https://wiki.ahlolbait.com/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 آخرین تغییرات ویکی را در این خوراک پی‌گیری کنید. fa MediaWiki 1.32.0 Fri, 16 Oct 2026 17:09:31 GMT https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=169931&oldid=169900 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=169931&oldid=169900 <p>‏<span dir="auto"><span class="autocomment">تحصیل و استادان</span></span></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38" >سطر ۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*حجةالاسلام محمدرفیع هردنگی (پدرش)، مجتهدی فاضل و دانشمند بوده که به ارشاد محصلین علوم دینی در منطقه و در حوزه علمیه قاینات می‌پرداخته است. وی اولین کسی بود که نسبت به تدریس دروس [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و قسمتی از [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] به ملا محمدحسن هردنگی همت گمارد. زمان تولد او حدود سال ۱۲۲۰ و وفاتش در سال  می‌باشد</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*حجةالاسلام محمدرفیع هردنگی (پدرش)، مجتهدی فاضل و دانشمند بوده که به ارشاد محصلین علوم دینی در منطقه و در حوزه علمیه قاینات می‌پرداخته است. وی اولین کسی بود که نسبت به تدریس دروس [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و قسمتی از [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] به ملا محمدحسن هردنگی همت گمارد. زمان تولد او حدود سال ۱۲۲۰ و وفاتش در سال  می‌باشد</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*آیت‌الله سید ابوطالب حسینی مجتهد قاینی (م، ۱۲۹۳ ق) از مراجع عظام در [[خراسان]] و دانشمندی گرانقدر در همه زمینه‌های [[علوم اسلامی]] و فقیهی صاحب نظر بود. درة الباهره درباره شناخت خدا، ینابیع الولایه در خصوص ولایت، ماحی الضلاله و الغوایه و صفوة المقال، از تالیفات اوست.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*آیت‌الله سید ابوطالب حسینی مجتهد قاینی (م، ۱۲۹۳ ق) از مراجع عظام در [[خراسان]] و دانشمندی گرانقدر در همه زمینه‌های [[علوم اسلامی]] و فقیهی صاحب نظر بود. درة الباهره درباره شناخت خدا، ینابیع الولایه در خصوص ولایت، ماحی الضلاله و الغوایه و صفوة المقال، از تالیفات اوست<ins class="diffchange diffchange-inline">.در خصوص عظمت وی آیت‌الله شیخ محمدحسین آیتی در کتاب بهارستان می‌گوید که به بزرگی و عظمت و زعامت سیدابوطالب تاکنون در این مناطق عالمی دیده نشده است. هردنگی، بعد از آشنایی با اقا سید ابوطالب، تمام کتب فقهی، فلسفی و کلامی وی  را به گونه تحقیق  و تدریس بر جناب سید می خواند و در سال 1286 قمری، علی رغم کسب درجه اجتهاد از اساتید حوزه مشهد در  حدود سال 1280 قمری، موفق به کسب اجازه نامه اجتهاد دیگری  می شود تا جاییکه جناب سید، هردنگی را حقایق ابواب می نامد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*آیت‌الله حاج محمدرحیم بروجردی، معروف به بالاخیابانی؛ او از شاگردان [[سيد محمد شفيع چاپلقی|سید شفیع جاپلقی]] و [[شیخ‌ محمدحسن نجفی]] و استاد شیخ الشریعه اصفهانی بود. وی شرحی محققانه بر &quot;[[المختصر النافع فی فقه الامامیه (کتاب)|المختصر النافع]]&quot; در فقه تالیف کرد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*آیت‌الله حاج محمدرحیم بروجردی، معروف به بالاخیابانی؛ او از شاگردان [[سيد محمد شفيع چاپلقی|سید شفیع جاپلقی]] و [[شیخ‌ محمدحسن نجفی]] و استاد شیخ الشریعه اصفهانی بود. وی شرحی محققانه بر &quot;[[المختصر النافع فی فقه الامامیه (کتاب)|المختصر النافع]]&quot; در فقه تالیف کرد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*علامه سید مرتضی حسینی یزدی قاینی، از شاگردان [[شیخ مرتضی انصاری]] و صاحب آثاری چون الاستصحاب، التعادل و الترجیح، تقریرات الاصول، تقریرات الفقه و العدالة بود. ملا محمدحسن هردنگی در ختم تلمذ خود و در [[مباحثه]] دریافت [[اجتهاد]]، مناظره‌ای با وی در مسائل مختلف حوزوی داشته که وی را در تمامی موارد مجاب می‌کند و این از اصلی‌ترین دلایل شهرت آخوند هردنگی بوده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*علامه سید مرتضی حسینی یزدی قاینی، از شاگردان [[شیخ مرتضی انصاری]] و صاحب آثاری چون الاستصحاب، التعادل و الترجیح، تقریرات الاصول، تقریرات الفقه و العدالة بود. ملا محمدحسن هردنگی <ins class="diffchange diffchange-inline">در سال 1280 قمری </ins>در ختم تلمذ خود و در [[مباحثه]] دریافت [[اجتهاد]]، مناظره‌ای با وی در مسائل مختلف حوزوی داشته که وی را در تمامی موارد مجاب می‌کند و این از اصلی‌ترین دلایل شهرت آخوند هردنگی بوده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و شاگردان==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و شاگردان==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48" >سطر ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملا محمدحسن در [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] تخصص داشت و دارای مرتبه [[اجتهاد]] بوده و در [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] عربی، لغت، [[علم معانی|معانی]]، [[علم بیان|بیان]]، [[بدیع]]، [[علم عروض|عروض]]، [[منطق]]، [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[علم کلام|کلام]]، [[حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] نیز استاد بوده است. علاوه بر این‌ها در [[فلسفه]]، حساب (جبر، مقابله و...)، هندسه و [[علم هیئت|هیئت]] قدیم تبحر داشته و تدریس می‌نموده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملا محمدحسن در [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] تخصص داشت و دارای مرتبه [[اجتهاد]] بوده و در [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] عربی، لغت، [[علم معانی|معانی]]، [[علم بیان|بیان]]، [[بدیع]]، [[علم عروض|عروض]]، [[منطق]]، [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[علم کلام|کلام]]، [[حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] نیز استاد بوده است. علاوه بر این‌ها در [[فلسفه]]، حساب (جبر، مقابله و...)، هندسه و [[علم هیئت|هیئت]] قدیم تبحر داشته و تدریس می‌نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرحوم هردنگی هنگام اقامت در بیرجند و قاین نیز جلسات درسی داشته و در سال ۱۲۹۳ قمری تا زمان رحلتش به مدت ۳۴ سال در شهر بیرجند و قاین به امر تدریس در حوزه‌های متعدد اشتغال ورزید و عده‌ای از افاضل قاینات که خود مجتهد بوده از محضرش استفاده می‌نموده‌اند. از شاگردان مرحوم آخوند می‌توان شیخ محمد قاینی، سید حسن فقیه، سید محمدرضا صامتی و <del class="diffchange diffchange-inline">محمدهادی مجتهد </del>را نام برد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرحوم هردنگی هنگام اقامت در بیرجند و قاین نیز جلسات درسی داشته و در سال ۱۲۹۳ قمری تا زمان رحلتش به مدت ۳۴ سال در شهر بیرجند و قاین به امر تدریس در حوزه‌های متعدد اشتغال ورزید و عده‌ای از افاضل قاینات که خود مجتهد بوده از محضرش استفاده می‌نموده‌اند. از شاگردان مرحوم آخوند می‌توان شیخ محمد قاینی، سید حسن فقیه، سید محمدرضا صامتی و <ins class="diffchange diffchange-inline">سید حسن تهامی </ins>را نام برد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعلیمات او سبب شده که مردم این ناحیه اگرچه از نظر مادی از مردمان همجوار خویش عقب‌تر باشند، ولی از نظر فکری و اجتماعی به هیچ وجه قابل مقایسه با آنان نیستند. علاقه تحصیل در میان مردمان این سرزمین از سایرین بسیار زیادتر است و این ذوق در نتیجه تربیت‌های آخوند تقویت شده است. هم‌اکنون نام او در این  منطقه توأم با اعزاز و اکرام و سخنان او زینت محافل و نُقل مجالس است و گفتار او را به عنوان حجت می‌پذیرند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعلیمات او سبب شده که مردم این ناحیه اگرچه از نظر مادی از مردمان همجوار خویش عقب‌تر باشند، ولی از نظر فکری و اجتماعی به هیچ وجه قابل مقایسه با آنان نیستند. علاقه تحصیل در میان مردمان این سرزمین از سایرین بسیار زیادتر است و این ذوق در نتیجه تربیت‌های آخوند تقویت شده است. هم‌اکنون نام او در این  منطقه توأم با اعزاز و اکرام و سخنان او زینت محافل و نُقل مجالس است و گفتار او را به عنوان حجت می‌پذیرند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59" >سطر ۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*رساله توحید؛ کتابی در ۵۰ صفحه که مباحثی بسیار مفصل درباره [[اصول دین|اصول]]، [[توحید]] و خداشناسی می‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*رساله توحید؛ کتابی در ۵۰ صفحه که مباحثی بسیار مفصل درباره [[اصول دین|اصول]]، [[توحید]] و خداشناسی می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*سفرنامه هرات؛ آخوند ملامحمد حسن به امر استادش سید ابوطالب به اتفاق سید ابوتراب که بیمار <del class="diffchange diffchange-inline">بوده، در حدود سال ۱۲۹۲ قمری </del>برای معالجه عازم [[افغانستان]] شده و حاصل مسافرتش [[سفرنامه|سفرنامه‌ای]] بوده که در این کتاب شرح کارهایی که در ضمن مسافرت انجام داده و همچنین مباحثاتی که با علمای [[اهل تسنن]] داشته، به خصوص متن مذاکرات خود با شمس الدین هروی را در آنجا نقل کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*سفرنامه هرات؛ آخوند ملامحمد حسن <ins class="diffchange diffchange-inline">دو بار به هرات رفته یکی در  حدود سال 1286 قمری  و دیگری در سال 1292 قمری، </ins>به امر استادش سید ابوطالب به اتفاق سید ابوتراب <ins class="diffchange diffchange-inline">پسر اقا سید ابوطالب </ins>که بیمار <ins class="diffchange diffchange-inline">بوده و </ins>برای معالجه عازم [[افغانستان]] شده و حاصل مسافرتش [[سفرنامه|سفرنامه‌ای]] بوده که در این کتاب شرح کارهایی که در ضمن مسافرت انجام داده و همچنین مباحثاتی که با علمای [[اهل تسنن]] داشته، به خصوص متن مذاکرات خود با شمس الدین هروی را در آنجا نقل کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دیوان اشعار؛ [[تخلص]] او در [[شعر]]، «صفا» بوده و دیوانش شامل بیش از 10 هزار بیت شامل [[قصیده|قصاید]] و [[غزل|غزلیات]] می‌باشد که قصاید آن بعضی عربی و تعدادی فارسی که اغلب در مدح [[ائمه اطهار]] (ع) است، سروده شده است. بسیاری از مهر نامه هایی که برای بزرگان نوشته از اول تا آخر آن حتی اجناس صداق را نظماً بیان می‌کرده و در بعضی خطبه ها مقدمه را به شعر و اجناس را به نظم بیان می‌کرده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دیوان اشعار؛ [[تخلص]] او در [[شعر]]، «صفا» بوده و دیوانش شامل بیش از 10 هزار بیت شامل [[قصیده|قصاید]] و [[غزل|غزلیات]] می‌باشد که قصاید آن بعضی عربی و تعدادی فارسی که اغلب در مدح [[ائمه اطهار]] (ع) است، سروده شده است. بسیاری از مهر نامه هایی که برای بزرگان نوشته از اول تا آخر آن حتی اجناس صداق را نظماً بیان می‌کرده و در بعضی خطبه ها مقدمه را به شعر و اجناس را به نظم بیان می‌کرده است.</div></td></tr> </table> Fri, 16 Oct 2026 07:32:03 GMT Kamal https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%88%D8%B7%DB%8C&diff=169930&oldid=169045 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%88%D8%B7%DB%8C&diff=169930&oldid=169045 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%88%D8%B7%DB%8C&amp;diff=169930&amp;oldid=169045">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 13:23:11 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%88%D8%B7%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169929&oldid=138670 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169929&oldid=138670 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=169929&amp;oldid=138670">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 12:10:43 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D9%86_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169928&oldid=138668 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D9%86_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169928&oldid=138668 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D9%86_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=169928&amp;oldid=138668">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 11:21:43 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D9%86_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%B1%D9%88_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169927&oldid=158230 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%B1%D9%88_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169927&oldid=158230 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del class="diffchange diffchange-inline">پرونده:Ketab216</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">jpg|240px|بندانگشتی</del>|جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب '''«جغرافیاى تاریخى هجرت امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو»'''، اثر جلیل عرفان‌منش، پژوهشى براى امر فیلمنامه سریال داستانى هجرت [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]] (علیه‌السلام) از [[مدینه]] تا مرو مى‌باشد. آنچه که در این کتاب مورد بررسى و دقت قرار گرفته، جغرافیاى تاریخى، سیاسى و اجتماعى شهرهایى است که حضرت رضا (علیه‌السلام) به دستور </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">مأمون]] از آنجا عبور کرده یا در آنجا توقف داشته است</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات کتاب</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">عنوان=</ins>جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">کتاب '''«جغرافیاى تاریخى هجرت امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو»'''، اثر جلیل عرفان‌منش، پژوهشى براى امر فیلمنامه سریال داستانى هجرت [[امام رضا علیه السلام</del>|<del class="diffchange diffchange-inline">على بن موسى الرضا]] (علیه السلام) از </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">مدینه]] تا مرو مى‌باشد</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">آنچه که در این کتاب مورد بررسى و دقت قرار گرفته، جغرافیاى تاریخى، سیاسى و اجتماعى شهرهایى است که حضرت رضا (علیه السلام) به دستور [[مأمون</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">از آنجا عبور کرده یا در آنجا توقف داشته است.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">تصویر= </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">پرونده:Ketab216</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">jpg|240px|وسط</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتوای کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|نویسنده=  جلیل عرفان‌منش</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|موضوع= مسیر حرکت امام رضا از مدینه به مرو </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زبان= فارسی </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تعداد جلد= ۱</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده1= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده1= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|لینک= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب از مقدمه و شش بخش اصلى («از [[مدینه]] تا [[بصره]]»، «از بصره تا فارس»، «از فارس تا [[یزد|یزد]]»، «از یزد تا [[خراسان]]»، «خراسان» و «[[ولایتعهدى امام رضا علیه السلام|ولایتعهدى]]») و دو بخش فرعى («یادداشت‌ها» و «منابع و مآخذ») تشکیل شده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب از مقدمه و شش بخش اصلى («از [[مدینه]] تا [[بصره]]»، «از بصره تا فارس»، «از فارس تا [[یزد|یزد]]»، «از یزد تا [[خراسان]]»، «خراسان» و «[[ولایتعهدى امام رضا علیه السلام|ولایتعهدى]]») و دو بخش فرعى («یادداشت‌ها» و «منابع و مآخذ») تشکیل شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این کتاب مورد بررسى و دقت قرار گرفته، جغرافیاى تاریخى، سیاسى و اجتماعى شهرهایى است که [[امام رضا علیه السلام|حضرت رضا]](علیه السلام) به دستور [[مأمون]] از آنجا عبور کرده یا در آنجا توقف داشته است. مبدأ این خط سیر، مدینه و مقصد آن مرو بود. مسیرى که مأمون تأکید داشت حضرت رضا(ع) را از آن عبور دهد، یکى از راه‌هاى متداول آن زمان بشمار مى‌رفت و آن از مدینه به بصره و از طریق سوق الاهواز به فارس و سپس از راه کویر و بیابان میان ایالت‌هاى فارس و خراسان مى‌گذشت و به مرو ختم مى‌شد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این کتاب مورد بررسى و دقت قرار گرفته، جغرافیاى تاریخى، سیاسى و اجتماعى شهرهایى است که [[امام رضا علیه السلام|حضرت رضا]](علیه السلام) به دستور [[مأمون]] از آنجا عبور کرده یا در آنجا توقف داشته است. مبدأ این خط سیر، مدینه و مقصد آن مرو بود. مسیرى که مأمون تأکید داشت حضرت رضا(ع) را از آن عبور دهد، یکى از راه‌هاى متداول آن زمان بشمار مى‌رفت و آن از مدینه به بصره و از طریق سوق الاهواز به فارس و سپس از راه کویر و بیابان میان ایالت‌هاى فارس و خراسان مى‌گذشت و به مرو ختم مى‌شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>راه دیگرى که در آن زمان متداول <del class="diffchange diffchange-inline">بود </del>از مدینه به سمت [[کوفه|کوفه]] و مدینة السلام ([[بغداد]]) مى‌رفت و سپس از آنجا به سمت رى، [[قم]] و خراسان و بالاخره به مرو منتهى مى‌شد. این خط سیر اخیر، از سه شهر حساس کوفه، بغداد و قم مى‌گذشت (و این سه شهر پایگاه [[شیعه|شیعیان]] و مخالفان مأمون بود)... لذا مسیرى که مأمون انتخاب کرده بود، بسیار حساب‌شده بود.&lt;ref&gt;مقدمه کتاب، ص۹ و ۱۰&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>راه دیگرى که در آن زمان متداول <ins class="diffchange diffchange-inline">بود، </ins>از مدینه به سمت [[کوفه|کوفه]] و مدینة السلام ([[بغداد]]) مى‌رفت و سپس از آنجا به سمت رى، [[قم]] و خراسان و بالاخره به مرو منتهى مى‌شد. این خط سیر اخیر، از سه شهر حساس کوفه، بغداد و قم مى‌گذشت (و این سه شهر پایگاه [[شیعه|شیعیان]] و مخالفان مأمون بود)... لذا مسیرى که مأمون انتخاب کرده بود، بسیار حساب‌شده بود.&lt;ref&gt;مقدمه کتاب، ص۹ و ۱۰&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امام <del class="diffchange diffchange-inline">رضا(ع) قبل </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">خروج از مدینه، قبر جد بزرگوارش </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]</del>]<del class="diffchange diffchange-inline">(صلی الله علیه وآله) را [[زیارت</del>]<del class="diffchange diffchange-inline">] کرده </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">با او وداع مى‌کند. امام چون سرانجام </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">سفر را مى‌دانست، فرزندش [[امام جواد علیه السلام|حضرت جواد]](علیه السلام) </del>را با <del class="diffchange diffchange-inline">خودش </del>به [[<del class="diffchange diffchange-inline">مسجد النبى</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">(ص) برد و به رسول خدا عرض کرد که اى رسول خدا، من او را به شما سپردم... سپس به اصحاب خود فرمود: سخنان او را گوش کنید و امر او را اطاعت نمایید و ترک مخالفت وى کنید </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">نزد ثقات اصحاب خود تصریح بر [[امامت]] او فرمود&lt;ref&gt;متن کتاب، ص۱۵&lt;/ref&gt;، سپس به اهل بیت خود فرمود که بر من بگریید... . مؤلف انگیزه امام </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">این امر را این مى‌داند که به اهل بیت خود بگوید که من </del>دیگر <del class="diffchange diffchange-inline">از این سفر باز نخواهم گشت</del>.&lt;ref&gt;همان، <del class="diffchange diffchange-inline">ص۱۶</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">برخى مى‌گویند سفر </ins>امام از <ins class="diffchange diffchange-inline">مدینه به </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">مکه</ins>]] و <ins class="diffchange diffchange-inline">از آنجا به مرو بوده، ولى مؤلف </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">نظر </ins>را با <ins class="diffchange diffchange-inline">توجه </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">موقعیت </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">علویان|علویان</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">در شهر مکه </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">برخى </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">مناسبات </ins>دیگر <ins class="diffchange diffchange-inline">نمى‌پذیرد</ins>.&lt;ref&gt;همان، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۲۰</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">برخى مى‌گویند سفر </del>امام از <del class="diffchange diffchange-inline">مدینه به </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">مکه</del>]] و <del class="diffchange diffchange-inline">از آنجا به مرو بوده، ولى مؤلف </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">نظر </del>را با <del class="diffchange diffchange-inline">توجه </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">موقعیت </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">علویان|علویان</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">در شهر مکه </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">برخى </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">مناسبات </del>دیگر <del class="diffchange diffchange-inline">نمى‌پذیرد</del>.&lt;ref&gt;همان، <del class="diffchange diffchange-inline">ص۲۰</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امام <ins class="diffchange diffchange-inline">رضا(ع) قبل از خروج </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">مدینه، [[قبر]] جد بزرگوارش [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]](صلی الله علیه وآله) را </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">زیارت</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">کرده </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">با او وداع مى‌کند. امام چون سرانجام </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">سفر را مى‌دانست، فرزندش [[امام جواد علیه السلام|حضرت جواد]](علیه السلام) </ins>را با <ins class="diffchange diffchange-inline">خودش </ins>به [[<ins class="diffchange diffchange-inline">مسجد النبى</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">(ص) برد و به رسول خدا عرض کرد که اى رسول خدا، من او را به شما سپردم... سپس به اصحاب خود فرمود: سخنان او را گوش کنید و امر او را اطاعت نمایید و ترک مخالفت وى کنید </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">نزد ثقات اصحاب خود تصریح بر [[امامت]] او فرمود&lt;ref&gt;متن کتاب، ص۱۵&lt;/ref&gt;، سپس به اهل بیت خود فرمود که بر من بگریید... . مؤلف انگیزه امام </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">این امر را این مى‌داند که به اهل بیت خود بگوید که من </ins>دیگر <ins class="diffchange diffchange-inline">از این سفر باز نخواهم گشت</ins>.&lt;ref&gt;همان، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۱۶</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در ابتدا به شرح منازل و مسافات مدینه تا معدن نقره مى‌پردازد، سپس از آنجا تا بصره را شرح مى‌دهد. از مدینه تا معدن نقره که منزلگاهى است که در مسیر چند راه مکه، بصره و کوفه قرار دارد، هفت منزل است.&lt;ref&gt;همان، ص۲۳&lt;/ref&gt; چنانچه از معدن نقره بخواهیم به سمت بصره حرکت کنیم باید از آنجا به‌سوى عناب، سپس عیون و از آنجا به‌سوى نباج برویم... از نباج تا بصره شش منزل است.&lt;ref&gt;همان، ص۲۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در ابتدا به شرح منازل و مسافات مدینه تا معدن نقره مى‌پردازد، سپس از آنجا تا بصره را شرح مى‌دهد. از مدینه تا معدن نقره که منزلگاهى است که در مسیر چند راه مکه، بصره و کوفه قرار دارد، هفت منزل است.&lt;ref&gt;همان، ص۲۳&lt;/ref&gt; چنانچه از معدن نقره بخواهیم به سمت بصره حرکت کنیم باید از آنجا به‌سوى عناب، سپس عیون و از آنجا به‌سوى نباج برویم... از نباج تا بصره شش منزل است.&lt;ref&gt;همان، ص۲۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22" >سطر ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در ادامه به شوشتر، دزفول، بقاع، قدمگاه‌ها و مکان‌هاى توقف منسوب به امام رضا(ع) اشاره مى‌کند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در ادامه به شوشتر، دزفول، بقاع، قدمگاه‌ها و مکان‌هاى توقف منسوب به امام رضا(ع) اشاره مى‌کند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بحث بعدى کتاب درباره حرکت امام از فارس به یزد مى‌باشد. نویسنده مسیرهایى را که از اهواز به فارس و [[شیراز|شیراز]] و از آنجا به یزد متصل مى‌شود، طبق نقل‌هاى سیاحان و نیز بر اساس وجود [[قدمگاه|قدمگاه‌ها]] مورد بررسى قرار مى‌دهد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بحث بعدى کتاب درباره حرکت امام از فارس به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>یزد<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مى‌باشد. نویسنده مسیرهایى را که از اهواز به فارس و [[شیراز|شیراز]] و از آنجا به یزد متصل مى‌شود، طبق نقل‌هاى سیاحان و نیز بر اساس وجود [[قدمگاه|قدمگاه‌ها]] مورد بررسى قرار مى‌دهد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسیر یزد تا خراسان، داراى منازلى چون انجیره، خرانق، تل سیاه و سفید، ساغند، رباط پشت بام، رباط محمد، ریگ، مهلب و... است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسیر یزد تا خراسان، داراى منازلى چون انجیره، خرانق، تل سیاه و سفید، ساغند، رباط پشت بام، رباط محمد، ریگ، مهلب و... است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30" >سطر ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۰:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهم‌ترین و معتبرترین گزارشى که از توقف حضرت رضا(ع) در نیشابور ضبط شده است، روایت [[اباصلت هروی|ابوصلت هروى]] است که [[حدیث]] مشهور و معروف «[[حدیث سلسلة الذهب|سلسلة الذهب]]» را از امام رضا(ع) در نیشابور نقل مى‌کند.&lt;ref&gt;همان، ص۱۲۸&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهم‌ترین و معتبرترین گزارشى که از توقف حضرت رضا(ع) در نیشابور ضبط شده است، روایت [[اباصلت هروی|ابوصلت هروى]] است که [[حدیث]] مشهور و معروف «[[حدیث سلسلة الذهب|سلسلة الذهب]]» را از امام رضا(ع) در نیشابور نقل مى‌کند.&lt;ref&gt;همان، ص۱۲۸&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صاحب <del class="diffchange diffchange-inline">تاریخ نیشابور </del>درباره ورود امام رضا به نیشابور مى‌نویسد: در سال ۲۰۰ هجرى، شهر نیشابور با قدوم مبارک امام رضا(ع) قرین مباهات و افتخار شد. مردم نیشابور مقدم <del class="diffchange diffchange-inline">مقدس </del>آن حضرت را گرامى داشتند و شادى‌ها کردند و به‌اتفاق شیخ ابویعقوب اسحق بن راهویه مروزى که شیخ شهر بود، به استقبال آن حضرت تا قریه مؤیدیه به پیشواز رفتند...&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص۱۳۲&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صاحب <ins class="diffchange diffchange-inline">«تاریخ نیشابور» </ins>درباره ورود امام رضا به نیشابور مى‌نویسد: در سال ۲۰۰ هجرى، شهر نیشابور با قدوم مبارک امام رضا(ع) قرین مباهات و افتخار شد. مردم نیشابور مقدم <ins class="diffchange diffchange-inline">مقدّس </ins>آن حضرت را گرامى داشتند و شادى‌ها کردند و به‌اتفاق شیخ ابویعقوب اسحق بن راهویه مروزى که <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شیخ <ins class="diffchange diffchange-inline">(علم الحدیث)|شیخ]] </ins>شهر بود، به استقبال آن حضرت تا قریه مؤیدیه به پیشواز رفتند<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>.. .&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص۱۳۲&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ادامه مسیر و بعد از خروج حضرت از نیشابور، ده سرخ، سنگ‌تراشان (کوه‌سنگى)، طوس، سرخس و زندانى شدن حضرت در این شهر، مرو و ورود به آن بررسى مى‌شود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ادامه مسیر و بعد از خروج حضرت از نیشابور، ده سرخ، سنگ‌تراشان (کوه‌سنگى)، طوس، سرخس و زندانى شدن حضرت در این شهر، مرو و ورود به آن بررسى مى‌شود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39" >سطر ۳۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نرم افزار جغرافیای جهان اسلام]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جغرافیای جهان اسلام]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور).</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:امام رضا علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های تاریخی]]</ins></div></td></tr> </table> Thu, 15 Oct 2026 07:25:11 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%B1%D9%88_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=169926&oldid=42124 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=169926&oldid=42124 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جغرافیای تاریخی، مطالعه جغرافیایی یک منطقه در گذر تاریخ <del class="diffchange diffchange-inline">می‌باشد. </del>و جغرافیای تاریخی جهان اسلام چنین <del class="diffchange diffchange-inline">مطالعه ای </del>در جهان اسلام است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جغرافیای تاریخی، مطالعه جغرافیایی یک منطقه در گذر <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تاریخ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] می‌باشد؛ </ins>و جغرافیای تاریخی جهان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اسلام<ins class="diffchange diffchange-inline">]]، </ins>چنین <ins class="diffchange diffchange-inline">مطالعه‌ای </ins>در جهان اسلام است<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ هر [[امت]] و جامعه‌ای بیانگر [[فرهنگ]] و تمدن آن است. به همین دلیل، علم تاریخ در میان علوم، جایگاهی ویژه یافته است. جامعه‌ی اسلامی به عنوان یک امت جهانی، دارای چهارده قرن سابقه‌ی تاریخی با ابعاد و عناصری روشن و بدون ابهام است. اهمیت این پیشینه‌ی تاریخی و ابعاد گوناگون آن، مانند فرهنگ، تمدن، علوم، [[اخلاق]]، [[فلسفه]] و هنر و نقش بی‌بدیل آن در تمدن جهان معاصر، تلاش گسترده‌ی دانشگاه‌ها و دانشمندان غربی را نیز در راه تحقیق و مطالعه‌ی این تاریخ عظیم برانگیخته است؛ تا آنجا که معتبرترین منابع و اطلاعات پژوهشی در حوزه‌های گوناگون [[تاریخ اسلام]] را در مراکز علمی غرب می‌توان سراغ گرفت. اما به رغم این توجه، ناتوانی ذاتی آن‌ها از شناخت اسلام ناب و حقیقی، به دلیل عدم دسترسی مستقیم و به دور از تحریف به منابع اصیل، همچنان دیده می‌شود. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب «مجموعه مقالات همایش جغرافیای تاریخی جهان اسلام» اثر جمعی از نویسندگان، در دو جلد و شامل هشتاد مقاله است، که در موضوع «جغرافیای تاریخی جهان اسلام» تألیف شده است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== منابع ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* &quot;مجموعه مقالات همایش جغرافیای تاریخی جهان اسلام&quot;، پایگاه ویکی نور</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای تاریخی جهان اسلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیای تاریخی جهان اسلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ اسلام]]</ins></div></td></tr> </table> Thu, 15 Oct 2026 06:42:47 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=169925&oldid=156194 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=169925&oldid=156194 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&amp;diff=169925&amp;oldid=156194">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 06:11:40 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%84_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&diff=169924&oldid=161147 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&diff=169924&oldid=161147 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&amp;diff=169924&amp;oldid=161147">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 05:36:30 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8&diff=169923&oldid=138664 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8&diff=169923&oldid=138664 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5" >سطر ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قرن: ۱۳ هجری'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قرن: ۱۳ هجری'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقاش و مُذَهِّب. از هنرمندان دوره‌ى ناصرالدین شاه قاجار بود که در ترسیم و تذهیب و حل کارى و طلااندازى دستى پراستعداد داشت.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقاش و مُذَهِّب. از هنرمندان دوره‌ى ناصرالدین شاه قاجار بود که در ترسیم و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تذهیب<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و حل کارى و طلااندازى دستى پراستعداد داشت.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار وى: قلمدان فوق‌العاده‌اى که به تذهیب و آرایش طلایى نقش شده و به [[خط رقاع]] استادانه رقم «ذهّبه سید جعفر <del class="diffchange diffchange-inline">۱۲۸۵» </del>دارد؛ جلد [[قرآن]] مذهّب و مرصّع که سرلوحها و حواشى آن پرتشعیر و زرین و ترنج‌سازى آن بى‌نظیر است، با رقم: «ذهّبه سید جعفر».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثار وى: قلمدان فوق‌العاده‌اى که به تذهیب و آرایش طلایى نقش شده و به [[خط رقاع]] استادانه رقم «ذهّبه سید جعفر <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۲۸۵ ق» </ins>دارد؛ جلد [[قرآن]] مذهّب و مرصّع که سرلوحها و حواشى آن پرتشعیر و زرین و ترنج‌سازى آن بى‌نظیر است، با رقم: «ذهّبه سید جعفر».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15" >سطر ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نقاشان]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نقاشان]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تذهیب کاران]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تذهیب کاران]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنرمندان مسلمان]]</ins></div></td></tr> </table> Thu, 15 Oct 2026 05:01:33 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87&diff=169922&oldid=156383 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87&diff=169922&oldid=156383 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87&amp;diff=169922&amp;oldid=156383">نمایش تغییرات</a> Thu, 15 Oct 2026 04:48:10 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C&diff=169921&oldid=138655 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C&diff=169921&oldid=138655 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C&amp;diff=169921&amp;oldid=138655">نمایش تغییرات</a> Wed, 14 Oct 2026 13:37:36 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C&diff=169920&oldid=139252 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C&diff=169920&oldid=139252 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ابوعبدالله، </del>جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن بن جعفر بن حسن <del class="diffchange diffchange-inline">مثنی </del>بن [[امام <del class="diffchange diffchange-inline">حسن </del>علیه السلام|<del class="diffchange diffchange-inline">امام حسن‌</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام، </del>در [[سامرا]] <del class="diffchange diffchange-inline">دیده به جهان گشود</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«جعفر بن محمد حسنی طالبی علوی»'''، معروف به «ابوعبدالله الحسنی» (۲۲۴-۳۰۸ ق) از [[محدثان]] و راویان موثق [[شیعیان|شیعه]] در قرن سوم و چهارم هجری است. او از نوادگان [[امام حسن]] (علیه‌السلام) و یکی از شخصیت‌های برجسته خاندان حسنی در عصر [[غیبت صغری]] بود که در بین شیعیان به عنوان شخصی موجّه و مورد اعتماد شناخته می‌شد. دو کتاب «التاریخ العلوی» و «الصخرة و البئر» از تألیفات اوست. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{شناسنامه عالم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||نام کامل = جعفر بن محمد حسنی طالبی علوی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||تصویر=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||||زادروز = ۲۲۴ قمری</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زادگاه = [[سامرا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|وفات =  ۳۰۸ قمری</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|مدفن =  [[کوفه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|اساتید =  محمد بن علی بن خلف عطار، عیسی بن مهران، عمر بن علی فلّاس،...</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|شاگردان = ابوبکر شافعی، محمد بن عمر جعابی، [[ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)|محمد ابن ابی‌الثلج]]، ابوالمفضل شیبانی،....</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|آثار =  التاریخ العلوی، الصخرة و البئر،...</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== زندگی‌نامه ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابوعبدالله </ins>جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن بن جعفر بن حسن <ins class="diffchange diffchange-inline">بن حسن </ins>بن [[امام <ins class="diffchange diffchange-inline">علی </ins>علیه السلام|<ins class="diffchange diffchange-inline">علی بن ابی‌طالب</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(علیه‌السلام)، در سال ۲۲۴ قمری </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">شهر </ins>[[سامرا]] <ins class="diffchange diffchange-inline">متولد شد.&lt;ref&gt;احمد نجاشی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۲۲.&lt;/ref&gt; جعفر بن محمد حسنی از نوادگان [[امام حسن]] (علیه‌السلام) بود.&lt;ref&gt;محمد عبیدلی نسابه، تهذیب الانساب ونهایه الاعقاب، ص۹۷</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">وی از راویان </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">حدیث</del>]] و <del class="diffchange diffchange-inline">از </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">شیعیان</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">موثق </del>و از <del class="diffchange diffchange-inline">سرشناسان علوی‌نژاد در عصر </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">غیبت صغری</del>]] بود و <del class="diffchange diffchange-inline">دارای تألیفاتی چون کتاب &quot;التاریخ العلوی&quot; </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب &quot;الصخرة و البئر&quot; می‌باشد</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">جعفر بن محمد در خاندانی تولد و پرورش یافت که همواره به علم و </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">تقوا</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">مشهور بودند </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">سابقه‌ای طولانی در مبارزه برای </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">عدالت</ins>]] و <ins class="diffchange diffchange-inline">دفاع </ins>از [[<ins class="diffchange diffchange-inline">حق</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">داشتند. پدرش، محمد بن جعفر، از شخصیت‌های شناخته‌شده خاندان حسنی </ins>بود و <ins class="diffchange diffchange-inline">اجدادش نیز همواره در برابر [[ظلم]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ستم حکومت‌های زمان خود ایستادگی کرده بودند.&lt;ref&gt;تاریخ الإسلام، محمد ذهبی، ج۲۳، ص۲۳۱</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد حسنی <del class="diffchange diffchange-inline">سرانجام </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">نود </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">چند سالگی، </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">روز چهارشنبه اول </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">ذی القعده</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">سال ۳۰۸ قمری بدرود حیات گفت</del>.&lt;ref&gt; <del class="diffchange diffchange-inline">رجال نجاشی، ج ۱، ص ۳۱۲</del>.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد <ins class="diffchange diffchange-inline">در [[کوفه]] زندگی می‌کرد و به عنوان فردی شریف، محترم و [[شیعه]] مذهب شناخته می‌شد و در میان طالبیان، شخصی موجه به شمار می‌رفت.&lt;ref&gt;حلی، حسن بن علی، رجال ابن داوود، ص۶۵.&lt;/ref&gt; در ایام زندگی او، خاندان </ins>حسنی <ins class="diffchange diffchange-inline">همواره تحت فشار حکومت‌های [[حکومت بنی عباس|عباسی]] بودند. این دوره از [[تاریخ اسلام]]، شاهد قیام‌های متعددی از سوی [[علویان]] بود که به دنبال احقاق حق و برقراری عدالت بودند. جعفر بن محمد به عنوان یکی از اعضای این خاندان، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">این فضای پرتنش نقش‌هایی ایفا کرده است. میراث جعفر بن محمد در خاندان حسنی </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">نقش او </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">حفظ ارزش‌های اسلامی و علوی، همواره مورد توجه مورخان و پژوهشگران </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ اسلام</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">بوده است</ins>.&lt;ref&gt;<ins class="diffchange diffchange-inline">تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱</ins>.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==پانویس==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''وفات:'''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">به نقلی ابوعبدالله جعفر حسنی، در روز چهارشنبه اول ماه [[ذی القعده]] سال ۳۰۸ هجری از دنیا رفت.&lt;ref&gt; رجال نجاشی، ج۱، ص۳۱۲؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt; البته درباره سال درگذشت وی تواریخ دیگری نیز ذکر شده است؛ برخی آن را سال ۳۲۰&lt;ref&gt;آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ج۱، ص۷۵.&lt;/ref&gt; و برخی دیگر ۳۵۸&lt;ref&gt;ابن حجر عسقلانی، لسان المیزان، ج۲، ص۱۲۷.&lt;/ref&gt; و برخی حتی ۳۸۰ هجری&lt;ref&gt;علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۹۱.&lt;/ref&gt; نیز گفته‌اند، که البته پذیرش دو قول اخیر با توجه به سال ولادت وی، چندان پذیرفتنی به نظر نمی‌رسد. محل وفات او نیز مشخص نیست، اما با توجه به اینکه او در [[کوفه]] زندگی می‌کرد، احتمالاً در همان منطقه وفات یافته است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;<del class="diffchange diffchange-inline">references </del>/&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== فعالیت‌های علمی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">جعفر بن محمد بن جعفر الحسنی به دلیل جایگاهش در میان سادات حسنی و نقشش در نقل [[حدیث]]، از چهره‌های مهم تاریخ [[شیعه]] در قرن سوم هجری محسوب می‌شود. او نه تنها به عنوان یک راوی حدیث، بلکه به عنوان فردی شریف و محترم در جامعه [[کوفه]] شناخته می‌شد.&lt;ref&gt;تاریخ الإسلام، محمد ذهبی، ج۲۳، ص۲۳۱.</ins>&lt;/<ins class="diffchange diffchange-inline">ref</ins>&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==منابع==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابوعبدالله حسنی در حفظ و انتقال میراث حدیثی و علمی شیعه نقش داشت. او در دوران زندگی خود از کسانی چون محمد بن علی بن خلف عطار، عیسی بن مهران و عمر بن علی فلّاس حدیث شنید.&lt;ref&gt;خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۳.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* مؤسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">او خود [[محدث]] بزرگی بود و در میان [[شیعه|شیعیان]] به اعتماد شناخته شد و احادیث شنیده خویش را که از واسطه‌های‌ اندکی برخوردار بود، به دیگران نیز منتقل می‌کرد.&lt;ref&gt;نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۲۲.&lt;/ref&gt; ابوبکر شافعی، محمد بن عمر جعابی، [[ابن ابی الثلج (محمد بن احمد)|محمد بن احمد (ابن ابی‌الثلج)]] و ابوالمفضل شیبانی از شاگردان روایی او هستند.&lt;ref&gt;خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۴.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del class="diffchange diffchange-inline">وقایع ماه ذی القعده</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">همچنین برخی آثار علمی جعفر حسنی عبارتند از: «الصخرة و البئر» و «التاریخ العلوی» است.&lt;ref&gt;اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del class="diffchange diffchange-inline">سال ۳۰۸ هجری قمری</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==پانویس==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==منابع==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*دائرةالمعارف مؤلفان اسلامی، مدخل &quot;جعفر حسنی&quot;، ج۲، ص۱۵۶.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;وفات جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن&quot;، [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/1M6M7D/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%86 پایگاه جامع تاریخ].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام، مؤسسه تبیان.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:وابستگان امام حسن علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:علمای قرن سوم]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:علماء شیعه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins class="diffchange diffchange-inline">راویان حدیث</ins>]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins class="diffchange diffchange-inline">محدثان</ins>]]</div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 11:52:49 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%86%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%BA%D9%81%D8%B1%DB%8C&diff=169919&oldid=138649 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%BA%D9%81%D8%B1%DB%8C&diff=169919&oldid=138649 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">جعفر </del>بن محمد <del class="diffchange diffchange-inline">مستغفرى</del>''' (م، ۴۳۲-۳۵۰ ق) <del class="diffchange diffchange-inline">معروف به «ابوالعباس مستغفرى»، </del>خطیب، [[فقیه]] و [[محدث]] نامدار <del class="diffchange diffchange-inline">اسلامی </del>در منطقه [[ماوراءالنهر]]<del class="diffchange diffchange-inline">، در قرن پنجم هجری است</del>. مشهورترین کتاب او «[[طب النبی|طب <del class="diffchange diffchange-inline">النبی</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">»، در میان علماى </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">شیعه</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">مشهور </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins class="diffchange diffchange-inline">«جعفر </ins>بن محمد <ins class="diffchange diffchange-inline">مُستغفرى»</ins>''' <ins class="diffchange diffchange-inline">معروف به «ابوالعباس مستغفرى» </ins>(م، ۴۳۲-۳۵۰ ق)<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>خطیب، [[فقیه]] و [[محدث]] نامدار <ins class="diffchange diffchange-inline">مسلمان در قرن پنجم هجری، </ins>در منطقه [[ماوراءالنهر]] <ins class="diffchange diffchange-inline">بود</ins>. مشهورترین کتاب او «[[طب النبی <ins class="diffchange diffchange-inline">(کتاب)</ins>|<ins class="diffchange diffchange-inline">طبّ النبی]]» -شامل روایات [[</ins>طب<ins class="diffchange diffchange-inline">|طبّی</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">منسوب به </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">پیامبر اسلام|پیامبر اکرم</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله- </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شناسنامه عالم</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شناسنامه عالم</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>||نام کامل = '''جعفر بن محمد مستغفرى'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>||نام کامل = '''جعفر بن محمد مستغفرى'''</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7" >سطر ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۷:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|وفات =  ۴۳۲ قمری</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|وفات =  ۴۳۲ قمری</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مدفن =  نسف</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|مدفن =  نسف</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اساتید =  عبدالله بن محمد <del class="diffchange diffchange-inline">زر </del>رازى، زاهر بن احمد سرخسى، هارون بن احمد استرآبادى، محمد بن احمد غنجار، ابوالهیثم محمد بن مکى،...</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|اساتید =  عبدالله بن محمد رازى، زاهر بن احمد سرخسى، هارون بن احمد استرآبادى، محمد بن احمد غنجار، ابوالهیثم محمد بن مکى،...</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|شاگردان = ابوذر بن جعفر <del class="diffchange diffchange-inline">بن محمد </del>مستغفری، عبدالعزیز نخشبى نسفى، قاضى ابومنصور سمعانى، حسن بن احمد سمرقندى،...</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|شاگردان = ابوذر بن جعفر مستغفری، عبدالعزیز نخشبى نسفى، قاضى ابومنصور سمعانى، حسن بن احمد سمرقندى،...</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آثار = [[طب النبی|طب النبی]]، دلائل النبوة، شمائل النبی، فضائل القرآن، خطب النبی، تاریخ سمرقند، معرفة الصحابة،...</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|آثار = [[طب النبی|طب النبی]]، دلائل النبوة، شمائل النبی، فضائل القرآن، خطب النبی، تاریخ سمرقند، معرفة الصحابة،...</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15" >سطر ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالعباس، جعفر بن محمد بن معتز بن محمد بن مستغفر بن فتح بن ادریس نسفى سمرقندى نخشبى، در سال ۳۵۰ هجرى در شهر نَسَف در نزدیکى سمرقند و در خانواده اى اهل علم به دنیا آمد. پدر و پدربزرگ او از علماى آن سامان به شمار مى آمدند و در تربیت او نقش مهمى را عهده دار شدند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالعباس، جعفر بن محمد بن معتز بن محمد بن مستغفر بن فتح بن ادریس نسفى سمرقندى نخشبى، در سال ۳۵۰ هجرى در شهر نَسَف در نزدیکى سمرقند و در خانواده اى اهل علم به دنیا آمد. پدر و پدربزرگ او از علماى آن سامان به شمار مى آمدند و در تربیت او نقش مهمى را عهده دار شدند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدرش ابوعلى محمد نسفى (۳۱۸-۳۷۲ هجرى) معروف به «شیخ» از علماى منطقه خود بود. او از محضر درس <del class="diffchange diffchange-inline">ابا حفص </del>احمد بن محمد عجلى استفاده کرد. پدربزرگش ابوبکر معتز بن محمد بن مستغفر هم از [[مشایخ]] روایى است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدرش ابوعلى محمد نسفى (۳۱۸-۳۷۲ هجرى) معروف به «شیخ» از علماى منطقه خود بود. او از محضر درس <ins class="diffchange diffchange-inline">ابوحفص </ins>احمد بن محمد عجلى استفاده کرد. پدربزرگش ابوبکر معتز بن محمد بن مستغفر هم از [[مشایخ]] روایى است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزندش ابوذر بن جعفر <del class="diffchange diffchange-inline">مستغفرى </del>خطیب شهر نسف بود و بعد از <del class="diffchange diffchange-inline">پدر </del>جانشین وى گشت. او از محضر درس پدرش و یعقوب بن اسحاق سلامى و ابوعلى حاجبى بهره برده بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزندش ابوذر بن جعفر <ins class="diffchange diffchange-inline">مستغفرى، </ins>خطیب شهر نسف بود و بعد از <ins class="diffchange diffchange-inline">پدر، </ins>جانشین وى گشت. او از محضر درس پدرش و یعقوب بن اسحاق سلامى و ابوعلى حاجبى بهره برده بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل و استادان==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل و استادان==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد مستغفرى از همان دوران کودکى در زادگاه خود شهر نسف نزد پدر و پدربزرگ خود به فراگیرى علم و دانش مشغول گشت. سپس در مجلس درس ابومحمد عبدالله بن محمد <del class="diffchange diffchange-inline">زر </del>رازى حاضر شد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد مستغفرى از همان دوران کودکى در زادگاه خود شهر نسف نزد پدر و پدربزرگ خود به فراگیرى علم و دانش مشغول گشت. سپس در مجلس درس ابومحمد عبدالله بن محمد رازى حاضر شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از آن به سرخس رفت و در مجلس درس ابن ابى على، زاهر بن احمد سرخسى و هارون بن احمد استرآبادى شرکت کرد. سپس به بخارا رفت و در مجلس درس محمد بن احمد غنجار حافظ شرکت نمود. بعد از آن به مرو رفت و از محضر ابوالهیثم محمد بن مکى استفاده برد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از آن به سرخس رفت و در مجلس درس ابن ابى على، زاهر بن احمد سرخسى و هارون بن احمد استرآبادى شرکت کرد. سپس به بخارا رفت و در مجلس درس محمد بن احمد غنجار حافظ شرکت نمود. بعد از آن به مرو رفت و از محضر ابوالهیثم محمد بن مکى استفاده برد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30" >سطر ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۰:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فرزندش، ابوذر بن جعفر بن محمد مستغفری</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فرزندش، ابوذر بن جعفر بن محمد مستغفری</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ابومحمد عبدالعزیز نخشبى نسفى (متوفى ۴۵۶ یا ۴۵۷ هجرى)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ابومحمد عبدالعزیز نخشبى نسفى (متوفى ۴۵۶ یا ۴۵۷ هجرى)</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قاضى ابومنصور <del class="diffchange diffchange-inline">سمعانى </del>جد أعلاى ابوسعد سمعانى</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قاضى ابومنصور <ins class="diffchange diffchange-inline">سمعانى، </ins>جد أعلاى ابوسعد سمعانى</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*حافظ ابومحمد حسن بن احمد سمرقندى</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*حافظ ابومحمد حسن بن احمد سمرقندى</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قاضى ابوعلى حسن بن عبدالملک.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قاضى ابوعلى حسن بن عبدالملک.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36" >سطر ۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شخصیت علمی==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شخصیت علمی==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد مستغفرى از علماى بزرگ دوران خود در منطقه [[ماوراءالنهر]] و شمال استان [[خراسان]] به شمار مى آمد. او پیرو مذهب «[[حنفی|حنفى]]» و در اصول عقاید پیرو مسلک «[[اشاعره|اشعرى]]» بود. برخى نیز او را پیرو مذهب [[شافعی|شافعى]] دانسته اند و برخى دیگر احتمال داده اند که او [[شیعه]] باشد. [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] از وى تعبیر به «شیخ» و «امام» مى کند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن محمد مستغفرى از علماى بزرگ دوران خود در منطقه [[ماوراءالنهر]] و شمال استان [[خراسان]] به شمار مى آمد. او پیرو مذهب «[[حنفی|حنفى]]» و در اصول <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عقاید<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>پیرو مسلک «[[اشاعره|اشعرى]]» بود. برخى نیز او را پیرو مذهب [[شافعی|شافعى]] دانسته اند و برخى دیگر احتمال داده اند که او [[شیعه]] باشد. [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] از وى تعبیر به «شیخ» و «امام» مى کند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سمعانى درباره ایشان مى گوید: «خطیبُ نسف کان فقیها، فاضلا و محدثا مکثرا صدوقا»؛ او خطیب شهر نسف و شخصیتى [[فقیه]]، دانشمند و [[محدث|محدثى]] بزرگ بود که روایات فراوانى را روایت کرده و انسانى راستگو بود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سمعانى درباره ایشان مى گوید: «خطیبُ نسف کان فقیها، فاضلا و محدثا مکثرا صدوقا»؛ او خطیب شهر نسف و شخصیتى [[فقیه]]، دانشمند و [[محدث|محدثى]] بزرگ بود که روایات فراوانى را روایت کرده و انسانى راستگو بود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42" >سطر ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«ابن قطلوبغا» در کتاب «تاج التراجم» مى گوید: «خطیب نسف لم یکن بماوراءالنهر فی عصره مثله، کان فقیها، محدثا، فاضلا، مکثرا، حافظا، صدوقا»؛ او خطیب شهر نسف و در دوران خود شخصیتى بى نظیر در منطقه ماوراءالنهر بود. او شخصیتى فقیه، راوى [[حدیث]] و دانشمند بود و روایات فراوانى را روایت کرده است. او حافظ [[قرآن]] است و روایات فراوانى را نیز حفظ کرده و انسانى راستگو است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«ابن قطلوبغا» در کتاب «تاج التراجم» مى گوید: «خطیب نسف لم یکن بماوراءالنهر فی عصره مثله، کان فقیها، محدثا، فاضلا، مکثرا، حافظا، صدوقا»؛ او خطیب شهر نسف و در دوران خود شخصیتى بى نظیر در منطقه ماوراءالنهر بود. او شخصیتى فقیه، راوى [[حدیث]] و دانشمند بود و روایات فراوانى را روایت کرده است. او حافظ [[قرآن]] است و روایات فراوانى را نیز حفظ کرده و انسانى راستگو است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرزا عبدالله افندی|میرزا عبدالله افندى]]، صاحب کتاب [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض العلماء]] درباره او مى گوید: «الکامل الجلیل المعروف بالشیخ الإمام»؛ او شخصیتى کامل و داراى کمالات بوده و بزرگوار و معروف به شیخ و امام است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرزا عبدالله افندی|میرزا عبدالله افندى]]، صاحب کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض العلماء]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins>درباره او مى گوید: «الکامل الجلیل المعروف بالشیخ الإمام»؛ او شخصیتى کامل و داراى کمالات بوده و بزرگوار و معروف به شیخ و امام است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار و تألیفات==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار و تألیفات==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[طب النبی|طب النبی (صلى الله علیه <del class="diffchange diffchange-inline">و آله</del>)]]؛ این کتاب در میان علماى [[شیعه]] مشهور است و بسیار سفارش به مطالعه آن شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[طب النبی|طب النبی (صلى الله علیه <ins class="diffchange diffchange-inline">وآله</ins>)]]؛ این کتاب در میان علماى [[شیعه]] مشهور است و بسیار سفارش به مطالعه آن شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ نسف</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ نسف</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ سمرقند</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ سمرقند</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ <del class="diffchange diffchange-inline">کشّ</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تاریخ <ins class="diffchange diffchange-inline">کَشّ</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#معرفة الصحابة</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#معرفة الصحابة</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#دلائل النبوة</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#دلائل النبوة</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59" >سطر ۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#کتاب المنامات.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#کتاب المنامات.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وفات ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالعباس مستغفرى، سرانجام در [[جمادى الاول]] سال ۴۳۲ هجرى در شهر نسف دیده از جهان فروبست. آرامگاه او در منطقه نسف ـ شهری بین جیحون و سمرقند ـ قرار گرفته است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالعباس مستغفرى، سرانجام در [[جمادى الاول]] سال ۴۳۲ هجرى در شهر نسف دیده از جهان فروبست. آرامگاه او در منطقه نسف ـ شهری بین جیحون و سمرقند ـ قرار گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: علمای قرن پنجم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: علمای قرن پنجم]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فقیهان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:محدثان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خطیبان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ نویسان]]</ins></div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 07:32:27 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%BA%D9%81%D8%B1%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C_%D9%82%D9%85%DB%8C&diff=169918&oldid=138648 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C_%D9%82%D9%85%DB%8C&diff=169918&oldid=138648 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C_%D9%82%D9%85%DB%8C&amp;diff=169918&amp;oldid=138648">نمایش تغییرات</a> Wed, 14 Oct 2026 07:05:07 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C_%D9%82%D9%85%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=169917&oldid=157922 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=169917&oldid=157922 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جعفر بن علی بن <del class="diffchange diffchange-inline">ابی طالب»</del>''' فرزند [[امام علی]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>و [[ام البنین|حضرت <del class="diffchange diffchange-inline">امُ </del>‌البنین]]، یکی از [[شهدای کربلا]] است. برخی بر این باورند که وی در موقع [[شهادت در راه خدا|شهادت]] نوزده ساله بود.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جعفر بن علی بن <ins class="diffchange diffchange-inline">ابی‌طالب»</ins>''' فرزند [[امام علی]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>و [[ام البنین|حضرت <ins class="diffchange diffchange-inline">امّ </ins>‌البنین]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">و </ins>یکی از [[شهدای کربلا]] است. برخی بر این باورند که وی در موقع [[شهادت در راه خدا|شهادت]] نوزده ساله بود.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==حضور در کربلا==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==حضور در کربلا==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حضرت عباس]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>در [[روز عاشورا]] خطاب به برادران مادری خود - '''جعفر''' و [[عبد الله بن علی|عبدالله]] و [[عثمان بن علی|عثمان]] - گفت: گام پیش نهید تا ببینم که برای خدا خیرخواهی می ‌کنید. جعفر گام به میدان نهاد و در میدان چنین [[رجزهای یاران ابا عبدالله علیه السلام|رجز]] خواند:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حضرت عباس]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>در [[روز عاشورا]] خطاب به برادران مادری خود - '''جعفر''' و [[عبد الله بن علی|عبدالله]] و [[عثمان بن علی|عثمان]] - گفت: گام پیش نهید تا ببینم که برای خدا خیرخواهی می ‌کنید. جعفر گام به میدان نهاد و در میدان چنین [[رجزهای یاران ابا عبدالله علیه السلام|رجز]] خواند:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بیت|انّی‌ أَنَا جَعْفَرُ ذُوالْمَعالی‌|ابْنُ عَلِیّ الْخَیْرِ ذُوالنَّوالِ‌}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بیت|انّی‌ أَنَا جَعْفَرُ ذُوالْمَعالی‌|ابْنُ عَلِیّ الْخَیْرِ ذُوالنَّوالِ‌}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بیت|ذاکَ الْوَصِیُّ ذُوالسِّنا وَالْوالی‌|حَسْبی‌ بِعَمّی‌ جَعْفَرُ وَالْخالِ‌}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بیت|ذاکَ الْوَصِیُّ ذُوالسِّنا وَالْوالی‌|حَسْبی‌ بِعَمّی‌ جَعْفَرُ وَالْخالِ‌}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17" >سطر ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۷:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زیارت جعفر بن علی==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زیارت جعفر بن علی==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[زیارت ناحیه مقدسه|زیارت ناحیه]] در مورد <del class="diffchange diffchange-inline">او </del>چنین آمده است: {{متن حدیث|«السَّلامُ عَلی‌ جَعْفَرِ بْنِ أَمیرِالْمُؤْمِنینَ، الصَّابِرِ بِنَفْسِهِ مُحْتَسِباً، وَالنَّائی‌ عَنِ الْاوْطانِ مُغْتَرِباً، الْمُسْتَسْلِمِ لِلْقِتالِ، الْمُسْتَقْدِمِ لِلنِّزالِ، الْمَکْثُورِ بِالرِّجالِ، لَعَنَ اللَّهُ قاتِلَهُ هانِیَ ابْنَ ثُبیْتِ الْحَضْرَمیَّ»}}؛ درود و سلام بر جعفر بن امیرالمؤمنین علیه السلام که صبر بر بلا کرد و برای جهاد و دفاع قیام کرد و از وطن آواره شد و با دشمن به جنگ پرداخت تا بدنش سپر تیر بلا گردید، لعنت خدا بر قاتلش هانی بن ثبیت حضرمی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[زیارت ناحیه مقدسه|زیارت ناحیه <ins class="diffchange diffchange-inline">مقدسه</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins>در مورد <ins class="diffchange diffchange-inline">جعفر بن علی </ins>چنین آمده است: {{متن حدیث|«السَّلامُ عَلی‌ جَعْفَرِ بْنِ أَمیرِالْمُؤْمِنینَ، الصَّابِرِ بِنَفْسِهِ مُحْتَسِباً، وَالنَّائی‌ عَنِ الْاوْطانِ مُغْتَرِباً، الْمُسْتَسْلِمِ لِلْقِتالِ، الْمُسْتَقْدِمِ لِلنِّزالِ، الْمَکْثُورِ بِالرِّجالِ، لَعَنَ اللَّهُ قاتِلَهُ هانِیَ ابْنَ ثُبیْتِ الْحَضْرَمیَّ»}}؛ درود و سلام بر جعفر بن <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امیرالمؤمنین<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>علیه السلام که صبر بر بلا کرد و برای جهاد و دفاع قیام کرد و از وطن آواره شد و با دشمن به جنگ پرداخت تا بدنش سپر تیر بلا گردید، لعنت خدا بر قاتلش هانی بن ثبیت حضرمی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">جواد محدثی، </del>[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">جمعی از نویسندگان، </del>[[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)|پژوهشی پیرامون شهدای کربلا]]، ص۱۲۱-۱۲۲. در دسترس در [http://lib.eshia.ir/26101/1/256/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C کتابخانه مدرسه فقاهت]<del class="diffchange diffchange-inline">، بازیابی: ۵ اسفند ۱۳۹۲</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]<ins class="diffchange diffchange-inline">، جواد محدثی، نشر معروف</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)|پژوهشی پیرامون شهدای کربلا]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">جمعی از نویسندگان، </ins>ص۱۲۱-۱۲۲. در دسترس در [http://lib.eshia.ir/26101/1/256/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C کتابخانه مدرسه فقاهت].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:واقعه عاشورا}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:واقعه عاشورا}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:وابستگان امام علی علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصحاب امام حسین علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 06:44:34 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%82%DB%8C%D9%84&diff=169916&oldid=156422 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%82%DB%8C%D9%84&diff=169916&oldid=156422 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جعفر»''' فرزند [[عقیل بن ابیطالب|عقيل بن <del class="diffchange diffchange-inline">ابى طالب</del>]] و عموزاده [[<del class="diffchange diffchange-inline">سيدالشهدا</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>بود و مادرش ام‌الثغر نام داشت. او [[روز عاشورا]] در ركاب [[<del class="diffchange diffchange-inline">امام حسين </del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>در [[کربلا]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جعفر»''' فرزند [[عقیل بن ابیطالب|عقيل بن <ins class="diffchange diffchange-inline">ابى‌طالب</ins>]] و عموزاده [[<ins class="diffchange diffchange-inline">امام حسين </ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>بود و مادرش ام‌الثغر نام داشت. او [[روز عاشورا]] در ركاب [[<ins class="diffchange diffchange-inline">سيدالشهدا|سيدالشهداء</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>در [[کربلا]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن عقیل هنگام نبرد، چنين [[رجزهای یاران ابا عبدالله علیه السلام|رجز]] مى خواند:  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر بن عقیل هنگام نبرد، چنين [[رجزهای یاران ابا عبدالله علیه السلام|رجز]] مى خواند:  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12" >سطر ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جواد محدثی، <del class="diffchange diffchange-inline">فرهنگ عاشورا</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، </ins>جواد محدثی، <ins class="diffchange diffchange-inline">نشر معروف</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:واقعه عاشورا}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{الگو:واقعه عاشورا}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصحاب امام حسین علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 06:38:04 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%82%DB%8C%D9%84 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=169915&oldid=169552 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=169915&oldid=169552 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16" >سطر ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آنجا که پدر او شخصی پارسا و مذهبی بود و به تعلیم و تربیت اشتغال داشت، «ابن المعلم» لقب وی شد.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آنجا که پدر او شخصی پارسا و مذهبی بود و به تعلیم و تربیت اشتغال داشت، «ابن المعلم» لقب وی شد.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تحصیل و اساتید ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل و اساتید==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید تحصیل علم را از سن کودکی آغاز نمود و پیش از دوازده سالگی از برخی [[محدثان]] روایت اخذ کرده و از استاد خویش، [[شیخ صدوق]] قبل از بیست سالگی [[حدیث]] شنیده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید تحصیل علم را از سن کودکی آغاز نمود و پیش از دوازده سالگی از برخی [[محدثان]] روایت اخذ کرده و از استاد خویش، [[شیخ صدوق]] قبل از بیست سالگی [[حدیث]] شنیده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56" >سطر ۵۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[تفضیل امیر المؤمنین علیه السلام|تفضیل امیرالمؤمنین علیه‌السلام]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[تفضیل امیر المؤمنین علیه السلام|تفضیل امیرالمؤمنین علیه‌السلام]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[کتاب الجمل]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[کتاب الجمل]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[الإختصاص]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#[[<ins class="diffchange diffchange-inline">الإختصاص (کتاب)|</ins>الإختصاص]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه علمی==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه علمی==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l72" >سطر ۷۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۷۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چون [[ماه جمادی الاول|جمادی الاولی]] این سال در رسد، بدانچه در آن اتفاق می افتد پند گیرید و برای آنچه پس از آن می آید از خواب [[غفلت]] بیدار شوید. بزودی از آسمان برای شما نشانه و آیت آشکاری ظاهر گردد و مانند آن نیز از زمین نمودار شود و در مشرق زمین جریان ناگوار و حزن آوری اتفاق افتد و مردمی که از [[اسلام]] بیرون هستند بر سر مردم [[عراق]] مسلط گردند و به کردار ناپسند آنها روزی بر مردم عراق تنگ گردد و پس از این جریان با نابود شدن مرد سرکش از اشرار، اندوه بر طرف گردد و از نابودی او مردمان با [[تقوا]] و نیکان خوشنود گردند. برای آنان که در اطراف جهان اراده انجام [[حج]] را دارند وسائل آماده گردد و ما را نیز در آماده کردن وسائل حج به اختیار و توافق ایشان سهمی است که آن با نظم و ترتیب در کار آشکار گردد. پس هر یک از شما باید کاری کند که او را بدوستی و محبت ما نزدیک گرداند و از آنچه موجب سخط و ناراحتی ماست بپرهیزد زیرا کار ما چنین است که بطور ناگهانی در می رسد و هنگامی درآید که [[توبه]] او را سود ندهد و پشیمانی از [[گناه]] وی را نجات نبخشد. خداوند راه رستگاری را به شما الهام فرماید و در توفیق یابی برحمتش درباره شما لطف نماید.»&lt;ref&gt;احتجاج طبرسی&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چون [[ماه جمادی الاول|جمادی الاولی]] این سال در رسد، بدانچه در آن اتفاق می افتد پند گیرید و برای آنچه پس از آن می آید از خواب [[غفلت]] بیدار شوید. بزودی از آسمان برای شما نشانه و آیت آشکاری ظاهر گردد و مانند آن نیز از زمین نمودار شود و در مشرق زمین جریان ناگوار و حزن آوری اتفاق افتد و مردمی که از [[اسلام]] بیرون هستند بر سر مردم [[عراق]] مسلط گردند و به کردار ناپسند آنها روزی بر مردم عراق تنگ گردد و پس از این جریان با نابود شدن مرد سرکش از اشرار، اندوه بر طرف گردد و از نابودی او مردمان با [[تقوا]] و نیکان خوشنود گردند. برای آنان که در اطراف جهان اراده انجام [[حج]] را دارند وسائل آماده گردد و ما را نیز در آماده کردن وسائل حج به اختیار و توافق ایشان سهمی است که آن با نظم و ترتیب در کار آشکار گردد. پس هر یک از شما باید کاری کند که او را بدوستی و محبت ما نزدیک گرداند و از آنچه موجب سخط و ناراحتی ماست بپرهیزد زیرا کار ما چنین است که بطور ناگهانی در می رسد و هنگامی درآید که [[توبه]] او را سود ندهد و پشیمانی از [[گناه]] وی را نجات نبخشد. خداوند راه رستگاری را به شما الهام فرماید و در توفیق یابی برحمتش درباره شما لطف نماید.»&lt;ref&gt;احتجاج طبرسی&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهید [[قاضی نورالله شوشتری|قاضی نورالله شوشتری]] در کتاب «[[مجالس المؤمنین (کتاب)|مجالس المؤمنین]]» نقل کرده که پس از وفات شیخ مفید، این ابیات را به خط حضرت صاحب الامر (عجل الله فرجه) بر [[قبر]] شریفش یافتند:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهید [[قاضی نورالله شوشتری|قاضی نورالله شوشتری]] در کتاب «[[مجالس المؤمنین (کتاب)|مجالس المؤمنین]]» نقل کرده که پس از وفات شیخ مفید، این <ins class="diffchange diffchange-inline">[[بیت (شعر)|</ins>ابیات<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>را به خط حضرت <ins class="diffchange diffchange-inline">[[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|</ins>صاحب الامر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(عجل الله فرجه) بر [[قبر]] شریفش یافتند:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لا صوت الناعی بفقدک انه * یوم علی آل الرسول عظیم  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لا صوت الناعی بفقدک انه * یوم علی آل الرسول عظیم  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l90" >سطر ۹۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹۰:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در سال ۴۱۳ هجری در [[بغداد]]، پس از عمری تلاش و خدمت ارزنده در ۷۷ سالگی درگذشت و مورد تجلیل فراوان مردم و علما و فضلا قرار گرفت و به تعبیر شاگرد بزرگوارش [[شیخ طوسی]] که خود حاضر در صحنه بوده است، روز وفات او از کثرت دوست و دشمن برای ادای [[نماز میت|نماز]] و گریستن بر او، همانند و نظیر نداشته است. گفته شده هشتاد هزار تن از [[شیعه|شیعیان]] او را [[تشییع جنازه|تشییع]] کردند و [[سید مرتضی|سید مرتضی علم الهدی]] بر او <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>نماز <del class="diffchange diffchange-inline">میت|نماز]] </del>گزارد و در [[کاظمین]] در حرم مطهر [[امام کاظم]] و [[امام جواد]] علیهماالسلام و نزدیک [[قبر]] استادش [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر ابن قولویه]] مدفون گردید.&lt;ref&gt;عقیقی بخشایشی، فقهای نامدار شیعه، صفحه ۵۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در سال ۴۱۳ هجری در [[بغداد]]، پس از عمری تلاش و خدمت ارزنده در ۷۷ سالگی درگذشت و مورد تجلیل فراوان مردم و علما و فضلا قرار گرفت و به تعبیر شاگرد بزرگوارش [[شیخ طوسی]] که خود حاضر در صحنه بوده است، روز وفات او از کثرت دوست و دشمن برای ادای [[نماز میت|نماز]] و گریستن بر او، همانند و نظیر نداشته است. گفته شده هشتاد هزار تن از [[شیعه|شیعیان]] او را [[تشییع جنازه|تشییع]] کردند و [[سید مرتضی|سید مرتضی علم الهدی]] بر او نماز گزارد و در [[کاظمین]] در حرم مطهر [[امام کاظم]] و [[امام جواد]] علیهماالسلام و نزدیک [[قبر]] استادش [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر ابن قولویه]] مدفون گردید.&lt;ref&gt;عقیقی بخشایشی، فقهای نامدار شیعه، صفحه ۵۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l96" >سطر ۹۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*الفهرست، ابن ندیم، بیروت، دارالمسیره، ۱۹۸۸م.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*الفهرست، ابن ندیم، بیروت، دارالمسیره، ۱۹۸۸م.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*شیخ <del class="diffchange diffchange-inline">مفید (ره)، معلی </del>دوانی، <del class="diffchange diffchange-inline">جموعه </del>مقالات کنگره شیخ مفید، <del class="diffchange diffchange-inline">۱۳۷۱ ش</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*شیخ <ins class="diffchange diffchange-inline">مفید، علی </ins>دوانی، <ins class="diffchange diffchange-inline">مجموعه </ins>مقالات کنگره شیخ مفید، <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۷۱ش</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فقهای نامدار شیعه، عبدالرحیم عقیقی بخشایشی.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فقهای نامدار شیعه، عبدالرحیم عقیقی بخشایشی.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*تاریخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجى، تهران، سمت، چاپ سوم، ۱۴۲۱ق.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*تاریخ فقه و فقها، ابوالقاسم گرجى، تهران، سمت، چاپ سوم، ۱۴۲۱ق.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*شیخ مفید سند افتخار مکتب تشیع، اسماعیل نساجى زواره، مکتب اسلام، ش۱۰، سال <del class="diffchange diffchange-inline">۱۳۸۱ ش</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*شیخ مفید سند افتخار مکتب تشیع، اسماعیل نساجى زواره، مکتب اسلام، ش۱۰، سال <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۸۱ش</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن پنجم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن پنجم]]</div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 06:32:05 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%82%D9%85%D9%89&diff=169914&oldid=156384 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%82%D9%85%D9%89&diff=169914&oldid=156384 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=ستارگان حرم}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=ستارگان حرم}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">جعفر </del>بن حسین مؤمن <del class="diffchange diffchange-inline">قمی</del>''' (م، ۳۴۰ ق)، از راویان موثق [[شیعه]] در قرن چهارم هجری است. [[نجاشى]] جعفر مؤمن قمی را <del class="diffchange diffchange-inline">[[محدث|</del>محدثى<del class="diffchange diffchange-inline">]] </del>صاحب وجاهت و وثاقت دانسته و سه کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">المزار، فضل الکوفه </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">النوادر </del>را برای او نام برده است. [[شیخ صدوق]]، از جمله شاگردان برجسته اوست.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins class="diffchange diffchange-inline">«جعفر </ins>بن حسین مؤمن <ins class="diffchange diffchange-inline">قمی»</ins>''' (م، ۳۴۰ ق)، از <ins class="diffchange diffchange-inline">[[محدثان]] و </ins>راویان موثق [[شیعه]] در قرن چهارم هجری است. [[نجاشى]] جعفر مؤمن قمی را محدثى صاحب وجاهت و وثاقت دانسته و سه کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«المزار»، «فضل الکوفه» </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">«النوادر» </ins>را برای او نام برده است. [[شیخ صدوق]]، از جمله شاگردان برجسته اوست.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شناسنامه عالم</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{شناسنامه عالم</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35" >سطر ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[شیخ صدوق|شیخ صدوق]]، اولین شاگرد برجسته و پرآوازه جعفر قمى است؛</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[شیخ صدوق|شیخ صدوق]]، اولین شاگرد برجسته و پرآوازه جعفر قمى است؛</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*احمد بن محمد بن نصر رازى سمسار؛</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*احمد بن محمد بن نصر رازى سمسار؛</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*احمد بن حسین بن عمران؛ [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|شیخ آقا بزرگ تهرانى]] در «[[طبقات اعلام الشیعه (کتاب)|<del class="diffchange diffchange-inline">الاعلام</del>]]» مى نگارد: احمد بن حسین بن احمد بن عمران، صاحب کتاب «اختصاص» است؛ کتابى که [[شیخ مفید]]، کتاب <del class="diffchange diffchange-inline">عیون و محاسن </del>خود را از کتاب اختصاص احمد بن حسین و از سایر کتاب هاى روایتى برگرفته است.&lt;ref&gt;طبقات اعلام الشیعه، ص ۲۵ ؛ رجال نجاشى، ص ۳۹۹.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*احمد بن حسین بن عمران؛ [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|شیخ آقا بزرگ تهرانى]] در «[[طبقات اعلام الشیعه (کتاب)|<ins class="diffchange diffchange-inline">طبقات اعلام الشیعه</ins>]]» مى نگارد: احمد بن حسین بن احمد بن عمران، صاحب کتاب «اختصاص» است؛ کتابى که [[شیخ مفید]]، کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[الإختصاص (کتاب)|الإختصاص]]» </ins>خود را از کتاب اختصاص احمد بن حسین و از سایر کتاب هاى روایتى برگرفته است.&lt;ref&gt;طبقات اعلام الشیعه، ص ۲۵ ؛ رجال نجاشى، ص ۳۹۹.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*محمد بن على بن فضل بن تمام؛ این محدث بزرگوار، استاد حدیث گروهى از استادان [[احمد بن علی نجاشی|شیخ نجاشى]] است.&lt;ref&gt;طبقات اعلام الشیعه، ص ۷۰.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*محمد بن على بن فضل بن تمام؛ این محدث بزرگوار، استاد حدیث گروهى از استادان [[احمد بن علی نجاشی|شیخ نجاشى]] است.&lt;ref&gt;طبقات اعلام الشیعه، ص ۷۰.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شخصیت جعفر مؤمن قمی==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شخصیت جعفر مؤمن قمی==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">اینک لازم است که </del>شخصیت و منزلت جعفر بن حسین <del class="diffchange diffchange-inline">قمى را از دیدگاه دانشوران [[شیعه|شیعى]]، مورد ارزیابى قرار دهیم. در این زمینه زیباترین و </del>دقیق ترین سخن، از [[نجاشى]] است که مى گوید: جعفر بن حسین، معروف به ابى محمد مؤمن قمى، استادى است از استادان [[قم]]، محدثى صاحب وجاهت و وثاقت است که در مقطعى از زندگى خویش از شهر قم هجرت کرد و به سوى کوفه شتافت و رحل اقامت افکند و در همین کوفه بود که دنیا را بدرود حیات گفت.&lt;ref&gt;رجال نجاشى، ص ۱۲۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">در زمینه </ins>شخصیت و منزلت جعفر بن حسین <ins class="diffchange diffchange-inline">قمى، </ins>دقیق ترین سخن، از [[نجاشى]] است که مى گوید: جعفر بن حسین، معروف به ابى محمد مؤمن قمى، استادى است از استادان [[قم]]، محدثى صاحب وجاهت و وثاقت است که در مقطعى از زندگى خویش از شهر قم هجرت کرد و به سوى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>کوفه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>شتافت و رحل اقامت افکند و در همین کوفه بود که دنیا را بدرود حیات گفت.&lt;ref&gt;رجال نجاشى، ص ۱۲۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر پایه همین سخن، تمامى رجال نویسان، این محدث را ستوده و از او به نیکى یاد کرده و با دیده تکریم و احترام به او نگریسته اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج ۲، ص ۳۷۸.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر پایه همین سخن، تمامى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>رجال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>نویسان، این محدث را ستوده و از او به نیکى یاد کرده و با دیده تکریم و احترام به او نگریسته اند.&lt;ref&gt;قاموس الرجال، ج ۲، ص ۳۷۸.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید ابوالقاسم خویی|آیت الله خویى]] در کتاب خود مى نویسد: جعفر بن حسین، یکى از استادان [[شیخ صدوق]] است که در شأن استادش گفته: «رضى اللّه عنه» که نشانه بزرگىِ این استادِ حدیث است.&lt;ref&gt;معجم الرجال الحدیث، ج ۴، ص ۶۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید ابوالقاسم خویی|آیت الله خویى]] در کتاب خود مى نویسد: جعفر بن حسین، یکى از استادان [[شیخ صدوق]] است که در شأن استادش گفته: «رضى اللّه عنه» که نشانه بزرگىِ این استادِ حدیث است.&lt;ref&gt;معجم الرجال الحدیث، ج ۴، ص ۶۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61" >سطر ۶۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''منزلت [[زید بن صوحان|زید بن صوحان]]:''' روایت مى کند از [[امام صادق]] علیه‌السلام که فرمود: هنگامى که زید بن صوحان در [[جنگ جمل]]، به زمین افتاده و مجروح شده بود، [[امیرالمؤمنین]] بالاى سر او آمد و فرمود: اى زید! خداوند تو را رحمت کند! زحمت دادن تو بسیار کم، ولى کمک کردن تو بسیار زیاد بود. آن گاه زید سرش را به سوى حضرت بالا برد و عرض کرد: یا امیرالمؤمنین! خداوند به شما جزاى نیک عنایت کند. اى على! تو به خداى بسیار دانا هستى. خداوند در دل و جان تو بسیار بزرگ است. من اگر در رکاب تو جنگ کردم و با مخالفین شما نبرد کردم، از روى آگاهى بود. من از همسر گرامى رسول مکرم اسلام، اُم‌السلمه، شنیدم که مى گفت: من از رسول الله شنیدم که درباره على فرمود: مَنْ کنْتُ مولاه فعلىّ مولاه اللّهمّ وال مَنْ والاه و عاد مَنْ عاداه وانصُر مَنْ نصره واخْذُل مَنْ خذلَه. آن گاه زید به امیرالمؤمنین عرض کرد: بر من ناگوار بود که تو را تنها گذارم و دست از یارى تو بردارم؛ چه، اگر این کار را مى کردم خداوند مرا خوار مى کرد.&lt;ref&gt;کتاب الاختصاص، ص ۷۹.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''منزلت [[زید بن صوحان|زید بن صوحان]]:''' روایت مى کند از [[امام صادق]] علیه‌السلام که فرمود: هنگامى که زید بن صوحان در [[جنگ جمل]]، به زمین افتاده و مجروح شده بود، [[امیرالمؤمنین]] بالاى سر او آمد و فرمود: اى زید! خداوند تو را رحمت کند! زحمت دادن تو بسیار کم، ولى کمک کردن تو بسیار زیاد بود. آن گاه زید سرش را به سوى حضرت بالا برد و عرض کرد: یا امیرالمؤمنین! خداوند به شما جزاى نیک عنایت کند. اى على! تو به خداى بسیار دانا هستى. خداوند در دل و جان تو بسیار بزرگ است. من اگر در رکاب تو جنگ کردم و با مخالفین شما نبرد کردم، از روى آگاهى بود. من از همسر گرامى رسول مکرم اسلام، اُم‌السلمه، شنیدم که مى گفت: من از رسول الله شنیدم که درباره على فرمود: مَنْ کنْتُ مولاه فعلىّ مولاه اللّهمّ وال مَنْ والاه و عاد مَنْ عاداه وانصُر مَنْ نصره واخْذُل مَنْ خذلَه. آن گاه زید به امیرالمؤمنین عرض کرد: بر من ناگوار بود که تو را تنها گذارم و دست از یارى تو بردارم؛ چه، اگر این کار را مى کردم خداوند مرا خوار مى کرد.&lt;ref&gt;کتاب الاختصاص، ص ۷۹.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''اثر دعاى [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه‌السلام''': روایت مى کند از [[حماد بن عیسی|حماد بن عیسى]] که گفت: به محضر مقدس حضرت موسى بن جعفر رفتم و عرض کردم: جانم به فدایت! از خدا بخواه به من خانه، همسر، فرزندان و خادم و [[حج]] هر سال را روزى فرماید. حضرت دعا فرمود: اللّهم صلّ على محمّد و آل محمّد وارزقه داراً و زوجةً و ولداً و خادماً و الحجّ خمسین سنة. حماد مى گوید: چون حضرت فرمود «۵۰ حج»، دانستم زیاده بر پنجاه سال زندگى نخواهم کرم. سپس مى گوید: من ۴۸ حج به جا آوردم و این است خانه من و همسر من، که در پس پرده است و صداى مرا مى شنود، و این است پسر من و این است خادم من که پروردگارم این ها را به دعاى حضرت موسى بن جعفر علیه‌السلام به من عطا فرمود. بعد از این سخن، حماد دو حج دیگر انجام داد. چون سال سوم شد، خواست به حج مشرف شود؛ به [[میقات|میقات]] که رسید و [[احرام]] بست و رفت که [[غسل]] احرام کند؛ ولى ناگهان سیلى جارى شد و او را غرق کرد.&lt;ref&gt;کتاب الاختصاص، ص ۱۹۱ و رجال کشى، ج ۲، ص ۶۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''اثر دعاى [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه‌السلام''': روایت مى کند از [[حماد بن عیسی|حماد بن عیسى]] که گفت: به محضر مقدس حضرت موسى بن جعفر رفتم و عرض کردم: جانم به فدایت! از خدا بخواه به من خانه، همسر، فرزندان و خادم و [[حج]] هر سال را روزى فرماید. حضرت دعا فرمود: اللّهم صلّ على محمّد و آل محمّد وارزقه داراً و زوجةً و ولداً و خادماً و الحجّ خمسین سنة. حماد مى گوید: چون حضرت فرمود «۵۰ حج»، دانستم زیاده بر پنجاه سال زندگى نخواهم کرم. سپس مى گوید: من ۴۸ حج به جا آوردم و این است خانه من و همسر من، که در پس پرده است و صداى مرا مى شنود، و این است پسر من و این است خادم من که پروردگارم این ها را به دعاى حضرت موسى بن جعفر علیه‌السلام به من عطا فرمود. بعد از این سخن، حماد دو حج دیگر انجام داد. چون سال سوم شد، خواست به حج مشرف شود؛ به [[میقات|میقات]] که رسید و [[احرام]] بست و رفت که [[غسل]] احرام کند؛ ولى ناگهان سیلى جارى شد و او را غرق کرد.&lt;ref&gt;کتاب الاختصاص، ص ۱۹۱ و رجال کشى، ج ۲، ص ۶۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''<del class="diffchange diffchange-inline">ارزش هاى </del>معنوى:''' روایت مى کند از [[امام جعفرصادق]] علیه‌السلام که آن بزرگوار فرمود: بعد از یکى از جنگ ها، گروهى اسیر را به [[مدینه]] آوردند. فرمان کشتن آنان صادر شد، جز یک نفر که کشته نشد. آن مرد رو به حضرت رسول کرد و گفت: پدر و مادرم به قربان تو، چرا از میان آنان فقط مرا رها کردى و آزادى بخشیدى؟ حضرت فرمود: جبرئیل از طرف پروردگار به من خبر داد که در تو پنج خصلت وجود دارد که خدا و رسولش آن ها را دوست دارند: «الغیرة الشدیده على حرمک و السخاء و حُسنُ الخلق و صدق اللسان والشجاعة؛ غیرت شدید بر همسر و سخاوت و خُلق نیک و راستگویى و شجاعت». آن مرد کافر تا این سخنان را از رسول اکرم شنید، بلافاصله [[اسلام]] را برگزید و مسلمان شد و اسلامش بسیار عالى و محکم بود. او در یکى از جنگ ها، که در رکاب پیامبر گرامى اسلام بود و به شدت جنگ کرد و به درجه [[شهادت در راه خدا|شهادت]] نایل شد.&lt;ref&gt;امالى شیخ مفید، ص ۲۲۴، مجلس ۴۶، حدیث ۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''<ins class="diffchange diffchange-inline">ارزش‌هاى </ins>معنوى:''' روایت مى کند از [[امام جعفرصادق]] علیه‌السلام که آن بزرگوار فرمود: بعد از یکى از جنگ ها، گروهى اسیر را به [[مدینه]] آوردند. فرمان کشتن آنان صادر شد، جز یک نفر که کشته نشد. آن مرد رو به حضرت رسول کرد و گفت: پدر و مادرم به قربان تو، چرا از میان آنان فقط مرا رها کردى و آزادى بخشیدى؟ حضرت فرمود: جبرئیل از طرف پروردگار به من خبر داد که در تو پنج خصلت وجود دارد که خدا و رسولش آن ها را دوست دارند: «الغیرة الشدیده على حرمک و السخاء و حُسنُ الخلق و صدق اللسان والشجاعة؛ غیرت شدید بر همسر و سخاوت و خُلق نیک و راستگویى و شجاعت». آن مرد کافر تا این سخنان را از رسول اکرم شنید، بلافاصله [[اسلام]] را برگزید و مسلمان شد و اسلامش بسیار عالى و محکم بود. او در یکى از جنگ ها، که در رکاب پیامبر گرامى اسلام بود و به شدت جنگ کرد و به درجه [[شهادت در راه خدا|شهادت]] نایل شد.&lt;ref&gt;امالى شیخ مفید، ص ۲۲۴، مجلس ۴۶، حدیث ۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l68" >سطر ۶۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن ربانى سبزوارى، </del>[[ستارگان حرم]]، جلد ۱۲.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[ستارگان حرم]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن ربانى سبزوارى، </ins>جلد ۱۲.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن <del class="diffchange diffchange-inline">سوم</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علمای قرن <ins class="diffchange diffchange-inline">چهارم]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:علماء شیعه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:راویان حدیث]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:محدثان</ins>]]</div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 06:15:25 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%82%D9%85%D9%89 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%85%DB%8C&diff=169913&oldid=148949 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%85%DB%8C&diff=169913&oldid=148949 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%85%DB%8C&amp;diff=169913&amp;oldid=148949">نمایش تغییرات</a> Wed, 14 Oct 2026 05:37:18 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%82%D9%85%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%87&diff=169912&oldid=138639 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%87&diff=169912&oldid=138639 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۴۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پاداش معینى را که در برابر کار [[حلال]] و عقلایى بر عهده <del class="diffchange diffchange-inline">مى گیرند، </del>'''«جُعاله»''' <del class="diffchange diffchange-inline">مى گویند</del>. کسى را که چنین تعهدى <del class="diffchange diffchange-inline">مى کند، </del>«جاعل» (کارفرما)، انجام دهنده کار را «عامل» (پیمان‌کار) و پاداش تعهد شده را «جُعل» یا «جَعیله» <del class="diffchange diffchange-inline">مى نامند</del>.&lt;ref&gt; تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">به </ins>پاداش معینى را که در برابر کار [[حلال]] و عقلایى بر عهده <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌گیرند، </ins>'''«جُعاله»''' <ins class="diffchange diffchange-inline">گفته‌ می‌شود</ins>. کسى را که چنین تعهدى <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌کند، </ins>«جاعل» (کارفرما)، انجام دهنده کار را «عامل» (پیمان‌کار) و پاداش تعهد شده را «جُعل» یا «جَعیله» <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌نامند</ins>.&lt;ref&gt; تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کاربرد <del class="diffchange diffchange-inline">جُعاله</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کاربرد <ins class="diffchange diffchange-inline">جعاله</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در کارهاى خدماتى، گاهى میان طرفین از نظر تعیین مدت و اجرت و چگونگى انجام کار، توافق صورت مى گیرد که بدان، قرارداد «[[اجاره]]» مى گویند. گاهى دیگر چنین توافقى ممکن نیست و از پیش نمى توان مدت کار و چگونگى انجام و پاداش مناسب آن را به درستى تعیین کرد؛ مثل کسى که چیزى گم کرده و براى یافتن آن مژدگانى تعیین مى کند، یا کسى که مى خواهد بنا یا تعمیر ساختمانى را به شخصى معین یا نامعین واگذارد و در برابر، پرداخت وجهى را متعهد مى شود. در این گونه موارد، کارفرما تنها به نتیجه مورد نظر توجه دارد و به سادگى یا دشوارى و چگونگى انجام کار توجهى ندارد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در کارهاى خدماتى، گاهى میان طرفین از نظر تعیین مدت و اجرت و چگونگى انجام کار، توافق صورت مى گیرد که بدان، قرارداد «[[اجاره]]» مى گویند. گاهى دیگر چنین توافقى ممکن نیست و از پیش نمى توان مدت کار و چگونگى انجام و پاداش مناسب آن را به درستى تعیین کرد؛ مثل کسى که چیزى گم کرده و براى یافتن آن مژدگانى تعیین مى کند، یا کسى که مى خواهد بنا یا تعمیر ساختمانى را به شخصى معین یا نامعین واگذارد و در برابر، پرداخت وجهى را متعهد مى شود. در این گونه موارد، کارفرما تنها به نتیجه مورد نظر توجه دارد و به سادگى یا دشوارى و چگونگى انجام کار توجهى ندارد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18" >سطر ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کیفیت پیمان==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کیفیت پیمان==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعاله، پیمانى یک طرفه است که از سوى جاعل با هر لفظى که تعهدش را برساند، ایراد مى شود و نیاز به قبول لفظى از طرف مقابل ندارد.&lt;ref&gt; همان، م ۱ و قبل از م ۱.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">*۱- </del>جعاله، <del class="diffchange diffchange-inline">پیمانى یک طرفه است که </del>از سوى <del class="diffchange diffchange-inline">جاعل با هر لفظى که تعهدش را برساند، ایراد مى شود </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">نیاز به قبول لفظى </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">طرف مقابل ندارد.&lt;ref&gt; همان، م ۱ و قبل از م ۱.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">پیمان </ins>جعاله، <ins class="diffchange diffchange-inline">از هنگام انعقاد تا پیش از اتمام کار، </ins>از سوى <ins class="diffchange diffchange-inline">طرفین قابل فسخ است </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">چنانچه مقدارى </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">کار انجام شده باشد، داراى احکام ذیل است:</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">۲- پیمان جعاله، از هنگام انعقاد تا پیش از اتمام کار، از سوى طرفین قابل فسخ است و چنانچه مقدارى از کار انجام شده باشد، داراى احکام ذیل است:</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* الف) اگر عامل فسخ کند، هیچ گونه استحقاقى ندارد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ب) اگر جاعل فسخ کند، عامل به مقدار کارى که انجام داده، مستحق پاداش است.&lt;ref&gt; همان، م ۱۵.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) اگر عامل فسخ کند، هیچ گونه استحقاقى ندارد.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ب) اگر جاعل فسخ کند، عامل به مقدار کارى که انجام داده، مستحق پاداش است.&lt;ref&gt; همان، م ۱۵.&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تذکر: عامل، پس از اشتغال به کار در صورتى مى تواند جعاله را فسخ کند که رهاکردنش موجب ضرر جاعل نشود. در غیر این صورت، اتمام کار واجب است و ترکش، موجب غرامت.&lt;ref&gt; تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۴۲، م ۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تذکر: عامل، پس از اشتغال به کار در صورتى مى تواند جعاله را فسخ کند که رهاکردنش موجب ضرر جاعل نشود. در غیر این صورت، اتمام کار واجب است و ترکش، موجب غرامت.&lt;ref&gt; تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۴۲، م ۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33" >سطر ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعاله بر دو نوع «عام» و «خاص» است:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعاله بر دو نوع «عام» و «خاص» است:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">&lt;I&gt;</del>۱- جعاله عام:<del class="diffchange diffchange-inline">&lt;/I&gt;</del>'''</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''۱- جعاله عام:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر جاعل (کارفرما)، براى انجام کار به فردى خاص نظر ندارد - مثلاً اعلام مى کند که هر کس، فلان کار را برایم انجام دهد، فلان مبلغ به او پاداش مى دهم - چنین جعاله اى را «جعاله عام» مى گویند.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt; در جعاله عام، اگر عملى را چند نفر به  طور مشترک انجام دهند، هر یک به مقدار سهمى که در کار داشته اند، در پاداش سهیم خواهند بود.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۴۱، م ۱۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر جاعل (کارفرما)، براى انجام کار به فردى خاص نظر ندارد - مثلاً اعلام مى کند که هر کس، فلان کار را برایم انجام دهد، فلان مبلغ به او پاداش مى دهم - چنین جعاله اى را «جعاله عام» مى گویند.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt; در جعاله عام، اگر عملى را چند نفر به  طور مشترک انجام دهند، هر یک به مقدار سهمى که در کار داشته اند، در پاداش سهیم خواهند بود.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۴۱، م ۱۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">&lt;I&gt;</del>۲- جعاله خاص:<del class="diffchange diffchange-inline">&lt;/I&gt;</del>'''</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''۲- جعاله خاص:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چنانچه جاعل، شخصى معین را مخاطب قرار دهد و مثلاً به او بگوید: اگر مرکب سوارى مرا پیدا کنى فلان مبلغ به تو مى پردازم، به چنین جعاله اى «جعاله خاص» گفته مى شود.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt; در جعاله خاص، اگر کار را شخصى دیگر غیر از شخص معین انجام دهد، هیچ یک مستحق پاداش نخواهند شد.&lt;ref&gt; همان، م ۸.&lt;/ref&gt; اگر بخشى از کار را فرد معین و بخشى را فردى دیگر انجام دهد، فرد معین تنها به مقدار کارى که انجام داده مستحق پاداش خواهد بود و دیگرى مستحق چیزى از ناحیه جاعل نخواهد بود.&lt;ref&gt; همان، م ۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چنانچه جاعل، شخصى معین را مخاطب قرار دهد و مثلاً به او بگوید: اگر مرکب سوارى مرا پیدا کنى فلان مبلغ به تو مى پردازم، به چنین جعاله اى «جعاله خاص» گفته مى شود.&lt;ref&gt; همان، ص ۵۳۸.&lt;/ref&gt; در جعاله خاص، اگر کار را شخصى دیگر غیر از شخص معین انجام دهد، هیچ یک مستحق پاداش نخواهند شد.&lt;ref&gt; همان، م ۸.&lt;/ref&gt; اگر بخشى از کار را فرد معین و بخشى را فردى دیگر انجام دهد، فرد معین تنها به مقدار کارى که انجام داده مستحق پاداش خواهد بود و دیگرى مستحق چیزى از ناحیه جاعل نخواهد بود.&lt;ref&gt; همان، م ۱۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l53" >سطر ۵۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:احکام اقتصادی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:احکام اقتصادی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات فقهی]]</ins></div></td></tr> </table> Wed, 14 Oct 2026 04:48:40 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%87 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D9%86%D8%AD%D9%88&diff=169911&oldid=160019 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D9%86%D8%AD%D9%88&diff=169911&oldid=160019 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه علم نحو==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه علم نحو==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تاریخ پیدایش نحو آمده است که پس از فتوحات اسلامی، قبائلی در حوزه زبان فصیح عربی قرار گرفتند که با زبان گویشی خود در فصاحت زبان عربی لغزش ایجاد کردند و لحن (عدم صحّت اِعراب در اواخر کلمات و الفاظ) را پدید آوردند و این وضع تا زمان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] (علیه‌السلام) رواج داشت تا آنکه [[ابوالاسود دئلى|ابوالأسود دؤلی]] از یاران آن امام بزرگوار، ایشان را از این خطر زبانی آگاه ساخت. زیرا با ورود لحن، اشعار شاعران نامدار عرب به غلط خوانده می‌شد و طبیعی بود که [[قرآن]] نیز به اشتباه [[تلاوت قرآن|تلاوت]] می‌گردید، که موجب ظهور اختلافات اعتقادی و مذهبی می‌شد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تاریخ پیدایش نحو آمده است که پس از فتوحات اسلامی، قبائلی در حوزه زبان فصیح عربی قرار گرفتند که با زبان گویشی خود در فصاحت زبان عربی لغزش ایجاد کردند و لحن (عدم صحّت اِعراب در اواخر کلمات و الفاظ) را پدید آوردند و این وضع تا زمان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] (علیه‌السلام) رواج داشت تا آنکه [[ابوالاسود دئلى|ابوالأسود دؤلی]] از یاران آن امام بزرگوار، ایشان را از این خطر زبانی آگاه ساخت. زیرا با ورود لحن، اشعار شاعران نامدار عرب به غلط خوانده می‌شد و طبیعی بود که [[قرآن]] نیز به اشتباه [[تلاوت قرآن|تلاوت]] می‌گردید، که موجب ظهور اختلافات اعتقادی و مذهبی می‌شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نتیجه «امام علی (<del class="diffchange diffchange-inline">ع</del>) به ابوالاسود دؤلی فرمود تا اساس [علم] نحو را بنهد. چنان که خود گفته است: «من حدود نحو را از امام علی (<del class="diffchange diffchange-inline">ع</del>) اخذ نموده ام».&lt;ref&gt; دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۵ ص ۱۸۵ &lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نتیجه «امام علی (<ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام</ins>) به ابوالاسود دؤلی فرمود تا اساس [علم] نحو را بنهد. چنان که خود گفته است: «من حدود نحو را از امام علی (<ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام</ins>) اخذ نموده ام».&lt;ref&gt; دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۵ ص ۱۸۵ &lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این رابطه داستانی نقل شده که روزی ابوالاسود شنید مردی هنگام خواندن آیه {{متن قرآن|<del class="diffchange diffchange-inline">&quot;</del>...<del class="diffchange diffchange-inline">أنّ اللهَ بريءٌ من المشركين ورسولُه&quot;</del>}}،&lt;ref&gt;[[سوره توبه]]، <del class="diffchange diffchange-inline">آیه۳</del>&lt;/ref&gt; کلمه &quot;رسولَه&quot; را مجرور تلفظ می کرد (رسولِه)، یعنی معطوف به کلمه &quot;المشركين&quot;؛ که در این صورت معنای آیه غلط می شود. در پی این ماجرا، امام علی (<del class="diffchange diffchange-inline">ع</del>) ابوالاسود را مأمور به وضع علم نحو نمود. ابوالاسود گوید: علی (علیه‌السّلام) صفحه‌ای به من داد که در آن نوشته بود: کلام بر سه قسم است؛ اسم، فعل و حرف و بعد از آن، اصول و قوانینی به من تعلیم داد و سپس فرمود: <del class="diffchange diffchange-inline">&quot;اُنحُ </del>هذا النحوَ يا <del class="diffchange diffchange-inline">أباالأسود&quot;</del>.&lt;ref&gt;ثقفی کوفی، الغارات و شرح حال اعلام آن، ترجمه عزیز الله عطاردی، ص۳۵۴-۳۵۵.&lt;/ref&gt; و از این گفتار امام بود که این علم به «علم نحو» نامیده شد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این رابطه داستانی نقل شده که روزی ابوالاسود شنید مردی هنگام خواندن آیه {{متن قرآن|<ins class="diffchange diffchange-inline">«... أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ </ins>...<ins class="diffchange diffchange-inline">»</ins>}}،&lt;ref&gt;[[سوره توبه]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">آیه ۳.</ins>&lt;/ref&gt; کلمه &quot;رسولَه&quot; را مجرور تلفظ می کرد (رسولِه)، یعنی معطوف به کلمه &quot;المشركين&quot;؛ که در این صورت معنای آیه غلط می شود. در پی این ماجرا، امام علی (<ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام</ins>) ابوالاسود را مأمور به وضع علم نحو نمود. ابوالاسود گوید: علی (علیه‌السّلام) صفحه‌ای به من داد که در آن نوشته بود: کلام بر سه قسم است؛ اسم، فعل و حرف و بعد از آن، اصول و قوانینی به من تعلیم داد و سپس فرمود: <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن حدیث|«اُنحُ </ins>هذا النحوَ يا <ins class="diffchange diffchange-inline">أباالأسود»}}</ins>.&lt;ref&gt;ثقفی کوفی، الغارات و شرح حال اعلام آن، ترجمه عزیز الله عطاردی، ص۳۵۴-۳۵۵.&lt;/ref&gt; و از این گفتار امام بود که این علم به «علم نحو» نامیده شد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مورخان عموما اتفاق دارند که ابوالاسود دوئلی (متوفی ۶۹ ق) علم نحو عرب را وضع کرده است. وی از بزرگان [[تابعین]] و از اصحاب حضرت علی (<del class="diffchange diffchange-inline">ع</del>) بوده و در [[جنگ صفین]] التزام رکاب آن حضرت را داشته است. پس از آن به [[بصره]] آمده و در آنجا [[زبان سریانی]] آموخته و قواعد نحو آن را نیز فرا گرفت.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مورخان عموما اتفاق دارند که ابوالاسود دوئلی (متوفی ۶۹ ق) علم نحو عرب را وضع کرده است. وی از بزرگان [[تابعین]] و از اصحاب حضرت علی (<ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام</ins>) بوده و در [[جنگ صفین]] التزام رکاب آن حضرت را داشته است. پس از آن به [[بصره]] آمده و در آنجا [[زبان سریانی]] آموخته و قواعد نحو آن را نیز فرا گرفت.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یادآوری می شود که پیش از نحوپردازی ابوالأسود دؤلی، [[قرآن کریم]] بدون [[اعراب قرآن|اِعراب]] و نقطه گذاری (علائم و نشانه های علم نحو) بود و نیاز مبرم به وضع علائم و نشانه هایى براى کلمات قرآن پیدا شد؛ از این رو ابوالاسود دوئلی به وضع حرکات حروف پرداخت و پس از وی، «نصر بن عاصم» به نقطه گذاری مُصحف پرداخت.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یادآوری می شود که پیش از نحوپردازی ابوالأسود دؤلی، [[قرآن کریم]] بدون [[اعراب قرآن|اِعراب]] و نقطه گذاری (علائم و نشانه های علم نحو) بود و نیاز مبرم به وضع علائم و نشانه هایى براى کلمات قرآن پیدا شد؛ از این رو ابوالاسود دوئلی به وضع حرکات حروف پرداخت و پس از وی، «نصر بن عاصم» به نقطه گذاری مُصحف پرداخت.</div></td></tr> </table> Tue, 13 Oct 2026 18:16:28 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B9%D9%84%D9%85_%D9%86%D8%AD%D9%88 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%A1&diff=169910&oldid=162701 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%A1&diff=169910&oldid=162701 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«سید الشهداء» یکی از القاب [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه‌السلام است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«سید الشهداء» یکی از القاب [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه‌السلام است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شهادت حضرت [[امام حسین علیه السلام|ابی عبدالله]] علیه‌السلام، لقب «سیدالشهدا» به [[حضرت حمزه علیه السلام|حضرت حمزه]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>عموی [[پیامبر اسلام]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>اختصاص داشت که در [[غزوه احد|جنگ احد]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسیده و رشادت‌های او در دفاع از پیامبر و حریم [[اسلام]] زبانزد همگان بود. ولی بعد از شهادت امام حسین علیه‌السلام در بسیاری از روایات این لقب برای او بکار رفته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شهادت حضرت [[امام حسین علیه السلام|ابی عبدالله]] علیه‌السلام، لقب «سیدالشهدا» به [[حضرت حمزه علیه السلام|حضرت حمزه]] <ins class="diffchange diffchange-inline">سلام الله، </ins>عموی [[پیامبر اسلام]] <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه و آله، </ins>اختصاص داشت که در [[غزوه احد|جنگ احد]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسیده و رشادت‌های او در دفاع از پیامبر و حریم [[اسلام]] زبانزد همگان بود. ولی بعد از شهادت امام حسین علیه‌السلام در بسیاری از روایات این لقب برای او بکار رفته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لقب سیدالشهداء برای [[امام حسین]] علیه‌السلام را بسیاری از [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام از جمله [[امام سجاد]] علیه‌السلام، [[امام باقر]] علیه‌السلام، [[امام صادق]] علیه‌السلام بکار برده‌اند. و نیز [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبری]] و [[میثم تمار]] از این لقب برای اشاره به امام حسین علیه‌السلام استفاده کرده‌اند.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لقب سیدالشهداء برای [[امام حسین]] علیه‌السلام را بسیاری از [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام از جمله [[امام سجاد]] علیه‌السلام، [[امام باقر]] علیه‌السلام، [[امام صادق]] علیه‌السلام بکار برده‌اند. و نیز [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبری]] و [[میثم تمار]] از این لقب برای اشاره به امام حسین علیه‌السلام استفاده کرده‌اند.  </div></td></tr> </table> Tue, 13 Oct 2026 17:43:13 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%A1 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87&diff=169909&oldid=160203 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87&diff=169909&oldid=160203 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87&amp;diff=169909&amp;oldid=160203">نمایش تغییرات</a> Tue, 13 Oct 2026 13:32:52 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D9%87 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D8%A7%D8%A1&diff=169908&oldid=138637 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D8%A7%D8%A1&diff=169908&oldid=138637 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=169908&amp;oldid=138637">نمایش تغییرات</a> Tue, 13 Oct 2026 12:13:34 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D8%A7%D8%A1 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%B9_%D9%88_%D9%81%D8%B2%D8%B9&diff=169907&oldid=157133 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%B9_%D9%88_%D9%81%D8%B2%D8%B9&diff=169907&oldid=157133 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%B9_%D9%88_%D9%81%D8%B2%D8%B9&amp;diff=169907&amp;oldid=157133">نمایش تغییرات</a> Tue, 13 Oct 2026 11:42:43 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B2%D8%B9_%D9%88_%D9%81%D8%B2%D8%B9 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%A1_(%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86)&diff=169905&oldid=138633 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%A1_(%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86)&diff=169905&oldid=138633 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2" >سطر ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جزء»'''، نوعی‌ تقسیم‌بندی‌ در مورد [[قرآن‌ کریم‌]] است که‌ مسلمانان‌ برای‌ تسهیل‌ قرائت‌ و [[حفظ قرآن|حفظ‌ قرآن‌]] ابداع‌ کرده‌اند. در این تقسیم‌بندی‌، قرآن‌ متشکل از سی‌ جزء می‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جزء»'''، نوعی‌ تقسیم‌بندی‌ در مورد [[قرآن‌ کریم‌]] است که‌ مسلمانان‌ برای‌ تسهیل‌ قرائت‌ و [[حفظ قرآن|حفظ‌ قرآن‌]] ابداع‌ کرده‌اند. در این تقسیم‌بندی‌، قرآن‌ متشکل از سی‌ جزء می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه و مفهوم جزء==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه و مفهوم جزء==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جزء» در لغت‌ به‌ معنای‌ بخش‌ و بعض‌ است‌&lt;ref&gt;ابن‌منظور، ذیل‌ واژه‌.&lt;/ref&gt; و در اصطلاح‌ [[علوم قرآن|علوم‌ قرآنی‌]] به‌ بخش‌ معینی‌ از [[قرآن‌]] اطلاق‌ می‌شود.&lt;ref&gt;سخاوی‌، ج‌۱، ص‌۳۱۳.&lt;/ref&gt; به‌ غیر از دو تقسیمِ [[آیه‌]] و [[سوره‌]] که‌ در خود قرآن‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌&lt;ref&gt;برای‌ نمونه‌ رجوع کنید به [[سوره بقره‌]]: ۱۰۶؛ [[سوره توبه‌]]: ۱۲۴.&lt;/ref&gt;، مشهورترین‌ تقسیمات‌ ابداعی‌ مسلمانان‌ برای‌ قرآن‌، جزء، [[حزب (از تقسیمات قرآن)|حزب‌]]، رُبع‌ و رکوع‌ است‌. در برخی‌ قرآنها و کتابهای‌ علوم‌ قرآنی‌، تقسیمات‌ دیگری‌&lt;ref&gt;نظیر وِرد، ثُمن‌، مَنزِل‌، قیراط‌ و نَقْزَه‌. &lt;/ref&gt; نیز وجود دارد که‌ چندان‌ مشهور نیستند. در گذشته‌، اصطلاحهای‌ جزء و حزب‌ و ورد به‌ یک‌ معنا بکار می‌رفته‌ است‌.&lt;ref&gt;همانجا.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جزء» در لغت‌ به‌ معنای‌ بخش‌ و بعض‌ است‌&lt;ref&gt;ابن‌منظور، <ins class="diffchange diffchange-inline">لسان العرب، </ins>ذیل‌ واژه‌.&lt;/ref&gt; و در اصطلاح‌ [[علوم قرآن|علوم‌ قرآنی‌]] به‌ بخش‌ معینی‌ از [[قرآن‌]] اطلاق‌ می‌شود.&lt;ref&gt;سخاوی‌، <ins class="diffchange diffchange-inline">جمال‌القرّاء و کمال‌الاقراء، </ins>ج‌۱، ص‌۳۱۳.&lt;/ref&gt; به‌ غیر از دو تقسیمِ [[آیه‌]] و [[سوره‌]] که‌ در خود قرآن‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌&lt;ref&gt;برای‌ نمونه‌ رجوع کنید به [[سوره بقره‌]]: ۱۰۶؛ [[سوره توبه‌]]: ۱۲۴.&lt;/ref&gt;، مشهورترین‌ تقسیمات‌ ابداعی‌ مسلمانان‌ برای‌ قرآن‌، جزء، [[حزب (از تقسیمات قرآن)|حزب‌]]، رُبع‌ و رکوع‌ است‌. در برخی‌ قرآنها و کتابهای‌ علوم‌ قرآنی‌، تقسیمات‌ دیگری‌&lt;ref&gt;نظیر وِرد، ثُمن‌، مَنزِل‌، قیراط‌ و نَقْزَه‌. &lt;/ref&gt; نیز وجود دارد که‌ چندان‌ مشهور نیستند. در گذشته‌، اصطلاحهای‌ جزء و حزب‌ و ورد به‌ یک‌ معنا بکار می‌رفته‌ است‌.&lt;ref&gt;همانجا.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پاره‌ای‌ از روایات‌ تاریخی‌، حاکی‌ از آن‌ است‌ که‌ در دوران‌ [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم‌]] صلی الله علیه و آله، قرآن‌ به‌ بخشهایی‌ تقسیم‌ شده‌ بود. ظاهراً در آن‌ زمان‌ هر مسلمانی‌ به‌ فراخور حال‌ خود برای‌ تلاوت‌ یا حفظ‌ روزانه قرآن‌ از تقسیم‌بندی‌ خاصی‌ استفاده‌ می‌کرده‌ است‌. این‌ تقسیم‌بندی ها فردی‌ بوده‌ و به‌ احتمال‌ زیاد یکسان‌ نبوده‌ است‌.&lt;ref&gt;رجوع کنید به ابن‌ ابی‌ داوود، ص‌۱۳۱.&lt;/ref&gt; مثلاً، از [[امام صادق علیه السلام|امام‌ جعفرصادق‌]] علیه‌السلام‌ نقل‌ شده‌ که‌ مصحف‌ ایشان‌ چهارده‌ جزء داشته‌ است‌.&lt;ref&gt;رجوع کنید به کلینی‌، ج‌۲، ص‌۶۱۷ـ۶۱۸.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پاره‌ای‌ از روایات‌ تاریخی‌، حاکی‌ از آن‌ است‌ که‌ در دوران‌ [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم‌]] صلی الله علیه و آله، قرآن‌ به‌ بخشهایی‌ تقسیم‌ شده‌ بود. ظاهراً در آن‌ زمان‌ هر مسلمانی‌ به‌ فراخور حال‌ خود برای‌ تلاوت‌ یا حفظ‌ روزانه قرآن‌ از تقسیم‌بندی‌ خاصی‌ استفاده‌ می‌کرده‌ است‌. این‌ تقسیم‌بندی ها فردی‌ بوده‌ و به‌ احتمال‌ زیاد یکسان‌ نبوده‌ است‌.&lt;ref&gt;رجوع کنید به ابن‌ ابی‌ داوود، <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌المصاحف‌، </ins>ص‌۱۳۱.&lt;/ref&gt; مثلاً، از [[امام صادق علیه السلام|امام‌ جعفرصادق‌]] علیه‌السلام‌ نقل‌ شده‌ که‌ مصحف‌ ایشان‌ چهارده‌ جزء داشته‌ است‌.&lt;ref&gt;رجوع کنید به کلینی‌، ج‌۲، ص‌۶۱۷ـ۶۱۸.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سده اول‌ هجری‌، در دوره [[حجاج بن یوسف|حجاج‌ بن‌ یوسف‌]] (متوفی‌ ۹۵)، قرآن‌ بر اساس‌ تعداد حروفش‌ به‌ دو، سه‌، چهار و هفت‌ بخش‌ تقسیم‌ شد.&lt;ref&gt;ابن‌ ابی‌داوود، ص‌۱۳۲ـ۱۳۳.&lt;/ref&gt; پس‌ از حجاج‌، دیگران‌ به‌ پیروی‌ از شیوه او در تقسیم‌ قرآن‌، تقسیمات‌ دو، سه‌، چهار، پنج‌، شش‌، هفت‌، هشت‌، نه‌ و ده‌ جزئی‌ قرآن‌ را ابداع‌ کردند.&lt;ref&gt;همان‌، ص‌۱۳۳ـ۱۳۵، ۱۳۹ـ۱۴۴.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سده اول‌ هجری‌، در دوره [[حجاج بن یوسف|حجاج‌ بن‌ یوسف‌]] (متوفی‌ ۹۵)، قرآن‌ بر اساس‌ تعداد حروفش‌ به‌ دو، سه‌، چهار و هفت‌ بخش‌ تقسیم‌ شد.&lt;ref&gt;ابن‌ ابی‌داوود، <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌المصاحف‌، </ins>ص‌۱۳۲ـ۱۳۳.&lt;/ref&gt; پس‌ از حجاج‌، دیگران‌ به‌ پیروی‌ از شیوه او در تقسیم‌ قرآن‌، تقسیمات‌ دو، سه‌، چهار، پنج‌، شش‌، هفت‌، هشت‌، نه‌ و ده‌ جزئی‌ قرآن‌ را ابداع‌ کردند.&lt;ref&gt;همان‌، ص‌۱۳۳ـ۱۳۵، ۱۳۹ـ۱۴۴.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عبدالرحمان بن جوزی|ابن‌جوزی‌]]&lt;ref&gt;ص‌۲۵۹ـ۲۷۷.&lt;/ref&gt; تقسیمات‌ جزئی‌تری‌ را هم‌ ذکر کرده‌ است‌. ظاهراً غرض‌ اصلی‌ از همه این‌ تقسیمات‌، تعیین‌ مقداری‌ از قرآن‌ بوده‌ که‌ یک‌ مسلمان‌ باید روزانه‌ قرائت‌ کند.&lt;ref&gt;ابیاری‌، ج‌۱، ص‌۳۸۰.&lt;/ref&gt; [[ابن ندیم|ابن ندیم‌]]<del class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;ص‌۳۹.&lt;/ref&gt; </del>نام‌ برخی‌ کتابهایی‌ را که‌ در قرنهای‌ دوم‌ و سوم‌ هجری‌ در این‌ باره‌ تألیف‌ شده‌، آورده‌ است‌.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عبدالرحمان بن جوزی|ابن‌جوزی‌]]&lt;ref&gt;<ins class="diffchange diffchange-inline">فنون‌ الافنان‌ فی‌ عیون‌ علوم‌القرآن، </ins>ص‌۲۵۹ـ۲۷۷.&lt;/ref&gt; تقسیمات‌ جزئی‌تری‌ را هم‌ ذکر کرده‌ است‌. ظاهراً غرض‌ اصلی‌ از همه این‌ تقسیمات‌، تعیین‌ مقداری‌ از قرآن‌ بوده‌ که‌ یک‌ مسلمان‌ باید روزانه‌ قرائت‌ کند.&lt;ref&gt;ابیاری‌، <ins class="diffchange diffchange-inline">الموسوعة‌ القرآنیة، </ins>ج‌۱، ص‌۳۸۰.&lt;/ref&gt; [[ابن ندیم|ابن ندیم‌]] نام‌ برخی‌ کتابهایی‌ را که‌ در قرنهای‌ دوم‌ و سوم‌ هجری‌ در این‌ باره‌ تألیف‌ شده‌، آورده‌ است‌.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;الفهرست، ص‌۳۹.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعدها برای‌ سهولت‌ بیشتر، قاریان‌ و حافظان‌ تقسیم‌ سی‌ جزئی‌ قرآن‌ را بکار بستند. این‌ تقسیم‌ بنابر قول‌ ابن‌المنادی‌ (متوفی‌ ۳۳۶) مبتنی‌ بر تعداد حروف‌ <del class="diffchange diffchange-inline">بوده‌ </del>ولی‌ بعداً مردم‌ تقسیم‌بندی‌ شصت‌گانه‌ را بر مبنای‌ کلمات‌ ابداع‌ کردند. تقسیمات‌ دیگری‌ هم‌ که‌ از این‌ تقسیم‌بندی‌ شصت‌گانه‌ نشئت‌ گرفته‌ مبتنی‌ بر تعداد کلمات‌ است‌.&lt;ref&gt;سخاوی‌، ج‌۱، ص‌۳۷۷ـ۳۷۸.&lt;/ref&gt; در همگی‌ این‌ تقسیمات‌ از واژه جزء استفاده‌ شده‌ است‌.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعدها برای‌ سهولت‌ بیشتر، قاریان‌ و حافظان‌ تقسیم‌ سی‌ جزئی‌ قرآن‌ را بکار بستند. این‌ تقسیم‌ بنابر قول‌ ابن‌المنادی‌ (متوفی‌ ۳۳۶) مبتنی‌ بر تعداد حروف‌ <ins class="diffchange diffchange-inline">بوده‌، </ins>ولی‌ بعداً مردم‌ تقسیم‌بندی‌ شصت‌گانه‌ را بر مبنای‌ کلمات‌ ابداع‌ کردند. تقسیمات‌ دیگری‌ هم‌ که‌ از این‌ تقسیم‌بندی‌ شصت‌گانه‌ نشئت‌ گرفته‌ مبتنی‌ بر تعداد کلمات‌ است‌.&lt;ref&gt;سخاوی‌، <ins class="diffchange diffchange-inline">جمال‌القرّاء و کمال‌الاقراء، </ins>ج‌۱، ص‌۳۷۷ـ۳۷۸.&lt;/ref&gt; در همگی‌ این‌ تقسیمات‌ از واژه جزء استفاده‌ شده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روزگار ما، قرآن‌ را به‌ سی‌ قسمت‌ تقسیم‌ می‌کنند و به‌ هر قسمت‌ جزء می‌گویند. اندازه جزءها با یکدیگر مساوی‌ نیست‌، چه‌ این‌ تقسیم‌بندی‌ بر اساس‌ شماره کلمات‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. سخاوی‌&lt;ref&gt;ج‌۱، ص‌۳۵۴.&lt;/ref&gt; تقسیم‌ قرآن‌ را به‌ سی‌ جزء در اصل‌ مأخوذ از تقسیم‌ شصت‌ جزئی‌ قرآن‌ و مبتنی‌ بر تعداد کلمات‌ دانسته‌ و گفته‌ که‌ همین‌ امر موجب‌ تفاوت هایی‌ در اندازه جزءها شده‌ است‌. منشأ این‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌گانه‌ به‌ درستی‌ معلوم‌ نیست‌. کهن‌ترین‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ به‌ درخواست‌ [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی‌]]&lt;ref&gt;حک: ۱۳۶ـ۱۵۸.&lt;/ref&gt; و به‌ دست‌ ابوعثمان‌ عمرو بن‌ عُبَید (متوفی‌ ۱۴۴) صورت‌ گرفت‌.&lt;ref&gt;همان‌، ج‌۱، ص‌۳۷۸ـ۳۷۹.&lt;/ref&gt; این‌ تقسیم‌ در اصل‌ ۳۶۰ بخشی‌ بوده‌ و هر دوازده‌ بخش‌ آن‌ یک‌ جزء محسوب‌ می‌شود. سزگین‌&lt;ref&gt;ج‌۱، ص‌۵۹۷.&lt;/ref&gt; کتابی‌ با نام‌ «اجزاء ثلاث‌ مائة و ستون‌» را به‌ وی‌ نسبت‌ داده‌ که‌ شاهدی‌ بر این‌ امر است‌، چون‌ این‌ تقسیم‌بندی‌ با تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ کنونی‌ مطابق‌ است‌، جز در هفت‌ مورد که‌ اندک‌ اختلافی‌ دارد.&lt;ref&gt;رجوع کنید به همان‌، ج‌۱، ص‌۳۷۹ـ۴۱۵.&lt;/ref&gt; به‌ نظر می‌رسد که‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ فعلی‌ همان‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌گانه زمان‌ منصور باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در روزگار ما، قرآن‌ را به‌ سی‌ قسمت‌ تقسیم‌ می‌کنند و به‌ هر قسمت‌ جزء می‌گویند. اندازه جزءها با یکدیگر مساوی‌ نیست‌، چه‌ این‌ تقسیم‌بندی‌ بر اساس‌ شماره کلمات‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. سخاوی‌&lt;ref&gt;<ins class="diffchange diffchange-inline">جمال‌القرّاء و کمال‌الاقراء، </ins>ج‌۱، ص‌۳۵۴.&lt;/ref&gt; تقسیم‌ قرآن‌ را به‌ سی‌ جزء در اصل‌ مأخوذ از تقسیم‌ شصت‌ جزئی‌ قرآن‌ و مبتنی‌ بر تعداد کلمات‌ دانسته‌ و گفته‌ که‌ همین‌ امر موجب‌ تفاوت هایی‌ در اندازه جزءها شده‌ است‌. منشأ این‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌گانه‌ به‌ درستی‌ معلوم‌ نیست‌. کهن‌ترین‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ به‌ درخواست‌ [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی‌]]&lt;ref&gt;حک: ۱۳۶ـ۱۵۸.&lt;/ref&gt; و به‌ دست‌ ابوعثمان‌ عمرو بن‌ عُبَید (متوفی‌ ۱۴۴) صورت‌ گرفت‌.&lt;ref&gt;همان‌، ج‌۱، ص‌۳۷۸ـ۳۷۹.&lt;/ref&gt; این‌ تقسیم‌ در اصل‌ ۳۶۰ بخشی‌ بوده‌ و هر دوازده‌ بخش‌ آن‌ یک‌ جزء محسوب‌ می‌شود. <ins class="diffchange diffchange-inline">فؤاد </ins>سزگین‌&lt;ref&gt;<ins class="diffchange diffchange-inline">Leiden، </ins>ج‌۱، ص‌۵۹۷.&lt;/ref&gt; کتابی‌ با نام‌ «اجزاء ثلاث‌ مائة و ستون‌» را به‌ وی‌ نسبت‌ داده‌ که‌ شاهدی‌ بر این‌ امر است‌، چون‌ این‌ تقسیم‌بندی‌ با تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ کنونی‌ مطابق‌ است‌، جز در هفت‌ مورد که‌ اندک‌ اختلافی‌ دارد.&lt;ref&gt;رجوع کنید به همان‌، ج‌۱، ص‌۳۷۹ـ۴۱۵.&lt;/ref&gt; به‌ نظر می‌رسد که‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌ جزئی‌ فعلی‌ همان‌ تقسیم‌بندی‌ سی‌گانه زمان‌ منصور باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد ۱۰، ذیل مدخل &quot;جزء&quot; از حمیدرضا مستفید و ابوالفضل‌ والازاده‌.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد ۱۰، ذیل مدخل &quot;جزء&quot; از حمیدرضا مستفید و ابوالفضل‌ والازاده‌.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مطالب مرتبط ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[تقسیمات قرآن]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مطالب مرتبط==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حزب (از تقسیمات قرآن)|حزب (قرآن)]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[تقسیمات قرآن]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[حزب (از تقسیمات قرآن)|حزب (قرآن)]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td></tr> </table> Tue, 13 Oct 2026 05:38:30 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B2%D8%A1_(%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%A1&diff=169904&oldid=41711 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%D8%A1&diff=169904&oldid=41711 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2" >سطر ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزء در لغت به معنای بخشی از کل است و بسته به جایی که به کار می رود می تواند منظور از آن یکی از موارد زیر باشد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزء در لغت به معنای بخشی از کل است و بسته به جایی که به کار می رود می تواند منظور از آن یکی از موارد زیر باشد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">1. </del>[[جزء (قرآن)]]‌: نوعی‌ تقسیم‌بندی‌ قرآن‌ كریم‌</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[جزء (قرآن)]]‌: نوعی‌ تقسیم‌بندی‌ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>قرآن‌ كریم‌<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[جزء (حدیث)]]: گونه‌ای‌ از <ins class="diffchange diffchange-inline">كتاب‌های‌ [[حدیث|</ins>حدیثی‌<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">2. </del>[[جزء (حدیث)]]: گونه‌ای‌ از <del class="diffchange diffchange-inline">كتابهای‌ </del>حدیثی‌</div></td><td colspan="2"> </td></tr> </table> Tue, 13 Oct 2026 05:10:49 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B2%D8%A1 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B1%D8%AD_%D9%88_%D8%AA%D8%B9%D8%AF%DB%8C%D9%84&diff=169903&oldid=138631 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%B1%D8%AD_%D9%88_%D8%AA%D8%B9%D8%AF%DB%8C%D9%84&diff=169903&oldid=138631 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">«جرح </del>و تعدیل» یکی از اصطلاحات [[حدیث|حدیثی]] در مورد تعیین وثاقت یا عدم وثاقت راویان اخبار است. «جرح» به معنای بیان کلماتی در مورد شخص است که موجب عدم وثوق به روایت اوست؛ در مقابل آن، «تعدیل» قرار دارد که به معنی موثّق و عادل دانستن راوی حدیث <del class="diffchange diffchange-inline">می باشد</del>.   </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«جَرح </ins>و تعدیل»<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>یکی از اصطلاحات [[حدیث|حدیثی]] در مورد تعیین وثاقت یا عدم وثاقت راویان اخبار است. «جرح» به معنای بیان کلماتی در مورد شخص است که موجب عدم وثوق به روایت اوست؛ در مقابل آن، «تعدیل» قرار دارد که به معنی موثّق و عادل دانستن راوی حدیث <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌باشد</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم جرح و تعدیل ==  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم جرح و تعدیل==  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جرح» در لغت یعنی عیب کردن و نقصان وارد آوردن به کسی است. و در اصطلاح [[فقها]]، اظهار کردن [[فسق]] شاهد باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جرح» در لغت یعنی عیب کردن و نقصان وارد آوردن به کسی است. و در اصطلاح [[فقها]]، اظهار کردن [[فسق]] شاهد باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و کسى را «مجروح» گویند که اعتبارى به قول و فعل او نباشد، از جهت سهل انگارى و مسامحه در انجام [[احکام]].</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و کسى را «مجروح» گویند که اعتبارى به قول و فعل او نباشد، از جهت سهل انگارى و مسامحه در انجام [[احکام]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصطلاح [[حدیث]] گویند: راوى باید «مجروح» <del class="diffchange diffchange-inline">نباشد </del>یعنى کلماتى که جرح است در باره وى گفته نشده باشد و بلکه باید در باره او کلماتى که مدح است گفته شده باشد.&lt;ref&gt; معالم، ص۲۰۵؛ قوانین، ص۴۷۵؛ درایه، ص ۹۳. &lt;/ref&gt; در مقابل «جرح»، «تعدیل» قرار دارد که به معنی موثق و عادل دانستن راوی حدیث می باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصطلاح [[<ins class="diffchange diffchange-inline">علوم </ins>حدیث]] گویند: راوى باید «مجروح» <ins class="diffchange diffchange-inline">نباشد، </ins>یعنى کلماتى که جرح است در باره وى گفته نشده باشد و بلکه باید در باره او کلماتى که مدح است گفته شده باشد.&lt;ref&gt; معالم، ص۲۰۵؛ قوانین، ص۴۷۵؛ درایه، ص ۹۳. &lt;/ref&gt; در مقابل «جرح»، «تعدیل» قرار دارد که به معنی موثق و عادل دانستن راوی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>حدیث<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>می باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصول رشاد در مورد جرح و تعدیل آمده است: «هرگاه راوى مشتهر به [[تقوا|تقوى]] و یا متهم به [[فساد]] اخلاق باشد، همین اشتهار براى قبول یا <del class="diffchange diffchange-inline">رد </del>روایت وى کافى است؛ ولى اگر خصوصیات اخلاقى وى بر اهل حدیث مجهول <del class="diffchange diffchange-inline">باشد </del>در این صورت از عدول مطلعین در باره وى اختبار مى شود، چنانچه مطلعین وى را تعدیل <del class="diffchange diffchange-inline">کردند </del>حدیثش مقبول و اگر جرح کردند مطرود مى گردد.»</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اصول رشاد در مورد جرح و تعدیل آمده است: «هرگاه راوى مشتهر به [[تقوا|تقوى]] و یا متهم به [[فساد]] <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اخلاق<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>باشد، همین اشتهار براى قبول یا <ins class="diffchange diffchange-inline">ردّ </ins>روایت وى کافى است؛ ولى اگر خصوصیات اخلاقى وى بر اهل حدیث مجهول <ins class="diffchange diffchange-inline">باشد، </ins>در این صورت از عدول مطلعین در باره وى اختبار مى شود، چنانچه مطلعین وى را تعدیل <ins class="diffchange diffchange-inline">کردند، </ins>حدیثش مقبول و اگر جرح کردند مطرود مى گردد.»</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شرایط جرح و تعدیل==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شرایط جرح و تعدیل==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در «جرح و تعدیل» لازم است که «جارح»&lt;ref&gt; کسی که دیگری را جرح کند و به او عیبی را نسبت دهد.  &lt;/ref&gt; و <del class="diffchange diffchange-inline">«مُزَکى»</del>&lt;ref&gt; کسی که راوی را تعدیل کند و او را موثق بداند. &lt;/ref&gt; عادل و مطلع بر احوال رجال خبر باشند و از حیث تعداد هم لااقل دو نفر باشند، چرا که تعدیل و یا جرح مانند تزکیه «شاهد» (گواه) است و همانطور که در تزکیه شاهد، تعدد مُزَکى لازم <del class="diffchange diffchange-inline">است </del>همینطور در تعدیل راوى و یا جرح وى نیز تعدد معدّل و جارح لازم مى باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در «جرح و تعدیل» لازم است که «جارح»&lt;ref&gt; کسی که دیگری را جرح کند و به او عیبی را نسبت دهد.  &lt;/ref&gt; و <ins class="diffchange diffchange-inline">«مُزَکّى»</ins>&lt;ref&gt; کسی که راوی را تعدیل کند و او را موثق بداند. &lt;/ref&gt; عادل و مطلع بر احوال رجال خبر باشند و از حیث تعداد هم لااقل دو نفر باشند، چرا که تعدیل و یا جرح مانند تزکیه «شاهد» (گواه) است و همانطور که در تزکیه شاهد، تعدد مُزَکى لازم <ins class="diffchange diffchange-inline">است، </ins>همینطور در تعدیل راوى و یا جرح وى نیز تعدد معدّل و جارح لازم مى باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جرح و تعدیل باید <del class="diffchange diffchange-inline">مدلل </del>و مقرون به ذکر سبب <del class="diffchange diffchange-inline">باشد </del>یعنى موجبات [[عدالت]] و یا ضعف راوى در آنها صریحاً قید گردد، بنابر این تعدیل مطلق و یا جرح بدون ذکر سبب مؤثر نخواهد بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جرح و تعدیل باید <ins class="diffchange diffchange-inline">مدلّل </ins>و مقرون به ذکر سبب <ins class="diffchange diffchange-inline">باشد، </ins>یعنى موجبات [[عدالت]] و یا ضعف راوى در آنها صریحاً قید گردد، بنابر این تعدیل مطلق و یا جرح بدون ذکر سبب مؤثر نخواهد بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرگاه یکى از رواة را عدّه اى جرح و عده اى دیگر تعدیل نمایند، در این صورت قول جارحین مقدم مى شود، چه آنکه قول <del class="diffchange diffchange-inline">معدل </del>معمولا مبتنى بر عدم مشاهده عمل خلاف از راوى مزبور است؛ لکن قول جارح مبتنى بر مشاهده خلاف از وى مى باشد، پس قول دوم که مبتنى بر حس و مشاهده است مقدم خواهد بود.&lt;ref&gt; اصول رشاد، ۲۱۲. &lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرگاه یکى از رواة را عدّه اى جرح و عده اى دیگر تعدیل نمایند، در این صورت قول جارحین مقدم مى شود، چه آنکه قول <ins class="diffchange diffchange-inline">معدّل </ins>معمولا مبتنى بر عدم مشاهده عمل خلاف از راوى مزبور است؛ لکن قول جارح مبتنى بر مشاهده خلاف از وى مى باشد، پس قول دوم که مبتنى بر حس و مشاهده است مقدم خواهد بود.&lt;ref&gt; اصول رشاد، ۲۱۲. &lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==الفاظ جرح و تعدیل==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==الفاظ جرح و تعدیل==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رجالیان برای نشان دادن [[عدالت]] یا وثاقت راویان از الفاظی خاص استفاده می‌کنند که به آنها الفاظ تعدیل و توثیق می‌گویند. <del class="diffchange diffchange-inline">چنان که </del>برای نشان دادن ضعف اعتقادی یا [[اخلاق|اخلاقی]] راویان از الفاظی خاص بهره می‌گیرند که به آن‌ها الفاظ جرح گفته می‌شود<del class="diffchange diffchange-inline">. در این‌جا این الفاظ را به طرز جداگانه ذکر می‌کنیم</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رجالیان برای نشان دادن [[عدالت]] یا وثاقت راویان از الفاظی خاص استفاده می‌کنند که به آنها الفاظ تعدیل و توثیق می‌گویند. <ins class="diffchange diffchange-inline">هچنانکه </ins>برای نشان دادن ضعف اعتقادی یا [[اخلاق|اخلاقی]] راویان از الفاظی خاص بهره می‌گیرند که به آن‌ها الفاظ جرح گفته می‌شود.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الفاظ جرح:'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الفاظ جرح:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از این الفاظ به حوزه اخلاق راوی ناظر بوده و به صراحت، عدالت او را نفی کرده و [[فسق]] و [[دروغ]] را به او نسبت می‌دهد؛ نظیر فاسق، شارب الخمر، کذاب، <del class="diffchange diffchange-inline">وضاع </del>الحدیث، یختلق الحدیث کذبا (از روی دروغ حدیث می‌سازد)، یا الفاظی نظیر لیس بعادل، لیس بصادق، که به صورت <del class="diffchange diffchange-inline">سلبی </del>عدالت و وثاقت راوی را نفی می‌کند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از این الفاظ به حوزه اخلاق راوی ناظر بوده و به صراحت، عدالت او را نفی کرده و [[فسق]] و [[دروغ]] را به او نسبت می‌دهد؛ نظیر فاسق، شارب الخمر، کذاب، <ins class="diffchange diffchange-inline">وضّاع </ins>الحدیث، یختلق الحدیث کذبا (از روی دروغ حدیث می‌سازد)، یا الفاظی نظیر لیس بعادل، لیس بصادق، که به صورت <ins class="diffchange diffchange-inline">سلبی، </ins>عدالت و وثاقت راوی را نفی می‌کند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از الفاظ جرح ناظر به حوزه عقیده راوی بوده و برخورداری او از عقیده صحیح، یعنی [[امامیه]] اثناعشری بودن را نفی می‌کند؛ نظیر [[غلو|غال]]، [[ناصبی]]، فاسد العقیده.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی از الفاظ جرح ناظر به حوزه عقیده راوی بوده و برخورداری او از عقیده صحیح، یعنی [[امامیه]] اثناعشری بودن را نفی می‌کند؛ نظیر [[غلو|غال]]، [[ناصبی]]، فاسد العقیده.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی دیگر از الفاظ جرح بی‌آنکه مستقیماً به <del class="diffchange diffchange-inline">اخلاق، </del>یا عقیده او مربوط باشد، به شخصیت حدیثی راوی پرداخته و او را فاقد صلاحیت لازم برای نقل حدیث معرفی می‌کند؛ نظیر <del class="diffchange diffchange-inline">ضعیف </del>که نزد قدماء به اشخاصی اطلاق می‌شد که دارای کمی حافظه بودند.&lt;ref&gt;آشنایی با علوم حدیث, علی نصیری&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*برخی دیگر از الفاظ جرح بی‌آنکه مستقیماً به <ins class="diffchange diffchange-inline">اخلاق </ins>یا عقیده او مربوط باشد، به شخصیت حدیثی راوی پرداخته و او را فاقد صلاحیت لازم برای نقل حدیث معرفی می‌کند؛ نظیر <ins class="diffchange diffchange-inline">ضعیف، </ins>که نزد قدماء به اشخاصی اطلاق می‌شد که دارای کمی حافظه بودند.&lt;ref&gt;آشنایی با علوم حدیث, علی نصیری&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الفاظ تعدیل:'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الفاظ تعدیل:'''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از الفاظ تعدیل <del class="diffchange diffchange-inline">عبارتد </del>از: عدل، <del class="diffchange diffchange-inline">امامی، </del>ضابط، ثقه، <del class="diffchange diffchange-inline">ثقه </del>فی الحدیث، حجت، عین، وجه.&lt;ref&gt;آشنایی با علوم حدیث, علی نصیری&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">همچنین </ins>برخی از الفاظ تعدیل <ins class="diffchange diffchange-inline">عبارتند </ins>از: عدل، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[امامیه|امامی]]، </ins>ضابط، ثقه، <ins class="diffchange diffchange-inline">ثقة </ins>فی الحدیث، حجت، عین، وجه.&lt;ref&gt;آشنایی با علوم حدیث, علی نصیری&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table> Tue, 13 Oct 2026 05:09:05 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%B1%D8%AD_%D9%88_%D8%AA%D8%B9%D8%AF%DB%8C%D9%84 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=169902&oldid=146783 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=169902&oldid=146783 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C&amp;diff=169902&amp;oldid=146783">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 18:51:20 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA&diff=169901&oldid=169447 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA&diff=169901&oldid=169447 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«اهل سنّت»''' یکی از دو فرقه بزرگ [[اسلام|اسلامی]] است که اکثریت مسلمانان را در بر می‌گیرد. اهل سنت بر خلاف «[[شیعه]]» معتقدند که [[پیامبر اسلام]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>پس از خود جانشینی تعیین ننموده‌ است، بلکه خود مردم می‌توانند با تشکیل شورا، [[خلیفه]] پیامبر را انتخاب نمایند. [[اهل حدیث]]، [[اشاعره|اشاعره]] و [[ماتریدیه]] از مذاهب اعتقادی اهل سنت، و [[مالکی|مالکی]]، [[حنفی|حنفی]]، [[شافعی|شافعی]] و [[حنبلی|حنبلی]]، از مذاهب فقهی این فرقه به شمار می‌روند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«اهل سنّت»''' یکی از دو فرقه بزرگ [[اسلام|اسلامی]] است که اکثریت مسلمانان را در بر می‌گیرد. اهل سنت بر خلاف «[[شیعه]]» معتقدند که [[پیامبر اسلام]] <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله، </ins>پس از خود جانشینی تعیین ننموده‌ است، بلکه خود مردم می‌توانند با تشکیل شورا، [[خلیفه]] پیامبر را انتخاب نمایند. [[اهل حدیث]]، [[اشاعره|اشاعره]] و [[ماتریدیه]] از مذاهب اعتقادی اهل سنت، و [[مالکی|مالکی]]، [[حنفی|حنفی]]، [[شافعی|شافعی]] و [[حنبلی|حنبلی]]، از مذاهب فقهی این فرقه به شمار می‌روند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم‌شناسی==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم‌شناسی==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اعتقاد اهل سنت در مسئله خلافت==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اعتقاد اهل سنت در مسئله خلافت==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهل‌سنت معتقدند که دربارهٔ [[امامت]] و [[خلافت]]، نصی از کتاب و سنت وارد نشده است و [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله پس از خود جانشینی تعیین ننموده‌ است؛ بنابراین مردم بعد از پیامبر می توانند با تشکیل شورا جانشین و [[خلیفه]] پیامبر را انتخاب نمایند. در مقابل، [[شیعه|شیعیان]] معتقدند پیامبر اکرم جامعه اسلامی را بدون تعیین رهبر رها نکرده است و بعد از خود [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی طالب]] علیه‌السلام را به فرمان خدا به عنوان خلیفه برگزیده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهل‌سنت معتقدند که دربارهٔ [[امامت]] و [[خلافت]]، نصی از کتاب و سنت وارد نشده است و [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله پس از خود جانشینی تعیین ننموده‌ است؛ بنابراین مردم بعد از پیامبر <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>می توانند با تشکیل شورا جانشین و [[خلیفه]] پیامبر <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>را انتخاب نمایند. در مقابل، [[شیعه|شیعیان]] معتقدند پیامبر اکرم <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>جامعه اسلامی را بدون تعیین رهبر رها نکرده است و بعد از خود [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی طالب]] علیه‌السلام را به فرمان خدا به عنوان خلیفه برگزیده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این‌رو پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] صلی الله علیه وآله، نخست با تشکیل شورا در [[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]]، طبق سنت شورا و [[بیعت]]، [[ابوبکر]] را که از [[صحابه]] بود، برای خلافت بعد از [[رسول خدا]] انتخاب کردند. البته ابوبکر برای جانشینی بعد از خود، به این مبنا عمل نکرد و [[عمر بن خطاب|عمر بن خطاب]] را به جانشینی خود انتخاب برگزید. عمر نیز بعد از ابوبکر به هیچکدام از این دو روش عمل نکرد و [[شورای شش نفره خلافت|شورایی شش نفره]] تشکیل داد تا یکی را از میان خود به خلافت انتخاب نمایند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این‌رو پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] صلی الله علیه وآله، نخست با تشکیل شورا در [[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]]، طبق سنت شورا و [[بیعت]]، [[ابوبکر]] را که از [[صحابه]] بود، برای خلافت بعد از [[رسول خدا]] انتخاب کردند. البته ابوبکر برای جانشینی بعد از خود، به این مبنا عمل نکرد و [[عمر بن خطاب|عمر بن خطاب]] را به جانشینی خود انتخاب برگزید. عمر نیز بعد از ابوبکر به هیچکدام از این دو روش عمل نکرد و [[شورای شش نفره خلافت|شورایی شش نفره]] تشکیل داد تا یکی را از میان خود به خلافت انتخاب نمایند.</div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 18:01:57 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=169900&oldid=159067 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=169900&oldid=159067 <p>‏<span dir="auto"><span class="autocomment">آثار و تألیفات</span></span></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C&amp;diff=169900&amp;oldid=159067">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 17:58:28 GMT Kamal https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AF%D8%AB&diff=169898&oldid=160207 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AF%D8%AB&diff=169898&oldid=160207 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[نثر طوبی]]: دائرة المعارف لغات قرآن کریم}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[نثر طوبی]]: دائرة المعارف لغات قرآن کریم}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جدث»''' به معنی <del class="diffchange diffchange-inline">گور </del>است و جمع آن «أجداث» در [[قرآن|قرآن کریم]] استعمال شده است:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جدث»''' به معنی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[قبر]] </ins>است و جمع آن «أجداث» در [[قرآن|قرآن کریم]] استعمال شده است:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن قرآن|«... فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ}}&lt;ref&gt;[[آیه 51 سوره یس|سوره <del class="diffchange diffchange-inline">یس،آیه </del>۵۱.]]&lt;/ref&gt;؛...آنها از گورها سوی پروردگار خود می روند».  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متن قرآن|«... فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ}}&lt;ref&gt;[[آیه 51 سوره یس|سوره <ins class="diffchange diffchange-inline">یس، آیه </ins>۵۱.]]&lt;/ref&gt;؛...آنها از گورها سوی پروردگار خود می روند».  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باید بیرون آمدن از <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>قبر<del class="diffchange diffchange-inline">]] </del>را کنایه از زنده شدن در [[آخرت]] <del class="diffchange diffchange-inline">دانست </del>نه آنکه حقیقتاً مردگان تا آن زمان در قبر می مانند، چون هیچکس تا آخر این جهان در قبر نخواهد <del class="diffchange diffchange-inline">ماند </del>مگر اندک. هر سال میلیونها مردم هندو را می سوزانند و خاکسترشان را در رود گنگ پراکنده می سازند و هزاران تن دفن نمی شوند و در دریا می میرند و ماهیان می خورند یا گرگان و کرکسان صحرا و هزاران قبرستان را زیر و رو می کنند و استخوانها را از قبور بیرون می ریزند. پس بیرون آمدن از قبر کنایه <del class="diffchange diffchange-inline">است </del>مانند آنکه گویند فلان را بر تخت <del class="diffchange diffchange-inline">نشاندند </del>یعنی پادشاهی دادند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باید بیرون آمدن از قبر را کنایه از زنده شدن در [[آخرت]] <ins class="diffchange diffchange-inline">دانست، </ins>نه آنکه حقیقتاً مردگان تا آن زمان در قبر می مانند، چون هیچکس تا آخر این جهان در قبر نخواهد <ins class="diffchange diffchange-inline">ماند، </ins>مگر اندک. هر سال میلیونها مردم هندو را می سوزانند و خاکسترشان را در رود گنگ پراکنده می سازند و هزاران تن <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>دفن<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>نمی شوند و در دریا می میرند و ماهیان می خورند یا گرگان و کرکسان صحرا و هزاران قبرستان را زیر و رو می کنند و استخوانها را از قبور بیرون می ریزند. پس بیرون آمدن از قبر کنایه <ins class="diffchange diffchange-inline">است، </ins>مانند آنکه گویند<ins class="diffchange diffchange-inline">: </ins>فلان را بر تخت <ins class="diffchange diffchange-inline">نشاندند؛ </ins>یعنی پادشاهی دادند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و این مضمون در [[سوره القمر]] <del class="diffchange diffchange-inline">آیه ۷ </del>نیز آمده است: {{متن قرآن|«خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌ}}&lt;ref&gt;[[آیه 7 سوره قمر|سوره <del class="diffchange diffchange-inline">قمر،آیه </del>۷.]]&lt;/ref&gt;<del class="diffchange diffchange-inline">؛ </del>در حالی که دیدگانشان [از شدت ترس] فرو افتاده، همچون ملخ های پراکنده از گورها بیرون <del class="diffchange diffchange-inline">آیند». </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و این مضمون در <ins class="diffchange diffchange-inline">آیه ۷ </ins>[[سوره القمر]] نیز آمده است: {{متن قرآن|«خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌ}}<ins class="diffchange diffchange-inline">»؛</ins>&lt;ref&gt;[[آیه 7 سوره قمر|سوره <ins class="diffchange diffchange-inline">قمر، آیه </ins>۷.]]&lt;/ref&gt; در حالی که دیدگانشان [از شدت ترس] فرو افتاده، همچون ملخ های پراکنده از گورها بیرون <ins class="diffchange diffchange-inline">آیند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">از این [[تأویل]] عجب نباید داشت زیرا که گاه امری که برای اندکی از مردم اتفاق می افتد به همه نسبت می دهند، چنانکه گویند عرب شاعرند و یونانیان حکیم</del>.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از این [[تأویل]] عجب نباید داشت، زیرا که گاه امری که برای اندکی از مردم اتفاق می افتد به همه نسبت می دهند، چنانکه گویند عرب شاعرند و یونانیان حکیم.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==پانویس==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[نثر طوبی]]، علامه شعرانی، ج۱، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۱۲۶</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نثر طوبی]]، علامه شعرانی، ج۱، <del class="diffchange diffchange-inline">ص ۱۲۶</del>.</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{قرآن}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:واژگان قرآنی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:واژگان قرآنی]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:معاد]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:معاد]]</div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 13:43:58 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%AF%D8%AB https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1&diff=169897&oldid=138627 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1&diff=169897&oldid=138627 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=169897&amp;oldid=138627">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 13:32:20 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AD%DB%8C%D9%85&diff=169896&oldid=160208 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%AD%DB%8C%D9%85&diff=169896&oldid=160208 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{خوب}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَحیم»''' در برابر «[[بهشت|جنّت]]<del class="diffchange diffchange-inline">»، </del>از واژگان [[قرآن|قرآنی]] و یکی از <del class="diffchange diffchange-inline">نامهای </del>«[[دوزخ]]» است. بر اساس برخی روایات، جحیم نام طبقه‌ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَحیم»''' در برابر «[[بهشت|جنّت]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» و به معناى آتش بزرگ، </ins>از واژگان [[قرآن|قرآنی]] و یکی از <ins class="diffchange diffchange-inline">نام‌های </ins>«[[دوزخ]]» است. بر اساس برخی روایات، جحیم نام طبقه‌ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">واژه شناسى </del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">واژه‌شناسى</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه «جَحیم» در <del class="diffchange diffchange-inline">لغت به معناى آتشى </del>است که به شدت برافروخته شده باشد. [[خلیل بن احمد فراهیدی|خلیل بن احمد]] در این باره مى گوید: «الجحیم: النار الشدید التأجّج والالتهاب؛ و جاحم الحرب: شدّة القتل فى معرکتها».&lt;ref&gt;فراهیدی، العین: ج۳، ص۸۷.&lt;/ref&gt; جحیم، آتش تند، شعله ور و سرکش است. جاحم الحرب به معناى کشتار هولناک در جنگ است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه «جَحیم» در <ins class="diffchange diffchange-inline">لغتى </ins>است که به شدت برافروخته شده باشد. [[خلیل بن احمد فراهیدی|خلیل بن احمد]] در این باره مى گوید: «الجحیم: النار الشدید التأجّج والالتهاب؛ و جاحم الحرب: شدّة القتل فى معرکتها».&lt;ref&gt;فراهیدی، العین: ج۳، ص۸۷.&lt;/ref&gt; جحیم، آتش تند، شعله ور و سرکش است. جاحم الحرب به معناى کشتار هولناک در جنگ است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما جوهرى در تبیین واژه «جحیم» می گوید: «الجحیم؛ اسم <del class="diffchange diffchange-inline">من </del>اسماء النار و کلّ نارٍ عظیمة فی <del class="diffchange diffchange-inline">مهواة </del>فهی جحیم، من قوله تعالى: {{متن قرآن|<del class="diffchange diffchange-inline">«قَالُوا </del>ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ}}&lt;ref&gt;[[آیه 97 سوره صافات|سوره <del class="diffchange diffchange-inline">صافات،آیه </del>۹۷.]]&lt;/ref&gt;<del class="diffchange diffchange-inline">؛ گفتند: برای او بنایی بسازید [که گنجایش آتش فراوانی داشته باشد] پس او را در آتش شعله‌ور بیندازید». </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">الجاحم؛ </del>المکان الشدید الحرّ». جحیم از نامهاى آتش است و هر آتش زیاد داخل گودال را جحیم گویند که برگرفته از این سخن خداوند است. گفتند: «براى او خانه اى بسازید و او را در آتشى بزرگ بیندازید. جاحم، جاى بسیار داغ است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما جوهرى <ins class="diffchange diffchange-inline">در «[[الصحاح (کتاب)|الصحاح]]» </ins>در تبیین واژه «جحیم» می گوید: «الجحیم؛ اسم <ins class="diffchange diffchange-inline">مِن </ins>اسماء النار و کلّ نارٍ عظیمة فی <ins class="diffchange diffchange-inline">مَهْواةٍ‌ </ins>فهی جحیم، من قوله تعالى: {{متن قرآن|<ins class="diffchange diffchange-inline">قَالُوا </ins>ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ}}&lt;ref <ins class="diffchange diffchange-inline">name=&quot;:0&quot;</ins>&gt;[[آیه 97 سوره صافات|سوره <ins class="diffchange diffchange-inline">صافات، آیه </ins>۹۷.]]&lt;/ref&gt; و <ins class="diffchange diffchange-inline">الجاحم </ins>المکان الشدید الحرّ». جحیم از نامهاى آتش است و هر آتش زیاد داخل گودال را جحیم گویند که برگرفته از این سخن خداوند است. گفتند: «براى او خانه اى بسازید و او را در آتشى بزرگ بیندازید. جاحم، جاى بسیار داغ است.<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">و صاحب «[[القاموس المحیط (کتاب)|القاموس المحیط]]» گويد: هر آتش شديد الاشتعال و هر آتشی كه بعض آن بالاى بعضى است و هر آتش بزرگی كه در گودال بزرگى است و مكان بسيار گرم. ناگفته نماند که جحيم از نامهاى آتش [[آخرت]] است و قهرا بواسطۀ بزرگى و كثرت اشتعال «جحيم» نام گرفته و ممكن است آنرا بمعنى مكان بسيار گرم بدانيم چنانكه قاموس گفته است؛ در اين صورت نام «[[جهنّم]]» است.&lt;ref&gt;قاموس قرآن، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲، ص۱۹.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر مى رسد همان طور که بسیارى از واژه شناسان گفته اند،&lt;ref&gt;ر.ک: العین، ج۳، ص۸۷؛ النهایة، ج۱، ص۲۴۱؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۸۴؛ القاموس المحیط، ج۴، ص۸۷.&lt;/ref&gt; اصل در معناى «جحیم» همان معناى اوّل یعنى آتشى است که به شدت برافروخته شده و آنچه جوهرى در معناى آن آورده، یکى از مصادیق آن است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر مى رسد همان طور که بسیارى از واژه شناسان گفته اند،&lt;ref&gt;ر.ک: العین، ج۳، ص۸۷؛ النهایة، ج۱، ص۲۴۱؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۸۴؛ القاموس المحیط، ج۴، ص۸۷.&lt;/ref&gt; اصل در معناى «جحیم» همان معناى اوّل یعنى آتشى است که به شدت برافروخته شده و آنچه جوهرى در معناى آن آورده، یکى از مصادیق آن است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جحیم در قرآن و روایات==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جحیم در قرآن و روایات==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[قرآن کریم]] واژه «جحیم» ۲۶ بار تکرار شده که ۲۵ بار در آتش [[جهنم|دوزخ]] و یک بار در آتشى که [[نمرود]] افروخت و [[حضرت ابراهیم]] علیه السلام را در آن افکند، بکار رفته است. در [[حدیث|احادیث]] نیز این واژه، مکرّر در معناى آتش دوزخ بکار رفته است. بنابراین قرآن و حدیث این واژه را در معناى لغوى آن بکار برده اند. براساس برخی روایات، جحیم نام طبقه ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۷۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[قرآن کریم]] واژه «جحیم» ۲۶ بار تکرار شده که ۲۵ بار در <ins class="diffchange diffchange-inline">مورد </ins>آتش [[جهنم|دوزخ]] <ins class="diffchange diffchange-inline">آمده، مانند: «وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِی جَحِيمٍ»&lt;ref&gt;[[آیه 14 سوره انفطار|سوره انفطار، آیه ۱۴]].&lt;/ref&gt; </ins>و یک بار در آتشى که [[نمرود]] افروخت و [[حضرت ابراهیم]] علیه السلام را در آن افکند، بکار رفته است<ins class="diffchange diffchange-inline">: {{متن قرآن|«قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ}}</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[حدیث|احادیث]] نیز این واژه، مکرّر در معناى آتش دوزخ بکار رفته است. بنابراین قرآن و حدیث این واژه را در معناى لغوى آن بکار برده اند. براساس برخی روایات، جحیم نام طبقه ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.&lt;ref&gt;تفسیر قمی، ج۱، ص۳۷۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرآن کریم از چند گروه به عنوان گرفتاران [[عذاب]] جحیم یاد کرده است که عبارت‌اند از کافران و تکذیب گران آیات خدا، مشرکان و بت پرستان، کسانی که برای محو آیات خدا تلاش می‌کنند، گمراهان، ظالمان، منکران [[معاد]] و [[قیامت]]، گناهکاران، [[اصحاب شِمال]]، طغیانگران و دنیاطلبان و فاجران و بدکاران.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قرآن کریم از چند گروه به عنوان گرفتاران [[عذاب]] جحیم یاد کرده است که عبارت‌اند از کافران و تکذیب گران آیات خدا، مشرکان و بت پرستان، کسانی که برای محو آیات خدا تلاش می‌کنند، گمراهان، ظالمان، منکران [[معاد]] و [[قیامت]]، گناهکاران، [[اصحاب شِمال]]، طغیانگران و دنیاطلبان و فاجران و بدکاران.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19" >سطر ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&quot;بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث&quot;، محمد محمدی <del class="diffchange diffchange-inline">ری شهری، </del>ج۲، ص۴۹، در دسترس <del class="diffchange diffchange-inline">در </del>[http://lib.qhu.ac.ir/n2021-e25195-p49.html پایگاه <del class="diffchange diffchange-inline">اطلاع رسانی </del>حدیث شیعه].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، برگرفته از مقاله &quot;جحیم&quot;.     </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&quot;بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث&quot;، محمد محمدی <ins class="diffchange diffchange-inline">ری‌شهری، </ins>ج۲، ص۴۹، در دسترس<ins class="diffchange diffchange-inline">: </ins>[http://lib.qhu.ac.ir/n2021-e25195-p49.html پایگاه <ins class="diffchange diffchange-inline">اطلاع‌رسانی </ins>حدیث شیعه].</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، برگرفته از مقاله &quot;جحیم&quot;<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[[قاموس قرآن (کتاب)|قاموس قرآن]]، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: واژگان قرآنی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: واژگان قرآنی]]</div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 12:38:39 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%AD%DB%8C%D9%85 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%86&diff=169895&oldid=141693 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%86&diff=169895&oldid=141693 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متوسط}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متوسط}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">یکی از رذایل اخلاقی که ناشی از تفریط در قوه‌ی [[غضب]] است، </del>'''<del class="diffchange diffchange-inline">جُبن</del>''' <del class="diffchange diffchange-inline">(ترس) می باشد،</del>&lt;ref&gt; مراد از آن، ترس نامعقول است نه معقول.&lt;/ref&gt; که <del class="diffchange diffchange-inline">عبارت است </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">این که </del>در مواردى که <del class="diffchange diffchange-inline">مثلا اولى </del>انتقام است، هیچ جنبشى و حرکتى نکند. قوه غضب در همه موجود است، ولى در بعضى از افراد ضعف و نقص مى‌یابد و در آنها جُبن پدیدار مى‌گردد.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins class="diffchange diffchange-inline">«جُبن»</ins>''' <ins class="diffchange diffchange-inline">به معنای ترس،</ins>&lt;ref&gt; مراد از آن، ترس نامعقول است نه معقول.&lt;/ref&gt; <ins class="diffchange diffchange-inline">یکی از رذایل [[اخلاق|اخلاقی]] می‌باشد </ins>که <ins class="diffchange diffchange-inline">ناشی </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">تفریط در قوه‌ی [[غضب]] است؛ مثلا </ins>در مواردى که انتقام <ins class="diffchange diffchange-inline">اُولى </ins>است، هیچ جنبشى و حرکتى نکند. قوه غضب در همه موجود است، ولى در بعضى از افراد ضعف و نقص <ins class="diffchange diffchange-inline">راه </ins>مى‌یابد و در آنها جُبن پدیدار مى‌گردد.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زیان <del class="diffchange diffchange-inline">ترس </del>و علاج آن ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زیان <ins class="diffchange diffchange-inline">جبن </ins>و علاج آن==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">جُبن </del>از مهلکات بزرگ است و آدمى به سبب آن دچار صفات مذمومى مانند خوارى و [[ذلت نفس]] و ناگوارى زندگى مى‌شود و مردم در جان و مال او طمع مى‌کنند و در کارهاى خود بى‌ثبات و تنبل و راحت طلب مى‌گردد. از این رو از همه سعادت ها باز مى‌ماند و ستمکاران دست تجاوز بر او مى‌گشایند و انواع رسوائی ها را درباره خود و اهل خود تحمل مى‌کند و دشنام ها و تهمت هاى ناروا را مى‌شنود و نسبت‌ به آنچه موجب ننگ و رسوائى است ‌بى‌مبالات مى‌شود و مقاصد و امور مهم خود را مهمل و معطل <del class="diffchange diffchange-inline">مى‌گذارد ولذا </del>در شریعت از آن نکوهش شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">«جُبن» </ins>از مهلکات بزرگ است و آدمى به سبب آن دچار صفات مذمومى مانند خوارى و [[ذلت نفس]] و ناگوارى زندگى مى‌شود و مردم در جان و مال او <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>طمع<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مى‌کنند و در کارهاى خود بى‌ثبات و تنبل و راحت طلب مى‌گردد. از این رو از همه سعادت ها باز مى‌ماند و ستمکاران دست تجاوز بر او مى‌گشایند و انواع رسوائی ها را درباره خود و اهل خود تحمل مى‌کند و دشنام ها و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تهمت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>هاى ناروا را مى‌شنود و نسبت‌ به آنچه موجب ننگ و رسوائى است ‌بى‌مبالات مى‌شود و مقاصد و امور مهم خود را مهمل و معطل <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌گذارد؛ از این رو </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شریعت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>از آن نکوهش شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و علاج آن - بعد از این که [[نفس]] را از مهلک بودن جبن و این که نوعی نقص است آگاه کرد - این است که انگیزه‌هاى غضب را در آنچه جبن به سبب آنها پدید مى‌آید، تحریک کند. از حکما نقل شده است که خود را در معرض مخاطرات شدید قرار می دادند تا ترسشان از بین برود.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و علاج آن - بعد از این که [[نفس]] را از مهلک بودن جبن و این که نوعی نقص است آگاه کرد -<ins class="diffchange diffchange-inline">، </ins>این است که انگیزه‌هاى <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>غضب<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>را در آنچه جبن به سبب آنها پدید مى‌آید، تحریک کند. از حکما نقل شده است که خود را در معرض مخاطرات شدید قرار می دادند تا ترسشان از بین برود.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مورد دیگری که براى معالجه ترس سودمند است این است که با کسانى که خود را از شرّ و دشمنى او ایمن <del class="diffchange diffchange-inline">مى‌دانند </del>وضع مخاصمه بگیرد تا نیروى غضب او تحریک شود و هنگامی که در نفس او ملکه [[شجاعت]] حاصل شد، آنگاه خویش را از این که تجاوز کند و دچار افراط شود نگاه دارد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مورد دیگری که براى معالجه ترس سودمند است این است که با کسانى که خود را از شرّ و دشمنى او ایمن <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌دانند، </ins>وضع مخاصمه بگیرد تا نیروى غضب او تحریک شود و هنگامی که در نفس او ملکه [[شجاعت]] حاصل شد، آنگاه خویش را از این که تجاوز کند و دچار افراط شود نگاه دارد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روایاتی در مذمت <del class="diffchange diffchange-inline">ترس</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روایاتی در مذمت <ins class="diffchange diffchange-inline">جبن</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در [[حدیث|حدیثی]] از [[امام حسن]] علیه السلام در تعریف جبن، می خوانیم: {{متن حدیث|قیل فما الجُبن قال الجرأة علی الصدیق والنُکول عن العدو}}<del class="diffchange diffchange-inline">؛ </del>ترسو بودن آن است که در برابر دوستان جسور و در برابر دشمنان ناتوان باشی<del class="diffchange diffchange-inline">! </del>&lt;ref&gt;[[تحف العقول]]، ص۲۲۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در [[حدیث|حدیثی]] از [[امام حسن]] علیه السلام در تعریف جبن، می خوانیم: <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن حدیث|قیل فما الجُبن قال الجرأة علی الصدیق والنُکول عن العدو}}<ins class="diffchange diffchange-inline">»؛ </ins>ترسو بودن آن است که در برابر دوستان جسور و در برابر دشمنان ناتوان باشی<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>&lt;ref&gt;[[تحف العقول]]، ص۲۲۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|الجبن و الحرص والبخل غرائز سوء یجمعها سوء الظن بالله سبحانه}}<del class="diffchange diffchange-inline">؛ </del>ترس و [[حرص]] و [[بخل]]، صفات زشتی است که در [[سوء ظن|سوءظن]] به خداوند سبحان خلاصه می شود<del class="diffchange diffchange-inline">! </del>&lt;ref&gt;[[غرر الحکم]]، ص۲۹۲&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه السلام فرمود: <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن حدیث|الجبن و الحرص والبخل غرائز سوء یجمعها سوء الظن بالله سبحانه}}<ins class="diffchange diffchange-inline">»؛ </ins>ترس و [[حرص]] و [[بخل]]، صفات زشتی است که در [[سوء ظن|سوءظن]] به خداوند سبحان خلاصه می شود<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>&lt;ref&gt;[[غرر الحکم]]، ص۲۹۲&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[امام باقر]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|... وَلَا یکونُ الْمُؤْمِنُ جَبَاناً وَ لَاحَرِیصاً و <del class="diffchange diffchange-inline">لَاشَحِیحاً؛ </del>}}<del class="diffchange diffchange-inline">؛ </del>انسان باایمان نه ترسو است و نه حریص و نه بخیل<del class="diffchange diffchange-inline">! </del>&lt;ref&gt;[[وسائل الشیعة]]، ج۹، ص۴۰&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[امام باقر]] علیه السلام فرمود: <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن حدیث|... وَلَا یکونُ الْمُؤْمِنُ جَبَاناً وَ لَاحَرِیصاً و <ins class="diffchange diffchange-inline">لَاشَحِیحاً</ins>}}<ins class="diffchange diffchange-inline">»؛ </ins>انسان باایمان نه ترسو است و نه حریص و نه بخیل<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>&lt;ref&gt;[[وسائل الشیعة]]، ج۹، ص۴۰&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|لاتشرکنّ فی رأیک جَباناً یضعفک عن الامر الامور و یعظم علیک ما لیس بعظیم}}<del class="diffchange diffchange-inline">؛ </del>هرگز با انسان ترسو، مشورت نکن؛ چرا که تو را از کارهای مهم باز می دارد و موضوعات کوچک را در نظر تو بزرگ جلوه می دهد<del class="diffchange diffchange-inline">! </del>&lt;ref&gt;غررالحکم، ص۴۴۲&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن حدیث|لاتشرکنّ فی رأیک جَباناً یضعفک عن الامر الامور و یعظم علیک ما لیس بعظیم}}<ins class="diffchange diffchange-inline">»؛ </ins>هرگز با انسان ترسو، مشورت نکن؛ چرا که تو را از کارهای مهم باز می دارد و موضوعات کوچک را در نظر تو بزرگ جلوه می دهد<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins>&lt;ref&gt;غررالحکم، ص۴۴۲<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[[پیامبر اسلام|رسول خدا]] صلی الله علیه و آله فرمود: «{{متن حدیث|... مَن أَحَسَّ مِن نَفسِهِ جُبناً فَلَا یَغزُ}}»؛ کسی که در خود ترسی احساس می کند، در جنگ شرکت نکند.&lt;ref&gt;[[مستدرک الوسائل]]، ج۱۱، ص۱۲۵</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[پیامبر اسلام|رسول خدا]] صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|... مَن أَحَسَّ مِن نَفسِهِ جُبناً فَلَا یَغزُ}}؛ کسی که در خود ترسی احساس می کند، در جنگ شرکت نکند! &lt;ref&gt;[[مستدرک الوسائل]]، ج۱۱، ص۱۲۵&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.downloadbook.org/maasumin/np/tarsou.HTM سایت دانلود بوک، بخش با <del class="diffchange diffchange-inline">معصومین، مقاله ترس، نوشته جمعی از پژوهشگران</del>]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">ج‍لال‌ال‍دی‍ن‌ م‍ج‍ت‍ب‍وی‌، </del>علم اخلاق اسلامی، (ترج‍م‍ه‌ <del class="diffchange diffchange-inline">ک‍ت‍اب‌ </del>ج‍ام‍ع‌ ال‍س‍ع‍ادات، ت‍أل‍ی‍ف‌ ملا م‍ه‍دی‌ ن‍راق‍ی‌).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[http://www.downloadbook.org/maasumin/np/tarsou.HTM <ins class="diffchange diffchange-inline">&quot;ترس&quot;، نوشته جمعی از پژوهشگران، </ins>سایت دانلود بوک، بخش با <ins class="diffchange diffchange-inline">معصومین</ins>]<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*علم اخلاق اسلامی، <ins class="diffchange diffchange-inline">ج‍لال‌ال‍دی‍ن‌ م‍ج‍ت‍ب‍وی‌، </ins>(ترج‍م‍ه‌ ج‍ام‍ع‌ ال‍س‍ع‍ادات، ت‍أل‍ی‍ف‌ ملا م‍ه‍دی‌ ن‍راق‍ی‌).</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اخلاق فردی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اخلاق فردی]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:صفات ناپسند]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:صفات ناپسند]]</div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 10:08:30 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A8%D9%86 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=169894&oldid=156417 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=169894&oldid=156417 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{بخشی از یک کتاب|کتاب=[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جبلة بن علی شیبانی»''' از شجاعان [[كوفه]] و از [[شهدای کربلا|شهدای كربلا]] بود. وى در [[صفين|جنگ صفين]]، در ركاب [[امیرالمومنین]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>حضور داشت.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جبلة بن علی شیبانی»''' از شجاعان [[كوفه]] و از [[شهدای کربلا|شهدای كربلا]] بود. وى در [[صفين|جنگ صفين]]، در ركاب [[امیرالمومنین<ins class="diffchange diffchange-inline">|امیرالمؤمنین</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>حضور داشت <ins class="diffchange diffchange-inline">و جنگید</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبلة در قيام [[مسلم بن عقيل]] در كوفه همراه او بود. پس از [[شهادت مسلم بن عقيل در كوفه|شهادت مسلم]]، نزد قبيله خود رفت و پنهان شد و آن گاه كه [[امام حسين ]] <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>به [[كربلا]] آمد، خود را به آن حضرت رساند <del class="diffchange diffchange-inline">و </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">ركابش جنگيد و در حمله اول </del>[[روز عاشورا]] به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسيد. نام <del class="diffchange diffchange-inline">او </del>در ضمن نام‌هايى كه در [[زيارت ناحيه مقدسه]] ذكر شده، آمده است.&lt;ref&gt; مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۱۱۳؛ عنصر شجاعت، ج ۲، ص ۹۵.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبلة در قيام [[مسلم بن عقيل]] در كوفه همراه او بود. پس از [[شهادت مسلم بن عقيل در كوفه|شهادت مسلم]]، نزد قبيله خود رفت و پنهان شد و آن گاه كه [[امام حسين ]] <ins class="diffchange diffchange-inline">علیه‌السلام </ins>به [[كربلا]] آمد، خود را به آن حضرت رساند<ins class="diffchange diffchange-inline">. او سرانجام </ins>در [[روز عاشورا]] <ins class="diffchange diffchange-inline">در حمله اول -پیش از ظهر- </ins>به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسيد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام <ins class="diffchange diffchange-inline">جبلة شیبانی </ins>در ضمن نام‌هايى كه در <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[زيارت ناحيه مقدسه]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins>ذكر شده، آمده است.&lt;ref&gt; مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۱۱۳؛ عنصر شجاعت، ج ۲، ص ۹۵.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جواد محدثی، <del class="diffchange diffchange-inline">فرهنگ عاشورا، </del>نشر معروف.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">فرهنگ عاشورا، </ins>جواد محدثی، نشر معروف.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{الگو:واقعه عاشورا}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:اصحاب امام حسین علیه السلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شهدای کربلا]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مسلم بن عقیل]]</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{الگو:واقعه عاشورا}}</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 09:40:54 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A8%D9%84%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87&diff=169893&oldid=138616 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87&diff=169893&oldid=138616 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{مدخل دائره المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Jabal ra.jpg|بندانگشتی|جبل الرحمة]] </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Jabal ra.jpg|بندانگشتی|جبل الرحمة]] </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَبلُ الرَّحمَة»''' کوهى در شمال شرقى [[عرفات]] و در ۱۰ کیلومتری [[مکه]] است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَبلُ الرَّحمَة»''' کوهى در شمال شرقى [[عرفات]] و در ۱۰ کیلومتری [[مکه]] است. <ins class="diffchange diffchange-inline">در روایات از این کوه به «جبل الآل» تعبیر شده&lt;ref&gt; وسائل الشیعة ج۳، ص۵۳۳؛ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۴۶۷. &lt;/ref&gt; و عنوان «جبل الرّحمه» در کلمات فقهاى معاصر بکار رفته است.&lt;ref&gt; مهذب‌الاحکام ج۴، ص۱۶۷؛ کلمة التقوىٰ ج۳، ص۴۰۰. &lt;/ref&gt;  </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایین این کوه [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه وآله) در [[روز عرفه]] تا هنگام غروب وقوف کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] (علیه السلام) دانسته‌اند. گویند [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] (علیه السلام) نیز [[دعای عرفه|دعای عرفه]] را کنار این کوه قرائت کردند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایین این کوه [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه وآله) در [[روز عرفه]] تا هنگام غروب وقوف کرد و به [[دعا]] و تضرع پرداخت. از این‌رو، به پیروی از ایشان، حاجیان نیز در روز عرفه پیرامون این کوه گرد می‌آیند. این مکان را موقف پیامبران دیگر همچون [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] (علیه السلام) دانسته‌اند. گویند [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] (علیه السلام) نیز [[دعای عرفه|دعای عرفه]] را کنار این کوه قرائت کردند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del class="diffchange diffchange-inline">روایات از این کوه به «جبل الآل» تعبیر شده&lt;ref&gt; وسائل الشیعة ج۳، ص۵۳۳؛ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۴۶۷. &lt;/ref&gt; و عنوان «جبل الرّحمه» در کلمات فقهاى معاصر بکار رفته&lt;ref&gt; مهذب‌الاحکام ج۴، ص۱۶۷؛ کلمة التقوىٰ ج۳، ص۴۰۰. &lt;/ref&gt; و </del>[[احکام]] <del class="diffchange diffchange-inline">آن </del>در باب [[حج]] آمده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== جبل الرحمة </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">حج ==</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[احکام]] <ins class="diffchange diffchange-inline">«جبل الرّحمه» </ins>در باب [[حج]] آمده است. [[مستحب]] است وقوف به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عرفات<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در دامنه جبل الرّحمه باشد.&lt;ref&gt; جواهرالکلام، ج۹، ص۵۰. &lt;/ref&gt; چنان که مستحب است وقوف در سمت چپ کوه باشد. سمت چپ بنابر تصریح جمعى از فقها نسبت به کسى است که از سمت [[مکه]] مى‌آید.&lt;ref&gt; همان، ۴۹-۵۰. &lt;/ref&gt; برخى، سمت چپ را نسبت به کسى دانسته‌اند که در عرفات رو به [[قبله]] است.&lt;ref&gt; کلمة التقوىٰ، ج۳، ص۴۰۰. &lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مستحب]] است وقوف به عرفات در دامنه جبل الرّحمه باشد.&lt;ref&gt; جواهرالکلام، ج۹، ص۵۰. &lt;/ref&gt; چنان که مستحب است وقوف در سمت چپ کوه باشد. سمت چپ بنابر تصریح جمعى از فقها نسبت به کسى است که از سمت [[مکه]] مى‌آید.&lt;ref&gt; همان، ۴۹-۵۰. &lt;/ref&gt; برخى، سمت چپ را نسبت به کسى دانسته‌اند که در عرفات رو به [[قبله]] است.&lt;ref&gt; کلمة التقوىٰ، ج۳، ص۴۰۰. &lt;/ref&gt;  </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فقه [[امامیه]]، وقوف در بالاى جبل الرّحمه، جز هنگام ضرورت مانند فزونى جمعیت، [[مکروه]] است. از برخى [[حرام|حرمت]] آن نقل شده است.&lt;ref&gt; مستند الشیعة، ج۲، ص۲۲۱؛ جواهرالکلام ج۹، ص۵۹. &lt;/ref&gt;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فقه [[امامیه]]، وقوف در بالاى جبل الرّحمه، جز هنگام ضرورت مانند فزونى جمعیت، [[مکروه]] است. از برخى [[حرام|حرمت]] آن نقل شده است.&lt;ref&gt; مستند الشیعة، ج۲، ص۲۲۱؛ جواهرالکلام ج۹، ص۵۹. &lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17" >سطر ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">[[سید محمود هاشمی شاهرودی|سید محمود هاشمى شاهرودى]]، </del>[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، <del class="diffchange diffchange-inline">ج ‌۳، ص ۴۶</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[سید محمود هاشمی شاهرودی|سید محمود شاهرودى]]، ج۳، ص۴۶</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://wikihaj.com/view/%D8%AC%D8%A8%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87 &quot;جبل الرحمه&quot;، ویکی حج].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://wikihaj.com/view/%D8%AC%D8%A8%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87 &quot;جبل الرحمه&quot;، ویکی حج].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آرشیو عکس و تصویر==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آرشیو عکس و تصویر==</div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 08:24:48 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A8%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=169892&oldid=138612 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=169892&oldid=138612 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متوسط}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{متوسط}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَبریّه»''' یا معتقدان به «[[جبر]]»، به گروهى از مسلمانان اطلاق <del class="diffchange diffchange-inline">مى‌شوند </del>که افعال <del class="diffchange diffchange-inline">انسانی </del>را مخلوق [[خدا]] دانسته و اعتقاد دارند بندگان خدا در افعال ارادى خود مجبورند و‌ همچون جماد از خود [[اختیار|اختیارى]] ندارند.   </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جَبریّه»''' یا معتقدان به «[[جبر]]»، به گروهى از مسلمانان اطلاق <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌شود </ins>که افعال <ins class="diffchange diffchange-inline">[[انسان]] </ins>را مخلوق [[خدا]] دانسته و اعتقاد دارند بندگان خدا در افعال ارادى خود مجبورند و‌ همچون جماد از خود [[اختیار|اختیارى]] ندارند.   </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ظهور جبریه==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ظهور جبریه==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معتزله]] در آثار خود به چگونگی ظهور «مُجبَره» اشاره کرده‌اند. <del class="diffchange diffchange-inline">ابو علی </del>جبایی ایام خلافت [[امویان]] را نخستین عصری می‌داند که مسائل مربوط به [[اختیار]] انسان و [[قضا و قدر]] الٰهی، و نقش [[مشیت الهی|مشیت الٰهی]] در سرنوشت [[انسان]] به صورت گسترده در جهان اسلام مطرح شد.&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله، ص۱۴۳.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معتزله]] در آثار خود به چگونگی ظهور «مُجبَره» اشاره کرده‌اند. <ins class="diffchange diffchange-inline">ابوعلی </ins>جبایی ایام خلافت [[امویان]] را نخستین عصری می‌داند که مسائل مربوط به [[اختیار]] انسان و [[قضا و قدر]] الٰهی، و نقش [[مشیت الهی|مشیت الٰهی]] در سرنوشت [[انسان]] به صورت گسترده در جهان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اسلام<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مطرح شد.&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله، ص۱۴۳.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنا به نظر قاضی <del class="diffchange diffchange-inline">عبدالجبار، </del>[[معاویه]] و جانشینان وی، جبرگرایی را در [[شام]] گسترش دادند و از آن ‌پس، عقیده به جبر مذهب تودۀ مردم شد. در مقابل، جمعی از کسانی که به طرف‌داری از اختیار در افعال انسانی به «[[قدریه]]» مشهور شده‌اند، از جملۀ مخالفان [[بنی امیه]] به شمار می‌آمدند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنا به نظر قاضی <ins class="diffchange diffchange-inline">عبدالجبار معتزلی، </ins>[[معاویه]] و جانشینان وی، جبرگرایی را در [[شام]] گسترش دادند و از آن ‌پس، عقیده به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>جبر<ins class="diffchange diffchange-inline">]]، </ins>مذهب تودۀ مردم شد. در مقابل، جمعی از کسانی که به طرف‌داری از اختیار در افعال انسانی به «[[قدریه]]» مشهور شده‌اند، از جملۀ مخالفان [[بنی امیه]] به شمار می‌آمدند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبریه از سوی معتزله و بعدها از سوی متکلمان [[امامیه|امامی]] به‌سختی مورد انتقاد قرار گرفتند. [[شیخ مفید]] <del class="diffchange diffchange-inline">مجبره </del>را به دلیل اعتقاداتشان [[تکفیر]] کرد.&lt;ref&gt;شیخ مفید، المسائل السرویة، ج۱، ص۶۹.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبریه از سوی معتزله و بعدها از سوی متکلمان [[امامیه|امامی]] به‌سختی مورد انتقاد قرار گرفتند. [[شیخ مفید]] <ins class="diffchange diffchange-inline">مُجبره </ins>را به دلیل اعتقاداتشان [[تکفیر]] کرد.&lt;ref&gt;شیخ مفید، المسائل السرویة، ج۱، ص۶۹.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جبریه در فقه==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جبریه در فقه==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عنوان «جبریه» در باب [[طهارت]] سخن رفته است. در این که جبریه کافرند و احکام [[کفر|کفر]] بر آنان بار مى‌شود، یا تنها در صورت پایبند بودن به لوازم کیش خود - مانند نسبت [[ظلم]] به [[خداوند]] دادن در صورت عقاب بندگان و نفى [[ثواب]] و عقاب - کافر و [[نجس]] هستند، اختلاف است؛ بیشتر [[فقها]] قائل به قول دوم مى‌باشند.&lt;ref&gt; جواهرالکلام ج ۶، ص ۵۴-۵۵؛ مستمسک العروة ج ۱، ص ۳۸۷-۳۹۱. &lt;/ref&gt;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عنوان «جبریه» <ins class="diffchange diffchange-inline">در [[فقه]]، </ins>در باب [[طهارت]] سخن رفته است. در این که جبریه کافرند و احکام [[کفر|کفر]] بر آنان بار مى‌شود، یا تنها در صورت پایبند بودن به لوازم کیش خود - مانند نسبت [[ظلم]] به [[خداوند]] دادن در صورت عقاب بندگان و نفى [[ثواب]] و عقاب - کافر و [[نجس]] هستند، اختلاف است؛ بیشتر [[فقها]] قائل به قول دوم مى‌باشند.&lt;ref&gt; جواهرالکلام ج ۶، ص ۵۴-۵۵؛ مستمسک العروة ج ۱، ص ۳۸۷-۳۹۱. &lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19" >سطر ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]، برگرفته از مقاله «جبریه».</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]، برگرفته از مقاله «جبریه».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودى، <del class="diffchange diffchange-inline">ج ‌۳، ص ۴۵</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودى، <ins class="diffchange diffchange-inline">ج۳، ص۴۵</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مطالب مرتبط==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مطالب مرتبط==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29" >سطر ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرقه های کلامی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرقه های کلامی]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فرقه های انحرافی در اسلام]]</ins></div></td></tr> </table> Mon, 12 Oct 2026 08:03:16 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%87 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=169891&oldid=138598 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=169891&oldid=138598 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=169891&amp;oldid=138598">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 07:26:15 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%AA&diff=169890&oldid=161193 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%AA&diff=169890&oldid=161193 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%AA&amp;diff=169890&amp;oldid=161193">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 06:28:02 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%AA https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C&diff=169889&oldid=157115 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C&diff=169889&oldid=157115 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C&amp;diff=169889&amp;oldid=157115">نمایش تغییرات</a> Mon, 12 Oct 2026 05:30:28 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%AF&diff=169888&oldid=155921 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%AF&diff=169888&oldid=155921 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31" >سطر ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دفاع از حریم ولایت==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دفاع از حریم ولایت==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از [[رحلت پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله حوادثی بروز کرد که باعث تمایز مؤمنان واقعی از دیگران شد. بعد از <del class="diffchange diffchange-inline">پیامبر، </del>عده‌ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در «[[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی‌ساعده]]» گرد هم آمدند و [[ابوبکر]] را به عنوان خلیفه و جانشین پیامبر برگزیدند. این در حالی بود که <del class="diffchange diffchange-inline">پیامبر، </del>[[امام علی علیه السلام|علی]] علیه السلام را در «[[واقعه غدیر|غدیر خم]]»، وصی و جانشین خود از سوی خداوند متعال به مردم معرفی کرده بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از [[رحلت پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله حوادثی بروز کرد که باعث تمایز مؤمنان واقعی از دیگران شد. بعد از <ins class="diffchange diffchange-inline">پیامبر صلی الله علیه وآله، </ins>عده‌ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در «[[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی‌ساعده]]» گرد هم آمدند و [[ابوبکر]] را به عنوان خلیفه و جانشین پیامبر <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>برگزیدند. این در حالی بود که <ins class="diffchange diffchange-inline">پیامبر صلی الله علیه وآله، </ins>[[امام علی علیه السلام|علی]] علیه السلام را در «[[واقعه غدیر|غدیر خم]]»، وصی و جانشین خود از سوی خداوند متعال به مردم معرفی کرده بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از این ماجرا، تعداد اندکی از مسلمانان به علی علیه السلام وفادار ماندند و با ابوبکر [[بیعت]] نکردند. از جمله آنها [[سلمان فارسی|سلمان]]، [[ابوذر غفاری|ابوذر]] و مقداد بودند. آنها در موقعیت‌های مختلف، مقام و منزلت علی علیه السلام را به ابوبکر و همراهانش یادآور می‌شدند و به اذن امامشان از هر گونه اقدامی که منجر به درگیری می‌شد، ممانعت می‌کردند و در طول ۲۵ سال خانه نشینی امام، همواره در تمام سختی‌ها، یار و مطیع فرامین ایشان بودند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از این ماجرا، تعداد اندکی از مسلمانان به علی علیه السلام وفادار ماندند و با ابوبکر [[بیعت]] نکردند. از جمله آنها [[سلمان فارسی|سلمان]]، [[ابوذر غفاری|ابوذر]] و مقداد بودند. آنها در موقعیت‌های مختلف، مقام و منزلت علی علیه السلام را به ابوبکر و همراهانش یادآور می‌شدند و به اذن امامشان از هر گونه اقدامی که منجر به درگیری می‌شد، ممانعت می‌کردند و در طول ۲۵ سال خانه نشینی امام، همواره در تمام سختی‌ها، یار و مطیع فرامین ایشان بودند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39" >سطر ۳۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* پس از آن که مردم با [[ابوبکر]] بیعت کردند، گروهی از [[مهاجرین|مهاجر]] و [[انصار]] از بیعت سر باز زدند و به [[امام علی علیه السلام|علی بن ابی‌طالب]] پیوستند که از جمله آنها مقداد بود.&lt;ref&gt;یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب؛ تاریخ یعقوبی، ترجمه ابراهیم آیتی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج۱، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* پس از آن که مردم با [[ابوبکر]] بیعت کردند، گروهی از [[مهاجرین|مهاجر]] و [[انصار]] از بیعت سر باز زدند و به [[امام علی علیه السلام|علی بن ابی‌طالب]] پیوستند که از جمله آنها مقداد بود.&lt;ref&gt;یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب؛ تاریخ یعقوبی، ترجمه ابراهیم آیتی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج۱، ص۵۲۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمانی که چهل نفر از مردان نزد علی <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>آمدند و گفتند: «ما آماده‌ی دفاع و حمایت از شماییم»، حضرت به آنها فرمود: «اگر بر سر قول خود هستید، فردا موی سر خود را بتراشید و نزد من بیایید. روز بعد تنها سلمان، مقداد و ابوذر با سرهای تراشیده نزد ایشان حاضر شدند».&lt;ref&gt;یعقوبی، تاریخ یعقوبی، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش، ج۲، ص۱۲۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمانی که چهل نفر از مردان نزد علی آمدند و گفتند: «ما آماده‌ی دفاع و حمایت از شماییم»، حضرت به آنها فرمود: «اگر بر سر قول خود هستید، فردا موی سر خود را بتراشید و نزد من بیایید. روز بعد تنها سلمان، مقداد و ابوذر با سرهای تراشیده نزد ایشان حاضر شدند».&lt;ref&gt;یعقوبی، تاریخ یعقوبی، قم، شریف رضی، ۱۳۷۳ش، ج۲، ص۱۲۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جریان [[شورای شش نفره خلافت|شورای شش نفره‌]] برای تعیین خلیفه‌ی بعدی، &quot;[[عبدالرحمن بن عوف]]&quot; به <del class="diffchange diffchange-inline">امام </del>علی گفت: «در صورتی با تو بیعت می‌کنم که از [[قرآن|کتاب خدا]] و [[سنت]] پیامبر و روش [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] پیروی کنی» و علی <del class="diffchange diffchange-inline">علیه السلام </del>تنها دو مورد اول را پذیرفت و فرمود با بودن کتاب خدا و سنّت پیامبرش، به سیره کس دیگرى نیاز نیست. اما [[عثمان]] آن شرط را پذیرفت و عبدالرحمن با او بیعت نمود. پس مقداد به عنوان اعتراض رو به عبدالرحمن کرد و گفت: «به خدا سوگند، علی یعنی کسی را که به [[حق]] و [[عدالت]] قضاوت می‌کرد را ترک کردید. سپس ادامه داد: هیچ فرد و خاندانی را ندیده‌ام که بعد از پیامبر خود، این طور مظلوم و ستمدیده شوند که [[اهل البیت|اهل بیت]] مظلوم واقع شدند».&lt;ref&gt;طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، اساطیر، چاپ دوم، ۱۳۶۲ش، ج۵، ص۲۰۷۴.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جریان [[شورای شش نفره خلافت|شورای شش نفره‌]] برای تعیین خلیفه‌ی بعدی، &quot;[[عبدالرحمن بن عوف]]&quot; به علی گفت: «در صورتی با تو بیعت می‌کنم که از [[قرآن|کتاب خدا]] و [[سنت]] پیامبر و روش [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] پیروی کنی» و علی تنها دو مورد اول را پذیرفت و فرمود با بودن کتاب خدا و سنّت پیامبرش، به سیره کس دیگرى نیاز نیست. اما [[عثمان]] آن شرط را پذیرفت و عبدالرحمن با او بیعت نمود. پس مقداد به عنوان اعتراض رو به عبدالرحمن کرد و گفت: «به خدا سوگند، علی یعنی کسی را که به [[حق]] و [[عدالت]] قضاوت می‌کرد را ترک کردید. سپس ادامه داد: هیچ فرد و خاندانی را ندیده‌ام که بعد از پیامبر خود، این طور مظلوم و ستمدیده شوند که [[اهل البیت|اهل بیت]] مظلوم واقع شدند».&lt;ref&gt;طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، اساطیر، چاپ دوم، ۱۳۶۲ش، ج۵، ص۲۰۷۴.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وفات ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وفات ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48" >سطر ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روایاتی در فضیلت مقداد==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روایاتی در فضیلت مقداد==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* روزی &quot;[[جابر بن عبدالله انصاری]]&quot; درباره‌ی سلمان، مقداد و ابوذر از [[پیامبر]] صلی الله علیه وآله سؤال کرد. سپس حضرت در مورد هر کدام سخنانی گفتند تا آن که در مورد مقداد فرمودند: «مقداد از ماست. خداوند دشمن است با کسی که دشمن اوست و دوست است با کسی که دوست اوست. ای جابر! هرگاه خواستی دعایی کنی و مستجاب شود، خدا را به نام ایشان بخوان زیرا این نام‌ها نزد پروردگار، بهترین هستند».&lt;ref&gt;شیخ مفید، الاختصاص، قم، جامعه مدرسین، ص۲۲۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* روزی &quot;[[جابر بن عبدالله انصاری]]&quot; درباره‌ی سلمان، مقداد و ابوذر از [[پیامبر]] صلی الله علیه وآله سؤال کرد. سپس حضرت <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>در مورد هر کدام سخنانی گفتند تا آن که در مورد مقداد فرمودند: «مقداد از ماست. خداوند دشمن است با کسی که دشمن اوست و دوست است با کسی که دوست اوست. ای جابر! هرگاه خواستی دعایی کنی و مستجاب شود، خدا را به نام ایشان بخوان زیرا این نام‌ها نزد پروردگار، بهترین هستند».&lt;ref&gt;شیخ مفید، الاختصاص، قم، جامعه مدرسین، ص۲۲۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* پیامبر فرمود: «خداوند مرا به دوستی با چهار نفر مأمور کرده است. شخصی پرسید آنها را معرفی کنید. فرمود: «[[امام علی علیه السلام|علی]]، [[سلمان]]، [[مقداد]] و [[ابوذر]]».&lt;ref&gt;همان، ص۹.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* پیامبر <ins class="diffchange diffchange-inline">صلی الله علیه وآله </ins>فرمود: «خداوند مرا به دوستی با چهار نفر مأمور کرده است. شخصی پرسید آنها را معرفی کنید. فرمود: «[[امام علی علیه السلام|علی]]، [[سلمان]]، [[مقداد]] و [[ابوذر]]».&lt;ref&gt;همان، ص۹.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام صادق]] علیه السلام پیرامون آیه‌ی شریفه: {{متن قرآن|<del class="diffchange diffchange-inline">«قل لاأسئلُکم علیه اجراً الّا المودّة فی القُربی»</del>}} فرمودند: «به خدا سوگند به این آیه کسی عمل نکرد، مگر هفت نفر و مقداد یکی از آنها بود».&lt;ref&gt;مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۳، ج۲۳، ص۲.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام صادق]] علیه السلام پیرامون آیه‌ی شریفه: {{متن قرآن|<ins class="diffchange diffchange-inline">«... قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ ...»</ins>}}<ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;ref&gt;[[آیه 23 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۲۳.]]&lt;/ref&gt; </ins>فرمودند: «به خدا سوگند به این آیه کسی عمل نکرد، مگر هفت نفر و مقداد یکی از آنها بود».&lt;ref&gt;مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۳، ج۲۳، ص۲.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 19:24:36 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%AF https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%AC&diff=169887&oldid=169876 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%AC&diff=169887&oldid=169876 <p>‏<span dir="auto"><span class="autocomment">روایات دیگرى در شرح اسراء و معراج</span></span></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l177" >سطر ۱۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۷۷:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و چون از نماز فارغ شد رو به ایشان کرده پرسید شما به چه چیز شهادت مى دهید. (عقاید دینى شما چیست؟) و چه چیزى را مى پرستیدید؟ گفتند: ما [[شهادت]] مى دهیم به این که معبودى نیست جز خداى تعالى و او را شریکى نیست و نیز شهادت مى دهیم بر این که تو رسول خدایى بر این معنا از ما عهد و میثاق ها گرفته اند، نافع گفت: درست فرمودى اى ابا جعفر.&lt;ref&gt;روضه کافى، ص ۱۰۳، ح ۹۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و چون از نماز فارغ شد رو به ایشان کرده پرسید شما به چه چیز شهادت مى دهید. (عقاید دینى شما چیست؟) و چه چیزى را مى پرستیدید؟ گفتند: ما [[شهادت]] مى دهیم به این که معبودى نیست جز خداى تعالى و او را شریکى نیست و نیز شهادت مى دهیم بر این که تو رسول خدایى بر این معنا از ما عهد و میثاق ها گرفته اند، نافع گفت: درست فرمودى اى ابا جعفر.&lt;ref&gt;روضه کافى، ص ۱۰۳، ح ۹۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و در [[علل الشرائع (کتاب)|علل]] به سند خود از ثابت بن دینار روایت کرده که گفت: من از حضرت [[امام سجاد علیه السلام|زین العابدین على بن الحسین]] علیه السلام درباره خداى عزوجل پرسیدم: که آیا خداوند به مکان وصف مى شود؟ حضرت فرمود: <del class="diffchange diffchange-inline">&quot;</del>تعالى اللَّه عن ذلک <del class="diffchange diffchange-inline">- </del>خدا بزرگتر از این <del class="diffchange diffchange-inline">است&quot;</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و در [[علل الشرائع (کتاب)|علل]] به سند خود از ثابت بن دینار روایت کرده که گفت: من از حضرت [[امام سجاد علیه السلام|زین العابدین على بن الحسین]] علیه السلام درباره خداى عزوجل پرسیدم: که آیا خداوند به مکان وصف مى شود؟ حضرت فرمود: <ins class="diffchange diffchange-inline">«{{متن قرآن|</ins>تعالى اللَّه عن ذلک<ins class="diffchange diffchange-inline">}}؛ </ins>خدا بزرگتر از این <ins class="diffchange diffchange-inline">است»</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرض کردم: اگر خداوند به مکان وصف نمى شود پس چرا وقتى مى خواست پیغمبرش را به خود نزدیک کند او را به آسمان برد، مگر خدا در آسمان است؟ فرمود: نه این کار براى آن بود که مى خواست [[عالم ملکوت|ملکوت]] و واقعیت آسمان ها و آن چه در آن ها (از عجائب صنع و بدایع خلقت) است را به او نشان دهد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرض کردم: اگر خداوند به مکان وصف نمى شود پس چرا وقتى مى خواست پیغمبرش را به خود نزدیک کند او را به آسمان برد، مگر خدا در آسمان است؟ فرمود: نه این کار براى آن بود که مى خواست [[عالم ملکوت|ملکوت]] و واقعیت آسمان ها و آن چه در آن ها (از عجائب صنع و بدایع خلقت) است را به او نشان دهد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l343" >سطر ۳۴۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۴۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این را هم باید دانست که آنچه که ما از اخبار معراج نقل کردیم فقط مختصرى از آن بود وگرنه اخبار در این زمینه بسیار زیاد است که به حد [[تواتر]] مى رسد و جمع کثیرى از [[صحابی|صحابه]] مانند مالک و [[شداد بن اوس|شداد بن اویس]] و [[امام علی علیه السلام|على بن ابى طالب]] علیه السلام و [[ابوسعید خدری|ابوسعید خدرى]] و [[ابوهریره]] و [[عبدالله بن مسعود|عبداللَّه بن مسعود]] و [[عمر بن خطاب]] و عبداللَّه بن عمر و عبداللَّه بن عباس و [[ابی بن کعب|ابى ابن کعب]] و سمرة بن جندب و بریده و صهیب بن سنان و [[حذیفة بن یمان]] و [[سهل بن سعد]] و [[ابو ایوب انصاری|ابوایوب انصارى]] و [[جابر ابن عبدالله انصاری|جابر بن عبداللَّه]] و ابوالحمراء و ابوالدرداء و عروة و [[ام هانى]] و [[ام سلمه]] و [[عایشه]] و اسماء دختر ابى بکر همگى آن را از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت کرده اند، و جمع بسیارى از راویان [[شیعه]] از امامان اهل بیت علیهم السلام نقل نموده اند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این را هم باید دانست که آنچه که ما از اخبار معراج نقل کردیم فقط مختصرى از آن بود وگرنه اخبار در این زمینه بسیار زیاد است که به حد [[تواتر]] مى رسد و جمع کثیرى از [[صحابی|صحابه]] مانند مالک و [[شداد بن اوس|شداد بن اویس]] و [[امام علی علیه السلام|على بن ابى طالب]] علیه السلام و [[ابوسعید خدری|ابوسعید خدرى]] و [[ابوهریره]] و [[عبدالله بن مسعود|عبداللَّه بن مسعود]] و [[عمر بن خطاب]] و عبداللَّه بن عمر و عبداللَّه بن عباس و [[ابی بن کعب|ابى ابن کعب]] و سمرة بن جندب و بریده و صهیب بن سنان و [[حذیفة بن یمان]] و [[سهل بن سعد]] و [[ابو ایوب انصاری|ابوایوب انصارى]] و [[جابر ابن عبدالله انصاری|جابر بن عبداللَّه]] و ابوالحمراء و ابوالدرداء و عروة و [[ام هانى]] و [[ام سلمه]] و [[عایشه]] و اسماء دختر ابى بکر همگى آن را از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت کرده اند، و جمع بسیارى از راویان [[شیعه]] از امامان اهل بیت علیهم السلام نقل نموده اند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دانشمندان اسلامى هم همه آن هایى که کلامشان مورد اعتنا است اتفاق دارند بر این که معراج در مکه معظمه و قبل از هجرت به مدینه اتفاق افتاده است، هم چنان که خود آیه مورد بحث هم آن را افاده مى کند و مى فرماید: {{متن قرآن|<del class="diffchange diffchange-inline">«سُبْحانَ الَّذِی أَسْرى </del>بِعَبْدِهِ <del class="diffchange diffchange-inline">لَیلًا </del>مِنَ <del class="diffchange diffchange-inline">الْمَسْجِدِالْحَرامِ </del>إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى...<del class="diffchange diffchange-inline">»</del>}}؛ منزه است آن خدایى که بنده خود را شبانه از مسجدالحرام به مسجد اقصى برد... .</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دانشمندان اسلامى هم همه آن هایى که کلامشان مورد اعتنا است اتفاق دارند بر این که معراج در مکه معظمه و قبل از هجرت به مدینه اتفاق افتاده است، هم چنان که خود آیه مورد بحث هم آن را افاده مى کند و مى فرماید: <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>{{متن قرآن|<ins class="diffchange diffchange-inline">سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ </ins>بِعَبْدِهِ <ins class="diffchange diffchange-inline">لَيْلًا </ins>مِنَ <ins class="diffchange diffchange-inline">الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ </ins>إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى ...}}؛ منزه است آن خدایى که بنده خود را شبانه از مسجدالحرام به مسجد اقصى برد ...<ins class="diffchange diffchange-inline">»</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و بسیارى از روایات هم که داستان گفتگوى آن جناب را با قریش نقل مى کند بر این معنى دلالت دارد، زیرا از مجموع آن ها هم برمى آید که رسول خدا جریان شب گذشته خود را براى قریش نقل نموده و آنان انکار نموده اند. رسول خدا صلی الله علیه و آله به عنوان نشانه، عدد ستون هاى مسجد اقصى را برایشان گفت، و جزئیاتى که در راه و از کاروان هاى بین راه مشاهده کرده بود نقل کرد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و بسیارى از روایات هم که داستان گفتگوى آن جناب را با قریش نقل مى کند بر این معنى دلالت دارد، زیرا از مجموع آن ها هم برمى آید که رسول خدا جریان شب گذشته خود را براى قریش نقل نموده و آنان انکار نموده اند. رسول خدا صلی الله علیه و آله به عنوان نشانه، عدد ستون هاى مسجد اقصى را برایشان گفت، و جزئیاتى که در راه و از کاروان هاى بین راه مشاهده کرده بود نقل کرد.</div></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 18:22:44 GMT Mohammadi https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D9%85%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%AC https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169886&oldid=138588 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169886&oldid=138588 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25" >سطر ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «'''جامع <del class="diffchange diffchange-inline">المقدمات</del>'''» مجموعه‌ای است از <del class="diffchange diffchange-inline">کتابهایی </del>در [[<del class="diffchange diffchange-inline">ادبیات عرب</del>]] و<del class="diffchange diffchange-inline">... </del>به زبان فارسی و عربی، که طلاب <del class="diffchange diffchange-inline">علوم دینی در </del>[[حوزه علمیه|حوزه‌های علمیه]] به عنوان مقدمه‌ای برای دروس سنگینتر و مهمتر، آن را خوانده و با مسائل <del class="diffchange diffchange-inline">[[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و [[منطق]] و [[اخلاق]] </del>آشنا می‌شوند. بیشتر نویسندگان این <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>از [[اهل سنت|عامه]] هستند، ولى با توجه به اهمیت مطالب آن، از دیرباز در حوزه‌های علمیه [[شیعه]] تدریس مى‌شده است؛ البته امروزه جز «هدایه» و «[[صمدیه (کتاب)|صمدیه]]»، دیگر کتب این مجموعه در حوزه به‌صورت رسمى تدریس نمى‌شود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «'''جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">المقدّمات</ins>'''» مجموعه‌ای است از <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌هایی </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">علوم [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">منطق</ins>]] و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[اخلاق]] </ins>به زبان فارسی و عربی، که طلاب [[حوزه علمیه|حوزه‌های علمیه]] به عنوان مقدمه‌ای برای دروس سنگینتر و مهمتر، آن را خوانده و با مسائل <ins class="diffchange diffchange-inline">این علوم </ins>آشنا می‌شوند. بیشتر نویسندگان این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب‌ها </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">علمای </ins>[[اهل سنت|عامه]] هستند، ولى با توجه به اهمیت مطالب آن، از دیرباز در حوزه‌های علمیه [[شیعه]] تدریس مى‌شده است؛ البته امروزه جز «هدایه» و «[[صمدیه (کتاب)|صمدیه]]»، دیگر کتب این مجموعه در حوزه به‌صورت رسمى تدریس نمى‌شود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع المقدمات» مشتمل بر پانزده کتاب است که در یک جلد تنظیم شده است. مباحث کلى کتاب را مى‌توان به یک کتاب [[اخلاق|اخلاقى]]، یک کتاب [[منطق|منطقى]]، شش کتاب در علم [[صرف]] و هفت کتاب [[علم نحو|نحوى]] تقسیم کرد. این کتب عبارتند از: «آداب المتعلمین»، «الأمثلة»، «شرح الأمثلة»، «صرف میر»، «التصریف»، «شرح التصریف»، «الصیغ المشکلة»، «العوامل للجرجانی»، «العوامل المنظومة»، «شرح العوامل فی النحو»، «العوامل لملا محسن»، «الهدایة»، «شرح <del class="diffchange diffchange-inline">الأنموذج»، </del>«[[صمدیه (کتاب)|الصمدیة]]» و «الکبرى فی المنطق».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع المقدمات» مشتمل بر پانزده کتاب است که در یک جلد تنظیم شده است. مباحث کلى کتاب را مى‌توان به یک کتاب [[اخلاق|اخلاقى]]، یک کتاب [[منطق|منطقى]]، شش کتاب در علم [[صرف]] و هفت کتاب [[علم نحو|نحوى]] تقسیم کرد. این کتب عبارتند از: «آداب المتعلمین»، «الأمثلة»، «شرح الأمثلة»، «صرف میر»، «التصریف»، «شرح التصریف»، «الصیغ المشکلة»، «العوامل للجرجانی»، «العوامل المنظومة»، «شرح العوامل فی النحو»، «العوامل لملا محسن»، «الهدایة»، «شرح <ins class="diffchange diffchange-inline">[[الانموذج فی النحو (کتاب)|الأنموذج]]»، </ins>«[[صمدیه (کتاب)|الصمدیة]]» و «الکبرى فی المنطق».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب آداب المتعلمین:''' کتابى درباره آداب تعلیم و تربیت [[اسلام|اسلامى]]، رسم علم آموختن و دانستنى‌هاى طالب علم و مراتب [[اخلاق|اخلاقى]] است. این کتاب به عربى نگاشته شده است. برخى، نویسنده‌ى این کتاب را برهان‌الدین زرنوجى [[فقیه]] و عالم بزرگ قرن پنجم و ششم هجرى قمرى دانسته‌اند و برخى نیز آن را به [[خواجه نصیرالدین طوسی]] (۶۷۲-۵۷۹ ق) نسبت داده‌اند. کتاب، مشتمل بر دوازده فصل است. مؤلف، مسائل مورد نیاز طالب علم را به سبکى زیبا با استمداد از [[آیه|آیات]]، [[حدیث|روایات]] و اشعار از ابتدا تا پایان تبیین کرده است. مؤلف علاوه بر مسائل اخلاقى و شیوه آموختن و احترام به استاد، از مسائل مادى نیز غافل نبوده و فصل آخر کتاب را (اسباب جلب روزى و زیادى عمر و نقصان هریک) به این امر اختصاص داده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب آداب المتعلمین:''' کتابى درباره آداب تعلیم و تربیت [[اسلام|اسلامى]]، رسم علم آموختن و دانستنى‌هاى طالب علم و مراتب [[اخلاق|اخلاقى]] است. این کتاب به عربى نگاشته شده است. برخى، نویسنده‌ى این کتاب را برهان‌الدین زرنوجى [[فقیه]] و عالم بزرگ قرن پنجم و ششم هجرى قمرى دانسته‌اند و برخى نیز آن را به [[خواجه نصیرالدین طوسی]] (۶۷۲-۵۷۹ ق) نسبت داده‌اند. کتاب، مشتمل بر دوازده فصل است. مؤلف، مسائل مورد نیاز طالب علم را به سبکى زیبا با استمداد از [[آیه|آیات]]، [[حدیث|روایات]] و اشعار از ابتدا تا پایان تبیین کرده است. مؤلف علاوه بر مسائل اخلاقى و شیوه آموختن و احترام به استاد، از مسائل مادى نیز غافل نبوده و فصل آخر کتاب را (اسباب جلب روزى و زیادى عمر و نقصان هریک) به این امر اختصاص داده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الأمثلة:''' این کتاب، در علم [[صرف]]، به زبان فارسی و نوشته میر سید شریف جرجانى است. مؤلف، در چند صفحه به‌طور خلاصه، مشتقات مصدر؛ یعنى صیغه‌هاى ماضى، مضارع، اسم فاعل، اسم مفعول، امر، نهى، جحد، نفى و استفهام را بیان کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الأمثلة:''' این کتاب، در علم [[صرف]]، به زبان فارسی و نوشته <ins class="diffchange diffchange-inline">[[میر سید شریف جرجانی|</ins>میر سید شریف جرجانى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>است. مؤلف، در چند صفحه به‌طور خلاصه، مشتقات مصدر؛ یعنى صیغه‌هاى ماضى، مضارع، اسم فاعل، اسم مفعول، امر، نهى، جحد، نفى و استفهام را بیان کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#کتاب شرح الأمثله: این کتاب، نیز تألیف میر سید شریف جرجانى و به زبان فارسى است. مؤلف، ابتدا تمام واژه‌هاى کتاب را تعریف کرده و سپس قاعده ساختن هرکدام از افعال را به‌صورت کامل بیان کرده است. ایشان در این کتاب در تمام صیغه‌ها از مصدر «ضرب» استفاده کرده است و بعد از هر صیغه به‌حسب آن صیغه، آن را ترجمه نموده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#<ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>کتاب شرح الأمثله:<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>این کتاب، نیز تألیف میر سید شریف جرجانى و به زبان فارسى است. مؤلف، ابتدا تمام واژه‌هاى کتاب را تعریف کرده و سپس قاعده ساختن هرکدام از افعال را به‌صورت کامل بیان کرده است. ایشان در این کتاب در تمام صیغه‌ها از مصدر «ضرب» استفاده کرده است و بعد از هر صیغه به‌حسب آن صیغه، آن را ترجمه نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب صرف میر:''' صرف میر به اسم نویسنده‌اش میر سید شریف است. این کتاب نیز در علم صرف و به فارسى است. صرف میر، در سى و یک فصل تنظیم شده و شامل مباحث افعال و اسماء با تمام مشتقاتش است. مؤلف سعى کرده با استفاده از مثال‌هاى متفاوت، تمام ابواب مذکور را براى طالب علم عربى به‌خوبى روشن کند. ایشان بسیارى از مسائل علم صرف را در قالبى زیبا که گه‌گاهى با اشعارى نیز همراه است، بیان کرده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب صرف میر:''' صرف میر به اسم نویسنده‌اش میر سید شریف است. این کتاب نیز در علم صرف و به فارسى است. صرف میر، در سى و یک فصل تنظیم شده و شامل مباحث افعال و اسماء با تمام مشتقاتش است. مؤلف سعى کرده با استفاده از مثال‌هاى متفاوت، تمام ابواب مذکور را براى طالب علم عربى به‌خوبى روشن کند. ایشان بسیارى از مسائل علم صرف را در قالبى زیبا که گه‌گاهى با اشعارى نیز همراه است، بیان کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب التصریف:''' این کتاب، تألیف عبدالوهاب بن عبادالدین زنجانی، از علماى قرن هفتم و به زبان عربی است. کتاب درباره صرف افعال عربى به همراه ساختن و تصریف برخى از اسمایى است که از فعل ساخته مى‌شوند. مؤلف در ابتداى هر فصل، ابتدا توضیح کوتاهى در باره موضوع مورد بحث مى‌دهد، سپس شیوه ساختن و تصریف آن را همراه با مثال‌هایى روشن مى‌کند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب التصریف:''' این کتاب، تألیف عبدالوهاب بن عبادالدین زنجانی، از علماى قرن هفتم و به زبان عربی است. کتاب درباره صرف افعال عربى به همراه ساختن و تصریف برخى از اسمایى است که از فعل ساخته مى‌شوند. مؤلف در ابتداى هر فصل، ابتدا توضیح کوتاهى در باره موضوع مورد بحث مى‌دهد، سپس شیوه ساختن و تصریف آن را همراه با مثال‌هایى روشن مى‌کند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح التصریف:''' این کتاب را مسعود بن عمر <del class="diffchange diffchange-inline">قاضی تفتازانی، </del>به زبان عربى در شرح «التصریف» عبدالوهاب بن عبادالدین زنجانى نوشته است. بر کتاب «التصریف» زنجانى شروح فراوانى نوشته شده است که یکى از مهم‌ترین آنها، همین شرحى است که تفتازانى در سن شانزده سالگى به‌عنوان نخستین اثر خویش تألیف کرده است. شارح علاوه بر مثال‌هاى فراوان، از آیات [[قرآن]] و اشعار نیز بهره برده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح التصریف:''' این کتاب را <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>مسعود بن عمر <ins class="diffchange diffchange-inline">تفتازانی]]، </ins>به زبان عربى در شرح «التصریف» عبدالوهاب بن عبادالدین زنجانى نوشته است. بر کتاب «التصریف» زنجانى شروح فراوانى نوشته شده است که یکى از مهم‌ترین آنها، همین شرحى است که تفتازانى در سن شانزده سالگى به‌عنوان نخستین اثر خویش تألیف کرده است. شارح علاوه بر مثال‌هاى فراوان، از آیات [[قرآن]] و اشعار نیز بهره برده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''الصیغ المشکلة:''' این کتاب که به زبان فارسى و مؤلف آن ناشناخته است، رساله‌اى است در تبیین و تعیین و ریشه‌یابى برخى از صیغه‌هاى افعال و اسماء عربی که دشوار به نظر مى‌رسند. در این رساله، بیست و پنج صیغه عربى بیان شده است که چهار مورد آن (تقفُ، متُّ، تزدری، و ازَّینت)، از قرآن است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''الصیغ المشکلة:''' این کتاب که به زبان فارسى و مؤلف آن ناشناخته است، رساله‌اى است در تبیین و تعیین و ریشه‌یابى برخى از صیغه‌هاى افعال و اسماء عربی که دشوار به نظر مى‌رسند. در این رساله، بیست و پنج صیغه عربى بیان شده است که چهار مورد آن (تقفُ، متُّ، تزدری، و ازَّینت)، از قرآن است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''العوامل للجرجانی:''' این کتاب، به زبان عربى، تألیف عبدالقاهر جرجانى و درباره صد عامل در [[علم نحو|نحو]] است. بر این کتاب، شرح‌هاى متعددى نوشته شده است. [[قطب راوندى|قطب‌الدین راوندی]]، [[فیض کاشانی|ملا محسن فیض کاشانى]] و [[فاضل هندى]] از جمله شارحان شیعى این کتابند. مؤلف، عوامل را به دو دسته لفظى و معنوى و اولى را به دو قسم سماعى و قیاسى و سماعى را به سیزده نوع تقسیم کرده است. تعداد عوامل معنوى، دوتا، تعداد عومل لفظى سماعى، نود و یکى و تعداد عوامل لفظى قیاسى، هفت‌تاست که مجموعا صدتا مى‌شود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''العوامل للجرجانی:''' این کتاب، به زبان عربى، تألیف <ins class="diffchange diffchange-inline">[[عبدالقاهر جرجانی|</ins>عبدالقاهر جرجانى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و درباره صد عامل در [[علم نحو|نحو]] است. بر این کتاب، شرح‌هاى متعددى نوشته شده است. [[قطب راوندى|قطب‌الدین راوندی]]، [[فیض کاشانی|ملا محسن فیض کاشانى]] و [[فاضل هندى]] از جمله شارحان شیعى این کتابند. مؤلف، عوامل را به دو دسته لفظى و معنوى و اولى را به دو قسم سماعى و قیاسى و سماعى را به سیزده نوع تقسیم کرده است. تعداد عوامل معنوى، دوتا، تعداد عومل لفظى سماعى، نود و یکى و تعداد عوامل لفظى قیاسى، هفت‌تاست که مجموعا صدتا مى‌شود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''العوامل المنظومة:''' مؤلف این کتاب، کمال‌الدین بن حسام، است. وى ۱۰۰ عامل نحوى را که در کتاب پیشین یاد شد، در ضمن ۳۲ بیت [[شعر]] فارسى بیان کرده و به‌عنوان ترجمه‌اى مختصر و منظوم از عوامل جرجانى، به حاکم وقت هرات معزالدین حسین پیش‌کش نموده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''العوامل المنظومة:''' مؤلف این کتاب، کمال‌الدین بن حسام، است. وى ۱۰۰ عامل نحوى را که در کتاب پیشین یاد شد، در ضمن ۳۲ بیت [[شعر]] فارسى بیان کرده و به‌عنوان ترجمه‌اى مختصر و منظوم از عوامل جرجانى، به حاکم وقت هرات معزالدین حسین پیش‌کش نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح العوامل فی النحو:''' این کتاب، تألیف ملا نظرعلی گیلانی، در شرح «العوامل» عبدالقاهر جرجانى و به زبان عربى است. شارح، کتاب عوامل را به‌گونه مزجى شرح داده است. وى براى تبیین مطالب، مثال‌هایى متنوع از آیات و روایات و اشعار و... ذکر کرده است. در بخش حروف جر، معانى تک‌تک آن‌ها را همراه با مثال ذکر کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح العوامل فی النحو:''' این کتاب، تألیف ملا نظرعلی گیلانی، در شرح «العوامل» عبدالقاهر جرجانى و به زبان عربى است. شارح، کتاب عوامل را به‌گونه مزجى شرح داده است. وى براى تبیین مطالب، مثال‌هایى متنوع از <ins class="diffchange diffchange-inline">[[آیه|</ins>آیات<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و روایات و اشعار و... ذکر کرده است. در بخش حروف جر، معانى تک‌تک آن‌ها را همراه با مثال ذکر کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب العوامل لملا محسن:''' این کتاب، تألیف ملا محسن قزوینی و به زبان عربى است. وى عوامل اعراب را بیست نوع دانسته است؛ که سیزده‌تاى آن سماعى و بقیه قیاسى است. مؤلف، در تبیین مطالب، علاوه بر استفاده از شواهد <del class="diffchange diffchange-inline">قرآنى، </del>روایى، اشعار فارسى و عربى، در لابه‌لاى مباحث با عنوان« تنبیه»، ابهامات را روشن کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب العوامل لملا محسن:''' این کتاب، تألیف ملا محسن قزوینی و به زبان عربى است. وى عوامل اعراب را بیست نوع دانسته است؛ که سیزده‌تاى آن سماعى و بقیه قیاسى است. مؤلف، در تبیین مطالب، علاوه بر استفاده از شواهد <ins class="diffchange diffchange-inline">[[قرآن|قرآنى]]، </ins>روایى، اشعار فارسى و عربى، در لابه‌لاى مباحث با عنوان« تنبیه»، ابهامات را روشن کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الهدایة فی النحو:''' این کتاب، به زبان عربى است و یک دوره مسائل مهم نحو را به‌صورت روان و خالى از حشو بیان کرده است. برخى، نویسنده‌ى آن را [[ابوحیان اندلسی]] و گروهى دیگر، زبیر بن احمد بن سلیمان زبیرى شافعى مى‌دانند. کتاب، مشتمل بر یک مقدمه، سه مقصد و یک خاتمه است. مؤلف، با ذکر مثال‌هایى از قرآن، روایات، اشعار و... در هر قسم از اقسام فوق، مطلب را به‌خوبى روشن مى‌کند.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الهدایة فی النحو:''' این کتاب، به زبان عربى است و یک دوره مسائل مهم نحو را به‌صورت روان و خالى از حشو بیان کرده است. برخى، نویسنده‌ى آن را [[ابوحیان اندلسی]] و گروهى دیگر، زبیر بن احمد بن سلیمان زبیرى شافعى مى‌دانند. کتاب، مشتمل بر یک مقدمه، سه مقصد و یک خاتمه است. مؤلف، با ذکر مثال‌هایى از قرآن، روایات، اشعار و... در هر قسم از اقسام فوق، مطلب را به‌خوبى روشن مى‌کند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح الأنموذج:''' کتاب «[[انموذج (کتاب)|الأنموذج]]»، کتابى است مختصر و مفید در نحو، به زبان عربى و به قلم [[جارالله زمخشری|محمود زمخشری]] از بزرگان علماى [[اهل تسنن]] در نحو و [[بلاغت]] و [[حدیث]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و... این کتاب، تلخیص اثر دیگر نویسنده به نام «المفصل فی صنعة الإعراب» است. نویسنده در «الأنموذج» در نهایت ایجاز، تقریبا تمام مسائل نحو و اندکى از صرف را گفته است. این کتاب را جمال‌الدین محمد بن عبدالغنى اردبیلى شرح کرده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب شرح الأنموذج:''' کتاب «[[انموذج (کتاب)|الأنموذج]]»، کتابى است مختصر و مفید در نحو، به زبان عربى و به قلم [[جارالله زمخشری|محمود زمخشری]] از بزرگان علماى [[اهل تسنن]] در نحو و [[بلاغت]] و [[حدیث]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و... این کتاب، تلخیص اثر دیگر نویسنده به نام «المفصل فی صنعة الإعراب» است. نویسنده در «الأنموذج» در نهایت ایجاز، تقریبا تمام مسائل نحو و اندکى از صرف را گفته است. این کتاب را جمال‌الدین محمد بن عبدالغنى اردبیلى شرح کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب [[صمدیه (کتاب)|الصمدیة]]:''' یا «الفوائد الصمدیة فی علم العربیة» اثر [[شیخ بهایی|شیخ بهایى]]، یکى از مهم‌ترین و دقیق‌ترین کتاب‌ها در علم نحو است. مؤلف، این کتاب را به برادر کوچکش، عبدالصمد دیکته کرده و سپس در اختیار اهل فضل قرار داده است. این کتاب، جزو کتب درسى در علم نحو در [[حوزه علمیه]] است. کتاب «الفوائد الصمدیة»، کتابى است مختصر، دقیق با عباراتى زیبا و نثرى استوار و لطیف که در سال ۱۰۳۰ ق، تألیف شده است. کتاب، بسیار فشرده، ولى داراى مطالب باارزش و سودمندى است و در یک مقدمه و پنج حدیقه تنظیم شده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب [[صمدیه (کتاب)|الصمدیة]]:''' یا «الفوائد الصمدیة فی علم العربیة» اثر [[شیخ بهایی|شیخ بهایى]]، یکى از مهم‌ترین و دقیق‌ترین کتاب‌ها در علم نحو است. مؤلف، این کتاب را به برادر کوچکش، عبدالصمد دیکته کرده و سپس در اختیار اهل فضل قرار داده است. این کتاب، جزو کتب درسى در علم نحو در [[حوزه علمیه]] است. کتاب «الفوائد الصمدیة»، کتابى است مختصر، دقیق با عباراتى زیبا و نثرى استوار و لطیف که در سال ۱۰۳۰ ق، تألیف شده است. کتاب، بسیار فشرده، ولى داراى مطالب باارزش و سودمندى است و در یک مقدمه و پنج حدیقه تنظیم شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الکبرى فی المنطق:''' این کتاب، تألیف میر سید شریف جرجانی، به زبان فارسى و در علم [[منطق]] است. گفتنى است که این اثر به جهت ایجاز و اهمیت آن، مورد توجه طلاب علوم دینى قرار گرفته و سال‌ها به‌عنوان متن درسى در حوزه‌هاى علمیه و مدارس سنتى تدریس مى‌شده است. متن کتاب، در سى و نه فصل بیان شده است. مؤلف در هر فصل، مطالبى از علم منطق بیان را مى‌کند. برخى فصول، بسیار مختصر و در چند سطر بیان شده است و برخى مفصل و در چند صفحه مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#'''کتاب الکبرى فی المنطق:''' این کتاب، تألیف میر سید شریف جرجانی، به زبان فارسى و در علم [[منطق]] است. گفتنى است که این اثر به جهت ایجاز و اهمیت آن، مورد توجه طلاب علوم دینى قرار گرفته و سال‌ها به‌عنوان متن درسى در حوزه‌هاى علمیه و مدارس سنتى تدریس مى‌شده است. متن کتاب، در سى و نه فصل بیان شده است. مؤلف در هر فصل، مطالبى از علم منطق بیان را مى‌کند. برخى فصول، بسیار مختصر و در چند سطر بیان شده است و برخى مفصل و در چند صفحه مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 12:42:06 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%AF_%D9%81%D9%89_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169885&oldid=138580 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%AF_%D9%81%D9%89_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169885&oldid=138580 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جامع المقاصد فی شرح القواعد»''' شرحی است که توسط [[محقق ثانی|محقق ثانى]] (م، ۹۴۰ ق)، بر کتاب «[[قواعد الأحکام]]» اثر [[علامه حلی]] (م، ۷۲۶ ق) نگاشته شده است. این کتاب از مهمترین مدارک [[فقه]] و مرجع [[فقها]] و مجتهدان بزرگ [[شیعه]] است، به گونه‌ای که در بسیارى از متون فقهى، فقها [[فتوا|فتاواى]] خود را مستند به رأى محقق ثانى <del class="diffchange diffchange-inline">نموده اند</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جامع المقاصد فی شرح القواعد»''' شرحی است که توسط [[محقق ثانی|محقق ثانى]] (م، ۹۴۰ ق)، بر کتاب «[[قواعد الأحکام]]» اثر [[علامه حلی]] (م، ۷۲۶ ق) نگاشته شده است. این کتاب از مهمترین مدارک [[فقه]] و مرجع [[فقها]] و مجتهدان بزرگ [[شیعه]] است، به گونه‌ای که در بسیارى از متون فقهى، فقها [[فتوا|فتاواى]] خود را مستند به رأى محقق ثانى <ins class="diffchange diffchange-inline">نموده‌اند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مشخصات کتاب</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مشخصات کتاب</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27" >سطر ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۷:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ على بن حسین کرکى، معروف به «[[محقق ثانی|محقق ثانى]]» (م، ۹۴۰ ق) در قریه کرک واقع در شهر بعلبک [[لبنان]] به دنیا آمد. این عالم [[امامیه|امامى]]، مجتهد و اصولى، در سفرى به [[مصر]] از علماى آن دیار نیز کسب علم نمود. [[علی بن هلال جزائری|علی بن هلال جزایری]]، محمد بن داود جزینی، شمس الدین محمد <del class="diffchange diffchange-inline">عاملی، </del>سید حیدر عاملی از اساتید او هستند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ على بن حسین کرکى، معروف به «[[محقق ثانی|محقق ثانى]]» (م، ۹۴۰ ق) در قریه کرک واقع در شهر بعلبک [[لبنان]] به دنیا آمد. این عالم [[امامیه|امامى]]، مجتهد و اصولى، در سفرى به [[مصر]] از علماى آن دیار نیز کسب علم نمود. [[علی بن هلال جزائری|علی بن هلال جزایری]]، محمد بن داود جزینی، شمس الدین محمد <ins class="diffchange diffchange-inline">عاملی و </ins>سید حیدر عاملی از اساتید او هستند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محقق کرکی به [[ایران]] هم سفر کرد و مورد لطف شاه طهماسب صفوى واقع شد و لقب [[شیخ الاسلام]] گرفت. او در ترویج مذهب [[شیعه]] بسیار کوشش نمود.&lt;ref&gt; فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص ۳۵۴؛ مفاخر اسلام، ص ۴۳۸-۴۳۹.&lt;/ref&gt; <del class="diffchange diffchange-inline">وى از مفاخر و دانشمندان نامى شیعه و مجتهدان عالی‌قدر است. </del>احاطه او بر علوم دینى و [[فقه]] اسلامى چنان بوده که تمام علما و فقهاى شیعه تقدم او را بر خویش مسلم دانسته و شخصیت ممتاز او را در علم و عمل ستوده اند. عالمان بزرگی چون: [[شهید ثانی]]، [[شیخ علی منشار عاملی]]، [[سید نعمت الله جزائری|سید نعمت الله جزایری]] از جمله شاگردان کرکی هستند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محقق کرکی به [[ایران]] هم سفر کرد و مورد لطف شاه طهماسب صفوى واقع شد و لقب [[شیخ الاسلام]] گرفت. او در ترویج مذهب [[شیعه]] بسیار کوشش نمود.&lt;ref&gt; فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص ۳۵۴؛ مفاخر اسلام، ص ۴۳۸-۴۳۹.&lt;/ref&gt; احاطه او بر علوم دینى و [[فقه]] اسلامى چنان بوده که تمام علما و فقهاى شیعه تقدم او را بر خویش مسلم دانسته و شخصیت ممتاز او را در علم و عمل ستوده اند. عالمان بزرگی چون: [[شهید ثانی]]، [[شیخ علی منشار عاملی]]، [[سید نعمت الله جزائری|سید نعمت الله جزایری]] از جمله شاگردان کرکی هستند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استادى و مهارت وى در فقه استدلالى از انبوه تصانیف و تألیفات ارزنده اش به خصوص کتاب «جامع المقاصد» به خوبى آشکار مى شود. وی علاوه بر کتاب مذکور، صاحب آثار دیگری مانند: منهج السداد، حاشیه بر [[مختلف الشیعه (کتاب)|مختلف الشیعه]] و حاشیه بر [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعدالاحکام]] است. آراى محکم و نظریات ناب او در اغلب کتب فقهى مورد توجه خاص فقهاى بعد از او قرار گرفته است. به همین جهت او را همچون [[محقق اول]] و [[علامه حلی|علامه حلى]] دانسته اند<del class="diffchange diffchange-inline">. محقق ثانى در [[نجف]] اشرف درگذشت</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استادى و مهارت وى در فقه استدلالى از انبوه تصانیف و تألیفات ارزنده اش به خصوص کتاب «جامع المقاصد» به خوبى آشکار مى شود. وی علاوه بر کتاب مذکور، صاحب آثار دیگری مانند: منهج السداد، حاشیه بر [[مختلف الشیعه (کتاب)|مختلف الشیعه]] و حاشیه بر [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعدالاحکام]] است. آراى محکم و نظریات ناب او در اغلب کتب فقهى مورد توجه خاص فقهاى بعد از او قرار گرفته است. به همین جهت او را همچون [[محقق اول]] و [[علامه حلی|علامه حلى]] دانسته اند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نگارش==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نگارش==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38" >سطر ۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۸:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«از قدیم آرزو داشتم که شرحى را در حل و بیان مشکلات و ابهامات «[[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعدالاحکام]]» بنویسم، در ابتدا و در مدتى طولانى با نوشتن حواشى متفرق، این کار را انجام مى‌دادم، تا این که به نوشتن شرح مبسوطى که شامل مقاصدى است که بر هر مطلب دقیق و با ارزشى شرح زده است مشغول شدم و پس از مذاکره با جمعى از علماء تصمیم گرفتم که آنچه در حل عبارات و بیان مشکلات و اظهار نکات دقیق مسائل آن کمک مى‌کند بیان شود. در حالى که به اختلاف واقع در بین علما و دلائل متداول در بین فقها پرداخته شود و به نظریات خود نیز با عبارات مختصر و موجز اشاره کنم».&lt;ref&gt;خطبۀ کتاب، ج ۱، ص۶۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«از قدیم آرزو داشتم که شرحى را در حل و بیان مشکلات و ابهامات «[[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعدالاحکام]]» بنویسم، در ابتدا و در مدتى طولانى با نوشتن حواشى متفرق، این کار را انجام مى‌دادم، تا این که به نوشتن شرح مبسوطى که شامل مقاصدى است که بر هر مطلب دقیق و با ارزشى شرح زده است مشغول شدم و پس از مذاکره با جمعى از علماء تصمیم گرفتم که آنچه در حل عبارات و بیان مشکلات و اظهار نکات دقیق مسائل آن کمک مى‌کند بیان شود. در حالى که به اختلاف واقع در بین علما و دلائل متداول در بین فقها پرداخته شود و به نظریات خود نیز با عبارات مختصر و موجز اشاره کنم».&lt;ref&gt;خطبۀ کتاب، ج ۱، ص۶۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتوای کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «جامع المقاصد» سرشار از تحقیقات علمى و تدقیقات فقهى و پیراسته از تطویل و تکثیر فروع مى باشد و از نظر معنى، نگارش و محتوا، یکى از بهترین و متقن ترین متون فقهى [[شیعه]] است.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «جامع المقاصد» سرشار از تحقیقات علمى و تدقیقات فقهى و پیراسته از تطویل و تکثیر فروع مى باشد و از نظر معنى، نگارش و محتوا، یکى از بهترین و متقن ترین متون فقهى [[شیعه]] است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، شرح جلد اوّل و دوّم و قسمتى از بحث نکاح از جلد سوّم «[[قواعد الأحکام]]» به ترتیب زیر مى‌باشد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، شرح جلد اوّل و دوّم و قسمتى از بحث نکاح از جلد سوّم «[[قواعد الأحکام]]» به ترتیب زیر مى‌باشد:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جلد اوّل آن شامل کتاب طهارت (انواع طهارت، اسباب طهارت، اقسام آبها، نجاسات، ظروف، وضوء، اقسام غسل‌ها)، کفن پوشاندن، نماز میت، دفن کردن و تیمم مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جلد اوّل آن شامل کتاب طهارت (انواع طهارت، اسباب طهارت، اقسام آبها، نجاسات، ظروف، وضوء، اقسام غسل‌ها)، کفن پوشاندن، نماز میت، دفن کردن و تیمم مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد دوم کتاب صلاة مطرح شده که داراى این مباحث است: تعداد، اوقات و احکام نماز، قبله، لباس و مکان نمازگزار، مساجد، اذان و اقامه، افعال نماز، چیزهایى که باید در نماز ترک شود، نماز جمعه، نماز عید فطر و قربان، نماز کسوف (خورشید گرفتگى)، نماز نذر و نمازهاى مستحبى.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد دوم کتاب صلاة مطرح شده که داراى این مباحث است: تعداد، اوقات و احکام نماز، قبله، لباس و مکان نمازگزار، مساجد، اذان و اقامه، افعال نماز، چیزهایى که باید در نماز ترک شود، نماز جمعه، نماز عید فطر و قربان، نماز کسوف (خورشید گرفتگى)، نماز نذر و نمازهاى مستحبى.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جلد سوّم شامل کتاب‌هاى زکات، صوم، حج، جهاد و امر به معروف و نهى از منکر مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جلد سوّم شامل کتاب‌هاى زکات، صوم، حج، جهاد و امر به معروف و نهى از منکر مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جلد چهارم کتاب بیع را در بردارد. در کتاب بیع مباحث اقسام متاجر، آداب تجارت، بیع، صیغۀ عقد بیع، متعاقدان، عوضات، انواع بیع، بیع ثمار، بیع صرف، نقد و نسیئه، بیع سلف، مرابحه، ربا، خیارات، احکام عقد، تسلیم و شرط مطرح شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جلد چهارم کتاب بیع را در بردارد. در کتاب بیع مباحث اقسام متاجر، آداب تجارت، بیع، صیغۀ عقد بیع، متعاقدان، عوضات، انواع بیع، بیع ثمار، بیع صرف، نقد و نسیئه، بیع سلف، مرابحه، ربا، خیارات، احکام عقد، تسلیم و شرط مطرح شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد پنجم کتاب‌هاى دین، رهن، حجر و اسباب آن (کوچک بودن، جنون، سفاهت، برده بودن، مریض بودن)، مفلس، ضمان، حواله، کفالت و صلح مطرح شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد پنجم کتاب‌هاى دین، رهن، حجر و اسباب آن (کوچک بودن، جنون، سفاهت، برده بودن، مریض بودن)، مفلس، ضمان، حواله، کفالت و صلح مطرح شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد ششم کتاب‌هاى امانت و توابع آن یعنى (ودیعه، عاریه، لقطه) و کتاب غصب و توابع آن یعنى کتاب شفعه آورده شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد ششم کتاب‌هاى امانت و توابع آن یعنى (ودیعه، عاریه، لقطه) و کتاب غصب و توابع آن یعنى کتاب شفعه آورده شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد هفتم کتاب احیاء موات، کتاب اجاره و توابع آن یعنى مزارعه و مساقات مطرح شده است. قابل ذکر است که احیاء موات از توابع کتاب غصب مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد هفتم کتاب احیاء موات، کتاب اجاره و توابع آن یعنى مزارعه و مساقات مطرح شده است. قابل ذکر است که احیاء موات از توابع کتاب غصب مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد هشتم کتاب‌هاى شرکت، وکالت و سبق و رمایه که جزء توابع کتاب اجاره هستند مطرح شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد هشتم کتاب‌هاى شرکت، وکالت و سبق و رمایه که جزء توابع کتاب اجاره هستند مطرح شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در جلد نهم کتاب‌هاى وقف (سکنى و صدقه و هبه) و اقرار آورده شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در جلد نهم کتاب‌هاى وقف (سکنى و صدقه و هبه) و اقرار آورده شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جلد دهم و یازدهم شامل کتاب وصایا مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جلد دهم و یازدهم شامل کتاب وصایا مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جلد دوازدهم کتاب نکاح است که شامل: مکروهات و مستحبات نکاح، عقد نکاح، عاقد، اولیاء، مسقطات ولایت، کفاءة، احکام نکاح، محرم نسبى، محرم رضاعى، محرم مصاهره و نفقه است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جلد دوازدهم کتاب نکاح است که شامل: مکروهات و مستحبات نکاح، عقد نکاح، عاقد، اولیاء، مسقطات ولایت، کفاءة، احکام نکاح، محرم نسبى، محرم رضاعى، محرم مصاهره و نفقه است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* و در جلد سیزدهم بقیۀ کتاب نکاح است که شامل: ازدواج موقت، نکاح کنیز، مبطلات عقد نکاح کنیز، عیب‌هایى که مى‌توان ازدواج را برهم زد، احکام مهریه و تفویض بضع مى‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*و در جلد سیزدهم بقیۀ کتاب نکاح است که شامل: ازدواج موقت، نکاح کنیز، مبطلات عقد نکاح کنیز، عیب‌هایى که مى‌توان ازدواج را برهم زد، احکام مهریه و تفویض بضع مى‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جامع‌المقاصد در نظر عالمان ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جامع‌المقاصد در نظر عالمان==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[شیخ محمدحسن نجفی|صاحب جواهر]] در اهمیت این کتاب گفته است: «من کان عنده جامع المقاصد و الوسائل و الجواهر لا یحتاج بعدها إلى کتاب آخر للخروج عن عهدة الفحص الواجب على الفقیه فی آحاد المسائل الفرعیة»؛ هر مجتهدى که جامع المقاصد و [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]] و [[جواهر الکلام (کتاب)|جواهر]] را داشته باشد، براى فهم و استدلال و استنباط و نگارش فقه نیازى به کتاب دیگرى ندارد.&lt;ref&gt; مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۴۳۲.&lt;/ref&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[شیخ محمدحسن نجفی|صاحب جواهر]] در اهمیت این کتاب گفته است: «من کان عنده جامع المقاصد و الوسائل و الجواهر لا یحتاج بعدها إلى کتاب آخر للخروج عن عهدة الفحص الواجب على الفقیه فی آحاد المسائل الفرعیة»؛ هر مجتهدى که جامع المقاصد و [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]] و [[جواهر الکلام (کتاب)|جواهر]] را داشته باشد، براى فهم و استدلال و استنباط و نگارش فقه نیازى به کتاب دیگرى ندارد.&lt;ref&gt; مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۴۳۲.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض العلماء]] و [[روضات الجنات]] بنا به نقل از بعضى افاضل شاگردان <del class="diffchange diffchange-inline">شیخ على کرکى </del>آمده است: «صاحب تعلیقات الحسنة و التصانیف الملیحة فمن تصانیفه شرح القواعد و قد خرج منه <del class="diffchange diffchange-inline">ست </del>مجلدات إلى بحث التفویض من النکاح شرحا لم یعمل قبله أحد مثله و حلّ مشکلاته مع تدقیقات حسنة و توفیقات لطیفة خال من التطویل و الإکثار و شارح لجمیع الفاظه المجمع علیه و المختلف فیه». <del class="diffchange diffchange-inline">محقق کرکی </del>صاحب تألیفات نیکویی از جمله جامع المقاصد است که شرحی جدید بر قواعدالاحکام می باشد و بدون تطویل و زیاده گویی همه الفاظ را شرح نموده و مشکلات آن را حل کرده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*در [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض العلماء]] و [[روضات الجنات]] بنا به نقل از بعضى افاضل شاگردان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[محقق کرکی]] </ins>آمده است: «صاحب تعلیقات الحسنة و التصانیف الملیحة فمن تصانیفه شرح القواعد و قد خرج منه <ins class="diffchange diffchange-inline">ستّ </ins>مجلدات إلى بحث التفویض من النکاح شرحا لم یعمل قبله أحد مثله و حلّ مشکلاته مع تدقیقات حسنة و توفیقات لطیفة خال من التطویل و الإکثار و شارح لجمیع الفاظه المجمع علیه و المختلف فیه». <ins class="diffchange diffchange-inline">او </ins>صاحب تألیفات نیکویی از جمله جامع المقاصد است که شرحی جدید بر قواعدالاحکام می باشد و بدون تطویل و زیاده گویی همه الفاظ را شرح نموده و مشکلات آن را حل کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صاحب [[اعیان الشیعه (کتاب)|أعیان الشیعة]] می گوید: «له تعلیقات حسنة و تصانیف <del class="diffchange diffchange-inline">جیدة </del>منها جامع المقاصد فی شرح القواعد و هو شرح لم یعمل قبله أحد مثله فی حل مشکله و قد اشتهر هذا الشرح اشتهارا کثیرا و اعتمد علیه الفقهاء فی أبحاثهم و مؤلفاتهم <del class="diffchange diffchange-inline">مطبوع مع القواعد»</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*صاحب [[اعیان الشیعه (کتاب)|أعیان الشیعة]] می گوید: «له تعلیقات حسنة و تصانیف <ins class="diffchange diffchange-inline">جیّدة </ins>منها جامع المقاصد فی شرح القواعد و هو شرح لم یعمل قبله أحد مثله فی حل مشکله و قد اشتهر هذا الشرح اشتهارا کثیرا و اعتمد علیه الفقهاء فی أبحاثهم و مؤلفاتهم<ins class="diffchange diffchange-inline">...»؛ جامع المقاصد، شرحی است که تا قبل از او کسی مثل آن را در حل مشکلات قواعدالاحکام ننوشته و این شرح شهرت بسیاری دارد و فقها در مباحث و آثار خود به آن اعتماد کرده اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*جامع المقاصد فی شرح القواعد، ویکی نور</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==متن کتاب==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[</ins>[<ins class="diffchange diffchange-inline">نرم افزار </ins>جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار </ins>جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">فقه اهل بیت]</ins>]<ins class="diffchange diffchange-inline">، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del class="diffchange diffchange-inline">http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/39061/</del>جامع<del class="diffchange diffchange-inline">-المقاصد-في-شرح-القواعد--حسن-‌بن‌-يوسف‌-علامه‌-حلي '''</del>جامع <del class="diffchange diffchange-inline">المقاصد فى شرح القواعد'''</del>]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{فقه}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{فقه}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقهی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقهی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:منابع فقه شیعه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقه استدلالی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقه استدلالی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های فقهی]]</ins></div></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 12:06:40 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%AF_%D9%81%D9%89_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D8%AA%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169884&oldid=138575 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D8%AA%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169884&oldid=138575 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع= فقه شیعه</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع= فقه شیعه</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان= فارسی  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان= <ins class="diffchange diffchange-inline">عربی و </ins>فارسی  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تعداد جلد= ۳</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تعداد جلد= ۳</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24" >سطر ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جامع الشّتات»''' <del class="diffchange diffchange-inline">از تألیفات </del>[[میرزای قمی|میرزا ابوالقاسم قمى]] (م، ۱۲۳۱ ق)، مشتمل بر یک دوره کامل [[فقه]] استدلالی به زبان عربی و فارسی است، که مؤلف آن را در قالب پرسش و پاسخ در جواب سوالات گوناگون <del class="diffchange diffchange-inline">مقلدان </del>خود تدوین کرده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«جامع الشّتات»''' <ins class="diffchange diffchange-inline">تألیف </ins>[[میرزای قمی|میرزا ابوالقاسم قمى]] (م، ۱۲۳۱ ق)، مشتمل بر یک دوره کامل [[فقه]] استدلالی <ins class="diffchange diffchange-inline">و برخی مسائل [[عقاید|اعتقادی]] و [[علم کلام|کلامى]] </ins>به زبان عربی و فارسی است، که مؤلف آن را در قالب پرسش و پاسخ در جواب سوالات گوناگون <ins class="diffchange diffchange-inline">مقلّدان </ins>خود تدوین کرده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا ابوالقاسم بن حسین جیلانى قمى، معروف به [[میرزای قمی|میرزاى قمى]] (م، ۱۲۳۱ ق) <del class="diffchange diffchange-inline">عالم </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">امامیه|امامى</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">، محقق و شاعر </del>اصلاً از رشت بوده ولى متولد و ساکن و متوفى [[قم]] <del class="diffchange diffchange-inline">است. او در [[علم اصول]] از مؤسسان بود و یکى از بزرگان [[شیعه]] در قرن سیزدهم هجرى </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا ابوالقاسم بن حسین جیلانى قمى، معروف به [[میرزای قمی|میرزاى قمى]] (م، ۱۲۳۱ ق) <ins class="diffchange diffchange-inline">فقیه، اصولی و شاعر بزرگ </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">شیعه</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">در قرن سیزدهم هجرى، </ins>اصلاً از رشت بوده ولى متولد و ساکن و متوفى [[قم]] است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزاى قمى پس از طى مقدماتى از علوم، راهى خوانسار شد و مدت‌ها از حضور [[سید حسین خوانساری|سید خوانسارى]] بهره برد. سپس وارد [[عتبات عالیات]] گردید و از محضر <del class="diffchange diffchange-inline">علامه مازندرانى، نجفى عاملى، </del>استاد کل [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]] و دیگران بهره ها برد؛ تا خود به درجه [[اجتهاد]] و استنباط رسید.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزاى قمى پس از طى مقدماتى از علوم، راهى خوانسار شد و مدت‌ها از حضور [[سید حسین خوانساری|سید خوانسارى]] بهره برد. سپس وارد [[عتبات عالیات]] گردید و از محضر استاد کل <ins class="diffchange diffchange-inline">علامه </ins>[[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]] و دیگران بهره ها برد؛ تا خود به درجه [[اجتهاد]] و استنباط رسید.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">میرزا مولاى فضلا، استاد فقهاى عصر خویش، مردى متین، باوقار، پارسایى عاقل و هشیار بود و </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">خلوص و </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">زهد</del>]] و <del class="diffchange diffchange-inline">[[ورع]] یکتاى </del>عصر خویش بشمار مى رفت. برخی از شاگردان بزرگ ایشان عبارتند از: [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتى]]، [[سید محمدجواد عاملی|سید جواد عاملى]]، [[سید عبدالله شبر|سید عبدالله شبّر]] و [[ملا احمد نراقی|ملا احمد نراقى]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">میرزاى قمی، </ins>در [[<ins class="diffchange diffchange-inline">علم اصول</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">از مؤسسان بود </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">استاد فقهاى </ins>عصر خویش بشمار مى رفت. برخی از شاگردان بزرگ ایشان عبارتند از: [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتى]]، [[سید محمدجواد عاملی|سید جواد عاملى]]، [[سید عبدالله شبر|سید عبدالله شبّر]] و [[ملا احمد نراقی|ملا احمد نراقى]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر «جامع <del class="diffchange diffchange-inline">الشّتات» میرزا ابوالقاسم قمی </del>تألیفات مهم دیگری دارد از جمله: [[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]، الغنائم، المناهج فی الطهارة والصلاة، مرشدالعلوم و معین الخواص فی فقه العبادات‌.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">میرزا ابوالقاسم قمی </ins>علاوه بر «جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">الشّتات»، </ins>تألیفات مهم دیگری دارد از جمله: [[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]، الغنائم، المناهج فی الطهارة والصلاة، مرشدالعلوم و معین الخواص فی فقه العبادات‌.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وجه تسمیه کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وجه تسمیه کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع الشّتات» به معنی «جامع متفرقات» است و در توجیه چنین نامگذاری گفته‌اند:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع الشّتات» به معنی «جامع متفرقات» است و در توجیه چنین نامگذاری گفته‌اند:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* چون نظم و ترتیب مسائل مندرج در این کتاب، به صورت کلاسیک نیست و در مقایسه با کتابهای دیگر کلاسیک [[فقه|فقهی]] از یک اسلوب خاص و حالت «مفردات» برخوردار است، لذا بدین نام موسوم گشته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*چون نظم و ترتیب مسائل مندرج در این کتاب، به صورت کلاسیک نیست و در مقایسه با کتابهای دیگر کلاسیک [[فقه|فقهی]] از یک اسلوب خاص و حالت «مفردات» برخوردار است، لذا بدین نام موسوم گشته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نظر به این که مرحوم [[میرزای قمی]] در این کتاب گاهی به زبان فارسی و گاهی به زبان عربی به نگارش پرداخته است و نیز گاهی از موضوع و مسائل فقهی خارج شده و مستقیما وارد مسائل اصول شده است، <del class="diffchange diffchange-inline">بنا بر این </del>بهتر دانسته که نام کتاب را <del class="diffchange diffchange-inline">جامع الشتات </del>بگذارد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نظر به این که مرحوم [[میرزای قمی]] در این کتاب گاهی به زبان فارسی و گاهی به زبان عربی به نگارش پرداخته است و نیز گاهی از موضوع و مسائل فقهی خارج شده و مستقیما وارد مسائل <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اصول <ins class="diffchange diffchange-inline">فقه‌‌‌‌|اصولی]] </ins>شده است، <ins class="diffchange diffchange-inline">بنابراین </ins>بهتر دانسته که نام کتاب را <ins class="diffchange diffchange-inline">«جامع الشتات» </ins>بگذارد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با این که هر دو سخن بالا در مورد این کتاب صحت دارد، لیکن این گونه خصوصیت‌ها عامل تفرقه محتوای کتاب نگشته است. نام اصلی این کتاب «السؤال و الجواب» بوده و علت وجودی و ساختار و محتوایش نیز چنین بوده است. خود محقق قمی غیر از این، نام دیگری برای کتاب انتخاب نکرده <del class="diffchange diffchange-inline">است </del>زیرا مجموعه‌ای از علوم متعدد بود. پس از وفات میرزا، یکی از شاگردانش مجلدات یا دفترهای سه گانه را (که مکمل یکدیگر بوده‌اند) تلفیق نموده و کتاب «الرد علی الصوفیه» را نیز به آخر آن افزوده و نام این مجموعه را «جامع الشتات» گذاشته است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با این که هر دو سخن بالا در مورد این کتاب صحت دارد، لیکن این گونه خصوصیت‌ها عامل تفرقه محتوای کتاب نگشته است. نام اصلی این کتاب «السؤال و الجواب» بوده و علت وجودی و ساختار و محتوایش نیز چنین بوده است. خود محقق قمی غیر از این، نام دیگری برای کتاب انتخاب نکرده <ins class="diffchange diffchange-inline">است، </ins>زیرا مجموعه‌ای از علوم متعدد بود. پس از وفات میرزا، یکی از شاگردانش مجلدات یا دفترهای سه گانه را (که مکمل یکدیگر بوده‌اند) تلفیق نموده و کتاب «الرد علی الصوفیه» را نیز به آخر آن افزوده و نام این مجموعه را «جامع الشتات» گذاشته است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتواى کتاب ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتواى کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منشاء مجلدات سه گانۀ «السؤال و الجواب» یا «جامع <del class="diffchange diffchange-inline">الشّتات» </del>پرسش‌های کتبی مردم بوده که مشکلات شرعی روزمره شان را می‌نوشتند و پاسخ کتبی از <del class="diffchange diffchange-inline">میرزا می‌خواستند. کتاب دو بخش دارد و مطالب آن به صورت سؤال و جواب به زبان عربى و فارسى بیان شده است. بخش نخست مربوط به </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">احکام</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">شرعى به ترتیب ابواب فقهى از طهارت تا دیات و یک دوره کامل [[فقه]] است</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منشاء مجلدات سه گانۀ «السؤال و الجواب» یا «جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">الشّتات»، </ins>پرسش‌های کتبی مردم بوده که مشکلات شرعی روزمره شان را می‌نوشتند و پاسخ کتبی از [[<ins class="diffchange diffchange-inline">میرزای قمی</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">می‌خواستند</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم مربوط به عقاید [[دین|دینى]] و مسائل [[علم کلام|کلامى]] است و همچنین رد بر [[تصوف|صوفیه]] و طعن بر برخى از بزرگان آن‌ها است؛ مثل <del class="diffchange diffchange-inline">بایزید، </del>مولاى <del class="diffchange diffchange-inline">رومى، </del>[[محیی الدین ابن عربی|<del class="diffchange diffchange-inline">محى الدین </del>عربى]] و دیگران که قائل به وحدت وجود و عقول عشر بوده اند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب حاضر دو بخش دارد و مطالب آن به صورت سؤال و جواب به زبان عربى و فارسى بیان شده است. بخش نخست مربوط به [[احکام]] شرعى به ترتیب [[ابواب فقه|ابواب فقهى]] -از [[طهارت]] تا [[دیات]]- و یک دوره کامل [[فقه]] است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم <ins class="diffchange diffchange-inline">نیز </ins>مربوط به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عقاید<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>[[دین|دینى]] و مسائل [[علم کلام|کلامى]] است و همچنین رد بر [[تصوف|صوفیه]] و طعن بر برخى از بزرگان آن‌ها است؛ مثل <ins class="diffchange diffchange-inline">بایزید بسطامی، [[مولوی|</ins>مولاى <ins class="diffchange diffchange-inline">رومى]]، </ins>[[محیی الدین ابن عربی|<ins class="diffchange diffchange-inline">محى‌الدین بن </ins>عربى]] و دیگران که قائل به وحدت وجود و عقول عشر بوده اند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ویژگی‌های کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ویژگی‌های کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع الشتات» امتیازات و رجحان‌هایی بر کتاب‌های دیگر دارد، از جمله:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«جامع الشتات» امتیازات و رجحان‌هایی بر کتاب‌های دیگر دارد، از جمله:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نظر به این که منشأ و خاستگاه این <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>حوادث و رخدادهایی است که عملا در زندگی روزمرۀ مردم پیش می‌آمد، لذا مسائلی در این کتاب وجود دارد که بی تردید در هیچ کتاب فقهی دیگر نه مطرح شده و نه اشاره‌ای به آنها شده است. بنابراین جنبۀ عملی این کتاب بیشتر است و از تکرار روند و جریان گذشتگان پیروی نکرده و در این خصیصه، یک ابتکار است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نظر به این که منشأ و خاستگاه این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </ins>حوادث و رخدادهایی است که عملا در زندگی روزمرۀ مردم پیش می‌آمد، لذا مسائلی در این کتاب وجود دارد که بی تردید در هیچ کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">[[فقه|</ins>فقهی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>دیگر نه مطرح شده و نه اشاره‌ای به آنها شده است. بنابراین جنبۀ عملی این کتاب بیشتر است و از تکرار روند و جریان گذشتگان پیروی نکرده و در این خصیصه، یک ابتکار است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جالب این است که <del class="diffchange diffchange-inline">میرزا </del>همین مسائل خاص را (که فقهای سلف در آنها بحثی نکرده‌اند) طوری به اصول و کلیات کلام گذشتگان ربط داده که خواننده به دشواری متوجه می‌شود که پیشینیان در این مورد بحث مستقیم نکرده‌اند. و اهل فن توجه دارند که این «ایجاد پیوند» کاری عظیم و بیانگر عمق بینش و وسعت علمی میرزا می‌باشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*جالب این است که <ins class="diffchange diffchange-inline">[[میرزای قمی]] </ins>همین مسائل خاص را (که فقهای سلف در آنها بحثی نکرده‌اند) طوری به اصول و کلیات کلام گذشتگان ربط داده که خواننده به دشواری متوجه می‌شود که پیشینیان در این مورد بحث مستقیم نکرده‌اند. و اهل فن توجه دارند که این «ایجاد پیوند» کاری عظیم و بیانگر عمق بینش و وسعت علمی میرزا می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کتاب، در عین مستدل بودن، زبان <del class="diffchange diffchange-inline">و بیان به اصطلاح </del>مردمی و بیان ساده دارد و در سبک محاورات مردمی نگارش یافته است. صمیمیت و (به اصطلاح) خودمانی بودن، در جای جای کتاب میان خواننده و نویسنده یک رابطه قلبی ایجاد می‌کند. <del class="diffchange diffchange-inline">جامع الشتات </del>می‌توانست هم به عنوان فقه مستدل و هم به عنوان یک رساله عملیه فارسی دست آنان را بگیرد و یاریشان <del class="diffchange diffchange-inline">نماید </del>به طوری که کمتر روحانی محلی بود که از آن بی نیاز <del class="diffchange diffchange-inline">باشد </del>در عین حال برای محققین هم منبع تحقیق بود.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*کتاب، در عین مستدل بودن، زبان مردمی و بیان ساده دارد و در سبک محاورات مردمی نگارش یافته است. صمیمیت و (به اصطلاح) خودمانی بودن، در جای جای کتاب میان خواننده و نویسنده یک رابطه قلبی ایجاد می‌کند. <ins class="diffchange diffchange-inline">«جامع الشتات» </ins>می‌توانست هم به عنوان <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>فقه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مستدل و هم به عنوان یک <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>رساله<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>عملیه فارسی دست آنان را بگیرد و یاریشان <ins class="diffchange diffchange-inline">نماید، </ins>به طوری که کمتر روحانی محلی بود که از آن بی نیاز <ins class="diffchange diffchange-inline">باشد، </ins>در عین حال برای محققین هم منبع تحقیق بود.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">جامع الشتات </del>دارای ساختار بخصوصی است که <del class="diffchange diffchange-inline">دست اندر کاران </del>علوم اجتماعی (مردم نگاری، مردم شناسی، جامعه شناسی، بررسی نظام اداری و اجتماعی و...) می‌توانند به عنوان یک منبع مهم و آئینه‌ای که اصول و فروع زیادی از نحوۀ زیست مردم [[ایران]] در اوایل عصر قاجاری را نشان می‌دهد از آن بهره مند گردند. همچنین در این <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب </del>لغات و اصطلاحاتی به کار رفته که در زمان خود خیلی <del class="diffchange diffchange-inline">هم </del>رایج <del class="diffchange diffchange-inline">بوده‌اند </del>ولی متاسفانه در منابع لغوی فارسی یادی از آنها نشده، این نکته برای آنان که سر و کاری با این رشته دارند قابل توجه است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">«جامع الشتات» </ins>دارای ساختار بخصوصی است که <ins class="diffchange diffchange-inline">متخصصان </ins>علوم اجتماعی (مردم نگاری، مردم شناسی، جامعه شناسی، بررسی نظام اداری و اجتماعی و...) می‌توانند به عنوان یک منبع مهم و آئینه‌ای که اصول و فروع زیادی از نحوۀ زیست مردم [[ایران]] در اوایل عصر قاجاری را نشان می‌دهد از آن بهره مند گردند. همچنین در این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </ins>لغات و اصطلاحاتی به کار رفته که در زمان خود خیلی رایج <ins class="diffchange diffchange-inline">بوده‌اند، </ins>ولی متاسفانه در منابع لغوی فارسی یادی از آنها نشده، این نکته برای آنان که سر و کاری با این رشته دارند قابل توجه است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل البیت]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==متن کتاب ==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[</ins>[<ins class="diffchange diffchange-inline">نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل البیت]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del class="diffchange diffchange-inline">http://lib</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">ahlolbait</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">com/parvan/resource/38443/ '''جامع الشّتات''']</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقهی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:منابع فقهی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتاب‌های فقهی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای اعتقادی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابهای اعتقادی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای کلامی]]</ins></div></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 11:38:15 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D8%AA%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169883&oldid=138571 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169883&oldid=138571 <p></p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=169883&amp;oldid=138571">نمایش تغییرات</a> Sun, 11 Oct 2026 11:03:18 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169882&oldid=154745 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=169882&oldid=154745 <p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25" >سطر ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مؤلف==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«محمد بن علی اردبیلی»''' (زنده در ۱۱۰۰ ق)، محدث و رجالی برجسته [[شیعه]] در قرن یازدهم هجری است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''«محمد بن علی اردبیلی»''' (زنده در ۱۱۰۰ ق)، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>محدث<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و رجالی برجسته [[شیعه]] در قرن یازدهم هجری است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او از شاگردان [[علامه مجلسى]]، جعفر بن عبداللّه کمره‌ای و محمدعلی بن احمد استرآبادی بوده است. علامه مجلسی به اردبیلی [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] عام روایت آثار خود را داده و از او با عنوان «المولی الفاضل الکامل الصالح» یاد کرده و اشاره نموده که اردبیلی بسیاری از آثار حدیثی و عقلی را نزد او [[قرائت (علم الحدیث)|قرائت]] کرده است. از این رو می‌توان گفت که اردبیلی دارای مدارج بلند علمی بوده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او از شاگردان [[علامه مجلسى]]، جعفر بن عبداللّه کمره‌ای و محمدعلی بن احمد استرآبادی بوده است. علامه مجلسی به اردبیلی [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] عام روایت آثار خود را داده و از او با عنوان «المولی الفاضل الکامل الصالح» یاد کرده و اشاره نموده که اردبیلی بسیاری از آثار <ins class="diffchange diffchange-inline">[[حدیث|</ins>حدیثی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و عقلی را نزد او [[قرائت (علم الحدیث)|قرائت]] کرده است. از این رو می‌توان گفت که اردبیلی دارای مدارج بلند علمی بوده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو کتاب «جامع الرواة» و «تصحیح الأسانید»، از مهمترین آثار اردبیلی در [[علم رجال]] است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو کتاب «جامع الرواة» و «تصحیح الأسانید»، از مهمترین آثار اردبیلی در [[علم رجال]] است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33" >سطر ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">اهمیت </del>[[محمد بن علی اردبیلی]] به سبب تألیف کتاب «جامع <del class="diffchange diffchange-inline">الرواة» </del>در موضوع رجال [[امامیه]] است. او تألیف کتاب خود را در ۱۹ [[ربیع الاول]] سال ۱۱۰۰ ق. به پایان رسانده است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">شهرت </ins>[[محمد بن علی اردبیلی]] <ins class="diffchange diffchange-inline">بیشتر </ins>به سبب تألیف کتاب «جامع <ins class="diffchange diffchange-inline">الرواة و إزاحةُ الإشتباهات عن الطُرق و الأسناد» </ins>در موضوع رجال [[امامیه]] است. او تألیف کتاب خود را در ۱۹ [[ربیع الاول]] سال ۱۱۰۰ ق. به پایان رسانده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اردبیلی این اثر را در مدت ۲۵ سال تألیف کرده بود و آنگاه که تألیف آن به پایان رسید، شاه سلیمان صفوی دستور داد تا نسخه‌ای بر اساس اصل مؤلف برای وی استنساخ شود و بعد از آنکه کاتب تصمیم به استنساخ کرد، اردبیلی جماعتی از علمای آن دوره <del class="diffchange diffchange-inline">را به حجره خود در مدرسه مبارکیه دعوت کرد و به انشای آنان، خطبه کتاب را برنوشت. اینان شامل: </del>[[علامه مجلسی]]، [[آقا جمال خوانساری]]<del class="diffchange diffchange-inline">، </del>[[سید علاءالدین گلستانه]]<del class="diffchange diffchange-inline">، میرزا محمدرحیم عقیلی </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">چند تن دیگر بودند</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اردبیلی این اثر را در مدت ۲۵ سال تألیف کرده بود و آنگاه که تألیف آن به پایان رسید، شاه سلیمان صفوی دستور داد تا نسخه‌ای بر اساس اصل مؤلف برای وی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>استنساخ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>شود و بعد از آنکه کاتب تصمیم به استنساخ کرد، اردبیلی جماعتی از علمای <ins class="diffchange diffchange-inline">بزرگ </ins>آن دوره <ins class="diffchange diffchange-inline">از جمله </ins>[[علامه مجلسی]]، [[آقا جمال خوانساری]] <ins class="diffchange diffchange-inline">و </ins>[[سید علاءالدین گلستانه]] <ins class="diffchange diffchange-inline">را به حجره خود در مدرسه مبارکیه دعوت کرد </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">به انشای آنان، خطبه کتاب را نوشت</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخچه تألیفات رجال‌شناسی نشان می‌دهد که پس از عصر شیخ طوسی و <del class="diffchange diffchange-inline">نجاشی، </del>کتاب‌های <del class="diffchange diffchange-inline">«معالم العلماء» </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">«خلاصة الاقوال» </del>علامه حلی کمک اندکی به علم رجال <del class="diffchange diffchange-inline">امامی </del>کردند و از آن پس، گرچه <del class="diffchange diffchange-inline">«منهج المقال» </del>[[میرزا محمد استرآبادی]] و نیز «[[نقد الرجال (کتاب)|نقد الرجال]]» تفرشی نوشته شد، اما هیچ کدام به اندازه <del class="diffchange diffchange-inline">«جامع الرواة» اردبیلی، </del>مرجع فقها نبودند.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخچه تألیفات رجال‌شناسی نشان می‌دهد که پس از عصر <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شیخ طوسی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[احمد بن علی نجاشی|نجاشی]]، </ins>کتاب‌های <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[معالم العلماء (کتاب)|معالم العلماء]]» [[ابن شهر آشوب]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[خلاصة الاقوال (کتاب)|خلاصة الاقوال]]» [[</ins>علامه حلی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>کمک اندکی به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>علم رجال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[امامیه]] </ins>کردند و از آن پس، گرچه <ins class="diffchange diffchange-inline">«[[منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال (کتاب)|منهج المقال]]» </ins>[[میرزا محمد استرآبادی]] و نیز «[[نقد الرجال (کتاب)|نقد الرجال]]» <ins class="diffchange diffchange-inline">[[سید مصطفی </ins>تفرشی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>نوشته شد، اما هیچ کدام به اندازه <ins class="diffchange diffchange-inline">«'''جامع الرواة'''» [[محمد بن علی اردبیلی|محمد اردبیلی]]، </ins>مرجع <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>فقها<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>نبودند.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[شیخ آقا بزرگ تهرانی]] در «[[الذریعة]]» می گوید که نام دیگر کتاب «جامع الرواة»، «رافع الاشتباهات» است و در موضعی دیگر، این کتاب را با عنوان «رجال الأردبیلی»، و در کتاب «[[مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال (کتاب)|مصفّی المقال]]»، با عنوان «تمیز المشترکات»، فهرست نموده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[شیخ آقا بزرگ تهرانی]] در «[[<ins class="diffchange diffchange-inline">الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)|</ins>الذریعة]]» می گوید که نام دیگر کتاب «جامع الرواة»، «رافع الاشتباهات» است و در موضعی دیگر، این کتاب را با عنوان «رجال الأردبیلی»، و در کتاب «[[مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال (کتاب)|مصفّی المقال]]»، با عنوان «تمیز المشترکات»، فهرست نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسین حسینی قزوینی (م، ۱۲۰۸ ق)، این کتاب را خلاصه کرده است. همچنین سید علی‌محمد دستغیب شیرازی (معاصر)، شرح ثقات این کتاب را با عنوان «معجم الثقات من جامع الرواة» تألیف نموده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسین حسینی قزوینی (م، ۱۲۰۸ ق)، این کتاب را خلاصه کرده است. همچنین سید علی‌محمد دستغیب شیرازی (معاصر)، شرح ثقات این کتاب را با عنوان «معجم الثقات من جامع الرواة» تألیف نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدمه کتاب شامل مطالبی در بیان ضرورت نگارش کتاب، محتویات کتاب و منابع مورد مراجعه است. همچنین با رمزهای خاصّی هر یک از منابع، معرّفی شده اند. اردبیلی در مقدمه کتاب خود، کوشیده است که احوال راویان را بر اساس شناخت طبقه روایی هر یک از آنان بررسی کند، زیرا به سبب ناشناخته بودن گروهی از راویان [[حدیث]]، شماری از احادیث، غیر قابل اعتماد می‌نمودند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقدمه کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">«جامع الرواة» </ins>شامل مطالبی در بیان ضرورت نگارش کتاب، محتویات کتاب و منابع مورد مراجعه است. همچنین با رمزهای خاصّی هر یک از منابع، معرّفی شده اند. اردبیلی در مقدمه کتاب خود، کوشیده است که احوال راویان را بر اساس شناخت طبقه روایی هر یک از آنان بررسی کند، زیرا به سبب ناشناخته بودن گروهی از راویان [[حدیث]]، شماری از احادیث، غیر قابل اعتماد می‌نمودند.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی برای برطرف کردن ناآگاهی‌های علما از احوال راویان و نیز تبیین نام‌های مشترک میان آنان، [[کتب اربعه]] حدیثی [[شیعه]] و نیز «[[فهرست شیخ طوسی (کتاب)|الفهرست]]» [[شیخ طوسی]] و «[[فهرست شیخ منتجب الدین (کتاب)|الفهرست]]» [[شیخ منتجب الدین رازی]] و همچنین دو مشیخه [[شیخ صدوق]] و شیخ طوسی را مورد بررسی قرار داده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی برای برطرف کردن ناآگاهی‌های علما از احوال راویان و نیز تبیین نام‌های مشترک میان آنان، [[کتب اربعه]] حدیثی [[شیعه]] و نیز «[[فهرست شیخ طوسی (کتاب)|الفهرست]]» [[شیخ طوسی]] و «[[فهرست شیخ منتجب الدین (کتاب)|الفهرست]]» [[شیخ منتجب الدین <ins class="diffchange diffchange-inline">رازی|شیخ منتجب‌الدین </ins>رازی]] و همچنین دو مشیخه [[شیخ صدوق]] و شیخ طوسی را مورد بررسی قرار داده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع این کتاب به عنوان [[حاشیه]] و مکمّل کتاب «تلخیص <del class="diffchange diffchange-inline">المقال» </del>[[میرزا محمد استرآبادی]] (م ۱۰۲۸ ق)، همراه با اضافاتی از کتاب‌های دیگر، به ویژه «الفهرست» منتجب الدین، تألیف شده است و بعد از ذکر اسامی رجال، شرح حال های میرزا محمد استرآبادی در «تلخیص <del class="diffchange diffchange-inline">المقال» </del>با رمز «مح» در ذیل هر عنوان، آورده شده است. در بعضی از موارد، مطالبی مانند شرح و یا به صورت استدراک و یا توضیح بیشتر آمده است و شرح حال هر شخص، راوی و مروی عنه وی، با استناد به نشانی موجود در کتب <del class="diffchange diffchange-inline">اربعه، </del>بیان شده است و در مورد اشخاصی که در کتب اربعه روایتی ندارند، تنها به ذکر اسامی آنها اکتفا شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع این کتاب به عنوان [[حاشیه]] و مکمّل کتاب «تلخیص <ins class="diffchange diffchange-inline">الاقوال» </ins>[[میرزا محمد استرآبادی]] (م ۱۰۲۸ ق)، همراه با اضافاتی از کتاب‌های دیگر، به ویژه «الفهرست» منتجب الدین، تألیف شده است و بعد از ذکر اسامی رجال، شرح حال های میرزا محمد استرآبادی در «تلخیص <ins class="diffchange diffchange-inline">الاقوال» </ins>با رمز «مح» در ذیل هر عنوان، آورده شده است. در بعضی از موارد، مطالبی مانند شرح و یا به صورت استدراک و یا توضیح بیشتر آمده است و شرح حال هر شخص، راوی و مروی عنه وی، با استناد به نشانی موجود در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>کتب <ins class="diffchange diffchange-inline">اربعه]]، </ins>بیان شده است و در مورد اشخاصی که در کتب اربعه روایتی ندارند، تنها به ذکر اسامی آنها اکتفا شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موارد اسامی مشترک، در حدّ امکان، قراینی جهت ترجیح (مانند بیان اسامی راوی و مروی عنه) ذکر شده است و کتاب او، در تشخیص مشترکات، کارآیی بسیار دارد. جالب این است که او در این اثر، به اختلاف نسخه‌های کتاب‌های حدیث در ذکر نام راویان توجه داشته و آن‌ها را بررسی کرده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موارد اسامی مشترک، در حدّ امکان، قراینی جهت ترجیح (مانند بیان اسامی راوی و مروی عنه) ذکر شده است و کتاب او، در تشخیص مشترکات، کارآیی بسیار دارد. جالب این است که او در این اثر، به اختلاف نسخه‌های کتاب‌های حدیث در ذکر نام راویان توجه داشته و آن‌ها را بررسی کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موارد ارسال [[سند حدیث|سند]]، با استناد به قراین، مشخّص شده اند. نیز در مواردی که اختلاف نسخه موجود بوده است، هر دو نسخه ذکر شده و با استناد به قراین، یکی از نسخه ها ترجیح داده شده و یا ترجیح به خواننده واگذار شده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موارد <ins class="diffchange diffchange-inline">[[حدیث مرسل|</ins>ارسال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>[[سند حدیث|سند]]، با استناد به قراین، مشخّص شده اند. نیز در مواردی که اختلاف نسخه موجود بوده است، هر دو نسخه ذکر شده و با استناد به قراین، یکی از نسخه ها ترجیح داده شده و یا ترجیح به خواننده واگذار شده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلّف در خاتمه کتاب، فوایدی را متذکر شده که اغلب آنها در شرح مشیخه صدوق و مشیخه طوسی آمده است. این خاتمه، مشتمل بر ده فایده است که در آخر فایده <del class="diffchange diffchange-inline">هشتم </del>منتخب کتاب خود با نام «تصحیح الأسانید»، درج نموده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلّف در خاتمه کتاب، فوایدی را متذکر شده که اغلب آنها در شرح مشیخه صدوق و مشیخه طوسی آمده است. این خاتمه، مشتمل بر ده فایده است که در آخر فایده <ins class="diffchange diffchange-inline">هشتم، </ins>منتخب کتاب خود با نام «تصحیح الأسانید»، درج نموده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۷، ص۴۸۳-۴۸۴، تهران، ۱۳۷۷.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۷، ص۴۸۳-۴۸۴، تهران، ۱۳۷۷.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مأخذشناسی رجال شیعه، رسول طلائیان، <del class="diffchange diffchange-inline">ص ۱۲۳</del>-۱۲۴.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مأخذشناسی رجال شیعه، رسول طلائیان، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۱۲۳</ins>-۱۲۴.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار دروس حوزوی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نرم افزار دروس حوزوی، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: منابع رجالی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده: منابع رجالی]]</div></td></tr> </table> Sun, 11 Oct 2026 09:56:08 GMT مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)