیث|«و الکلام خمر یسکر القلوب و العقول ما کان منه لغیر الله»}}.
 مى‌فرماید که: گفتگوئى که از براى خدا نباشد و لغو و بى‌فایده باشد، مثل خمر موجب بیهوشى عقل است و عقل را مئوف و ناقص مى‌کند.
-«و لیس شی‌ء احقّ بطول السّجن من اللّسان».
+{{متن حدیث|«و لیس شی‌ء احقّ بطول السّجن من اللّسان»}}.
 یعنى: نیست هیچ چیز سزاوارتر به زندان بودن در اکثر اوقات بلکه همیشه، از زبان، که زبان مستحقّ‌ترین چیزها است به زندان بودن در اکثر اوقات، بلکه به حبس مخلّد.
-«قال بعض الحکماء: احفظ لسانک عن خبیث الکلام، و فی غیره لا تسکت ان استطعت».
+'''«قال بعض الحکماء: احفظ لسانک عن خبیث الکلام، و فی غیره لا تسکت ان استطعت».
-حکما گفته ‌اند که: حفظ کن زبان را از گفتار بد، که ضرر دنیوى یا اخروى در او باشد، و در غیر بد، اگر توانى و خوف آزار نباشد، بگو و ساکت مباش.
+'''حکما گفته ‌اند که: حفظ کن زبان را از گفتار بد، که ضرر دنیوى یا اخروى در او باشد، و در غیر بد، اگر توانى و خوف آزار نباشد، بگو و ساکت مباش.
-«فامّا السّکینة و الصّمت، فهی هیئة حسنة رفیعة من عند الله عزّ و جلّ لاهلها، و هم أمناء اسراره فی أرضه».
+{{متن حدیث|««فامّا السّکینة و الصّمت، فهی هیئة حسنة رفیعة من عند الله عزّ و جلّ لاهلها، و هم أمناء اسراره فی أرضه»}}.
 مى‌فرماید که: آرمیدگى و خاموشى، صفت خوب است و خوشاینده است و صاحب این دو صفت، چنانکه نزد خلق عزیز و مکرّم است، نزد خالق نیز مرتبه‌اش بلند است، و نیز صاحبان این دو صفت حفظ کننده اسرار الهى‌ اند در زمین.
 ممکن است که «اسرار» عبارت از این دو صفت باشد. چه، هر صفت کمالى که از مبادى عالیه به نفوس قابله فایض مى‌شود، اسرارى است منسوب به جناب احدیت. و مى‌تواند که مراد از «اسرار» کمالاتى باشد که به سبب این صفات، فایض مى‌شود بر نفس. چه، هر که نفسش به آرام است و خیالات باطله و توهّمات زائفه در او راه ندارد و ساکت است، البتّه خالى از ذکر و فکر نخواهد بود.<ref> ترجمه مصباح الشریعة، ص: ۲۹۶-۲۹۹.
   </ref>
 ==آداب سخنوری==

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==آداب سخن گفتن در قرآن==
-یکی از نعمتهایی که [[خداوند]] در [[قرآن مجید]] به آن اشاره فرموده، نعمت زبان و توانایی سخن گفتن است: {{متن قرآن|«أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَینَینِ ﴿﴾<ref>[[آیه 8 سوره بلد|سوره بلد، آیه ۸.]]</ref>وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ <ref>[[آیه 9 سوره بلد|همان، آیه ٩.]]</ref>»}} این نعمت با آنکه حجم کوچکی نسبت به سایر اعضای بدن دارد، اما کارایی بسیار زیادی دارد و به همین علت هم می بینیم [[گناهان]] زیادی را برای این عضو بر شمرده اند.
+یکی از نعمتهایی که [[خداوند]] در [[قرآن مجید]] به آن اشاره فرموده، نعمت زبان و توانایی سخن گفتن است: {{متن قرآن|«أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَینَینِ ﴿﴾<ref>[[آیه 8 سوره بلد|آیه ۸ سوره بلد.]]</ref>وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ <ref>[[آیه 9 سوره بلد|آیه ٩ سوره بلد.]]</ref>»}} این نعمت با آنکه حجم کوچکی نسبت به سایر اعضای بدن دارد، اما کارایی بسیار زیادی دارد و به همین علت هم می بینیم [[گناهان]] زیادی را برای این عضو بر شمرده اند.
 در این گفتار در صدد آنیم که از دید قرآن کریم برخی خصوصیات گفتار و استفاده های صحیح و ناصحیح آن را بشناسیم تا سعی کنیم استفاده ما از این این عضو بدن، قرآنی باشد.
-* ۱. در سخن گفتن مواظب باشید؛ چرا که تمام سخنانتان نوشته می شود:{{متن قرآن|«وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ ﴿﴾<ref>[[آیه 10 سوره انفطار|سوره انفطار، آیه ۱۰.]]</ref> كِرَامًا كَاتِبِينَ<ref>[[آیه 11 سوره انفطار|همان، آیه ۱۱.]]</ref>»}}
+* ۱. در سخن گفتن مواظب باشید؛ چرا که تمام سخنانتان نوشته می شود:{{متن قرآن|«وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ ﴿﴾<ref>[[آیه 10 سوره انفطار|آیه ۱۰ سوره انفطار.]]</ref> كِرَامًا كَاتِبِينَ<ref>[[آیه 11 سوره انفطار|آیه ۱۱ سوره انفطار.]]</ref>»}}
-* ۲. پاکان، در سخن گفتن نیز به پاکی هدایت یافته اند: {{متن قرآن|«وَهُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ ...»}}<ref>[[آیه 24 سوره حج|سوره حج، آیه ۲۴.]]</ref>
+* ۲. پاکان، در سخن گفتن نیز به پاکی هدایت یافته اند: {{متن قرآن|«وَهُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ ...»}}<ref>[[آیه 24 سوره حج|آیه ۲۴ سوره حج.]]</ref>
-* ۳. [[سلام]] کردن، بهترین شروع برای آغاز سخن با مؤمنان: {{متن قرآن|«وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ...»}}<ref>[[آیه 54 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۵۴.]]</ref>
+* ۳. [[سلام]] کردن، بهترین شروع برای آغاز سخن با مؤمنان: {{متن قرآن|«وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ...»}}<ref>[[آیه 54 سوره انعام|آیه ۵۴ سوره انعام.]]</ref>
-* ۴. سلام، اولین سخن [[ملائکه]] هنگام قبض روح پاکان: {{متن قرآن|«الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ...»}}<ref>[[آیه 32 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۳۲.]]</ref>
+* ۴. سلام، اولین سخن [[ملائکه]] هنگام قبض روح پاکان: {{متن قرآن|«الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ...»}}<ref>[[آیه 32 سوره نحل|آیه ۳۲ سوره نحل.]]</ref>
-* ۵. سلام، بهترین جواب جاهلان: {{متن قرآن|«... وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا»}}<ref>[[آیه 63 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۳.]]</ref>
+* ۵. سلام، بهترین جواب جاهلان: {{متن قرآن|«... وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا»}}<ref>[[آیه 63 سوره فرقان|آیه ۶۳ سوره فرقان.]]</ref>
-* ۶. کسانی مورد [[شفاعت]] قرار می گیرند که گفتارشان مورد رضایت خداوند باشد: {{متن قرآن|«يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا»}}<ref>[[آیه 109 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۰۹.]]</ref>
+* ۶. کسانی مورد [[شفاعت]] قرار می گیرند که گفتارشان مورد رضایت خداوند باشد: {{متن قرآن|«يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا»}}<ref>[[آیه 109 سوره طه|آیه ۱۰۹ سوره طه.]]</ref>
-* ۷. محکم و مستدل حرف بزنید: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا»}}<ref>[[آیه 70 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۷۰.]]</ref>
+* ۷. محکم و مستدل حرف بزنید: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا»}}<ref>[[آیه 70 سوره احزاب|آیه ۷۰ سوره احزاب.]]</ref>
-* ۸. در نصیحت دیگران سخن گفتن با نرمی احتمال تأثیرش بیشتر است: {{متن قرآن|«فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ»}}<ref>[[آیه 44 سوره طه|سوره طه، آیه ۴۴.]]</ref>
+* ۸. در نصیحت دیگران سخن گفتن با نرمی احتمال تأثیرش بیشتر است: {{متن قرآن|«فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ»}}<ref>[[آیه 44 سوره طه|آیه ۴۴ سوره طه.]]</ref>
-* ۹. با پدر و مادر بزرگوارانه سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا»}}<ref>[[آیه 23 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۲۳.]]</ref>
+* ۹. با پدر و مادر بزرگوارانه سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا»}}<ref>[[آیه 23 سوره اسراء|آیه ۲۳ سوره اسراء.]]</ref>
-* ۱۰. با مردم به نیکی سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا ...»}}<ref>[[آیه 83 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۸۳.]]</ref>
+* ۱۰. با مردم به نیکی سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا ...»}}<ref>[[آیه 83 سوره بقره|آیه ۸۳ سوره بقره.]]</ref>
-* ۱۱. سخنان را بشنوید، اما به بهترینش عمل کنید: {{متن قرآن|«...  يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ...»}}<ref>[[آیه 18 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۱۸.]]</ref>
+* ۱۱. سخنان را بشنوید، اما به بهترینش عمل کنید: {{متن قرآن|«...  يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ...»}}<ref>[[آیه 18 سوره زمر|آیه ۱۸ سوره زمر.]]</ref>
-* ۱۲. وقتی سوار بر مرکب می شوید، این [[آیه]] را بخوانید: {{متن قرآن|«... سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۱۳.]]</ref>
+* ۱۲. وقتی سوار بر مرکب می شوید، این [[آیه]] را بخوانید: {{متن قرآن|«... سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره زخرف|آیه ۱۳ سوره زخرف.]]</ref>
 ==آداب سخن گفتن در روایات==

@@ سطر ۱۱۲: / سطر ۱۱۲: @@
 *آیین گفتگو در فرهنگ دین، ص ۱-۵، آداب گفتگو با دیگران، [http://www.andisheqom.com/Files/moshavere.php?idVeiw=31522&level=4&subid=31522 اندیشه قم]، بازیابی: ۲۵ دی ۱۳۹۲.
 *پژوهشکده باقرالعلوم، "در آداب سخن گفتن‌"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، بازیابی: ۲۵ دی ۱۳۹۲.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده: آداب و سنن]]

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 در این گفتار در صدد آنیم که از دید قرآن کریم برخی خصوصیات گفتار و استفاده های صحیح و ناصحیح آن را بشناسیم تا سعی کنیم استفاده ما از این این عضو بدن، قرآنی باشد.
-* ۱. در سخن گفتن مواظب باشید؛ چرا که تمام سخنانتان نوشته می شود:{{متن قرآن|«وَ إِنَّ عَلَیکُمْ لَحافِظینَ * کِراماً کاتِبین»}} ([[سوره انفطار]]، ۱۰ـ۱۱)
+* ۱. در سخن گفتن مواظب باشید؛ چرا که تمام سخنانتان نوشته می شود:{{متن قرآن|«وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ ﴿﴾<ref>[[آیه 10 سوره انفطار|سوره انفطار، آیه ۱۰.]]</ref> كِرَامًا كَاتِبِينَ<ref>[[آیه 11 سوره انفطار|همان، آیه ۱۱.]]</ref>»}}
-* ۲. پاکان، در سخن گفتن نیز به پاکی هدایت یافته اند: {{متن قرآن|«وَ هُدُوا إِلَی الطَّیبِ مِنَ الْقَوْلِ ...»}} ([[سوره حج]]، ۲۴)
+* ۲. پاکان، در سخن گفتن نیز به پاکی هدایت یافته اند: {{متن قرآن|«وَهُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ ...»}}<ref>[[آیه 24 سوره حج|سوره حج، آیه ۲۴.]]</ref>
-* ۳. [[سلام]] کردن، بهترین شروع برای آغاز سخن با مؤمنان: {{متن قرآن|«وَ إِذا جاءَکَ الَّذینَ یؤْمِنُونَ بِآیاتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَیکُمْ...»}} ([[سوره انعام]]، ۵۴)
+* ۳. [[سلام]] کردن، بهترین شروع برای آغاز سخن با مؤمنان: {{متن قرآن|«وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ...»}}<ref>[[آیه 54 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۵۴.]]</ref>
-* ۴. سلام، اولین سخن [[ملائکه]] هنگام قبض روح پاکان: {{متن قرآن|«الَّذینَ تَتَوَفّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیبینَ یقُولُونَ سَلامٌ عَلَیکُمْ ...»}} ([[سوره نحل]]، ۳۲)
+* ۴. سلام، اولین سخن [[ملائکه]] هنگام قبض روح پاکان: {{متن قرآن|«الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ...»}}<ref>[[آیه 32 سوره نحل|سوره نحل، آیه ۳۲.]]</ref>
-* ۵. سلام، بهترین جواب جاهلان: {{متن قرآن|«... وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلامًا»}} ([[سوره فرقان]]، ۶۳)
+* ۵. سلام، بهترین جواب جاهلان: {{متن قرآن|«... وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا»}}<ref>[[آیه 63 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۳.]]</ref>
-* ۶. کسانی مورد [[شفاعت]] قرار می گیرند که گفتارشان مورد رضایت خداوند باشد: {{متن قرآن|«یوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِی لَهُ قَوْلاً»}} ([[سوره طه]]، ۱۰۹)
+* ۶. کسانی مورد [[شفاعت]] قرار می گیرند که گفتارشان مورد رضایت خداوند باشد: {{متن قرآن|«يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا»}}<ref>[[آیه 109 سوره طه|سوره طه، آیه ۱۰۹.]]</ref>
-* ۷. محکم و مستدل حرف بزنید: {{متن قرآن|«یا أیهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدیدًا»}} ([[سوره احزاب]]، ۷۰)
+* ۷. محکم و مستدل حرف بزنید: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا»}}<ref>[[آیه 70 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۷۰.]]</ref>
-* ۸. در نصیحت دیگران سخن گفتن با نرمی احتمال تأثیرش بیشتر است: {{متن قرآن|«فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَیّنًا لَعَلَّهُ یتَذَکَّرُ أَوْ یخْشی»}} (سوره طه، ۴۴)
+* ۸. در نصیحت دیگران سخن گفتن با نرمی احتمال تأثیرش بیشتر است: {{متن قرآن|«فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ»}}<ref>[[آیه 44 سوره طه|سوره طه، آیه ۴۴.]]</ref>
-* ۹. با پدر و مادر بزرگوارانه سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَریمًا»}} ([[سوره اسراء]]، ۲۳)
+* ۹. با پدر و مادر بزرگوارانه سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا»}}<ref>[[آیه 23 سوره اسراء|سوره اسراء، آیه ۲۳.]]</ref>
-* ۱۰. با مردم به نیکی سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَ قُولُوا لِلنّاسِ حُسْنًا ...»}} ([[سوره بقره]]، ۸۳)
+* ۱۰. با مردم به نیکی سخن بگویید: {{متن قرآن|«... وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا ...»}}<ref>[[آیه 83 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۸۳.]]</ref>
-* ۱۱. سخنان را بشنوید، اما به بهترینش عمل کنید: {{متن قرآن|«... فَبَشِّرْ عِبادِ * الَّذینَ یسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ...»}} ([[سوره زمر]]، ۱۷ـ۱۸)
+* ۱۱. سخنان را بشنوید، اما به بهترینش عمل کنید: {{متن قرآن|«...  يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ...»}}<ref>[[آیه 18 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۱۸.]]</ref>
-* ۱۲. وقتی سوار بر مرکب می شوید، این [[آیه]] را بخوانید: {{متن قرآن|«... سُبْحانَ الَّذی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنّا لَهُ مُقْرِنینَ و انّا اِلی ربّنا لَمُنقَلِبون»}} ([[سوره زخرف]]، ۱۳).
+* ۱۲. وقتی سوار بر مرکب می شوید، این [[آیه]] را بخوانید: {{متن قرآن|«... سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۱۳.]]</ref>
 ==آداب سخن گفتن در روایات==

@@ سطر ۱۶۸: / سطر ۱۶۸: @@
 <references />
-== منابع ==*شرح(ترجمه) مصباح الشريعة، عبد الرزاق گيلانى، انتشارات پيام حق، تهران، 1377 هجرى شمسى‌.
+== منابع ==
 *آيين گفتگو در فرهنگ دين، ص 1 - 5،آداب گفتگو با دیگران،[http://www.andisheqom.com/Files/moshavere.php?idVeiw=31522&level=4&subid=31522 اندیشه قم] بازیابی:25دی ماه 1392.
 *پژوهشکده باقرالعلوم، در آداب سخن گفتن‌، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 25 دی ماه 1392.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده: آداب و سنن]]