دانشنامه‌ی اسلامی - مشارکت‌های کاربر [fa]

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:57:37Z

Taleghani:

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:56:02Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه دشتی
|تصویر=[[پرونده:Dashti2.jpg|230px]]
|نویسنده=محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک= http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC]-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true]
}}

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:55:17Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه دشتی
|تصویر=[[پرونده:Dashti2.jpg|230px]]
|نویسنده=محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک= http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC]-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true]
}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:53:04Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه دشتی
|تصویر=[[پرونده:Dashti2.jpg|230px]]
|نویسنده=محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=20
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک= http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه دشتی]
}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

پرونده:Dashti2.jpg

2018-08-15T06:51:42Z

Taleghani:

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:49:31Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه دشتی
|تصویر=[[پرونده:dashti.jpg|230px]]
|نویسنده=محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=20
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک= http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه دشتی]
}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:45:02Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(دشتی)
|تصویر=[[پرونده:dashti.jpg|250px]]
|نویسنده= محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true llj متن نهج البلاغه دشتی]
}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]، بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:40:31Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(دشتی)
|تصویر=[[پرونده:dashti.jpg|250px]]
|نویسنده= محمد دشتی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC]-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه دشتی]
}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:38:32Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(دشتی)
|تصویر=[[پرونده:dashti.jpg|250px]]
|نویسنده= lpln najd
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC]-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true]}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:36:25Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(دشتی)
|تصویر=[[پرونده:dashti.jpg|250px]]
|نویسنده= lpln najd
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53534/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true}}
یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:32:34Z

Taleghani:

پرونده:Dashti.jpg

2018-08-15T06:23:02Z

Taleghani: تصویر نهج البلاغه دشتی

تصویر نهج البلاغه دشتی

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:16:33Z

Taleghani:

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و شهيد محمّد مصطفوى کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:14:48Z

Taleghani:

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و [[شهيد محمّد مصطفوى]] کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.<ref>مقدمه کتاب</ref>

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد،[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]بازیابی:مرداد97
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]، بازیابی مرداد97
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T06:11:07Z

Taleghani:

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[ناصر مکارم شیرازی|آيةاللّه مكارم شيرازی]] (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[میرزا هاشم آملی|آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[علامه حسن زاده آملی|آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[عبدالله جوادی آملی|آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتح|شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و [[شهيد محمّد مصطفوى]] کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]
*مقدمه کتاب

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T05:59:25Z

Taleghani:

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[آيةاللّه مكارم شيراز]]ى (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و [[شهيد محمّد مصطفوى]] کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی «ره» از حکمت های نهج البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1060748/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%C2%AB%D8%B1%D9%87%C2%BB-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 مجلات تخصصی نور]
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1291057/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C?q=%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&score=66.22763&rownumber=22 مجلات تخصصی نور]

ترجمه نهج البلاغه (دشتی) (کتاب)

2018-08-15T05:49:43Z

Taleghani: صفحه‌ای تازه حاوی «یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس...» ایجاد کرد

یکی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه که در سال های اخیر مکرر چاپ شده و در دسترس اغلب افراد هست ترجمه نهج البلاغه دشتی است که به قلم و با همت [[شيخ محمد دشتي|محمد دشتی]] نگاشته شده است. این ترجمه روان و ساده و همراه با عنوان بندی مطالب نهج البلاغه است .اما باید متذکر شویم که خالی از اشکال هم نیست.
==شرح حال نویسنده==
در سال 1330 در روستاى بزرگى به نام «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد ديده به جهان گشود؛در سال 1342 با توجّه به علاقه شديد ايشان به علوم حوزوى، وارد حوزه علميّه آمل شد و در مسجد امام حسن عسکری(ع) - «يكى از مساجد قديمى شهر آمل كه به دستور امام حسن عسکری(ع) ساخته شد و جاذبه معنوى خاصّى دارد» - به فراگيرى علوم ابتدايى حوزه پرداخت. در سال 1343 وارد حوزه علميّه قم شد و در مدرسه حضرت آيةاللّه گلپايگانى به تحصيل مشغول شد؛ و پس از آن، به مدرسه رضويّه و فيضيّه منتقل شد.
===اساتید===
دروس خارج فقه را خدمت حضرت [[آيةاللّه مشكينى]] (كتاب حدود و ديات) و حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] (متاجر) و حضرت [[آيةاللّه مكارم شيراز]]ى (صلوة) و يك دوره اصول را خدمت حضرت [[آيةاللّه ميرزاهاشم آملى]] فرا گرفت.در فلسفه، كتاب اشارات را خدمت حضرت [[آيةاللّه حسن‌زاده آملى]]، كتاب اسفار اربعه را خدمت حضرت [[آيةاللّه جوادى آملى]] وحضرت [[آيةاللّه محمّدى گيلانى]] و شرح منظومه را خدمت [[آيةاللّه حقّى]] فرا گرفت روش تحقيق و نويسندگى را ابتدا در محضر [[شهيد مفتّح]] و سپس در نزد حضرت [[آيةاللّه سبحانى]] و [[شهيد محمّد مصطفوى]] کرمانى، در طول سال‌هاى 50 تا 57 آموخت
===خدمات===
استاد دشتى از بنيانگذاران مؤسسه فرهنگى - تحقيقاتى اميرالمؤمنين(ع) بود وی در تحقيقات خود، به عقايد اسلامى، فلسفه احكام، و ارزيابى پيرامون حديث و نهج‌البلاغه، اولويّت داد كه در اين زمينه، «از مجموعه 110 جلدى آثار استاد دشتى، حدود 70 اثر چاپ و منتشر شده و بقيّه درحال نشر است.
===وفات===
در چهاردهم ارديبهشت 1380ش، در حال مراجعت از سخنراني در «هيئت رهروان عترت» در كاشان، در بين راه اتومبيل حامل ايشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستري شدن در بيمارستان تهران، دعوت حق را لبيك گفت و به لقاءالله پيوست.
پيكر پاك این استاد فرهیخته در قم با شركت فضلا و مردم تشييع شد و بعد از اقامه نماز به وسيله آيت‌الله حسن زاده آملی در راهرو صحن عتيق حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به خاک سپرده شد.<ref>دشتی،محمد، ویکی نور</ref><ref>شرح حال کامل محمد دشتی را می توانید در دانشنامه اسلامی بخوانید</ref>

==ویژگی ها و مزایای ترجمه==
نویسنده ویژگی های این ترجمه را در مقدمه کتاب به شرح زیر بیان می کند:

1-عنوان دادن به مطالب:براى استفاده عموم مراجعه كنندگان به سخنان علوى، سعى كرديم تا مفاهيم و مباحث نهج البلاغه را در قالب 2730 عنوان كلّى و زيبا تقديم داريم، زيرا عنوان زدن صحيح مطالب براى عموم افراد ميسّر نيست، و برخى در تطبيق مفاهيم كلّى با مباحث نهج البلاغه دچار مشكل مى شوند.

2-نامگذارى خطبه ها، نامه ها، حكمت ها:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، نامگذارى خطبه ها، نامه ها و حكمت هاست. با اين روش در يك نگاه كلّى محورهاى أصلى مباحث نهج البلاغه به خوبى شناسانده مى شود و مطالعه كنندگان را دريافتن موضوعات انتخابى در نهج البلاغه كمك مى كند.

3-اشاراتى به علوم و فنون:هرگز نخواسته ايم تا نظريّه هاى علمى را بر نهج البلاغه تحميل، يا نهج البلاغه را توجيهى براى ديدگاه ها و نظريّه هاى علمى مطرح جهان معاصر قرار دهيم.
هدف ما اين بود كه هر جا كاوش هاى علمى، و مرزهاى انديشه بشرى توانسته پرده اى از روى واقعيّتى بردارد و به افق هميشه نورانى نهج البلاغه نزديك شود، آن نمونه ها را در پاورقى ترجمه آورده ايم، نمونه هايى كه امروز در جهان علم با ابزارها و روش هاى پيشرفته شناسايى گرديد، حال آن كه در 14 قرن قبل در كلمات نورانى امير بيان حضرت على عليه السّلام آمده است.

4-ويژگى عمومى بودن ترجمه:هدف مهمّ ما در اين ترجمه، رعايت اصل سادگى، و عمومى بودن آن بود كه همه اقشار و سطوح متفاوت فكرى موجود در جامعه، بدون مراجعه به كتب تفسيرى و لغت و تاريخ، بتوانند از آن استفاده كنند.

5-رعايت اصل «پيام رسانى» در ضرب المثل ها:در فرهنگ همه ملّت ها، ضرب المثل هايى وجود دارد. و در ضرب المثل ها پيام ها و اهدافى نهفته است.اگر در ترجمه ها «اصل پيام رسانى» رعايت نشود، ضرب المثل هاى اقوام و ملل براى يكديگر قابل فهم نخواهد بود.

6-تفسير صحيح متشابهات:واژه هاى دنيا، حكومت، لذّت، عشق، مال و برخى ديگر از كلمات و عبارات، در جاهاى گوناگون، متفاوت و در ظاهر متضادّ وصف و مطرح شده اند: در يك جا عامّ و فراگير و در جايى خاصّ و محدود است.در اين گونه از موارد نبايد به ترجمه ظاهرى عبارات رضايت داد، زيرا براى خوانندگان، هدايتگر نخواهد بود. گاهى بايد تفسير و ترجمه را به هم آميخت، تا اهداف اصلى و مبانى اعتقادى امام عليه السّلام، روشن و بدون ابهام در دسترس عموم قرار گيرد.

7-آوردن نكات تاريخى

8-آوردن اسامى اشخاص و أماكن:نكات تاريخى، و اسامى اشخاص و اماكن را بدان جهت آورديم تا خوانندگان با داشتن همين ترجمه از مراجعه به ديگر كتاب هاى تاريخى بى نياز باشند.

9-آوردن شأن نزول خطبه ها:با تلاش فراوان، آن مقدار از حوادث و تحوّلات و زمينه هايى را كه در پديد آمدن خطبه ها، نامه ها و حكمت ها نقش داشتند، به عنوان «شأن نزول» در آغاز خطبه هاى آورديم تا خوانندگان با حال و هواى صدور مطالب نهج البلاغه آشنا شوند.

10-فهرست موضوعى:يكى ديگر از آرزوهاى ارزشمند، تهيّه و تدوين «فهرست موضوعى نهج البلاغه» بود كه همواره ذهن ما را به خود مشغول مى داشت زيرا ترجمه هاى موجود بدون فهرست موضوعى منتشر شده بودند.

11-آوردن توضيحات ضرورى در متن و پاورقى:چون هدف ما در اين ترجمه، بهره بردارى عموم اقشار جامعه بود، كه در سفر و حضر بتوانند از نهج البلاغه استفاده كنند، و در همه جا منابع تحقيق و كتب تاريخى يافت نمى شود و همه جا نمى توان از شروح گوناگون نهج البلاغه استفاده كرد بر آن شدم تا توضيحات ضرورى نسبت به مفاهيم، رويدادها، تحوّلات سياسى، تاريخى را در متن يا در پاورقى بياوريم كه عموم اقشار جامعه بتوانند از مباحث ارزشمند آن استفاده كنند.

12-فهرست مطالب كتاب:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه، همراه داشتن فهرست مطالب در اوّل كتاب است، كه سمت گيرى كلّى خطبه ها و نامه ها و حكمت ها در آن مشروحا بيان شده است.

13-آوردن اختلاف نسخه ها (در متن عربى):متن عربى نهج البلاغه با 15 نسخه قديمى از اواسط قرن چهارم (15) سال پس از وفات سيّد رضى) تاكنون، مقابله و تصحيح شد، و اختلافات مهم و عبارات گوناگونى كه در معانى جملات تأثير داشت در داخل علامت () آورده شد تا محقّقان و شارحان در مراجعه به اين نسخه بتوانند جنبه هاى گوناگون يك واژه يا يك جمله را دريابند.

14- شماره گذارى متن عربى (يك خط در ميان)

15- ترجمه توضيحات سيّد رضى به عنوان (مى گويم):در بسيارى از ترجمه هاى نهج البلاغه و شرح و تفسير آن، توضيحات ارزشمند سيّد رضى ترجمه نشده است و برخى از آوردن آن نيز صرف نظر كرده اند در صورتى كه توضيحات سيّد رضى از نظر لغوى و أدبى آثار بسيار تعيين كننده اى در فهم مطالب نهج البلاغه دارد.در اين نسخه تمامى توضيحات سيّد رضى هر كدام در جايگاه خاص خودش با تغيير قلم ها به گونه اى زيبا آورده شد.

16- مشخّص كردن مرجع ضمائر:در اين ترجمه، تلاش كرده ايم تا مرجع ضمائر (هو، هم، انّهم، انّها) را دقيقا مشخّص كرده و در ترجمه بياوريم كه قابل استفاده عموم طبقات جامعه باشد و مطالعه كننده اين نسخه جايگاه اصلى ضمائر را بشناسد.

17- مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه:يكى ديگر از ويژگى هاى اين ترجمه كه براى عموم مراجعه كنندگان قابل استفاده مى باشد و كاربرد عمومى دارد، مشخّص كردن مخاطب هاى امام عليه السّلام در نهج البلاغه است كه امام على عليه السّلام با چه كسى يا افرادى سخن مى گويد شناخت مخاطب هاى امام عليه السّلام ما را در ارزيابى مفاهيم نهج البلاغه كمك مى كند.

18- تفسير صحيح عام، خاص، مطلق، مقيّد:يكى از مشكلات پژوهشى و نظرى عموم افراد جامعه ما، مشكل حلّ متشابهات، و برّرسى تطبيقى عام و خاص و مطلق و مقيّد در احاديث و روايات اسلامى است. و چون همه مترجمان نهج البلاغه شيوه ترجمه تحت اللّفظي را برگزيدند، مراجعه كنندگان به ترجمه ها دچار نوعى سرگردانى در فهم نهج البلاغه مى شوند كه در يك خطبه دنيا نكوهش و در خطبه ديگرى ستايش شده است چرا و مى پرسند آيا اين اختلاف و تناقص را مى شود حل كرد اگر مترجمان در مباحث عام و خاص و مطلق و مقيد، رعايت مفاهيم را مى كردند و عام تخصيص زده را به گونه اى مطلق و فراگير ترجمه نمى كردند و مطلق را با قيد آن مى آوردند، اين همه حيرت و سرگردانى وجود نداشت.
ما سعى كرده ايم اين اصل را رعايت كنيم، اگر در جائى دنيا نكوهش مى شود با برّرسى هاى مداوم علّت آن را آورده ايم كه دنياى حرام يا شبهه ناك است، و اگر در جاى ديگر دنيا ستايش مى شود توضيح داده ايم كه دنياى حلال است.

19-تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها: بسيارى از مترجمان شيوه ترجمه تحت اللّفظى را برگزيدند و معتقدند كه: (ما بايد تعهّد خود را در ترجمه پاسدار باشيم) البتّه اين خود مكتبى و راه و روشى است محترم و ارزشمند امّا از نظر كار بردى و پيام رسانى مشكلات فراوانى را به همراه دارد، با دگرگونى فرهنگ ها و تمدّن ها، و دگرگونى واژه ها در پيام رسانى ها، نسل امروز معانى و مفاهيم نهفته در برخى از عبارات قرآن و احاديث را نمى تواند درك كند، در صورتى كه ما به امام على عليه السّلام تعهّد داده ايم تا پيام او را به نسل امروز برسانيم و در اين پيام رسانى بايد از انواع سبك ها و شيوه ها استفاده كنيم و گاهى نيز ناچاريم مقيّد به ظاهر الفاظ و عبارات نباشيم. پس براى تبيين صحيح اهداف امام عليه السّلام در طرح ارزشها ناچاريم از شيوه ترجمه تحت اللّفظى اندكى فاصله گرفته و با تفسير و ارزيابى صحيح عبارات و كلمات، پيام حضرت مولى عليه السّلام را به نسل امروز برسانيم.

20-آوردن آدرس آيات قرآن

21-آوردن برخى از اشعار ضرورى:در اين ترجمه هر جا كه بسيار ضرورى تشخيص داده ايم در پاورقى برخى از اشعار زيبا و شيرين را آورده ايم.

22-آوردن مدارك احاديث موجود در كتاب:با عنايات الهى و توجّهات خاصّه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اسناد و مدارك خطبه ها و نامه ها و حكمت ها را در كتاب مستقلى با نام (اسناد و مدارك نهج البلاغه) كه جلد يازدهم (مجموعه آشنائى با نهج البلاغه) مى باشد مشروحا آورده ايم، امّا در اين نسخه به مدارك و منابعى كه حضرت سيّد رضى قدّس سرّه آورده است رضايت داديم.

23-آوردن آمار و ارقام ضرورى:آمار و ارقام، ما را در ارزيابى و نتيجه گيرى كمك مى كنند، و در تحليل تاريخ نقش بسزائى خواهند داشت، در اين نسخه هر كجا كه لازم بود، از آوردن ارقام و آمار خود دارى نورزيده و با استفاده از منابع تاريخى آمار ضرورى را ثبت كرده ايم.

24-بررسى تطبيقى مكاتب (در پاورقى):در پاورقى اين نسخه سعى كرده ايم اشاراتى به مكاتب مصطلح روز داشته باشيم تا خوانندگان اين ترجمه رهنمودى در نقد و ارزيابى مكاتب و برّرسى تطبيقى آن داشته باشند، و براى تحقيقات گسترده تر به كتب و منابع خاص خودش مراجعه كنند.

==نقد ترجمه دشتی==
مترجم در رعایت مواردی که

1- به فن ترجمه مربوط است، از قبیل افتادگی ها (ایشان بسیاری از کلمات و یا حتی جملات نهج البلاغه را ترجمه ننموده است) - عدم رعایت نسخ (گاه اتفاق می افتد که ترجمه ایشان از نسخه ای غیر از متن انتخاب شده ای است که به همراه ترجمه ایشان چاپ شده است.)

2-در برخی تفسیرها که در ضمن ترجمه ذکر نموده که شامل : تفسیرهای ناصواب و ترجمه ناصواب یا نارسائی برخی کلمات می شود

3-در رعایت قواعد ادبی و ویرایشی، مانند اغلاق و پیچیدگی ترجمه و اشکال های صرفی و نحوی و بلاغی

4- اشکالات ویرایشی مانند اضافات و توضیحات غیر لازم و ویرایش نامطلوب و عدم رعایت قوانین املائی و دستور زبان فارسی دقت لازم را نداشته، در مواردی هم ترجمه ایشان از روانی لازم برخوردار نیست. .<ref>برای آشنائی با نمونه های این موارد مراجعه کنید به مقاله نقدی بر ترجمه دشتی نوشته عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی و هم چنین مقاله نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی نوشته عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی</ref>

==نتیجه گیری==
در جمع‌بندى نهايى بايد اضافه كرد كه ترجمه حاضر نيز همانند ترجمه‌هاى ديگر داراى مزايا و معايبى است؛ اما از آنجا كه در بسيارى از مراكز فرهنگى از اين ترجمه استفاده مى‌شود، لازم است كاستى‌هاى آن مورد توجه قرار گيرد تا خوانندگان تصور نكنند كه هر چه در اين ترجمه آمده است، عين سخن على(ع) است. بلكه اين ترجمه نيز همانند ساير ترجمه‌هاست و بايد با دقت مطالعه شود.<ref>ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، ویکی نور</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*ترجمه نهج البلاغه(دشتی)، [https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C) ویکی نور]
*دشتی محمد[https://wikinoor.ir/%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF ویکی نور]
*شیخ محمد دشتی [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B4%D9%8A%D8%AE_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%D9%8A]
* عبدالهادی مسعودی و حسین فلاح زاده ابرقوئی،نقدی بر ترجمه دشتی،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال اول، شماره2،سال 1392 در دسترس[file:///H:/ترجمه%20دشتی/نقدی%20بر%20ترجمه%20استاد%20دشتی%20از%20حکمت%20های%20نهج%20البلاغه.pdf مجلات تخصصی نور]
*عباس یار محمدی و علی باقر طاهری نیا و عبد المطلب رشیدی،نقدی فرامتنی بر جستاری از ترجمه نهج البلاغه محمد دشتی ،فصلنامه النهج،شماره49،تابستان95،در دسترس در:[file:///H:/ترجمه%20دشتی/نقدی%20متنی%20و%20فرامتنی%20بر%20جستاری.pdf مجلات تخصصی نور]

ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)

2018-07-24T08:02:52Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(شهیدی)
|تصویر=[[پرونده:Shahidi.jpg|250px]]
|نویسنده= سید جعفر شهیدی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53540/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه شهیدی]
}}
ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهشگر برجسته زبان و ادبیات فارسی و استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رئیس موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین اللملی آموزش زبان فارسی) یکی از بهترین ترجمه های نهج البلاغه است که در آن علاوه بر انتقال معنا تلاش شده که فصاحت و بلاغت نهج البلاغه نیز در ترجمه تبلور یابد. این ترجمه شیوا و تفسیر روان در سال 1369 به عنوان کتاب سال شناخته شد.
==شرح حال نویسنده==
درسال 1297 در بروجرد متولد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ [[علی اکبر دهخدا|علی‌اکبر دهخدا]] و [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین درحوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد اساتیدی چون [[آیت الله بروجردی]] و [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی]] تحصیل کرد و درجه اجتهاد گرفت.
دکتر سید جعفر شهیدی درجه دکترای افتخاری را از دانشگاه پکن دریافت کرده و در سال 1374 نیز موفق به دریافت بالاترین نشان درجه یک علمی از ریاست جمهوری اسلامی ایران گردید.
وی به جز همکاری در تدوین [[فرهنگ معین]] و [[لغت‌نامه دهخدا]]، چهار عنوان ترجمه، سه عنوان تصحیح و تعداد زیادی تألیف دارد که شماری از کتاب‌های وی به زبان‌های بیگانه ترجمه شدند و جایزه دریافت کردند.
بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان رابه‌عهده گرفت. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای به دکتر آذر (وزیر فرهنگ وقت) نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است.» دهخدا در این نامه می‌خواهد که به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. مدتی این‌گونه می‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ که با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل می‌شود. تدریس در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغت‌نامه می‌برد. پس از سال‌ها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبه‌ها به دفتر وی در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا می‌رفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. بعد از مرگ [[محمد معین]]، شهیدی مسؤولیت ادارهٔ سازمان لغت‌نامهٔ دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و درک محضر و همنشینی با استادانی نظیر بدیع‌الزمان فروزانفر، دهخدا، [[جلال الدین همایی|جلال‌الدین همائی]] و محمد معین اعتبار علمی و معنوی او را دو چندان کرد. او همچنین دوستی نزدیک و ارتباط علمی و با [[سید موسی صدر]] در ایران، بیروت و قاهره داشت.
===تالیفات===
•صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

•مهدویت واسلام( ۱۳۲۴)

•جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور (۱۳۲۷)

•جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامهٔ فروغ علم، تهران (۱۳۲۹)

•چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی علی بن الحسین، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی (۱۳۳۵)

•تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر

•تصحیح دره نادره و تلخیص آن

•در راه خانهٔ خدا، دانش نو، تهران (۱۳۵۶)

•پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۴)

•تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی (۱۳۶۲)

•زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۳)

• شنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران (۱۳۶۲)

•زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)

•عرشیان، نشر مشعر، قم (۱۳۷۱)

•شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنبالهٔ کار مرحوم فروزانفر)

•از دیروز تا امروز، مجموعهٔ مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره( ۱۳۷۳)

•علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر (۱۳۷۶)

•شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰)

===ترجمه‌ها===
•نهج‌البلاغه

• شیر زن کربلاً

برخی از کتاب‌های استاد شهیدی به زبان‌های مختلف از جمله عربی ،اردو، انگلیسی، فرانسه، استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.<ref>سید جعفر شهیدی ،ویکی پدیا</ref>
==ساختار کتاب==
در ابتدای کتاب، مقدمه مترجم پیرامون "نهج البلاغه ، بلاغت ، ترجمه های نهج البلاغه به فارسی ، ویژگی این ترجمه ، روش مترجم آن و مختصری از زندگی شریف رضی" آمده است.
پس از مقدمه متن و ترجمة نهج البلاغه به ترتیب خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار قرار گرفته و در یک صفحه متن عربی و در صفحه مقابل آن ترجمه فارسی آمده است متن نهج البلاغه بر اساس متن نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده مفتى كشور مصر است. جز در مواردى كه خطا و يا نقصان آن متن مسلم بود كه در آن صورت به شرح ابن ابى‌الحديد و يا نسخه صبحى صالح مراجعه شده است. شماره خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات قصار بر اساس نسخه مرحوم صبحى صالح می باشد. بدليل اين كه معجم المفهرس الفاظ نهج‌البلاغه كه از سوى موسسه انتشارات اسلامى تابع جامعه مدرسين حوزه قم فراهم شده، بر اساس همين نسخه است.
بعد از اتمام ترجمه تعلیقه ها قرار گرفته این تعلیقه ها در روشن ساختن وضع اشخاص و یا اجتماع و یا معنی واژه ها و کاربرد آن، تاثیر گفتار امام در سرایندگان و نویسندگان- مفید است. جای این تعلیقه ها با گذاشتن شماره در متن فارسی مشخص شده است.
در پایان کتاب فهرست ها، شامل فهرست مطالب، فهرست موضوعی خطبه ها، نامه ها، کلمات قصار ، فهرست آیات قرآن کریم، فهرست حدیث ها، فهرست اشعار عربی، فهرست اشعار فارسی، فهرست نام اشخاص،قبیله ها، مذهب ها، فهرست نام جای ها و جنگ ها، فهرست نام کتاب ها، رساله ها و مجله هاقرار گرفته است.<ref>متن و مقدمه کتاب</ref>
==گزارش محتوا==
در مقدمه کتاب تحت عنوان "روش مترجم" می خوانیم : «از سالها پیش چون فرصتی دست می داد، برخی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه را با متن مقابله می کردم. ضمن این بررسی دیدم مترجمان – که خدمتشان در پیشگاه مولای متقیان علیه السلام پذیرفته باد – هر چند در کار خود موفق بوده اند، کم و بیش در این ترجمه ها یک نکته را چنانکه باید رعایت نکرده اند و آن این است که سخنان مولی چنانکه می بینیم در عین علو معنی به زیور لفظی نیز آراسته است: تشبیه، استعاره،جناس، موازنه سجع و مراعات النظیر. مخصوصا صنعت سجع که سراسر کتاب دیده می شود، و امیر مومنان (ع) به سجع گوئی شناخته بوده است. بدین رو کوشیدم تا در حد توانائی خویش ضمن برگرداندن عبارت عربی به فارسی چندانکه ممکن است صنعت های لفظی را نیز رعایت کنم. نیز کوشیده ام تا در ترجمه، هر واژه فارسی برابر واژه عربی قرار گیرد.»<ref>مقدمه کتاب</ref>
دکتر موسوی گرمارودی در همایش «در ستایش سخن» که به مناسبت میلاد امام علی (ع) و درباره ترجمه د کتر شهیدی از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اینکه سالیان درازی افتخار شاگردی استاد شهید ی را داشته است، ترجمه استاد شهیدی از «نهج البلاغه» را دارای سه ویژگی منحصربه فرد دانست: 1- استفاده زیبا از سجع، 2- رها کردن نثر معیار و رفتن به سوی نثر باستان گرایانه(آرکاییک) 3- تعلیقات آگاهانه و روشنگر.
در علوم بد یع ما، سجع عبارت از کلماتی است که در آنها علاوه بر یگانگی حرف آخر و یگانگی وزن عروضی، وزن صرفی هم وجود داشته باشد. انواع مختلف سجع را می توان در ترجمه دکتر شهیدی دید اما بیشتر از همه سجع متوازن و پس از آن متوازی دیده می شود . دکتر شهیدی در برخی مواقع نیز که در متن نهج البلاغه سجع کمی وجود دارد برای یک دست شد ن اثر، خود ترجمه را مسجع می کند و گاهی اوقات نیز برای ایجاد سجع از ترادف استفاده می نماید . گرمارودی درباره ویژگی باستان گرایی این اثر گفت: یکی از د لایل این مسئله این است که نهج البلاغه متنی است مربوط به 1400 سال پیش ، بنابراین ترجمه آن باید به گونه ای باشد که با روح اثر سازگاری داشته باشد. از طرف دیگر خود سجع نیز رویکردی باستان گرایانه دارد و اگر در متن سجع به کار برده شود اما هندسه نحوی آن زبان معیار باشد این دو با هم متناسب نمی شوند . بنابراین استاد شهیدی سجع را با باستان گرایی در آمیختند تا متن، یکسانی خودش را از دست ندهد.<ref> نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80</ref>
==وضعیت کتاب==
کتاب در یک جلد در تیراز 10000 نسخه توسط انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1290794 مجلات تخصصی نور]، بازیابی در : تیر ماه 97
* [http://www.hamshahrionline.ir/details/26632 همشهری‌آنلاین]
*سید جعفر شهیدی[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C ویکی پدیا]
*شهیدی،جعفر[https://wikinoor.ir/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1 ویکی نور]
*ترجمه نهج‌البلاغه (شهیدی)[https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C) ویکی نور]

{{نهج البلاغه}}

[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]

ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)

2018-07-24T08:01:23Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(شهیدی)
|تصویر=[[پرونده:Shahidi.jpg|250px]]
|نویسنده= سید جعفر شهیدی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53540/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه شهیدی]
}}
ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهشگر برجسته زبان و ادبیات فارسی و استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رئیس موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین اللملی آموزش زبان فارسی) یکی از بهترین ترجمه های نهج البلاغه است که در آن علاوه بر انتقال معنا تلاش شده که فصاحت و بلاغت نهج البلاغه نیز در ترجمه تبلور یابد. این ترجمه شیوا و تفسیر روان در سال 1369 به عنوان کتاب سال شناخته شد.
==شرح حال نویسنده==
درسال 1297 در بروجرد متولد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین درحوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد اساتیدی چون [[آیت الله بروجردی]] و [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی]] تحصیل کرد و درجه اجتهاد گرفت.
دکتر سید جعفر شهیدی درجه دکترای افتخاری را از دانشگاه پکن دریافت کرده و در سال 1374 نیز موفق به دریافت بالاترین نشان درجه یک علمی از ریاست جمهوری اسلامی ایران گردید.
وی به جز همکاری در تدوین [[فرهنگ معین]] و [[لغت‌نامه دهخدا]]، چهار عنوان ترجمه، سه عنوان تصحیح و تعداد زیادی تألیف دارد که شماری از کتاب‌های وی به زبان‌های بیگانه ترجمه شدند و جایزه دریافت کردند.
بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان رابه‌عهده گرفت. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای به دکتر آذر (وزیر فرهنگ وقت) نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است.» دهخدا در این نامه می‌خواهد که به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. مدتی این‌گونه می‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ که با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل می‌شود. تدریس در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغت‌نامه می‌برد. پس از سال‌ها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبه‌ها به دفتر وی در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا می‌رفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. بعد از مرگ [[محمد معین]]، شهیدی مسؤولیت ادارهٔ سازمان لغت‌نامهٔ دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و درک محضر و همنشینی با استادانی نظیر بدیع‌الزمان فروزانفر، دهخدا، [[جلال الدین همایی|جلال‌الدین همائی]] و محمد معین اعتبار علمی و معنوی او را دو چندان کرد. او همچنین دوستی نزدیک و ارتباط علمی و با [[سید موسی صدر]] در ایران، بیروت و قاهره داشت.
===تالیفات===
•صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

•مهدویت واسلام( ۱۳۲۴)

•جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور (۱۳۲۷)

•جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامهٔ فروغ علم، تهران (۱۳۲۹)

•چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی علی بن الحسین، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی (۱۳۳۵)

•تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر

•تصحیح دره نادره و تلخیص آن

•در راه خانهٔ خدا، دانش نو، تهران (۱۳۵۶)

•پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۴)

•تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی (۱۳۶۲)

•زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۳)

• شنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران (۱۳۶۲)

•زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)

•عرشیان، نشر مشعر، قم (۱۳۷۱)

•شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنبالهٔ کار مرحوم فروزانفر)

•از دیروز تا امروز، مجموعهٔ مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره( ۱۳۷۳)

•علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر (۱۳۷۶)

•شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰)

===ترجمه‌ها===
•نهج‌البلاغه

• شیر زن کربلاً

برخی از کتاب‌های استاد شهیدی به زبان‌های مختلف از جمله عربی ،اردو، انگلیسی، فرانسه، استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.<ref>سید جعفر شهیدی ،ویکی پدیا</ref>
==ساختار کتاب==
در ابتدای کتاب، مقدمه مترجم پیرامون "نهج البلاغه ، بلاغت ، ترجمه های نهج البلاغه به فارسی ، ویژگی این ترجمه ، روش مترجم آن و مختصری از زندگی شریف رضی" آمده است.
پس از مقدمه متن و ترجمة نهج البلاغه به ترتیب خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار قرار گرفته و در یک صفحه متن عربی و در صفحه مقابل آن ترجمه فارسی آمده است متن نهج البلاغه بر اساس متن نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده مفتى كشور مصر است. جز در مواردى كه خطا و يا نقصان آن متن مسلم بود كه در آن صورت به شرح ابن ابى‌الحديد و يا نسخه صبحى صالح مراجعه شده است. شماره خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات قصار بر اساس نسخه مرحوم صبحى صالح می باشد. بدليل اين كه معجم المفهرس الفاظ نهج‌البلاغه كه از سوى موسسه انتشارات اسلامى تابع جامعه مدرسين حوزه قم فراهم شده، بر اساس همين نسخه است.
بعد از اتمام ترجمه تعلیقه ها قرار گرفته این تعلیقه ها در روشن ساختن وضع اشخاص و یا اجتماع و یا معنی واژه ها و کاربرد آن، تاثیر گفتار امام در سرایندگان و نویسندگان- مفید است. جای این تعلیقه ها با گذاشتن شماره در متن فارسی مشخص شده است.
در پایان کتاب فهرست ها، شامل فهرست مطالب، فهرست موضوعی خطبه ها، نامه ها، کلمات قصار ، فهرست آیات قرآن کریم، فهرست حدیث ها، فهرست اشعار عربی، فهرست اشعار فارسی، فهرست نام اشخاص،قبیله ها، مذهب ها، فهرست نام جای ها و جنگ ها، فهرست نام کتاب ها، رساله ها و مجله هاقرار گرفته است.<ref>متن و مقدمه کتاب</ref>
==گزارش محتوا==
در مقدمه کتاب تحت عنوان "روش مترجم" می خوانیم : «از سالها پیش چون فرصتی دست می داد، برخی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه را با متن مقابله می کردم. ضمن این بررسی دیدم مترجمان – که خدمتشان در پیشگاه مولای متقیان علیه السلام پذیرفته باد – هر چند در کار خود موفق بوده اند، کم و بیش در این ترجمه ها یک نکته را چنانکه باید رعایت نکرده اند و آن این است که سخنان مولی چنانکه می بینیم در عین علو معنی به زیور لفظی نیز آراسته است: تشبیه، استعاره،جناس، موازنه سجع و مراعات النظیر. مخصوصا صنعت سجع که سراسر کتاب دیده می شود، و امیر مومنان (ع) به سجع گوئی شناخته بوده است. بدین رو کوشیدم تا در حد توانائی خویش ضمن برگرداندن عبارت عربی به فارسی چندانکه ممکن است صنعت های لفظی را نیز رعایت کنم. نیز کوشیده ام تا در ترجمه، هر واژه فارسی برابر واژه عربی قرار گیرد.»<ref>مقدمه کتاب</ref>
دکتر موسوی گرمارودی در همایش «در ستایش سخن» که به مناسبت میلاد امام علی (ع) و درباره ترجمه د کتر شهیدی از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اینکه سالیان درازی افتخار شاگردی استاد شهید ی را داشته است، ترجمه استاد شهیدی از «نهج البلاغه» را دارای سه ویژگی منحصربه فرد دانست: 1- استفاده زیبا از سجع، 2- رها کردن نثر معیار و رفتن به سوی نثر باستان گرایانه(آرکاییک) 3- تعلیقات آگاهانه و روشنگر.
در علوم بد یع ما، سجع عبارت از کلماتی است که در آنها علاوه بر یگانگی حرف آخر و یگانگی وزن عروضی، وزن صرفی هم وجود داشته باشد. انواع مختلف سجع را می توان در ترجمه دکتر شهیدی دید اما بیشتر از همه سجع متوازن و پس از آن متوازی دیده می شود . دکتر شهیدی در برخی مواقع نیز که در متن نهج البلاغه سجع کمی وجود دارد برای یک دست شد ن اثر، خود ترجمه را مسجع می کند و گاهی اوقات نیز برای ایجاد سجع از ترادف استفاده می نماید . گرمارودی درباره ویژگی باستان گرایی این اثر گفت: یکی از د لایل این مسئله این است که نهج البلاغه متنی است مربوط به 1400 سال پیش ، بنابراین ترجمه آن باید به گونه ای باشد که با روح اثر سازگاری داشته باشد. از طرف دیگر خود سجع نیز رویکردی باستان گرایانه دارد و اگر در متن سجع به کار برده شود اما هندسه نحوی آن زبان معیار باشد این دو با هم متناسب نمی شوند . بنابراین استاد شهیدی سجع را با باستان گرایی در آمیختند تا متن، یکسانی خودش را از دست ندهد.<ref> نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80</ref>
==وضعیت کتاب==
کتاب در یک جلد در تیراز 10000 نسخه توسط انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1290794 مجلات تخصصی نور]، بازیابی در : تیر ماه 97
* [http://www.hamshahrionline.ir/details/26632 همشهری‌آنلاین]
*سید جعفر شهیدی[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C ویکی پدیا]
*شهیدی،جعفر[https://wikinoor.ir/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1 ویکی نور]
*ترجمه نهج‌البلاغه (شهیدی)[https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C) ویکی نور]

{{نهج البلاغه}}

[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]

فهرست ترجمه های نهج البلاغه

2018-07-24T07:41:43Z

Taleghani:

<center>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! ردیف|| نام کتاب|| مؤلف || توضیح
|-
||1||[[نهج البلاغه پارسی]]||جمال الدین دین پرور||
|-
||2||[[نهج البلاغه منظوم]]||محمد حسین سلطانی||
|-
||3||[[نهج البلاغه گویا و فشرده ای بر نهج البلاغه]]||ناصر مکارم شیرازی||در سه جلد به چاپ رسیده است
|-
||4||[[نهج البلاغه با ترجمه فارسی قرن پنجم و ششم]]||نا شناس||به تصحیح دکتر عزیز الله جوینی
|-
||5||[[نهج البلاغه ( کلام امیرعلیه السلام)]]||عزیزالله کاسب||ترجمه فارسی و ادبی است
|-
||6||[[ترجمه کامل نهج البلاغه، سخنان جاودان علی(ع)]]||داریوش شاهین||ترجمه آزاد و نقل به معتاست
|-
||7||[[ترجمه نهج البلاغه]]||کاظم عابدینی مطلق||ترجمه سلیس و روان است‌
|-
||8||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد جواد شریعت||‌
|-
||9||[[نهج البلاغه با ترجمه منظوم]]||امید مجد||‌
|-
||10||[[ترجمه نهج البلاغه(فولادوند)|نهج البلاغه]]||محمد مهدی فولادوند||ترجمه ای روان ، شیوا و جذاب‌
|-
||11||[[سروش خدا در سرود علی (ع)]]||ذبیح الله منصوری||مترجم متن اصلی کتاب سید محمد عسگری است‌
|-
||12||[[ترجمه نهج البلاغه (شیروانی)|نهج البلاغه]]||علی شیروانی||‌
|-
||13||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شریعتی||ترجمه نیمه آزاد و ادبی است‌
|-
||14||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شفیعی پردیسی||ترجمه منظوم است که همراه با متن عربی به چاپ رسیده است‌
|-
||15||[[ترجمه نهج البلاغه]]||علامه محمد تقی جعفری||زیر نظر داریوش فرهنگ ویرایش شده است‌
|-
||16||[[نهج البلاغه به زبان پارسی]]||سید مهدی حجتی||ترجمه کتاب سلیس و روان بوده و برای خوانندگان نا آشنا با زبان عربی مفید است‌
|-
||17||[[نهج البلاغه منظوم]]||حسین ملایی علم داری||‌
|-
||18||[[ترجمه فارسی نهج البلاغه یا بر ساحل سخن مولا(ع)همراه با زندگانی پر بار علی (ع)]]||عبدالرحیم عقیقی بخشایشی||‌
|-
||19||[[ترجمه نهج البلاغه سخنان،نامه ها وحکمت های امیر المومنین(ع)]]||سید محمد مهدی جعفری||‌
|-
||20||[[نهج البلاغه ترجمه کلمات قصار نهج البلاغه]]||صدرالدین بلاغی||‌
|-
||21||[[ترجمه نهج البلاغه]]||ناهید آقا میرزایی||‌
|-
||22||[[ترجمه نهج البلاغه]]||عبدالمحمد آیتی||
|-
||23||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد مقیمی||‌
|-
||24||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمود رضا افتخارزاده||دارای پیش گفتاری از مترجم درباره امیرالمومنین و نگاهی به سرنوشت تاریخی میراث علوی‌
|-
||25||[[ترجمه نهج البلاغه (انصاریان)|نهج البلاغه]]||شیخ حسین انصاریان||از ترجمه های تحت اللفظی است اما سلیس و روان بدون شرح و توضیح اضافی‌
|-
||26||[[ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)|نهج البلاغه]]||سید جعفر شهیدی||‌
|-
||27||[[ترجمه نهج البلاغه(دشتی)|نهج البلاعه]]||محمد دشتی||‌
|-
||28||[[ترجمه نهج البلاغه(ارفع)|نهج البلاغه]]||سید کاظم ارفع||‌
|-
||29||[[ترجمه نهج البلاغه(احمد زاده)|نهج البلاغه]]||ناصر احمدزاده||‌
|-
||30||[[ترجمه نهج البلاغه(شرف الدین اردبیلی)|نهج البلاغه]]||حسین بن شرف الدین اردبیلی||‌
|-
||31||[[ترجمه و شرح نهج البلاغه]]||محمد علی انصاری قمی||‌

|}

==منابع==
[https://wikinoor.ir/ ویکی نور ]

{{نهج البلاغه}}

ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)

2018-07-24T07:38:04Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه نهج البلاغه(شهیدی)
|تصویر=[[پرونده:Shahidi.jpg|250px]]
|نویسنده= سید جعفر شهیدی
|موضوع=ترجمه نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/53540/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه نهج البلاغه شهیدی]
}}
ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهشگر برجسته زبان و ادبیات فارسی و استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رئیس موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین اللملی آموزش زبان فارسی) یکی از بهترین ترجمه های نهج البلاغه است که در آن علاوه بر انتقال معنا تلاش شده که فصاحت و بلاغت نهج البلاغه نیز در ترجمه تبلور یابد. این ترجمه شیوا و تفسیر روان در سال 1369 به عنوان کتاب سال شناخته شد.
==شرح حال نویسنده==
درسال 1297 در بروجرد متولد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین درحوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد اساتیدی چون [[آیت الله بروجردی]] و [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی]] تحصیل کرد و درجه اجتهاد گرفت.
دکتر سید جعفر شهیدی درجه دکترای افتخاری را از دانشگاه پکن دریافت کرده و در سال 1374 نیز موفق به دریافت بالاترین نشان درجه یک علمی از ریاست جمهوری اسلامی ایران گردید.
وی به جز همکاری در تدوین [[فرهنگ معین]] و [[لغت‌نامه دهخدا]]، چهار عنوان ترجمه، سه عنوان تصحیح و تعداد زیادی تألیف دارد که شماری از کتاب‌های وی به زبان‌های بیگانه ترجمه شدند و جایزه دریافت کردند.
بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان رابه‌عهده گرفت. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای به دکتر آذر (وزیر فرهنگ وقت) نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است.» دهخدا در این نامه می‌خواهد که به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. مدتی این‌گونه می‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ که با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل می‌شود. تدریس در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغت‌نامه می‌برد. پس از سال‌ها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبه‌ها به دفتر وی در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا می‌رفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. بعد از مرگ [[محمد معین]]، شهیدی مسؤولیت ادارهٔ سازمان لغت‌نامهٔ دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و درک محضر و همنشینی با استادانی نظیر بدیع‌الزمان فروزانفر، دهخدا، [[جلال‌الدین همائی]] و محمد معین اعتبار علمی و معنوی او را دو چندان کرد. او همچنین دوستی نزدیک و ارتباط علمی و با [[سید موسی صدر]] در ایران، بیروت و قاهره داشت.
===تالیفات===
•صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

•مهدویت واسلام( ۱۳۲۴)

•جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور (۱۳۲۷)

•جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامهٔ فروغ علم، تهران (۱۳۲۹)

•چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی علی بن الحسین، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی (۱۳۳۵)

•تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر

•تصحیح دره نادره و تلخیص آن

•در راه خانهٔ خدا، دانش نو، تهران (۱۳۵۶)

•پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۴)

•تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی (۱۳۶۲)

•زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۳)

• شنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران (۱۳۶۲)

•زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)

•عرشیان، نشر مشعر، قم (۱۳۷۱)

•شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنبالهٔ کار مرحوم فروزانفر)

•از دیروز تا امروز، مجموعهٔ مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره( ۱۳۷۳)

•علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر (۱۳۷۶)

•شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰)

===ترجمه‌ها===
•نهج‌البلاغه

• شیر زن کربلاً

برخی از کتاب‌های استاد شهیدی به زبان‌های مختلف از جمله عربی ،اردو، انگلیسی، فرانسه، استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.<ref>سید جعفر شهیدی ،ویکی پدیا</ref>
==ساختار کتاب==
در ابتدای کتاب، مقدمه مترجم پیرامون "نهج البلاغه ، بلاغت ، ترجمه های نهج البلاغه به فارسی ، ویژگی این ترجمه ، روش مترجم آن و مختصری از زندگی شریف رضی" آمده است.
پس از مقدمه متن و ترجمة نهج البلاغه به ترتیب خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار قرار گرفته و در یک صفحه متن عربی و در صفحه مقابل آن ترجمه فارسی آمده است متن نهج البلاغه بر اساس متن نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده مفتى كشور مصر است. جز در مواردى كه خطا و يا نقصان آن متن مسلم بود كه در آن صورت به شرح ابن ابى‌الحديد و يا نسخه صبحى صالح مراجعه شده است. شماره خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات قصار بر اساس نسخه مرحوم صبحى صالح می باشد. بدليل اين كه معجم المفهرس الفاظ نهج‌البلاغه كه از سوى موسسه انتشارات اسلامى تابع جامعه مدرسين حوزه قم فراهم شده، بر اساس همين نسخه است.
بعد از اتمام ترجمه تعلیقه ها قرار گرفته این تعلیقه ها در روشن ساختن وضع اشخاص و یا اجتماع و یا معنی واژه ها و کاربرد آن، تاثیر گفتار امام در سرایندگان و نویسندگان- مفید است. جای این تعلیقه ها با گذاشتن شماره در متن فارسی مشخص شده است.
در پایان کتاب فهرست ها، شامل فهرست مطالب، فهرست موضوعی خطبه ها، نامه ها، کلمات قصار ، فهرست آیات قرآن کریم، فهرست حدیث ها، فهرست اشعار عربی، فهرست اشعار فارسی، فهرست نام اشخاص،قبیله ها، مذهب ها، فهرست نام جای ها و جنگ ها، فهرست نام کتاب ها، رساله ها و مجله هاقرار گرفته است.<ref>متن و مقدمه کتاب</ref>
==گزارش محتوا==
در مقدمه کتاب تحت عنوان "روش مترجم" می خوانیم : «از سالها پیش چون فرصتی دست می داد، برخی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه را با متن مقابله می کردم. ضمن این بررسی دیدم مترجمان – که خدمتشان در پیشگاه مولای متقیان علیه السلام پذیرفته باد – هر چند در کار خود موفق بوده اند، کم و بیش در این ترجمه ها یک نکته را چنانکه باید رعایت نکرده اند و آن این است که سخنان مولی چنانکه می بینیم در عین علو معنی به زیور لفظی نیز آراسته است: تشبیه، استعاره،جناس، موازنه سجع و مراعات النظیر. مخصوصا صنعت سجع که سراسر کتاب دیده می شود، و امیر مومنان (ع) به سجع گوئی شناخته بوده است. بدین رو کوشیدم تا در حد توانائی خویش ضمن برگرداندن عبارت عربی به فارسی چندانکه ممکن است صنعت های لفظی را نیز رعایت کنم. نیز کوشیده ام تا در ترجمه، هر واژه فارسی برابر واژه عربی قرار گیرد.»<ref>مقدمه کتاب</ref>
دکتر موسوی گرمارودی در همایش «در ستایش سخن» که به مناسبت میلاد امام علی (ع) و درباره ترجمه د کتر شهیدی از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اینکه سالیان درازی افتخار شاگردی استاد شهید ی را داشته است، ترجمه استاد شهیدی از «نهج البلاغه» را دارای سه ویژگی منحصربه فرد دانست: 1- استفاده زیبا از سجع، 2- رها کردن نثر معیار و رفتن به سوی نثر باستان گرایانه(آرکاییک) 3- تعلیقات آگاهانه و روشنگر.
در علوم بد یع ما، سجع عبارت از کلماتی است که در آنها علاوه بر یگانگی حرف آخر و یگانگی وزن عروضی، وزن صرفی هم وجود داشته باشد. انواع مختلف سجع را می توان در ترجمه دکتر شهیدی دید اما بیشتر از همه سجع متوازن و پس از آن متوازی دیده می شود . دکتر شهیدی در برخی مواقع نیز که در متن نهج البلاغه سجع کمی وجود دارد برای یک دست شد ن اثر، خود ترجمه را مسجع می کند و گاهی اوقات نیز برای ایجاد سجع از ترادف استفاده می نماید . گرمارودی درباره ویژگی باستان گرایی این اثر گفت: یکی از د لایل این مسئله این است که نهج البلاغه متنی است مربوط به 1400 سال پیش ، بنابراین ترجمه آن باید به گونه ای باشد که با روح اثر سازگاری داشته باشد. از طرف دیگر خود سجع نیز رویکردی باستان گرایانه دارد و اگر در متن سجع به کار برده شود اما هندسه نحوی آن زبان معیار باشد این دو با هم متناسب نمی شوند . بنابراین استاد شهیدی سجع را با باستان گرایی در آمیختند تا متن، یکسانی خودش را از دست ندهد.<ref> نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80</ref>
==وضعیت کتاب==
کتاب در یک جلد در تیراز 10000 نسخه توسط انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1290794 مجلات تخصصی نور]، بازیابی در : تیر ماه 97
* [http://www.hamshahrionline.ir/details/26632 همشهری‌آنلاین]
*سید جعفر شهیدی[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C ویکی پدیا]
*شهیدی،جعفر[https://wikinoor.ir/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1 ویکی نور]
*ترجمه نهج‌البلاغه (شهیدی)[https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C) ویکی نور]

{{نهج البلاغه}}

[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]

پرونده:Shahidi.jpg

2018-07-24T07:29:15Z

Taleghani: تصویر نهج البلاغه شهیدی

تصویر نهج البلاغه شهیدی

ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)

2018-07-24T07:25:17Z

Taleghani:

ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهشگر برجسته زبان و ادبیات فارسی و استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رئیس موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین اللملی آموزش زبان فارسی) یکی از بهترین ترجمه های نهج البلاغه است که در آن علاوه بر انتقال معنا تلاش شده که فصاحت و بلاغت نهج البلاغه نیز در ترجمه تبلور یابد. این ترجمه شیوا و تفسیر روان در سال 1369 به عنوان کتاب سال شناخته شد.
==شرح حال نویسنده==
درسال 1297 در بروجرد متولد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین درحوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد اساتیدی چون [[آیت الله بروجردی]] و [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی]] تحصیل کرد و درجه اجتهاد گرفت.
دکتر سید جعفر شهیدی درجه دکترای افتخاری را از دانشگاه پکن دریافت کرده و در سال 1374 نیز موفق به دریافت بالاترین نشان درجه یک علمی از ریاست جمهوری اسلامی ایران گردید.
وی به جز همکاری در تدوین [[فرهنگ معین]] و [[لغت‌نامه دهخدا]]، چهار عنوان ترجمه، سه عنوان تصحیح و تعداد زیادی تألیف دارد که شماری از کتاب‌های وی به زبان‌های بیگانه ترجمه شدند و جایزه دریافت کردند.
بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان رابه‌عهده گرفت. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای به دکتر آذر (وزیر فرهنگ وقت) نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است.» دهخدا در این نامه می‌خواهد که به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. مدتی این‌گونه می‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ که با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل می‌شود. تدریس در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغت‌نامه می‌برد. پس از سال‌ها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبه‌ها به دفتر وی در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا می‌رفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. بعد از مرگ [[محمد معین]]، شهیدی مسؤولیت ادارهٔ سازمان لغت‌نامهٔ دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و درک محضر و همنشینی با استادانی نظیر بدیع‌الزمان فروزانفر، دهخدا، [[جلال‌الدین همائی]] و محمد معین اعتبار علمی و معنوی او را دو چندان کرد. او همچنین دوستی نزدیک و ارتباط علمی و با [[سید موسی صدر]] در ایران، بیروت و قاهره داشت.
===تالیفات===
•صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

•مهدویت واسلام( ۱۳۲۴)

•جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور (۱۳۲۷)

•جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامهٔ فروغ علم، تهران (۱۳۲۹)

•چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی علی بن الحسین، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی (۱۳۳۵)

•تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر

•تصحیح دره نادره و تلخیص آن

•در راه خانهٔ خدا، دانش نو، تهران (۱۳۵۶)

•پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۴)

•تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی (۱۳۶۲)

•زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۳)

• شنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران (۱۳۶۲)

•زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)

•ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)

•عرشیان، نشر مشعر، قم (۱۳۷۱)

•شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنبالهٔ کار مرحوم فروزانفر)

•از دیروز تا امروز، مجموعهٔ مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره( ۱۳۷۳)

•علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر (۱۳۷۶)

•شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰)

===ترجمه‌ها===
•نهج‌البلاغه

• شیر زن کربلاً

برخی از کتاب‌های استاد شهیدی به زبان‌های مختلف از جمله عربی ،اردو، انگلیسی، فرانسه، استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.<ref>سید جعفر شهیدی ،ویکی پدیا</ref>
==ساختار کتاب==
در ابتدای کتاب، مقدمه مترجم پیرامون "نهج البلاغه ، بلاغت ، ترجمه های نهج البلاغه به فارسی ، ویژگی این ترجمه ، روش مترجم آن و مختصری از زندگی شریف رضی" آمده است.
پس از مقدمه متن و ترجمة نهج البلاغه به ترتیب خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار قرار گرفته و در یک صفحه متن عربی و در صفحه مقابل آن ترجمه فارسی آمده است متن نهج البلاغه بر اساس متن نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده مفتى كشور مصر است. جز در مواردى كه خطا و يا نقصان آن متن مسلم بود كه در آن صورت به شرح ابن ابى‌الحديد و يا نسخه صبحى صالح مراجعه شده است. شماره خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات قصار بر اساس نسخه مرحوم صبحى صالح می باشد. بدليل اين كه معجم المفهرس الفاظ نهج‌البلاغه كه از سوى موسسه انتشارات اسلامى تابع جامعه مدرسين حوزه قم فراهم شده، بر اساس همين نسخه است.
بعد از اتمام ترجمه تعلیقه ها قرار گرفته این تعلیقه ها در روشن ساختن وضع اشخاص و یا اجتماع و یا معنی واژه ها و کاربرد آن، تاثیر گفتار امام در سرایندگان و نویسندگان- مفید است. جای این تعلیقه ها با گذاشتن شماره در متن فارسی مشخص شده است.
در پایان کتاب فهرست ها، شامل فهرست مطالب، فهرست موضوعی خطبه ها، نامه ها، کلمات قصار ، فهرست آیات قرآن کریم، فهرست حدیث ها، فهرست اشعار عربی، فهرست اشعار فارسی، فهرست نام اشخاص،قبیله ها، مذهب ها، فهرست نام جای ها و جنگ ها، فهرست نام کتاب ها، رساله ها و مجله هاقرار گرفته است.<ref>متن و مقدمه کتاب</ref>
==گزارش محتوا==
در مقدمه کتاب تحت عنوان "روش مترجم" می خوانیم : «از سالها پیش چون فرصتی دست می داد، برخی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه را با متن مقابله می کردم. ضمن این بررسی دیدم مترجمان – که خدمتشان در پیشگاه مولای متقیان علیه السلام پذیرفته باد – هر چند در کار خود موفق بوده اند، کم و بیش در این ترجمه ها یک نکته را چنانکه باید رعایت نکرده اند و آن این است که سخنان مولی چنانکه می بینیم در عین علو معنی به زیور لفظی نیز آراسته است: تشبیه، استعاره،جناس، موازنه سجع و مراعات النظیر. مخصوصا صنعت سجع که سراسر کتاب دیده می شود، و امیر مومنان (ع) به سجع گوئی شناخته بوده است. بدین رو کوشیدم تا در حد توانائی خویش ضمن برگرداندن عبارت عربی به فارسی چندانکه ممکن است صنعت های لفظی را نیز رعایت کنم. نیز کوشیده ام تا در ترجمه، هر واژه فارسی برابر واژه عربی قرار گیرد.»<ref>مقدمه کتاب</ref>
دکتر موسوی گرمارودی در همایش «در ستایش سخن» که به مناسبت میلاد امام علی (ع) و درباره ترجمه د کتر شهیدی از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اینکه سالیان درازی افتخار شاگردی استاد شهید ی را داشته است، ترجمه استاد شهیدی از «نهج البلاغه» را دارای سه ویژگی منحصربه فرد دانست: 1- استفاده زیبا از سجع، 2- رها کردن نثر معیار و رفتن به سوی نثر باستان گرایانه(آرکاییک) 3- تعلیقات آگاهانه و روشنگر.
در علوم بد یع ما، سجع عبارت از کلماتی است که در آنها علاوه بر یگانگی حرف آخر و یگانگی وزن عروضی، وزن صرفی هم وجود داشته باشد. انواع مختلف سجع را می توان در ترجمه دکتر شهیدی دید اما بیشتر از همه سجع متوازن و پس از آن متوازی دیده می شود . دکتر شهیدی در برخی مواقع نیز که در متن نهج البلاغه سجع کمی وجود دارد برای یک دست شد ن اثر، خود ترجمه را مسجع می کند و گاهی اوقات نیز برای ایجاد سجع از ترادف استفاده می نماید . گرمارودی درباره ویژگی باستان گرایی این اثر گفت: یکی از د لایل این مسئله این است که نهج البلاغه متنی است مربوط به 1400 سال پیش ، بنابراین ترجمه آن باید به گونه ای باشد که با روح اثر سازگاری داشته باشد. از طرف دیگر خود سجع نیز رویکردی باستان گرایانه دارد و اگر در متن سجع به کار برده شود اما هندسه نحوی آن زبان معیار باشد این دو با هم متناسب نمی شوند . بنابراین استاد شهیدی سجع را با باستان گرایی در آمیختند تا متن، یکسانی خودش را از دست ندهد.<ref> نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80</ref>
==وضعیت کتاب==
کتاب در یک جلد در تیراز 10000 نسخه توسط انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1290794 مجلات تخصصی نور]، بازیابی در : تیر ماه 97
* [http://www.hamshahrionline.ir/details/26632 همشهری‌آنلاین]
*سید جعفر شهیدی[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C ویکی پدیا]
*شهیدی،جعفر[https://wikinoor.ir/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1 ویکی نور]
*ترجمه نهج‌البلاغه (شهیدی)[https://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C) ویکی نور]

{{نهج البلاغه}}

[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]

ترجمه نهج البلاغه (شهیدی) ( کتاب)

2018-07-24T07:10:27Z

Taleghani: صفحه‌ای تازه حاوی «ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهش...» ایجاد کرد

ترجمه نهج البلاغه اثر دکتر سید جعفر شهیدی (نویسنده، تاریخ نگار، مترجم، پژوهشگر برجسته زبان و ادبیات فارسی و استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رئیس موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین اللملی آموزش زبان فارسی) یکی از بهترین ترجمه های نهج البلاغه است که در آن علاوه بر انتقال معنا تلاش شده که فصاحت و بلاغت نهج البلاغه نیز در ترجمه تبلور یابد. این ترجمه شیوا و تفسیر روان در سال 1369 به عنوان کتاب سال شناخته شد.
==شرح حال نویسنده==
درسال 1297 در بروجرد متولد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. وی رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین درحوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف نزد اساتیدی چون [[آیت الله بروجردی]] و [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی]] تحصیل کرد و درجه اجتهاد گرفت.
دکتر سید جعفر شهیدی درجه دکترای افتخاری را از دانشگاه پکن دریافت کرده و در سال 1374 نیز موفق به دریافت بالاترین نشان درجه یک علمی از ریاست جمهوری اسلامی ایران گردید.
وی به جز همکاری در تدوین [[فرهنگ معین]] و [[لغت‌نامه دهخدا]]، چهار عنوان ترجمه، سه عنوان تصحیح و تعداد زیادی تألیف دارد که شماری از کتاب‌های وی به زبان‌های بیگانه ترجمه شدند و جایزه دریافت کردند.
بعد از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان رابه‌عهده گرفت. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همکاری کرد و در نامه‌ای به دکتر آذر (وزیر فرهنگ وقت) نوشت: «او اگر نه در نوع خود بی‌نظیر، ولی کم‌نظیر است.» دهخدا در این نامه می‌خواهد که به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند تا بقیهٔ وقتش را در لغت‌نامهٔ دهخدا بگذراند. مدتی این‌گونه می‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ که با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل می‌شود. تدریس در دانشگاه تا حدود سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغت‌نامه می‌برد. پس از سال‌ها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبه‌ها به دفتر وی در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا می‌رفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. بعد از مرگ [[محمد معین]]، شهیدی مسؤولیت ادارهٔ سازمان لغت‌نامهٔ دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمینه‌های ادبیات عرب و فارسی استادی بنام بود و درک محضر و همنشینی با استادانی نظیر بدیع‌الزمان فروزانفر، دهخدا، [[جلال‌الدین همائی]] و محمد معین اعتبار علمی و معنوی او را دو چندان کرد. او همچنین دوستی نزدیک و ارتباط علمی و با [[سید موسی صدر]] در ایران، بیروت و قاهره داشت.
===تالیفات===
•صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

•مهدویت واسلام( ۱۳۲۴)

•جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور (۱۳۲۷)
•جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامهٔ فروغ علم، تهران (۱۳۲۹)
•چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی علی بن الحسین، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی (۱۳۳۵)
•تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر
•تصحیح دره نادره و تلخیص آن
•در راه خانهٔ خدا، دانش نو، تهران (۱۳۵۶)
•پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)
•شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۴)
•تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی (۱۳۶۲)
•زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۳)
• شنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران (۱۳۶۲)
•زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (۱۳۷۲)
•ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)
•عرشیان، نشر مشعر، قم (۱۳۷۱)
•شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنبالهٔ کار مرحوم فروزانفر)
•از دیروز تا امروز، مجموعهٔ مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره( ۱۳۷۳)
•علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر (۱۳۷۶)
•شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰)
===ترجمه‌ها===
•نهج‌البلاغه
• شیر زن کربلاً
برخی از کتاب‌های استاد شهیدی به زبان‌های مختلف از جمله عربی ،اردو، انگلیسی، فرانسه، استانبولی، ترکی آذربایجانی و ژاپنی ترجمه شده است.<ref>سید جعفر شهیدی ،ویکی پدیا</ref>
==ساختار کتاب==
در ابتدای کتاب، مقدمه مترجم پیرامون "نهج البلاغه ، بلاغت ، ترجمه های نهج البلاغه به فارسی ، ویژگی این ترجمه ، روش مترجم آن و مختصری از زندگی شریف رضی" آمده است.
پس از مقدمه متن و ترجمة نهج البلاغه به ترتیب خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار قرار گرفته و در یک صفحه متن عربی و در صفحه مقابل آن ترجمه فارسی آمده است متن نهج البلاغه بر اساس متن نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده مفتى كشور مصر است. جز در مواردى كه خطا و يا نقصان آن متن مسلم بود كه در آن صورت به شرح ابن ابى‌الحديد و يا نسخه صبحى صالح مراجعه شده است. شماره خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات قصار بر اساس نسخه مرحوم صبحى صالح می باشد. بدليل اين كه معجم المفهرس الفاظ نهج‌البلاغه كه از سوى موسسه انتشارات اسلامى تابع جامعه مدرسين حوزه قم فراهم شده، بر اساس همين نسخه است.
بعد از اتمام ترجمه تعلیقه ها قرار گرفته این تعلیقه ها در روشن ساختن وضع اشخاص و یا اجتماع و یا معنی واژه ها و کاربرد آن، تاثیر گفتار امام در سرایندگان و نویسندگان- مفید است. جای این تعلیقه ها با گذاشتن شماره در متن فارسی مشخص شده است.
در پایان کتاب فهرست ها، شامل فهرست مطالب، فهرست موضوعی خطبه ها، نامه ها، کلمات قصار ، فهرست آیات قرآن کریم، فهرست حدیث ها، فهرست اشعار عربی، فهرست اشعار فارسی، فهرست نام اشخاص،قبیله ها، مذهب ها، فهرست نام جای ها و جنگ ها، فهرست نام کتاب ها، رساله ها و مجله هاقرار گرفته است.<ref>متن و مقدمه کتاب</ref>
==گزارش محتوا==
در مقدمه کتاب تحت عنوان "روش مترجم" می خوانیم : «از سالها پیش چون فرصتی دست می داد، برخی از ترجمه های فارسی نهج البلاغه را با متن مقابله می کردم. ضمن این بررسی دیدم مترجمان – که خدمتشان در پیشگاه مولای متقیان علیه السلام پذیرفته باد – هر چند در کار خود موفق بوده اند، کم و بیش در این ترجمه ها یک نکته را چنانکه باید رعایت نکرده اند و آن این است که سخنان مولی چنانکه می بینیم در عین علو معنی به زیور لفظی نیز آراسته است: تشبیه، استعاره،جناس، موازنه سجع و مراعات النظیر. مخصوصا صنعت سجع که سراسر کتاب دیده می شود، و امیر مومنان (ع) به سجع گوئی شناخته بوده است. بدین رو کوشیدم تا در حد توانائی خویش ضمن برگرداندن عبارت عربی به فارسی چندانکه ممکن است صنعت های لفظی را نیز رعایت کنم. نیز کوشیده ام تا در ترجمه، هر واژه فارسی برابر واژه عربی قرار گیرد.»<ref>مقدمه کتاب</ref>
دکتر موسوی گرمارودی در همایش «در ستایش سخن» که به مناسبت میلاد امام علی (ع) و درباره ترجمه د کتر شهیدی از نهج البلاغه برگزار شده بود با اشاره به اینکه سالیان درازی افتخار شاگردی استاد شهید ی را داشته است، ترجمه استاد شهیدی از «نهج البلاغه» را دارای سه ویژگی منحصربه فرد دانست: 1- استفاده زیبا از سجع، 2- رها کردن نثر معیار و رفتن به سوی نثر باستان گرایانه(آرکاییک) 3- تعلیقات آگاهانه و روشنگر.
در علوم بد یع ما، سجع عبارت از کلماتی است که در آنها علاوه بر یگانگی حرف آخر و یگانگی وزن عروضی، وزن صرفی هم وجود داشته باشد. انواع مختلف سجع را می توان در ترجمه دکتر شهیدی دید اما بیشتر از همه سجع متوازن و پس از آن متوازی دیده می شود . دکتر شهیدی در برخی مواقع نیز که در متن نهج البلاغه سجع کمی وجود دارد برای یک دست شد ن اثر، خود ترجمه را مسجع می کند و گاهی اوقات نیز برای ایجاد سجع از ترادف استفاده می نماید . گرمارودی درباره ویژگی باستان گرایی این اثر گفت: یکی از د لایل این مسئله این است که نهج البلاغه متنی است مربوط به 1400 سال پیش ، بنابراین ترجمه آن باید به گونه ای باشد که با روح اثر سازگاری داشته باشد. از طرف دیگر خود سجع نیز رویکردی باستان گرایانه دارد و اگر در متن سجع به کار برده شود اما هندسه نحوی آن زبان معیار باشد این دو با هم متناسب نمی شوند . بنابراین استاد شهیدی سجع را با باستان گرایی در آمیختند تا متن، یکسانی خودش را از دست ندهد.<ref> نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80</ref>
==وضعیت کتاب==
کتاب در یک جلد در تیراز 10000 نسخه توسط انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*نهج البلاغه شهیدی ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺣﮑﻤﺖ ﻭ ﻣﻌﺮﻓﺖ :: ﻣﺮﺩﺍﺩ 1387، ﺳﺎﻝ ﺳﻮﻡ - ﺷﻤﺎﺭﻩ 5 ﺍﺯ 80 ﺗﺎ 80در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1290794
مجلات تخصصی نور]
* [http://www.hamshahrionline.ir/details/26632 همشهری‌آنلاین
]
*سید جعفر شهیدی[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1_%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C
ویکی پدیا]
*شهیدی، جعفر[file:///D:/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C%20%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%20-%20%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%8C%20%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%80%20%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C.html
ویکی نور]
*ترجمه نهج‌البلاغه (شهیدی)[file:///D:/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87%20(%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C)%20-%20%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%8C%20%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%80%20%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C.html
ویکی نور]

{{نهج البلاغه}}

[[رده:ترجمه های نهج البلاغه]]

فهرست ترجمه های نهج البلاغه

2018-07-24T06:39:20Z

Taleghani:

<center>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! ردیف|| نام کتاب|| مؤلف || توضیح
|-
||1||[[نهج البلاغه پارسی]]||جمال الدین دین پرور||
|-
||2||[[نهج البلاغه منظوم]]||محمد حسین سلطانی||
|-
||3||[[نهج البلاغه گویا و فشرده ای بر نهج البلاغه]]||ناصر مکارم شیرازی||در سه جلد به چاپ رسیده است
|-
||4||[[نهج البلاغه با ترجمه فارسی قرن پنجم و ششم]]||نا شناس||به تصحیح دکتر عزیز الله جوینی
|-
||5||[[نهج البلاغه ( کلام امیرعلیه السلام)]]||عزیزالله کاسب||ترجمه فارسی و ادبی است
|-
||6||[[ترجمه کامل نهج البلاغه، سخنان جاودان علی(ع)]]||داریوش شاهین||ترجمه آزاد و نقل به معتاست
|-
||7||[[ترجمه نهج البلاغه]]||کاظم عابدینی مطلق||ترجمه سلیس و روان است‌
|-
||8||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد جواد شریعت||‌
|-
||9||[[نهج البلاغه با ترجمه منظوم]]||امید مجد||‌
|-
||10||[[ترجمه نهج البلاغه(فولادوند)|نهج البلاغه]]||محمد مهدی فولادوند||ترجمه ای روان ، شیوا و جذاب‌
|-
||11||[[سروش خدا در سرود علی (ع)]]||ذبیح الله منصوری||مترجم متن اصلی کتاب سید محمد عسگری است‌
|-
||12||[[ترجمه نهج البلاغه (شیروانی)|نهج البلاغه]]||علی شیروانی||‌
|-
||13||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شریعتی||ترجمه نیمه آزاد و ادبی است‌
|-
||14||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شفیعی پردیسی||ترجمه منظوم است که همراه با متن عربی به چاپ رسیده است‌
|-
||15||[[ترجمه نهج البلاغه]]||علامه محمد تقی جعفری||زیر نظر داریوش فرهنگ ویرایش شده است‌
|-
||16||[[نهج البلاغه به زبان پارسی]]||سید مهدی حجتی||ترجمه کتاب سلیس و روان بوده و برای خوانندگان نا آشنا با زبان عربی مفید است‌
|-
||17||[[نهج البلاغه منظوم]]||حسین ملایی علم داری||‌
|-
||18||[[ترجمه فارسی نهج البلاغه یا بر ساحل سخن مولا(ع)همراه با زندگانی پر بار علی (ع)]]||عبدالرحیم عقیقی بخشایشی||‌
|-
||19||[[ترجمه نهج البلاغه سخنان،نامه ها وحکمت های امیر المومنین(ع)]]||سید محمد مهدی جعفری||‌
|-
||20||[[نهج البلاغه ترجمه کلمات قصار نهج البلاغه]]||صدرالدین بلاغی||‌
|-
||21||[[ترجمه نهج البلاغه]]||ناهید آقا میرزایی||‌
|-
||22||[[ترجمه نهج البلاغه]]||عبدالمحمد آیتی||
|-
||23||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد مقیمی||‌
|-
||24||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمود رضا افتخارزاده||دارای پیش گفتاری از مترجم درباره امیرالمومنین و نگاهی به سرنوشت تاریخی میراث علوی‌
|-
||25||[[ترجمه نهج البلاغه (انصاریان)|نهج البلاغه]]||شیخ حسین انصاریان||از ترجمه های تحت اللفظی است اما سلیس و روان بدون شرح و توضیح اضافی‌
|-
||26||[[ترجمه نهج البلاغه(شهیدی)|نهج البلاغه]]||سید جعفر شهیدی||‌
|-
||27||[[ترجمه نهج البلاغه(دشتی)|نهج البلاعه]]||محمد دشتی||‌
|-
||28||[[ترجمه نهج البلاغه(ارفع)|نهج البلاغه]]||سید کاظم ارفع||‌
|-
||29||[[ترجمه نهج البلاغه(احمد زاده)|نهج البلاغه]]||ناصر احمدزاده||‌
|-
||30||[[ترجمه نهج البلاغه(شرف الدین اردبیلی)|نهج البلاغه]]||حسین بن شرف الدین اردبیلی||‌
|-
||31||[[ترجمه و شرح نهج البلاغه]]||محمد علی انصاری قمی||‌

|}

==منابع==
[https://wikinoor.ir/ ویکی نور ]

{{نهج البلاغه}}

فهرست ترجمه های نهج البلاغه

2018-07-24T06:37:06Z

Taleghani:

<center>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! ردیف|| نام کتاب|| مؤلف || توضیح
|-
||1||[[نهج البلاغه پارسی]]||جمال الدین دین پرور||
|-
||2||[[نهج البلاغه منظوم]]||محمد حسین سلطانی||
|-
||3||[[نهج البلاغه گویا و فشرده ای بر نهج البلاغه]]||ناصر مکارم شیرازی||در سه جلد به چاپ رسیده است
|-
||4||[[نهج البلاغه با ترجمه فارسی قرن پنجم و ششم]]||نا شناس||به تصحیح دکتر عزیز الله جوینی
|-
||5||[[نهج البلاغه ( کلام امیرعلیه السلام)]]||عزیزالله کاسب||ترجمه فارسی و ادبی است
|-
||6||[[ترجمه کامل نهج البلاغه، سخنان جاودان علی(ع)]]||داریوش شاهین||ترجمه آزاد و نقل به معتاست
|-
||7||[[ترجمه نهج البلاغه]]||کاظم عابدینی مطلق||ترجمه سلیس و روان است‌
|-
||8||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد جواد شریعت||‌
|-
||9||[[نهج البلاغه با ترجمه منظوم]]||امید مجد||‌
|-
||10||[[نهج البلاغه]]||محمد مهدی فولادوند||ترجمه ای روان ، شیوا و جذاب‌
|-
||11||[[سروش خدا در سرود علی (ع)]]||ذبیح الله منصوری||مترجم متن اصلی کتاب سید محمد عسگری است‌
|-
||12||[[ترجمه نهج البلاغه (شیروانی)|نهج البلاغه]]||علی شیروانی||‌
|-
||13||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شریعتی||ترجمه نیمه آزاد و ادبی است‌
|-
||14||[[ترجمه نهج البلاغه]]||مهدی شفیعی پردیسی||ترجمه منظوم است که همراه با متن عربی به چاپ رسیده است‌
|-
||15||[[ترجمه نهج البلاغه]]||علامه محمد تقی جعفری||زیر نظر داریوش فرهنگ ویرایش شده است‌
|-
||16||[[نهج البلاغه به زبان پارسی]]||سید مهدی حجتی||ترجمه کتاب سلیس و روان بوده و برای خوانندگان نا آشنا با زبان عربی مفید است‌
|-
||17||[[نهج البلاغه منظوم]]||حسین ملایی علم داری||‌
|-
||18||[[ترجمه فارسی نهج البلاغه یا بر ساحل سخن مولا(ع)همراه با زندگانی پر بار علی (ع)]]||عبدالرحیم عقیقی بخشایشی||‌
|-
||19||[[ترجمه نهج البلاغه سخنان،نامه ها وحکمت های امیر المومنین(ع)]]||سید محمد مهدی جعفری||‌
|-
||20||[[نهج البلاغه ترجمه کلمات قصار نهج البلاغه]]||صدرالدین بلاغی||‌
|-
||21||[[ترجمه نهج البلاغه]]||ناهید آقا میرزایی||‌
|-
||22||[[ترجمه نهج البلاغه]]||عبدالمحمد آیتی||
|-
||23||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمد مقیمی||‌
|-
||24||[[ترجمه نهج البلاغه]]||محمود رضا افتخارزاده||دارای پیش گفتاری از مترجم درباره امیرالمومنین و نگاهی به سرنوشت تاریخی میراث علوی‌
|-
||25||[[ترجمه نهج البلاغه (انصاریان)|نهج البلاغه]]||شیخ حسین انصاریان||از ترجمه های تحت اللفظی است اما سلیس و روان بدون شرح و توضیح اضافی‌
|-
||26||[[ترجمه نهج البلاغه(شهیدی)|نهج البلاغه]]||سید جعفر شهیدی||‌
|-
||27||[[ترجمه نهج البلاغه(دشتی)|نهج البلاعه]]||محمد دشتی||‌
|-
||28||[[ترجمه نهج البلاغه(ارفع)|نهج البلاغه]]||سید کاظم ارفع||‌
|-
||29||[[ترجمه نهج البلاغه(احمد زاده)|نهج البلاغه]]||ناصر احمدزاده||‌
|-
||30||[[نهج البلاغه]]||حسین بن شرف الدین اردبیلی||‌
|-
||31||[[ترجمه و شرح نهج البلاغه]]||محمد علی انصاری قمی||‌

|}

==منابع==
[https://wikinoor.ir/ ویکی نور ]

{{نهج البلاغه}}

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-24T06:33:53Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید ضیاء الدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556/%D8%AA%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87: مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-24T06:33:09Z

Taleghani:

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-24T06:32:34Z

Taleghani:

فهرست شرح های نهج البلاغه

2018-07-24T06:31:23Z

Taleghani:

== شرح های نهج البلاغه به ترتیب قرن تالیف ==

{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"
|-style="background: rgb(181, 221, 232)"
|'''نام کتاب'''
|'''نام مولف'''
|'''قرن'''
|'''زبان'''
|''' توضیحات'''

|-style="background: rgb(181, 221, 232)"

|-
|[[ شرح نهج البلاغه]]
|تاج الاسلام سید ضیاءالدین ابوالرضا فضل الله بن علی راوندی
|ششم
|عربی
|راوندی در سفر خود به نجف، نسخه اصل نهج البلاغه را ملاحظه نموده و از روی آن نسخه ای برای خود نوشته و در ربیع الاول 511 به پایان رسانیده و پس از اتمام نسخه آن را قرائت، مقابله و تعلیقاتی بر آن نوشته و کلمات و جملات دشوار آن را شرح کرده، که به عنوان اولین شرح بر نهج البلاغه قلمداد شده است .
نسخه ای از نهج البلاغه در دست است که محمدصادق بن محمد شفیع یزدی در 1132 از روی ابوالفتوح احمدبن ابی عبدالله بلکوبن ابی طالب آوی از روی نسخه سیدفضل الله راوندی تحریر نموده و حواشی راوندی در آن نقل شده است .<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ معارج نهج البلاغة (کتاب)|معارج نهج البلاغة]]
| على بن زيد البيهقى فريد خراسانى
|ششم
|عربی
|اين اثر يكى از شرح‌هاى اوليه بر نهج‌البلاغه است كه به رشته تحرير در آمده و در سه جلد توسط حجه الاسلام محمود مرعشی انتشار یافته است. <ref>معارج نهج البلاغه، ویکی نور</ref>

|-
|[[اعلام نهج البلاغه (سرخسی) (کتاب)|اعلام نهج البلاغه]]
| سید سند علی بن ناصر حسینی سرخسی
|ششم
|عربی
| شاید از عنوان کتاب در بادی امر چنین به نظر برسد که مولف در این کتاب به معرفی و شرح حال اعلام و شخصیت هایی که در نهج البلاغه از آن ها نام برده شده می پردازد در حالی که این گونه نیست بلکه این کتاب به شرح و توضیح برخی کلمات و فرمایشات که نیاز به تفسیر و توضیح داشته می پردازد.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ شرح نهج البلاغه وبری]]
| احمدبن محمد وبری خوارزمی
|ششم
|عربی
| نویسنده نظرش فقط شرح مشکلات نهج البلاغه بوده است . از این شرح، بیهقی در معارج نهج البلاغه و قطب الدین کیدری در حدائق الحقائق و ابن عتایقی در شرح خود بر نهج البلاغه، نقل نموده اند . ولی اصل این شرح در حوادث ایام از بین رفته و به دست ما نرسیده است.<ref>همان</ref>

|-
|[[ منهاج البراعة في شرح نهج‌البلاغة (راوندی) (کتاب)|منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه]]
| قطب‌الدين ابوالحسين سعيد بن هبة اللَّه راوندى
|ششم
|عربى
| تأليف اين كتاب در اواخر شعبان 556ق، پايان پذيرفته است. <ref>منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ویکی نور</ref>

|-
|[[ حدايق الحقايق فى شرح نهج البلاغه]]
| قطب‌الدين كيدرى بيهقى
|ششم
|عربى
| این اثر كه در آخر شعبان سال 576 ه.ق نوشته شده است. <ref>حدایق الحقایق فی تفسیر دقایق احسن الخلایق، ویکی نور</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین)|مصباح السالکین یا شرح نهج‌البلاغة]]
| ابن ميثم بحرانى
|هفتم
|عربى
| این شرح جنبه فلسفى- عرفانى دارد كه در پنج جلد و با مقدمه‌اى مفصل تنظيم گشته است. لازم به تذکر است که وی پس از نگارش این شرح، آن را تلخیص نموده و آن را اختیار مصباح السالکین نامیده است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه؛ مصباح السالکین یا شرح نهج‌البلاغة، ویکی نور</ref>

|-
|[[شرح المائة کلمةیا منهاج العارفین]]
| ابن ميثم بحرانى
|هفتم
|عربى
|این کتاب به شرح صد کلمه از سخنان امیر المومنین علیه السلام اختصاص دارد و در آن از امیر المومنین شخصیت عارفانه کامل ارائه کرده است.<ref>محمد رصافی، ابن میثم و شرح نهج البلاغه، ،میثاق امین فصلنامه پژوهشی اقوام و مذاهب، پائیز86، شماره4، ازصفحه 129 تا 163</ref>

|-
|[[اختيار مصباح السالكين|اختیار مصباح السالکین ]]
| ابن ميثم بحرانى
|هفتم
|عربى
| این شرح خلاصه شرح بزرگ ابن میثم است که به اشاره عطاءالملک جوینی برای فرزندانش نظام الدین محمد و مظفرالدین علی تالیف گردیده است.<ref>همان</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه]]
| سید رضی الدین ابن طاووس
|هفتم
|عربی
|متاسفانه این شرح از بین رفته و در دسترس نیست. <ref>فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید |شرح نهج‌البلاغة لابن ابى‌الحديد]]
| ابوحامد، عبدالحميد بن هبة الله بن ابى‌الحديد
|هفتم
|عربى
| در بیست جلد در چاپهای مختلف انتشار یافته و می توان آن را دائرة المعارف سودمندی نامید و بسیاری از آثار تاریخی و معارف اسلامی را در آن یافت و مورد قبول مسلمين هم واقع گشته است.<ref>شرح نهج‌البلاغة ابن ابى‌الحديد ، ویکی نور</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه]]
| فخر رازی، محمد بن عمر طبری شافعی
|ششم و هفتم
|عربی
|<ref>فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه]]
| شارح قرن هشتم
|هشتم
|عربى
|این شرح که مشتمل بر خطبه های 3 تا 51 می باشد توسط عزیز الله عطاردی تصحیح و به چاپ رسیده است<ref>نرم افزار منهج النور</ref>

|-
|[[الديباج الوضي في الكشف عن أسرار كلام الوصي (کتاب)|الديباج الوضي في الكشف عن أسرار كلام الوصي]]
| يحيى بن حمزه
|هشتم
|عربى
| اين كتاب شرحى است، سه جلدى بر كتاب نهج‌البلاغه اميرالمؤمنين.<ref>الديباج الوضي في الكشف عن أسرار كلام الوصي،ویکی نور </ref>

|-
|[[ مختصر شرح نهج‌البلاغه]]
| علامه جمال الدین ابومنصور حسن بن یوسف بن مظهر حلی
|هشتم
|عربى
| نظرات کتابشناسان در مورد این شرح متفاوت است اما نسخه ای از آن با تحقیق شیخ عزیزالله عطاردی باعنوان "شرح نهج البلاغه شارح محقق من اعلام القرن الثامن" در سال 1375 ه . ش در 530 صفحه منتشر شده است که محقق، انتساب آن را به علامه حلی یقینی نمی داند .<ref> مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه ؛ فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه
</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه]]
| سعدالدین مسعود بن عمر بن عبدالله تفتازانی شافعی
|هشتم
|عربی
|در دانشنامه جهان اسلام این کتاب را در زمره کتابهائی که به تفتازانی نسبت داده می شود ، آورده است.<ref>فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه؛ سعدالدین مسعود بن عمر بن عبدالله تفتازانی شافعی، ویکی پدیا</ref>

|-
|[[ شرح ابن عتایقی ]]
| کمال الدین عبدالرحمن بن محمدبن ابراهیم عتایقی حلی مشهور به ابن عتایقی
|هشتم
|عربى
|ابن عتایقی شرح خودش را در چهار جلد تالیف نموده و جلد سوم آن را در 786 ه . ق به پایان رسانیده است . او شرحش را از سه شرح ابن مثیم و ابن ابی الحدید و قطب الدین کیدری گزینش نموده و در مواردی نظرات ابن ابی الحدید را نقد نموده است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ شرح الهی اردبیلی «منهج الفصاحة »]]
| کمال الدین حسین بن شرف الدین عبدالحق اردبیلی متخلص به الهی
|دهم
|فارسی
| الهی چهار اثر درباره نهج البلاغه تالیف نموده که عبارتند از: 1-شرح کبیر نهج البلاغه که آن را "منهج الفصاحه فی شرح نهج البلاغه" نامیده و به شاه اسماعیل صفوی تقدیم نموده است . تاکنون نسخه ای از این شرح شناسایی نشده است . و آن چه در فهارس به نام منهج الفصاحه الهی اردبیلی، معرفی شده تلخیص این کتاب بوده نه اصل آن . 2- نهج الفصاحه یا منتخب منهج الفصاحة، الهی اردبیلی بعد از نگارش شرح کبیر خود بر نهج البلاغه، چون همت مردمان را از مطالعه آن به سبب تفصیلش قاصر دید، آن را به نام شاه طهماسب صفوی تلخیص و "نهج الفصاحه" نامید . از این شرح نسخه های متعددی در دست است و در فهارس با نام "منهج الفصاحه" معرفی شده است . این شرح به پارسی است و تاکنون به چاپ نرسیده است . 3- ترجمه نهج البلاغه، ترجمه روانی است از نهج البلاغه و گویا اولین ترجمه فارسی نهج البلاغه است . این ترجمه به صورت چاپ سنگی به چاپ رسیده است . 4- شرح و ترجمه کنایات و استعارات منهج الفصاحه، الهی اردبیلی این رساله را به درخواست سیدجلال الدین احمد مشهور به صفار مشهدی طوسی، نگاشته و در آن استعارات و تمثیلات به کار رفته در شرح کبیرش "منهج الفصاحه" را تفسیر نموده است . نسخه ای از بخش آغازین این کتاب در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود .<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین]]
| ملا فتح الله کاشانی
|دهم
|فارسی
| شرح به صورت مزجی صورت گرفته و اغلب جنبه ادبی و لغوی دارد. از این شرح نسخ متعددی در دست است و اخیرا دوبار به صورت زیبا (بار اول در سه جلد و بار دوم در دو جلد) منتشر شده است . این شرح شباهت زیادی با ترجمه الهی اردبیلی دارد و در موارد متعددی کلمات و الفاظ عین هم هستند.<ref>تنبیه الغافلین، دانشنامه اسلامی</ref>

|-
|[[ترجمه و شرح نهج‌البلاغه آملى ]]
| عزالدين جعفر بن شمس‌الدين آملى
|یازدهم
|فارسی
| شرح و ترجمه 16 خطبه اول كتاب نهج‌البلاغه است. <ref>ترجمه و شرح نهج‌البلاغه آملى ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ شرح روغنی قزوینی ]]
| مولی محمد صالح بن محمدباقر روغنی قزوینی
|یازدهم
|فارسی
| شرح مزجی است بر نهج البلاغه که به جهت مزجی بودن آن گاهی از آن با نام ترجمه نهج البلاغه نیز یاد می شود .این شرح یکی از بهترین شروح فارسی است شارح در شرح جمله ها و عبارت ها، پژوهشی ژرف و شایسته داشته و آیات و اخبار و اشعار بزرگان عرب و عجم را استشهاد آورده است. <ref>شرح روغنی قزوینی، ویکی نور؛ شرح روغنی قزوینی ، سایت مرکز جهانی اطلاع رسانی ال البیت</ref>

|-
|[[ منهاج الولاية في شرح نهج‌البلاغة (کتاب)|منهاج‌الولايه فى شرح نهج‌البلاغه]]
| ملا عبدالباقى صوفى تبريزى
|یازدهم
|عربى و فارسی
| اين كتاب به دوازده موضوع مهم در نهج‌البلاغه با نثر فارسى روان و آميخته به عربى پرداخته كه در دو جلد ارائه شده است. این شرح ترکیبی است: عرفان، ادب، اخبار، روایات، حکمت، و کلام و اخلاق به وفور در این شرح دیده می شوداو بر حسب مورد از اقوال بزرگان اهل معرفت بهره می جوید.از شرح عبدالباقی به شدت بوی عرفان شیعی استشمام می شود .<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ بهجة الحدائق و حدائق الحقائق]]
| این دو شرح از آثارسیدعلاءالدین محمد گلستانه اصفهانی
|دوازدهم
|عربی
| بهجة الحدائق، شرحی مختصر - اما کامل - بر نهج البلاغه بوده و دربردارنده توضیحاتی پیرامون عبارات دشوار نهج البلاغه است. حدائق الحقائق فی شرح کلمات کلام الله الناطق: شرحی مفصل - اما ناتمام - بوده که تنها تا خطبه 13 نهج البلاغه را شرح داده، از این شرح سه مجلد باقی مانده و سرنوشت باقی مجلدات نامعلوم است . گلستانه شرح سومی نیز بر نهج البلاغه نگاشته که آن شرح مفصل خطبه همام است . او تمامی این شرح را در فصل بیست ونهم کتابش «روضة العرفاء فی شرح الاسماءالحسنی » درج نموده است . هیچکدام از شروح گلستانه به چاپ نرسیده و نسخ متعددی از آنها در دست است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحارالأنوار للعلامة المجلسي]]
| یه اهتمام على انصاريان
|دوازدهم
|عربی
|حاوى شرح احاديث«نهج‌البلاغة» در «بحار الانوار» است. <ref>شرح نهج‌البلاغة المقتطف من بحارالأنوار للعلامة المجلسي ،ویکی نور</ref>

|-
|[[إرشاد المؤمنين إلی معرفة نهج‌البلاغة المبين|ارشاد المومنین الی معرفة نهج البلاغة المبین]]
| سید یحیی بن ابراهیم حجاف
|دوازدهم
|عربی
|این شرح بر اساس نسخه ابن ابی الحدید نوشته شده است . مولف که از بزرگان شیعه زیدیه است با استفاده از منابع و مصادرکلامی و تاريخى زيديه حاشيه و نقدى بر شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد نوشته و برخى از آراء و ديدگاه‌هاى وى را نقد و رد كرده است. و لذا اين شرح را مى‌توان همان شرح ابن ابى‌الحديد دانست با اضافاتى كه مؤلف از خود و ديگران در ذيل سخنان امام نقل كرده است. <ref>ارشاد المومنین الی معرفة نهج البلاغة المبین ،دانشنامه اسلامی</ref>

|-
|[[شرح نهج‌البلاغه نواب لاهيجى ]]
| ميرزا محمدباقر لاهيجى بن محمد، مشهور به نوّاب
|سیزدهم
|فارسی - عربی
|شرح و ترجمه مفصلی است که مولف جلد اول آن را در سال 1225 و جلد دوم را در سال 1226 به پایان رسانیده است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[الدرة النجفية فی شرح نهج البلاغه الحیدریه ]]
| آیت الله شهید میرزا ابراهيم بن حسین دنبلی خويى
|چهاردهم
|عربى
| جلد اول اين شرح در سال 1273ق. در دهه دوم صفر و جلد دوم آن را در جمادى‌الاول 1291ق. به پايان رسيده است.شرح وی گزیده ای از شرح ابن میثم بحرانی است.<ref>همان</ref>

|-
|[[آداب الملوک]]
| میرزا محمد رفیع تبریزی
|چهاردهم
|فارسی
|شرح فرمان نامه امیر المومنین علی علیه اسلام به مالک اشتر که به هنگام واگذاری حکومت مصر به وی صادر شد.<ref>آداب الملوک ،سایت مرکز جهانی اطلاع رسانی ال البیت، ؛ فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه، </ref>

|-
|[[ مفتاح السعادة فى شرح نهج‌البلاغه]]
| محمدتقى نقوى قائنى خراسانى
|چهاردهم
|عربى
| شرحى ادبى بر كتاب نهج‌البلاغه است.<ref>مفتاح السعادة فى شرح نهج‌البلاغه، ویکی نور</ref>

|-
|[[ منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة(خوئی) (کتاب)| منهاج البراعة في شرح نهج‌البلاغة ]]
| ميرزا حبيب الله هاشم خويى، معروف به امين الرعايا
|چهاردهم
|عربی
|اين شرح از گستره معلومات ادبى، روايى، قرآنى، تاريخى نويسنده حكايت مى‌كند.به علت ناتمام ماندن شرح مرحوم خويى، به دلیل وفات ايشان در سال 1324ق،استاد حسن حسن‌زاده آملى، با نگارش تكلمه‌اى در پنج مجلد و مرحوم استاد محقق محمدباقركمره‌اى نيز با نگارش دو مجلد ديگر به همان سبك و سياق اين شرح ناتمام را به اتمام رسانده‌اند؛ در نتيجه، دوره كامل شرح، داراى بيست و يك جلد بوده كه محصول تلاش اين سه عالم فرزانه است.<ref>منهاج البراعة في شرح نهج‌البلاغة، ویکی نور</ref>

|-
|[[شرح حكم نهج‌البلاغة (کتاب)|شرح حكم نهج‌البلاغه]]
| شيخ عباس قمى
|چهاردهم
|عربى
| شرحى است بر حكمت‌هاى نهج‌البلاغه اميرالمومنين(ع) .<ref>شرح حكم نهج‌البلاغه ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ بهج الصباغة في شرح نهج‌البلاغة (کتاب)|بهج‌الصباغة في شرح نهج‌البلاغة ]]
| شيخ محمدتقى تسترى (شوشترى)
| چهاردهم
|عربی
| این شرح نخستین شرح موضوعی مفصل بر نهج البلاغه است که در 60 فصل طراحی و تدوین شده است هریک از این موضوعات دارای زیر موضوعات متعدد می باشد.از ویژگی های برجسته این کتاب معرفی نسخه های گوناگون نهج البلاغه و اشاره به اشتباهات ، تصحیف ها و تنظیم های مختلف این نسخه ها و بالاخره داوری درباره میزان اعتبار این نسخه ها است. این کتاب در 14 جلد به چاپ رسیده است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه؛بهج‌الصباغة في شرح نهج‌البلاغة،ویکی نور</ref>

|-
|[[ شرح نهج‌البلاغة]]
| احمد مدرس وحيد
|پانزدهم
|عربى - فارسی
| يكى از شروح مفصل خطبه‌هاى نهج‌البلاغه است . مؤلف در گزارش خطبه‌هاى نهج‌البلاغه به طور كامل از لحاظ اسانيد حديثى و روايى، لغات، اعراب و معانى هر خطبه را مورد بررسى و شرح قرار داده است. <ref>شرح نهج‌البلاغة ،ویکی نور</ref>

|-
|[[نهج‌البلاغه منظوم ]]
| محمدعلى انصارى
|پانزدهم
|فارسى
| كتاب در ده جلد تالیف شده است كه جلد اول آن مقدمه كتاب محسوب مى‌شود. مؤلف در بيان مطالب كتاب، بعد از آوردن متن عربى و ترجمه آن به نظم مطالب هر بخش را ذكر كرده است. <ref>نهج‌البلاغه منظوم، ویکی نور</ref>

|-
|[[ فى ظلال نهج‌البلاغه ]]
| محمدجواد مغنيه
|پانزدهم
|عربی
| شرح كتاب شريف نهج‌البلاغه است كه در 4 جلد براى نخستين بار در سال (1972 م) به سرمايه دارالعلم للملايين بيروت چاپ شده است و با زبانى ساده و شيوه‌اى كارآمد مى‌باشد.<ref>فى ظلال نهج‌البلاغه ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ ترجمه و شرح نهج‌البلاغه]]
|مصطفى زمانى
|پانزدهم
|فارسی
|<ref>ترجمه و شرح نهج‌البلاغه،همان</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه عبده(کتاب)|شرح نهج البلاغه]]
| محمد عبده
|پانزدهم
|فارسی
|شارح از علمای معاصر اهل سنت و مفتی اسبق مصر و از شاگردان سید جمال الدین اسدآبادی است در پی آشنائی با نهج البلاغه توسط سید و ترغیب او ،به تامل در مضامین و معارف آن کوشید این کتاب را به جامعه مصر معرفی کند. این شرح از شرح های نسبتا مختصر و بسیار مفید است.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه ؛ سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، کانون پژوهش، اول،1394،ص بیست و یک.</ref>

|-
|[[ ترجمه و شرح نهج‌البلاغه امام على(ع)]]
| على اكبر ميرزايى
|پانزدهم
| فارسى
| ترجمه كتاب شريف نهج‌البلاغه به همراه شرحى مختصر <ref>ترجمه و شرح نهج‌البلاغه امام على(ع)،ویکی نور</ref>

|-
|[[صفوة شروح نهج البلاغة (کتاب)|صفوة شروح نهج‌البلاغة ]]
| اركان التميمى
| پانزدهم
|عربی
| مجموعه‌اى از سه شرح برگزيده نهج‌البلاغه: «شرح نهج‌البلاغه ابن ابي الحديد»، «شرح نهج‌البلاغه شيخ محمد عبده» و «تعليقات صبحى صالح» است. <ref>صفوة شروح نهج‌البلاغة ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ پرتوی از نهج‌البلاغه]]
| محمود طالقانى
| پانزدهم
|فارسی
|مترجم، متن اصلى را در بالاى صفحه و ترجمه را در ذيل آن قرار داده است. این شرح فقط قسمت هائی از خطبه های نهج البلاغه را در بر دارد.<ref>ترجمه و شرح نهج‌البلاغه ،ویکی نور</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین)|ترجمه شرح نهج‌البلاغه ابن‌ميثم ]]
| قربانعلى محمدى مقدم و على‌اصغر نوايى يحيى‌زاده
| پانزدهم
|فارسی
| در پنج مجلد منتشر شده است.<ref>ترجمه شرح نهج‌البلاغه ابن‌ميثم ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ترجمه و تفسير نهج‌البلاغه]]
| علامه جعفرى
| پانزدهم
| فارسى
| اين اثر در ميان شرح‌هاى متعددى كه در عصر حاضر بر نهج‌البلاغه نگاشته شده، يكى از مهم‌ترين شروح به شمار مى‌رود. استاد جعفری به علت نوع بینش عمیق و همه جانبه ای که داشت کوشید در این تفسیر ابعاد مختلف فلسفی، کلامی، عرفانی، فقهی،جامعه شناسی، فلسفه سیاسی، فلسفه حقوقی و روان شناختی کلام مولی امیر المومنین را دریابد . توجه به همین ابعاد است که شرح استاد را از سایر شروح گذشته و معاصر متمایز می گرداند.<ref>مصطفی بروجردی، نگاهی به شرحهای نهج البلاغه، سایت حوزه</ref>

|-
|[[ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)(کتاب)|ترجمه و شرح نهج‌البلاغة فيض‌الاسلام]]
| سيد على نقى فيض‌الاسلام
| پانزدهم
| فارسى
|ترجمه همراه با شرح مختصری از بیانات امیرالمومنین(ع)<ref>ترجمه و شرح نهج‌البلاغة فيض‌الاسلام ، ویکی نور</ref>

|-
|[[توضيح نهج‌البلاغه]]
|سيد محمدحسینى شيرازى
| پانزدهم
| عربى
| توضيح و شرح كتاب شريف نهج‌البلاغه كه در كربلا به رشته تألیف در آمده است.<ref>توضيح نهج‌البلاغه ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ سخنان على(ع)از نهج البلاغه]]
| فضل الله كمپانى
| پانزدهم
|فارسی - عربی
| ترجمه و توضيح مختصرى از كتاب نهج البلاغه است. <ref>سخنان على(ع)از نهج البلاغه ،ویکی نور</ref>

|-
|[[ شرح نهج‌البلاغة]]
| سيد عباس على موسوى
| پانزدهم
| عربى
| کتابی است در پنج جلد که توسط یکی از نويسندگان معاصر لبنانى به رشته تحرير در آمده است.<ref>شرح نهج‌البلاغة ،ویکی نور
</ref>

|-
|[[شرح نهج‌البلاغه]]
| سيد محمد كاظم قزوينى حائری
|پانزدهم
| عربى
| در دو مجلد در سال 1337و1339 توسط مطبعة النعمان در نجف اشرف به چاپ رسیده و جلد اول شامل خطبه های 1 تا 13 و جلد دوم شامل ادامه خطبه 13 تا خطبه 35 می باشد.<ref>شرح نهج‌البلاغة ،ویکی نور؛ نرم افزار منهج النور</ref>

|-
|[[شرح نهج‌البلاغة]]
|على محمد على دخيل
|پانزدهم
|عربى
|اين اثر در سى و هشت حلقه و سه جلد تدوين شده است و يكى از شروح مفصل بر كتاب شريف نهج‌البلاغه مى‌باشد كه به چاپ رسيده است.<ref>شرح نهج‌البلاغة ،ویکی نور </ref>

|-
|[[سخن آشنا(شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه)(کتاب)|سخن آشنا شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه]]
|استاد حسین شفیعی
|پانزدهم
| فارسی
|درسهای عارف حکیم استاد حسین شفیعی که توسط شاگردان ایشان جمع آوری شده و در چهار جلد منتشر شده است. این شرح آمیخته با آیات قرآن کریم، احادیث ائمه اطهار ،اشعار بزرگان شعر و ادب، حکایت ها و داستانهای اموزنده بوده و بیشتر به شرح بخش هایی از نهج البلاغه که جنبه اخلاقی و تربیتی دارد پرداخته است.<ref>سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، کانون پژوهش، اول،1394،ص بیست و دو. مقدمه جلد سوم کتاب سخن آشنا</ref>

|-
|[[درسهایی از نهج البلاغه]]
| آیت الله منتظری
|پانزدهم
|فارسی
|این شرح در اصل به صورت درس برای طالبان نهج البلاغه بیان می شد و سرانجام در ده مجلد چاپ شده و شرحی است از هر جهت جامع و قابل استفاده.<ref>سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، کانون پژوهش، اول،1394،ص بیست و سه</ref>

|-
|[[شرح گزیده ای از خطبه های نهج البلاغه]]
| محمد فولادگر
|پانزدهم
|فارسی
|استاد بزرگوار در خانه خود نهج البلاغه تفسیر می نمایند که نگارش یافته و چاپ شده است. <ref>سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، کانون پژوهش، اول،1394،ص بیست و سه</ref>

|-
|[[ نهج‌البلاغه همراه با شرح شيخ محمد عبده]]
| على‌اصغر فقيهى
| پانزدهم
|عربى – فارسى
| اين كتاب ترجمه نهج‌البلاغه عبده است .<ref>نهج‌البلاغة همراه با شرح شيخ محمد عبده ،ویکی نور،</ref>

|-
|[[پیام امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام (کتاب)|پیام امام شرح تازه و جامعی بر نهج البلاغه]]
| آیت الله مکارم شیرازی
|پانزدهم
|فارسی
|نكات بارزى كه در كتاب لحاظ شده است، اشاره نمود:ترجمه و تفسير تمام جمله‌ها با بيان روان.تفسير تمام واژه‌ها و ريشه‌يابى واژه‌ها.بيان شأن ورودها و مسائل تاريخى مربوط به خطبه‌ها و نامه‌ها.تحليلهاى لازم روى بحثهاى مختلف عقيدتى، اخلاقى، اجتماعى، سياسى و....نكات اضافى كه مى‌تواند مكمّل بحث‌ها بوده باشد و خوانندگان را از مراجعه به كتب ديگر بى‌نياز سازد.<ref>پیام امیر المومنین (ع)، دانشنامه اسلامی</ref>

|-
|[[شرح نهج البلاغه]]
| آیت الله جوادی آملی
|پانزدهم
|فارسی
|این کتاب شامل تفسیر خطبه های حضرت علی (ع) است و به صورت خاص دسته بندی موضوعی شده و دارای جامعیتی است که بیانگر سلسه اقدامات حضرت امیر (ع) بوده و بر اساس نیاز جامعه امروز طبقه بندی و تدوین شده است.<ref>فهرست شرح های نهج البلاغه،ویکی شیعه؛همشهری آنلاین، سه شنبه،22 اسفند 91.</ref>

|}

==پانویس==
<references/>
==منابع==
*مصطفی بروجردی، نگاهی به شرح های نهج البلاغه، مجله قبسات، شماره 19،در دسترس در[https://hawzah.net/fa/Article/View/61903/، سایت حوزه] بازیابی:18 فروردین 97،
*فهرست شرح های نهج البلاغه، [http://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B4%D8%B1%D8%AD%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87، ویکی شیعه] بازیابی:20فروردین97
*[https://wikinoor.ir/ ویکی نور] بازیابی:17اسفند96
*سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، کانون پژوهش، چاپ اول، 1394.
*حسین شفیعی، سخن آشنا (شرح عرفانی ، اخلافی نهج البلاغه)، اصفهان،کانون پژوهش،چاپ اول،1390
*شرح روغنی قزوینی ،در دسترس در[http://www.farsi.balaghah.net/content/ مرکز جهانی اطلاع رسانی ال البیت]بازیابی:28فروردین97
*ارشاد المومنین الی معرفة نهج البلاغة المبین و تنبیه الغافلین، در دسترس در[http://wiki.ahlolbait.com/ ، دانشنامه اسلامی]بازیابی:23فروردین97
*[ www.hamshahrionline.ir همشهری آنلاین] سه شنبه،22 اسفند 91
*سعدالدین مسعود بن عمر بن عبدالله تفتازانی شافعی، در دسترس در [https://fa.wikipedia.org/، ویکی پدیا]،بازیابی:26فروردین97
*نرم افزار منهج النور.
*محمد رصافی، ابن میثم و شرح نهج البلاغه، ،میثاق امین فصلنامه پژوهشی اقوام و مذاهب، پائیز86، شماره4، ازصفحه 129 تا 163،در دسترس در :[http://www.ensani.ir/fa/content/272719/default.aspx ،پرتال جامع علوم انسانی]:، بازیابی: 30 اردیبهشت 97

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

رده:ترجمه های نهج البلاغه

2018-07-24T06:23:27Z

Taleghani: صفحه‌ای تازه حاوی «رده:نهج البلاغه» ایجاد کرد

[[رده:نهج البلاغه]]

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-24T06:17:20Z

Taleghani:

ابن ابی الحدید

2018-07-11T18:13:49Z

Taleghani:

{{خوب}}
فخرالدين ابوحامد عبدالحميد معروف به (ابن ابي الحديد) اديب، متکلم، مورخ، شاعر، فقيه شافعي، اصولي معتزلي و از علماي قرن هفتم هجري است.

==ولادت و خاندان==

ابن ابی الحدید در [[ذی الحجه]] سال 586 در مدائن متولد شد. خانواده‌اش اهل علم و دانش بودند. پدر و یکی از برادرانش قاضی و برادر دیگرش شاعر و از جمله اهل ادب بود. ابن ابی الحدید جوانیش را در زادگاهش با تحصیل علوم سپری نموده است. پدرش بهاءالدين محمدالمدايني و به قولي هبة الله فرزند محمد المدايني است.

==ابن ابی الحدید و معتزله==

ابن ابي الحديد در مدائن بزرگ شد و در همانجا علم کلام و اصول را ياد گرفت. در اوايل جواني به [[بغداد]] رفت و در آن شهر در محضر علما و بزرگان مشهور بغداد که بيشتر آنها شافعي مذهب بودند، به کسب علم و دانش پرداخت. در محافل ادبي و علمي شرکت مي کرد و به قولي او "معتزلي جاحظي" شد و در زمره عالمان آن زمان درآمد.

او در اصول، معتزلي و در فروع شافعي بود و مشربي بين تسنن و تشيع براي خود انتخاب کرده بود. در مباحث عقيدتي خود در شرح نهج البلاغه، به موافقت با "جاحظ" تصريح دارد به همين جهت او را معتزلي جاحظي مي دانند.

==ارادت ابن ابی الحدید به امام علی علیه السلام==

او با وجود اين که ظاهراً سني مذهب بود، اما ارادت خاصي به اميرمومنان علی علیه السلام داشت و به پيروي از مکتب معتزله، او را افضل از خلفاي سه گانه مي داند و تصريح مي کند که آن حضرت هم در کثرت ثواب و هم در فضايل و خصال حميده، از ديگران افضل است. اين موضوع در کتابش کاملاً مشهود است.

==شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید==

شهرت ابن ابی الحدید به شرحی است که بر کتاب نهج البلاغه نوشته است. شرح نهج البلاغه او بلاخص از جهت مباحث تاریخی که در آن مطرح نموده است، حائز اهمیت است.

یکی دیگر از کارهای او در این شرح توجه به معاني الفاظ و مستندسازي آنها با کمک آراي لغويان و کتاب هاي لغوي است. شرح مفردات، ترکيبات، اعراب، آرايه هاي ادبي، ذکر شاه بيت‌هاي اديبانه،‌ هنري، فصيح، بليغ و موزون آن از جمله کارهاي مهم ابن ابي الحديد در این شرح مي باشد.

==شعر ابن ابی الحدید==

ابن ابي الحديد از زمره ي شاعران مي باشد. ابن ابي الحديد در شعر طبعي رسا داشت و انواع شعر را مي سرود. ولي مناجات و اشعار عرفاني او مشهورتر است.

از اشعار او در مدح امیرالمومنین علی علیه السلام است:
{{بیت|ووارث علم المصطفى وشقيقه|اخا ونظيرا في العلى والاواصر}}
ترجمه: علی علیه السلام وارث علم حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلّم و برادر او بود و برادر و همتای او در بزرگی و پیوند خویشی است.
{{بیت|ألا إنما الاسلام لولا حسامه|كعفطة عنز أو فلامة حافر}}
ترجمه: همانا اگر شمشیر او نبود اسلام بی ارزش می شد.
{{بیت|ألا إنما التوحيد لولا علومه|كعرضة ضليل أو كنهبة كافر}}
ترجمه: همانا اگر علوم او نبود توحید همچون گمراهی گمراه یا غنیمت کافر می گردید.

==مشاغل حکومتی ابن ابی الحدید==

او معاصر خلفاي عباسي و از رجال دربار بود و به مناسبت نزديکي با مويدالدوله محمد بن محمد بن عبدالکريم قمي، معروف به (ابن علقمي) وزير اديب و دانشمند مستعصم، آخرين خليفه عباسي در شمار کاتبان ديوان دارالخلافه درآمد و کتاب خود را به نام (ابن علقمي ) نوشت. او نيز براي تاليف اين کتاب، صد هزار دينار به او صله داد.

سال 642 در حمله مغولان به [[بغداد]] اسير شد ولي به واسطه وساطت بعضي از بزرگان اين شهر از جمله خواجه نصيرالدين طوسي و علماي بغداد آزاد شد. او در همين سال 642 هـ.ق به عنوان ناظر حله، انتخاب سپس "خواجه" اميرعلاءالدين طبرس و بعد ناظر بيمارستان عضدي و سرانجام در کتابخانه هاي بغداد به نظارت پرداخت. او در شنا و شکار و تيراندازي بسيار مهارت داشت.

از ویژگی های منحصر به فرد ابن ابی الحدید آن است که با وجود منصب های دولتی که داشت هیچ وقت خود را از کسب علم و دانش کنار نکشیده تا جائی که حتی در تاریخ اسلام نیز یکی از کم نظیرها گردید.

==برخی از آثار ابن ابی الحدید==

* شرح نهج البلاغه، مهمترین کتاب او است که آن را به نام وزیر دوره خود، ابن علقمی نوشت و ابن علقمی برای تالیف این کتاب، صد هزار دینار به او صله داد.
* الفلک الدائر علی المثل السائر
* مجموعه المستنصریات که یک مجموعه شعری است.
* العبقری الحسان
* الفلک الدائر

==درگذشت==

بنا به نقل ذهبی در کتاب سیر اعلام النبلاء در پنجم [[جمادی الثانی]] سال 656 هجری قمری به دیار باقی شتافت.

==منابع==
* كتاب معجز الآداب في معجم الألقاب، گردآوري: مرتضي رستمي، [http://www.tebyan.netپ/newindex.aspx?pid=93349 زندگینامه ابن ابی الحدید] بازیابی: 20 مهرماه 1392.
* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D8%A7%D8%A8%DB%8C+%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AF&SSOReturnPage=Check&Rand=0 دانشنامه رشد] بازیابی: 20 مهرماه 1392.
* [http://www.shoaraa.com/poem-8436.html#down شعراء اهل البیت] بازیابی: 20 مهرماه 1392.

[[رده:ادیبان]]
[[رده:شعرای اهل البیت]]
[[رده:شارحان نهج البلاغه]]
[[رده:شعرای عرب]]

میرزا علی آقا شیرازی

2018-07-11T18:11:36Z

Taleghani:

{{خوب}}
{{بخشی از یک کتاب}}

==اشاره==

حاج میرزا علی آقا شیرازی؛ فاضل مشهور، ادیبِ محقق، فقیه فرزانه، طبیب صاحب نفس و سرآمد عارفان عصر خویش بوده اند و استاد [[شهید مطهری]] وی را «[[نهج البلاغه]] مسلم» می دانست. آنچه که به زندگی این شخصیت بزرگ امتیاز خاصی می‌دهد، حالات ویژه اخلاقی و تأثیر آن بر رادمردانی چون شهید مطهری و دیگر انسان‌های جویای [[تهذیب نفس]] است.

افکار میرزا در علوم متداول آن زمان تحول آفرید، وی مبنای درس اخلاق و جلسات وعظ خویش را بر محور نهج البلاغه قرار داد و گروه کثیری از شهرهای مختلف، حتی عتبات عالیات در محضرش گرد آمدند.

==دوران کودکی==

«محمدقاسم شیرازی» چهره شناخته شده و تاجر معتبر شیراز بشمار می رفت<ref>نقباءالبشر فی اعلان قرن الرابع عشر، شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]]، ج4، ص1488.</ref> بعد از وفات حاج علی‌اکبر فرزند محمدقاسم شغل پدر را پی گرفت، اما مدتی بعد اشتیاق به تحصیل او را به [[نجف]] اشرف رساند. البته در نجف نیز فعالیت های تجاری را ادامه داد. کشش درونی و همنشینی با اهل دانش سبب شد تا حاج علی‌اکبر سعادت حضور در مکتب دانشورانی گرانمایه، چون علامه مولا حسین بن محمد اسماعیل اردکانی، معروف به فاضل اردکانی (1235-1305 ه.ق) راه یابد.<ref>الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج13، ص70 مؤلف «الذریعه» مکان این تلمذ را معین ننموده ولی سید مصلح الدین مهدوی ضمن آن که حاجی علی‌اکبر شیرازی را در جمله فاضلان معرفی کرده، می افزاید نامبرده نزد مولی محمدحسین کاظمینی در [[نجف]] تحصیل نموده است، اما چون فاضل اردکانی در نجف حوزه درسی نداشته، شاید حاج علی‌اکبر سید [[نجف]] تا [[کربلا]] را طی می نموده تا در جوار بارگاه حضرت [[امام حسین]] علیه السلام از مقامات علمی استادش بهره مند گردد.</ref>

حاج علی اکبر پس از فراغت از تحصیل، پژوهشی را در روایات و [[احادیث]] انجام داده و کتاب معروف «شرح الاربعین حدیثا فی فضیلة الصلوة علی النبی و آله صلی الله علیهم اجمعین» را نوشت. این کتاب ضمن تأیید کمالات علمی این بازرگان اهل فضل، گویای علاقه وی به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام نیز هست.<ref>الذریعه، ج13، ص70، تذکرة القبور، ص436.</ref>

اولین مکتب درسی علی در خانه تشکیل شد و نخستین معلم پدرش بود، حاج علی اکبر برای تربیت چنین فرزندی از جان و دل کوشید<ref>الذریعه، همان.</ref> و سرانجام در سال 1304 ه.ق جان به جان آفرین تسلیم کرد.<ref>تذکرة القرور، ص436.</ref> بعد از فوت پدر، آیت الله میرزا حسین شیرازی که این خانواده را به خوبی می شناخت، سید عبدالله ثقة الاسلام را قیم و وصی وی قرار داد.<ref>طبیب جسم و جان، ص37.</ref>

==استادان==

حاج میرزا علی آقا در سال 1316 ه.ق راهی اصفهان شد و بخشی از تحصیلاتش را در مدرسه نیم آورد - واقع در انتهای بازار بزرگ اصفهان - گذراند. جاذبه معنوی مدرسان این مدرسه، خصوصا آقا سید محمدباقر درچه ای، موجب شده بود تا علی به این مکان روی آورد. مرحوم درچه ای یکی از علما و فقهای مشهور اصفهان بود. به طوری که پس از درگذشت آیت الله سید اسماعیل صدر در [[کاظمین]] (1338 ه.ق) اهالی اصفهان و برخی نقاط ایران به ایشان رجوع کردند.<ref>شرح حال رجال ایران، مهدی بامداد، ج3، ص302.</ref> و بزرگانی چون مرحوم آیت الله بروجردی و شهید مدرس نزد وی شاگردی کرده اند.

زمانی که حاج میرزا علی آقا از مکتب آیت الله درچه ای استفاده می کرد، دو نام آور عرصه اندیشه آخوند ملا محمد کاشی و جهانگیرخان قشقایی مشغول تربیت شاگردان در میدان [[حکمت]] و [[فلسفه]] بودند، نیم قرن فلسفه [[ملاصدرا]] را در اصفهان تدریس می کردند. مرحوم آیت الله بروجردی آخوند کاشی را مجتهد در معقول و منقول معرفی کرده است و می گویند: هنگام شب و سحر ذکر ملکوتی «یا سبوح» «یا قدوس» از حجره این حکیم بلند بود و شخص موثقی خاطرنشان ساخته است. احساس می نمودم درختان با این ذکرگویی با وی همنوا می باشند.<ref>مصاحبه با آیت الله حیدرعلی محقق، مجله حوزه، شماره53، ص51-52.</ref> فیلسوف، فقیه و حکیم ربانی جهانگیرخان قشقایی استاد دیگر حاج میرزا علی آقا است که حاج [[شیخ عباس قمی]] از وی به عنوان عالم جلیل و فاضل نبیل و صاحب مهارت در معقول، منقول و عرفان یاد کرده است.<ref>فوائد الرضویه، حاج [[شیخ عباس قمی]]، ج اول، ص88.</ref>

حاج میرزا علی آقا در بوستان شیخ اسدالله قمشه ای (1297-1334 ه.ق) که بهاری کوتاه داشت، گشت و گذاری کرد و ذهن مشتاق خود را از رایحه دانش و تقوای این مرد الهی، عطر آگین ساخت.<ref>علوم و عقاید (بررسی در عقاید مذهبی، سیاسی و فلسفی) ابراهیم جواهری، ص 8.</ref> شیخ عبدالحسین محلاتی (1270-1312 ه.ق)<ref>زندگینامه [[شیخ مرتضی انصاری]]، ضیاءالدین سبط الشیخ، ص 218.</ref> بود و در مدرسه صدر اصفهان دروس خارج را تدریس می نمود، یکی دیگر از اساتید حاجی میرزا علی آقا بود.<ref>تاریخ شهر [[سامرا]]، و شمه ای از زندگی آیت الله بروجردی، سید مصلح الدین مهدوی، ص112.</ref>

آیت الله العظمی حاج آقا حسین بروجردی (1292-1381 ه.ق) مرجع عظیم الشأن قرن اخیر در اصفهان به دلیل تسلط بر منابع، تشریح مبانی [[فقه]] و [[اصول]] با زبانی رسا و قابل فهم، حوزه درسی گرم و پررونقی داشت و یکصد نفر در آن حضور می یافتند حاج میرزا علی آقا شیرازی علاوه بر آن که از شاگردان برجسته آیت الله بروجردی محسوب می شد، رابطه ای تنگاتنگ با آن فقیه داشت و استادش از همت عالی، علو طبع و حالات اخلاقی وی بر خویشتن می بالید.

حاج میرزا علی آقا شیرازی مباحثی، چون [[فقه]]، [[اصول]]، [[رجال]] و درایه را نزد حاج آقا میرزا کمال الدین ابوالهدی کرباسی (متوفی 1356 ه.ق) که عالمی فقیه و زاهدی مجتهد بود، فراگرفت.<ref>مجله حوزه سال چهاردهم، شماره 83، ص36.</ref>

شیخ محمدحکیم خراسانی گنابادی اصفهانی، از مفرسان و حکمای معاصر است که بعد از درگذشت آخوند کاشی و جهانگیرخان قشقایی، استاد مسلم [[فلسفه]] در اصفهان بود. [[شهید مطهری]] می نویسد: «حاج میرزا علی آقا از نظر سنی با حکیم خراسانی تفاوت چندانی نداشته و با معظم له و حاج آقا رحیم ارباب دوستی در کمال صمیمیت داشته اند اما با توجه به این که [[فلسفه]] را از بزرگسالی تحصیل کرده به احتمال زیاد از محضر دوست صمیمی اش بهره مند شده است.<ref>خدمات متقابل [[اسلام]] و ایران، شهید مطهری، ص 617، پاورقی.</ref> چون حاج میرزا علی آقا از دوران نوجوانی به آموزش طب علاقه داشت و احساس می کرد با فراگیری آن می تواند خدمتی به جامعه انجام دهد، به محضر حاج میرزا محمدباقر حکیم‌باشی (متوفی 1327 ه.ق) از اطباء معروف راه یافت.<ref>تذکرة القبور، ص67-68.</ref>

حاج میرزا علی آقا شیرازی که مدتی از جوار بارگاه مقدس مولای متقیان دور مانده بود، نگاه مشتاقش همیشه راه [[نجف]] را می کاوید، گویی این ندا از [[نجف]] گوشش را نوازش می داد:

{{بیت|گرفتم این که ز ما چند گاه ماندی دور|دوباره باز به آغوش ما درآیی زود}}

هنگامی که وی وارد [[نجف]] شد، حوزه های علمیه این شهر در اوج شکوه و مزین به وجود فقیهانی فرخنده و فرزانگانی والامقام بود. از شخصیت هایی که حاجی به محضرشان شتافت و از اندوخته های علمی آنان استفاده کرد، شیخ الشریعه اصفهانی (1266-1339 ه.ق)<ref>در مورد وی بنگرید به کتاب ملا فتح الله اصفهانی شیخ شریعت، محمدعلی محمدی.</ref> ملا محمدکاظم خراسانی (1255-1329 ه.ق) و سید محمدکاظم یزدی (1248-1337 ه.ق) که از مفاخر [[شیعه]] و استونه های عظیم فقاهت بشمار می آیند، می توان نام برد. احتمال قوی حاج میرزا علی در سال 1323 ه.ق به اصفهان عزیمت نمود و خود می گوید: «در جریان مشروطه خواهی به اصفهان آمدم...».<ref>مدرس مجاهدی شکست ناپذیر، ص159.</ref>

==غواص اقیانوس علوی==

موقعی که حاجی به اصفهان قدم نهاد، با تلاش علما و استادان حوزه علمیه که شهید آیت الله مدرس در [[دین]] آنان چون ستاره ای می درخشد، آرامش نسبی به اصفهان بازگشته بود. حاج میرزا علی آقا با کمال فروتنی و به رغم توانایی های علمی، در اصفهان به امور بازرگانی مشغول شد تا آن که روزی به درس [[نهج البلاغه]] مرحوم مدرس حاضر شد. شهید مدرس وقتی وی را دید، چون از سوابق علمی حاجی آگاهی داشت، به او گفت: «آقا حیف است، با آن کمالات به چنین اموری بپردازید. مسیر خودتان را عوض کنید و به تجارتِ [[آخرت]] روی آورید و به این ترتیب حاجی گام در مسیر جدید گذاشت. آری نسب نامه تدریس نهج البلاغه در حوزه های علمیه ایران به شهید مدرس می رسید و حاجی این تبارنامه را روشن می کند و فراگیری این کتاب را مدیون مدرس می داند، زیرا وی سپس از تذکر مدرس به تدریس و کاوش در آثار علمی و نیز ارشاد مردم از طریق وعظ و خطابه روی می آورد.<ref>همان مأخذ، ص160.</ref>

حاج میرزا علی آقا چنان در اقیانوس [[نهج البلاغه]] به غواصی پرداخت که گویی با نهج البلاغه زندگی می کرد. استاد شهید آیت الله مرتضی مطهری می نویسد: «قبل از برخورد با وی این کتاب (نهج البلاغه) را نمی شناخت... یک نهج البلاغه مجسم بود. مواعظ نهج البلاغه در اعماق جانش فرورفته بود. برای من محسوس بود که روح این مرد با روح امیرالمؤمنین پیوند خورده و متصل شده است...».<ref>عدل الهی، شهید مطهری، ص251.</ref>

و در جای دیگر می نویسد: «نهج البلاغه به او حال می داد و روی بال و پر خود می نشاند و در عوالمی که ما نمی توانستیم درک کنیم، سیر می داد. جمله های این کتاب ورد زبانش بود و به آنها استشهاد می نمود. غالباً جریان کلمات نهج البلاغه بر زبانش با جریان اشک از چشمانش بر محاسن سپیدش همراه بود...».<ref>سیری در [[نهج البلاغه]]، ص10 و 11.</ref>

وقتی آیت الله سید محمدرضا خراسانی، رئیس حوزه علمیه وقت اصفهان از حاجی خواست برای طلب های مدرسه، مباحث اخلاقی مظرح کند، به تدریس نهج البلاغه روی آورد. او وقتی سخن می گفت، تسلط و تبحرش آشکار می شد.<ref>طبیب جسم و جان، ص60-61.</ref> یکی از شاگردانش، سید رضا سیادت موسوی می گفت: «غیرممکن بود حاجی لب به سخن بگشاید و از نهج البلاغه چیزی بر زبان نیاورد».<ref>همان، ص 90.</ref>

آیت الله سید اسماعیل هاشمی نیز گفته است: «آیت الله حاج میرزا علی آقا شیرازی از بزرگ علمایی است که در میان اهل علم و همه مردم قداست وافری داشت در همان اوقات نخستین که برای تحصیل علوم دینی به اصفهان آمدم، از محضر این بزرگمرد استفاده می کردم به خصوص که در خطب و بیان نهج البلاغه تخصصی خاص داشتند و قطع نظر از تبحر در ادبیات و خطب شریف، آن معنویتی که در خطبه ها نهفته بود، از سیمای این انسان وارسته مشاهده می گردید».<ref>همان، ص42.</ref>

استاد مهدی خلف زاده که از سال 1324 ه.ق در درس نهج البلاغه حاجی شرکت می نمود و هم حجره ایشان بود، از انقلاب درونی استاد در حال شرح نهج البلاغه سخن گفته است.<ref>همان، ص80.</ref> عالمان بزرگی مانند شیخ جواد جبل عاملی و سید روح الله خاتمی نیز در درس و تفسیر نهج البلاغه این عارف متعبد شرکت نموده اند. از حالت روحانی استاد و تأثیر بخشی بر خلق و خوی شاگردان سخن گفته اند.<ref>مجله حوزه، سال سوم، شماره مسلسل 165 (گفتگو با آیت الله جبل عاملی) و مجله پیام انقلاب، شماره 72، ص24.</ref>

آیت الله محمد واعظ زاده خراسانی که در سال 1327 ه.ش حاجی را در اصفهان دیده، می گوید: یکبار او را در بیت آیت الله بروجردی (در [[قم]]) دیدم. فرمود: سید رضی در [[نهج البلاغه]] خطبه ها را تقطیع کرده و دارم قطعات حذف شده را جمع می کنم و متوجه شده ام که این تقطیعات گاه مخل مقصود است.<ref>سرگذشت های ویژه از زندگی استاد [[شهید مرتضی مطهری]]، ج3، ص35.</ref>

این عالم عامل غیر از نهج البلاغه [[تفسیر قرآن]]، شرحی کبیر و شرح نفیسی را درس می گفت. او به کتب روایی نیز نظر خاصی داشت و طلاب را به مطالعه آنان تشویق می کرد. گرچه از اهل معقول بشمار می رفت ولی [[حکمت]] و [[فلسفه]] تدریس نکرد و در تدریس سایر علوم از اندیشه های حکیمان بی‌بهره نبود. در ادبیات عرب و ادبیات فارسی در بین متأخرین از نوادر بود و علم طب خود را خوب می دانست.

شهید مطهری می نویسد: «این مرد در عیناین که فقیه (در حد [[اجتهاد]]) و حکیم و عارف و طبیب و ادیب بود و در بعضی قسمت ها؛ مثلاً طب قدیم و ادبیات طراز اول بود و قانون بوعلی را تدریس می کرد. از خدمتگزاران آستان مقدس حضرت [[سیدالشهداء]] علیهم السلام بود.<ref>عدل الهی، ص252، پاورقی.</ref> جلال الدین همایی می گوید: قسمت معالجات قانون ابوعلی سینا را خدمت مرحوم، حاج میرزا علی آقا شیرازی فراگرفتم.<ref>همایی نامه، ص23.</ref>

==معرفت و تربیت==

یکی از فرزانگانی که به محفل نورانی این عالم ربانی راه یافت، شهید آیت الله مطهری است. وی در تابستان سال 1321 ه.ش یعنی چهار سال پس از اقامت در [[قم]] ایشان به اصفهان رفت، با این مرد بزرگ آشنا شده و از محضرش استفاده کرد. این آشنایی تبدیل به ارادت زیاد از سوی وی و لطف استاد از طرف آن مرد بزرگ شد. به طوری که بعدها حاج میرزا علی آقا به قم می آمد و در حجره شهید مطهری اقامت می گزید و علمای بزرگ در آنجا با ایشان دیدار داشتند.<ref>عدل الهی، ص25.</ref> و آن متفکر شهید درک محضر این استاد را از ذخائر گرانبهای عمر خود می دانست و حاضر نبود با هیچ چیزی معاوضه کند.<ref>سیری در نهج البلاغه، مقدمه.</ref>

فقیه عارف، حکیم و ادیب معاصر آیت الله حاج آقا رحیم ارباب (1297-1396 ه.ق) از شاگردان خاص حاج میرزا علی آقاست، وی به آقا رحیم احترام بسیاری می گذاشت و در اصفهان به [[نماز جمعه]] او حاضر می شد.<ref>طبیب جسم و جان، ص61.</ref>

حسن نیت و خلوص از سراسر وجود این دانشمند گرانمایه نمایان بود.<ref>کیهان فرهنگی، آذر65، ص33.</ref> آیت الله سید روح الله خاتمی (متوفی 1367 ه.ق) در این باره می گوید: «در مدرسه صدر اصفهان از استادانی استفاده کردم که از حیث مقام اخلاق، [[زهد]] و عرفان معروف بودند و یکی از آنها حاج میرزا علی آقا شیرازی است که از ابتدا با ایشان مانوس شدم و استفاده هایی از محضرش کردم. شرح شمسیه و قسمتی از نهج البلاغه را نزدشان خواندم و اساساً با هم مأنوس بودیم و ایشان به حجره من می آمدند و می رفتند.<ref>مجله پیام انقلاب، شماره72، ص25.</ref>

استاد سید جلال الدین همایی (1287-1359 ه.ق) یکی دیگر از پرورش یافتگان برجسته حوزه درسی و تهذیب حاج میرزا علی آقاست. رابطه این استاد و شاگرد نیز به مرور زمان به اشتیاق و ارادت متقابل مبدل شد. استاد منوچهر قدسی می نویسد: «مرحوم همایی به حاجی عشق و ارادتی مالا کلام داشت و تا او آخر عمر آن مرحوم هرگاه به ایشان برمی خورد، عاشقانه و صداقانه می گفت: دلم می خواهد یک بار دیگر قانون را در خدمت شما دوره کنم. از استعداد حاجی سخن ها داشت.<ref>رساله شعوبیه، جلال الدین همایی.</ref>

وقتی همایی در تابستان از تهران به اصفهان می آمد، با حاجی دیدار تازه می کرد و این ملاقات همه افاضه و استفاضه بود.<ref>همان، ص 4.</ref>

آیت الله احمد فیاض (متولد 1324 ه.ش) این توفیق را بدست آورد تا در اصفهان از محضر پرفیض حاج میرزا علی آقا شیرازی بهره مند شود. وی می گوید: حجره ایشان در جوار حجره من بود. [[نهج البلاغه]] تدریس می نمود و افراد زیادی در درسش شرکت می کردند. در [[زهد]]، [[تقوا]] و حالات معنوی شهرت داشت و چون به [[نماز]] می رفت و طلبه ها متوجه می شدند، به وی اقتدا می نمودند. با وجود آن که در علوم متعدد صاحب نظر و متبحر بود ولی جنبه اخلاقی وی این توانایی ها را تحت الشعاع قرار می داد. آیت الله فیاض، مدرس پاک سیرت و بدون پیرایه ای است که در نهایت سادگی و قناعت زندگی می کرد و از مدرسان مشهور حوزه علمیه اصفهان بشمار می رود.<ref>مجله حوزه، سال سوم، دی ماه 1365، شماره 18، ص36.</ref>

آیت الله مشکوة (متوفی 1369 ه.ش) شاگرد مبرز حاجی میرزا علی آقاست که بسیاری از کمالات را نزد وی آموخته. آیت الله مشکوة او که در [[اصفهان]] و [[نجف]] تحصیلات خویش را تکمیل کرده بود، در زادگاهش «خمینی شهر» مدرسه ای تأسیس کرد و به تربیت طلاب دینی پرداخت. وی در مشکلات درسی به اهل بیت توسل می جست.<ref>مصاحبه با آیت الله مشکوة، مجله حوزه، سال ششم، شماره 31، ص53-54.</ref>

آیت الله شیخ جواد جبل عاملی می گوید: خدمت حاج میرزا علی آقا که مرد مذهبی بود، درس [[تفسیر قرآن]] و نهج البلاغه می رفتم که واقعا کم نظیر بود و برای کسانی که این جلسات علمی را درک نکرده اند، تصورش مشکل است. آنچه می گفت، از دل برمی خاست و بر دل می نشست.<ref>مجله حوزه، شماره15، ص26-27.</ref> از دیگر شاگردان مرحوم حاج میرزا علی آقا، می توان حاج شیخ عبدالرحیم ملکان (متولد 1302 ه.ش)، آیت الله سید اسماعیل هاشمی (متولد 1333 ه.ق)، مرحوم حسین عمادزاده (متوفی 1369 ه.ش) (صاحب تألیفات متعدد در شرح حال [[اهل بیت]] علیهم السلام، استاد فضل الله ضیاء نور (متوفی 1604 ه.ق) و پروفسور علی شیخ الاسلام (متولد 1302 ه.ش) نام برد.

==احیای آثار==

حاج میرزا علی آقا شیرازی به موازات تدریس، از کاوش در منابع قرآنی، روایی و نیز آثار سلف غافل نبود و ضمن تلاش های علمی به ارزش والای «تفسیر تبیان» پی برد و پس از تحقیق و تفحص و تصحیح علمی و چاپ اصلاح شده این اثر نفیس را عهده دار شد. در این راستا از اهتمام آیت الله سید محمد حجت کوه‌کمرای و جهد برخی شاگردان فاضل خود از جمله حسین عمادزاده، حاج آقا رحیم ارباب و جلال الدین همایی بهره برد و سرانجام تفسیر تبیان [[شیخ طوسی]] در سال 1365 ه.ق (با چاپ سنگی در دو مجلد رحلی انتشار یافت.<ref>بیست مقاله، آیت الله رضا استادی، ص211.</ref>

احیاء انتشار کتاب «زادلمعار» [[علامه مجلسی]] و تصحیح و منقح نمودن این کتاب ارزشمند نیز به عهده حاج میرزا علی آقا شیرازی بود که با هزینه مرحوم روغنی زاده بازرگانی خیر در سال 1324 ه.ش به چاپ رسید. همچنین کتاب «من لایحضره الطبیب» مربوط به زکریای رازی نیز پس از تحقیق لازم به ضمیمه کتاب برءالساعة (بهبودی آنی) با دستیاری آقا جمال الدین معارف پرور به زیور طبع آراسته کرد.<ref>مؤلفات و مصنفات ابوبکر محمد بن زکریای رازی، دکتر محمود نجم‌آبادی، ص71.</ref>

==اخلاق و رفتار==

حاج میرزا علی نسبت به ارشاد و هدایت جامعه احساس وظیفه می کرد و بر فراز منبر به موعظه حاضران می پرداخت. از این رو محضر مرحوم آقا سید علی نجف آبادی (متولد 1287 ه.ق) و آیت الله حاج شیخ محمدحسن عالم نجف آبادی (متوفی 1384 ه.ق) بهره برد.<ref>مجله پیام انقلاب، همان شماره، ص17.</ref> وقتی که مرجع عالیقدر - آیت الله بروجردی - جهان تشیع تصمیم گرفت کلاسی اخلاقی در [[حوزه علمیه]] [[قم]] برگزار کند، با وجد و آن که اشخاص برجسته ای در قم بودند، حاج میرزا علی آقا را که با مراتب فضل و کمالش از قبل آشنایی داشت برای این منظور به [[قم]] فراخواند.<ref>شهید مدرس، ماه مجلس، از نگارنده ص54.</ref>

طهارت روح، قداست نفس و صفای ضمیرش سبب شد تا آوازه اش حتی عتبات عالیات بپیچید. شهید مطهری درباراش می گوید: «یکی از بزرگترین اهل معنایی است که من در عمر خود دیده ام».<ref>گفتارهای معنوی، شهید مطهری، ص 120.</ref> آیت الله فاضل لنکرانی در وصف وی گفته است. مرحوم حاج میرزا علی آقا شیرازی... انصافاً اخلاقی علمی و عملی متجسم بود و هر کس که با ایشان برخورد می کرد، تحت تأثیر و جاذبه او قرار می گرفت. مدتی هم از محضر ایشان از نظر اخلاق استفاده کردیم.<ref>مجله پیام انقلاب، شماره 90، ص25.</ref>

از عوامل عمده توفیق حاجی در رسیدن به کمالات معنوی انجام فرائض دینی، عبادات و مستحبات و پرهیز از محرمات، مداومت بر ادعیه و زیارات بود، در مدرسه صدر چون به [[نماز]] می ایستاد، با وجود این که می خواست در اختفا نماز بخواند و از امامت جماعت پرهیز داشت، هنوز در رکعت اول بود که صحن و ایوان مدرسه از نمازگزار پر می شد.<ref>مدرس مجاهدی شکست ناپذیر، ص159 و سیری در نهج البلاغه، مقدمه.</ref>

شهید مطهری می گوید: این پیرمرد با حالی عجیب سوره والفجر را می خواند. وقتی به این آیه می رسید؛ «وجیء یومئذ بجهنم» دیگر منقلب می شد و اشک هایش می ریخت، درست مثل مرغی که پرپر بزند.<ref>تفسیر [[سوره فجر]] و [[سوره قیامة]]، [[شهید مطهری]]، ص29.</ref>

حاجی به دنیا اعتنایی نداشت، اما حالات زاهدانه او را از وضع محرومان غافل نمی کرد و رسیدگی به دردمنان جزو برنامه هایش بود.<ref>روزنامه رسالت، شماه 2778، شماره 1376/6/5.</ref> اقشار گوناگون مبالغی را به عنوان سهم امام به وی می دادند ولی در مسیر بین محل درس تا منزل همه پولها را به نیازمندان می داد و چون به خانه می آمد، دیگر دیناری در جیبش نبود.<ref>طبیب جسم و جان، ص 88.</ref> وقتی مشغول تدریس شد، گاه در باغچه مدرسه صدر و روی خاک ها می نشست. خانه مسکونیش به عیالش که از سادات بود، تعلق داشت.<ref>علوم و عقاید، ابراهیم جواهری، ص8.</ref>

آیت الله میرزا اسدالله جوادی گفته است: وقتی حاجی از [[مشهد]] بازگشت و به دیدنش رفتیم، در خانه ای محقر ساکن بود که درب اتاق هایش شیشه نداشت و با کاغذ جای قاب شیشه ها را پوشانیده بودند. سرانجام دردهای جانگداز در گذرگاه های دشوار وادی ایمن به کمین نشستند و بدن نحیف این پیر پارسا را دربند بستر گرفتار ساختند با آشکار شدن هلال ماه [[جمادی الاول]] که مقارن با اوایل فصل زمستان بود، اندک اندک ستاره فروزان فضیلت در چهار دواری خانه محقرش محصور شد تا آن که در بین الطلوعین روز یکشنبه هفدهم دی ماه سال 1334 ه.ش مطابق با 24 [[جمادی الاول]] 1375 ه.ق تن خاکی را به خاک باز پس داد و میهمان عرشیان شد.<ref>لمعاتی از شیخ شهید، ص 15 و تاریخ حکما و عرفای متأخرین صدرالمتألهین، منوچهر صدوقی، ص83.</ref> پیکرش را با احترام فراوان از [[اصفهان]] به [[قم]] انتقال داده، بنابر وصیتش در جوار بارگاه [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها و مزار شیخان، ضلع جنوبی شرقی دفن کردند.<ref>ناصح صالح، غلمرضا گلی زواره، ص229.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
غلامرضا گلی زواره، ستارگان حرم، جلد4.

[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
[[رده:شارحان نهج البلاغه]]
[[رده:علمای اخلاق]]
[[رده:فقیهان]]
[[رده:ادیبان]]
[[رده:عارفان]]
[[رده:مدفونین در قبرستان شیخان]]

علامه محمدتقی جعفری

2018-07-11T18:05:38Z

Taleghani:

محمدتقی جعفری (۱۳۰۴-۱۳۷۷هـ.ش مطابق با ۱۳۴۳-۱۴۱۹هـ.ق)، فیلسوف مسلمان معاصر ایرانی است که از او آثار متعددی برجای مانده است. "ترجمه و تفسیر [[نهج البلاغه]]" و "تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی مولوی" دو نمونه از آثار ارزشمند اوست.
{{شناسنامه عالم
|نام کامل = محمدتقی جعفری
|تصویر=[[پرونده:Allame-gafari.jpg|250px|center]]
|زادروز = 1304 شمسی
|زادگاه = تبریز
|وفات = 25 آبان 1377 شمسی
|مدفن =
|اساتید = میرزا مهدی آشتیانی، مهدی مازندرانی، محمدتقی زرگر
|شاگردان = عبدالرحیم گواهی، عبدالله نصری، محمدمهدی گرجیان
|آثار = رسائل فقهی، ترجمه و تفسیر [[نهج البلاغه]]، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی مولوی،...
}}
{{عالی}}

==ولادت==

استاد محمدتقی جعفری در سال 1304 هـ.ش در شهر تبریز به دنیا آمد.<ref> فیلسوف شرق، محمدرضا جوادی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ اول، 1378، ص 6.</ref> پدرش، «كریم» درس نخوانده بود، اما صدق و صفای خاصی داشت. پدرش نانوا بود و هیچ وقت بدون [[وضو]] دست به خمیر نان نمی‌زد. حافظه این نانوای مكتب نرفته چنان قوی بود كه اغلب سخنان واعظان شهر را با دقت و تفصیل، برای دیگران بیان می‌كرد.

در روزگاری كه تبریز دچار قحطی شده بود، در یكی از شب‌ها، ‌كریم با هزار زحمت دو عدد نان سنگگ و مقداری شیرینی خرید، در بین راه منزل، دو نفر را در خرابه‌ای دید كه مشغول خوردن استخوان و لاشه گوسفند و مرغ مرده‌ای بوده‌اند،‌او كه چنین دید، دلش به حال آنان سوخت و یكی از نان‌ها و شیرینی را به آن‌ها داد. چند قدمی دور نشده بود كه به نزد آن دو برگشت تا شاید بتواند كمك دیگری انجام دهد. در این هنگام دید كه آنان دست به [[دعا]] بلند كردند و با سوزدل گفتند: ای مرد مهربان! خدای بزرگ و بخشنده به تو فرزندی صالح و نیك عنایت فرماید. همچنان كه ما را خوشحال كردی، خدای رحیم چشم تو را روشن كند.<ref> آقای مرزبانی، ‌عبدالله نصری، ‌انتشارات سروش، چاپ اول، 1377، ص 21 و 22.</ref>

==تحصیلات ==

مادر علامه جعفری باسواد بود و [[قرآن]] را به خوبی می‌خواند. او قرائت قرآن را به محمدتقی تعلیم داد. محمدتقی چنان خوب قرائت قرآن را فراگرفته بود كه وقتی در 6 سالگی، در سال 1310 هـ.ش برای اولین بار وارد مدرسه «اعتماد» تبریز شد، مدیر مدرسه، آقای جواد اقتصاد خواه، بعد از شنیدن قرائت قرآن او لبخندی زد و گفت: بارك الله! خیلی خوب خواندی! نیازی به درس‌های كلاس اول و دوم نداری؛ از فردا وارد كلاس سوم شو!<ref> علامه جعفری، محمد ناصری، دفتر انتشارات كمك آموزشی، چ اول، 1377، ص 10.</ref>

حافظه قوی محمدتقی همگان را به شگفتی وامی‌داشت؛ به طوری كه متن كلیله و دمنه را از حفظ می‌خواند و معنای عبارات مشكل را شرح می‌داد. معلمان مدرسه اعتماد، همواره او را تشویق می‌كردند.<ref> همان، ص 11.</ref>

محمدتقی در 15 سالگی و در سال 1319 ش. برای ادامه تحصیل، تبریز را به مقصد تهران ترك كرد. مدرسه فیلسوف، واقع در جوار امامزاده اسماعیل و ابتدای یكی از ورودی‌های بازار قدیمی تهران،<ref> همان، ص 20.</ref> اولین جایی بود كه محمدتقی برای كسب دانش قدم به آن جا گذارد. او در مدرسه فیلسوف؛ از استاد آیت الله حاج شیخ محمدرضا تنكابنی (1283ـ1385 هـ.ق) پدر حجت اسلام محمدتقی فلسفی «مكاسب» و «كفایه» را آموخت.<ref> همان، ص 21 و 22.</ref>

بعد از مدتی، محمدتقی برای ادامه تحصیل به [[قم]] رفت و در مدرسه دارالشفاء اقامت كرد. در همین دوران بود که روزی آیت الله سید محمد حجت كوه‌كمری‌ای (1310ـ1372 هـ.ق) و آیت الله شهید محمد صدوقی به حجره او آمدند و لباس روحانیت را به او پوشانیدند.<ref>فیلسوف شرق، ص24 و علامه جعفری، ص28.</ref>

==حضور در انقلاب اسلامی==

به تدریج، استاد جعفری برای اقشار گوناگون مردم در دانشگاه‌ها و مساجد و... به سخنرانی پرداخت. ساواك برای كنترل این جلسات، مأمورانی را می‌فرستاد تا از آن گزارش تهیه كنند. هم اكنون بیش از 180 سند گزارش‌های ساواك درباره علامه جعفری در دست است كه در كتاب «چراغ فروزان» منتشر شده است.<ref> «چراغ فروزان» از مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواك، مركز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، چاپ اول، 1377.</ref>

چون مأموران ساواك به درستی نمی‌توانستند از مباحث علمی و فلسفی استاد آگاه شوند، به ناچار از طریق منابع و مأموران متعدد از جلسات استاد گزارش تهیه می‌كردند؛ به طوری كه در طول سالیانی كه استاد زیر نظر ساواك بود، بیش از 20 منبع از جلسه‌های ایشان گزارش داده‌اند.<ref> فیلسوف شرق، ص 74.</ref> بنابر اسناد ساواك، در جلسات استاد جعفری، عموماً جوانان و دانشجویان شركت می‌كردند و تعداد آن ها زیاد و حدود 500 نفر و... شركت داشتند.<ref> چراغ فروزان، ص 200، 175، 231 و...</ref>

ساواك در سال 1344 استاد را احضار كرد و تأكید كه در درس‌های خودتان دو موضوع را رعایت كنید: «1. نسبت به شاه مطلبی نگویید؛ 2. نسبت به اسرائیل حمله و اعتراض نكنید».<ref> همان، ص 34.</ref>

در بهمن 1346، استاد برای بار دوم به ساواك احضار شد. در آبان ماه سال 1351 ساواك تهران به مدیر كل اداره پنجم دستور داد كه مكالمات تلفنی محمدتقی جعفری را كنترل و شنود كند.<ref> همان، ص 126.</ref> ساواك یك بار نیز در ساعت 2 نیمه شب به منزل استاد جعفری حمله كردند و تا ساعتی كتابخانه ایشان را بازرسی كردند، اما چیزی نیافتند و دست خالی برگشتند.<ref> همان، ص 165.</ref>

یكی از بازجویان ساواك، با اشاره به مباحث فلسفی استاد جعفری می‌گوید: «ایشان با همین حركت جوهری و همین حرف‌ها، جوانان را به مبارز تبدیل می‌كند و به جان حكومت می‌اندازند.»<ref> همان، ص 194.</ref>

«بر اساس اسناد ساواك، تعداد قابل توجهی از عناصر گروه به اصطلاح مجاهدین خلق ایران (منافقین) به منظور بالابردن بینش و اطلاعات فلسفی خود، در جلسات استاد جعفری شركت می‌كردند. یكی از این اسناد در تاریخ 8/12/1353 و سند دیگر در تاریخ 4/9/1353 تنظیم شده است و این مطلب نشان می‌دهد كه حضور آن ها قبل از تغییر ایدئولوژی سازمان بوده است؛ زیرا كودتای خونین درون سازمانی و كشتن عناصر مذهبی سازمان ـ مثل مجید شریف واقفی ـ و تغییر ایدئولوژی سازمان از [[اسلام]] به [[ماركسیسم]]، در سال 1354 روی داد.<ref> فیلسوف شرق، ص 88 و 89 و چراغ فروزان، ص 205 و 187.</ref>

مدتی بعد از آن كه استاد جعفری از [[مشهد]] به [[تهران]] رفت، اطلاع یافت كه در منزل دكتر محمود حسابی ـ فیزیكدان ـ جلسات علمی برگزار می‌شود. استاد در این جلسات هفتگی، شركت می‌كرد. این جلسات 24 سال ـ تا پایان عمر دكتر حسابی ـ ادامه یافت. دكتر محمود حسابی نظریه جدیدی درباره «ذرات بنیادی» داشت. در یكی از این جلسه‌ها دكتر حسابی توضیحاتی درباره نظریه خود و ملاقاتش با انیشتین داد و گفت: هر ذره‌ای ‌كه در نظر گرفته شود؛ مثل الكترون‌ها یا پروتون‌ها، دامنه موجودیتش تا كهكشان‌ها نیز كشانده شده است و برای شناسایی دقیق آن باید اجزای دیگر عالم را نیز در نظر گرفت. استاد جعفری گفت: شیخ محمود شبستری مطلبی گفته است كه شبیه به نظریه شماست:

{{بیت|جهان چون خط و خال و چشم و ابروست|كه هر جزئی به جای خویش نیكوست}}
{{بیت|اگر یك ذره را برگیری از جای|خلل یابد همه عالم سراپای}}

استاد حسابی كه بیشتر اهل سكوت بود و بسیار كم حرف می‌زد، با وجد و هیجان بلند شد و فریاد زد: شبستر كجاست؟ شبستری كیست؟! استاد جعفری با احترام پاسخ داد: شبستر یكی از شهرهای نزدیك تبریز و شیخ محمود شبستری از عرفای بزرگ قرن هشتم است. دكتر حسابی كه شور و نشاط بیشتری یافته بود، ‌خودكاری آورد و از استاد جعفری خواست كه دوباره اشعار شبستری را بگوید تا یادداشت كند و در اولین فرصت آن را در كتاب گلشن راز بیابد.<ref> فیلسوف شرق، ص 105 و 106 و علامه جعفری، ص 51ـ13 و آفاق مرزبانی، ص 49.</ref> در این جلسات هفتگی، جمعی از دانشمندان از جمله دكتر ریاحی، كرمانی، دكتر فرشاد، دكتر جمارانی و دكتر كاشیگر شركت می‌كردند.<ref> علامه جعفری، ص 51.</ref>

==ترجمه و تفسیر نهج البلاغه==

استاد جعفری به تفسیر مثنوی پرداخت تا مقدمه‌ای باشد برای شناخت و تفسیر كلام [[امیرالمومنین]] علیه السلام ([[نهج البلاغه]]). یكی از بستگان نزدیك استاد، در خواب دید كه در برابر علامه عبدالحسین امینی (1320ـ1390 هـ.ق) ـ صاحب الغدیر ـ نشسته است. [[علامه امینی]] پرسید: آیا شما جعفری را می‌شناسید؟ گفت: آری. علامه امینی گفت: نامه‌ای می‌دهم به ایشان بدهید.

پرسید: اجازه دارم نامه را باز كنم و بخوانم؟ وقتی پاسخ مثبت شنید، در نامه نظر انداخت؛ دید خیلی معنوی و ملكوتی است؛ به قدری نورانی بود كه حالی خاص پیدا كرد. علامه امینی با تأكید گفت: این نامه را بدهید به جعفری و به ایشان بگویید ما اكنون در این عالم ([[برزخ]]) دیگر نمی‌توانیم كاری بكنیم ولی شما در آن دنیا در میدان كار هستید و می‌توانید درباره امیرالمؤمنین علیه السلام كار كنید.

به این ترتیب، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه آغاز شد و تا پایان عمر استاد ادامه یافت و 27 جلد از آن منتشر شد. علامه جعفری با تمام صلاحیت‌هایی كه در شناخت هستی و جهان بینی‌های شرقی و غربی داشت، كوشید كلام امیرالمؤمنین علیه السلام را به درستی بشناسد و به بهترین شكلی بشناساند. در این راه، او مكاتب گوناگون و نظریه‌های مختلف را به میدان طلبید و با قدرت استدلال نشان داد كه [[نهج البلاغه]] كلام خالق نیست، اما برتر از كلام هر مخلوقی است و مطالب آن اگر درست و كامل روشن گردد، سراسر حقیقت و درستی است و در آن هیچ كژی و اشتباهی راه ندارد.

==اساتید==

آیت الله میرزا مهدی آشتیانی (1306ـ1372 هـ.ق) حكیمی بود كه در مدرسه مروی تدریس می‌كرد. محمدتقی نزد آن استاد بزرگ رفت و [[حكمت]] منظومه حكیم ملا هادی سبزواری و بخشی از امور عامه اسفار را از ایشان یاد گرفت.

حجت الاسلام محمدتقی جعفری معقول را از آیت الله شیخ مهدی مازندرانی و عرفان را از آیت الله شیخ محمدتقی زرگر فراگرفت. درس اخلاق [[امام خمینی]] در [[مدرسه فیضیه]]، روح تشنه محمدتقی را سیراب كرد. روز اولی كه او در درس امام خمینی شركت كرده بود، مشاهده كرد كه استاد، آیات آخر [[سوره حشر]] را تفسیر می‌كند او دریافت كه این درس خیلی ژرف است و امام خمینی از مواهبی برخوردار است كه دیگران از آن بی‌بهره‌اند.<ref> آفاق مرزبانی، ص 23 و فیلسوف شرق، ص 24 و 25.</ref>

==شاگردان==

استاد جعفری حدود 50 سال به تعلیم و تربیت جامعه اشتغال داشت. در این مدت طولانی بسیاری از پژوهشگران حوزه و دانشگاه از دروس ایشان استفاده كرده و نكته‌ها آموختند كه از جمله می‌توان به دكتر «عبدالرحیم گواهی»؛ دكتر «عبدالله نصری» حجت الاسلام دكتر «محمدمهدی گرجیان» اشاره كرد.

==آثار==

از استاد، بیش از 100 كتاب باقی مانده است؛ از جمله:

===در فقه===

# رسائل فقهی
# حقوق جهانی بشر از دیدگاه اسلام و غرب (فارسی و انگلیسی)
# الرضاع

===در فلسفه===

# جبر و اختیار
# مجموعه مقالات که شامل موضوعات زیر است:
## برهان کمالی دکارت بر وجود خداوند
## برهان کمالی (وجوبی) در اثبات خدا
## هدف زندگی
## مقدمه ای بر مفهوم فلسفه مالکیت
## حرکت و تحول
## حرکت و تحول از دیدگاه قرآن
## طبیعت و ماورای طبیعت
## علم در خدمت انسان
## رابطه علم و حقیقت
## علم و عرفان از دیدگاه ابن سینا
## علم از دیدگاه اسلام
## امید و انتظار
## ارتباط انسان و جهان
## ایده آل زندگی و زندگی ایده آل
# نقد نظریات دیوید هیوم در چهار موضوع فلسفی:
## مفاهیم و اندیشه های مجرد
## خویشتن
## علیت
## استی و بایستی
# بررسی و نقد برگزیده افکار راسل
# زیبایی و هنر از دیدگاه اسلام
# حکمت اصول سیاسی اسلام (فلسفه سیاسی اسلام)
# بررسی و نقد کتاب (سرگذشت اندیشه‌ها)
# پیام خرد
# فلسفه دین
# تحقیقی در فلسفه علم
# فلسفه و هدف زندگی
# فلسفه و نقد سکولاریزم
# مقدمه ای بر فلسفه
# مولوی و جهان بینی‌ها
# تعاون الدین والعلم
# الامر بین الامرین
# نهایت الادراک الواقعی بین الفلسفة القدیمة والحدیثة
# آفرینش و انسان
# موسیقی از دیدگاه فلسفی و روانی

===در عرفان===

# عرفان اسلامی
# آیا شریعت طریقت و حقیقت با یکدیگر متفاوتند؟
# نیایش [[امام حسین]] علیه السلام در صحرای [[عرفات]] (به زبان فارسی و عربی)
# تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی (15 جلد)
# حضرت [[امام علی]] علیه السلام و [[عرفان]]
# علل و عومال جذابیت سخنان مولوی

===در علم النفس===

# آیا جنگ در طبیعت انسان است؟
# وجدان

===در معارف اسلامی===

# ترجمه و تفسیر [[نهج البلاغه]] (27 جلد)
# ترجمه کامل نهج البلاغه (1 جلد)
# انسان در دیدگاه قرآن
# مبدا اعلا
# امام حسین علیه السلام شهید فرهنگ پیشرو انسانیت
# شناخت انسان در تصعید حیات تکاملی
# علم از دیدگاه علی علیه السلام
# علم و دین در حیات معقول
# اخلاق و مذهب
# شناخت از دیدگاه علمی و قرآن

===در ادبیات و تحقیقات در مبانی آنها===

# تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی مولوی (دایره المعارف در15 جلد)
سه شاعر (حافظ، سعدی، نظامی)
# حکمت و اخلاق و عرفان در شعر نظامی گنجوی (به زبان فارس و روسی)
# تحلیل شخصیت خیام (بررسی آرا فلسفی، ادبی، علمی و دینی)
# از دریا به دریا (کشف الابیات مثنوی مولوی در 4 جلد)

===در مباحث علمی===

# عمل تجوید ذهن
# بحثی در قانون تعادل در روش تجزیه‌ای و ترکیبی
# دانش‌ها و ارزش‌ها در مجرای قوانین علمی

===در مدیریت===

# انگیزش مدیریت در اسلام و نقد انگیزش‌های معاصر

===در فرهنگ===

# فرهنگ پیرو ـ فرهنگ پیشرو
# طرحی برای انقلاب فرهنگی

==وفات==

استاد در اواخر زندگی، دچار بیماری سرطان ریه شد. پزشكان این بیماری را در ایشان در مرداد ماه 1377 تشخیص دادند. فرزند علامه ـ دكتر غلامرضا جعفری ـ كه در نروژ مشغول تحصیل در دوره فوق دكترا، ‌به ایران آمد تا ایشان را برای ادامه معالجه به آن جا ببرد. استاد هنگام خداحافظی با خانواده گفت: «این سفر بدون بازگشت است. پس از [[مرگ]] من، درباره من اغراق نكنید.» و به فرزندش گفت: «جلال الدین! حال كه به عمر خود نگاه می‌كنم می‌بینم كه چقدر سریع گذشت».

در نروژ ماجرای جالبی روی داد: شبی یكی از دوستان دكتر غلامرضا جعفری او و استاد را برای شام به منزل خود دعوت كرد. استاد و فرزندش در موقع مقرر به آن جا رفتند. هنگام شام، استاد ناراحت شد و گفت: «بوی تعفن می‌آید!» هر چه به او گفته شد كه تعفنی در كار نیست، ‌نپذیرفت؛ سرانجام دكتر غلامرضا جعفری برخاست و همراه پدر؛ شام نخورده از آن جا خارج شدند. صبح روز بعد دكتر جعفری با آن دوست تماس گرفت تا عذرخواهی كند، اما با كمال تعجب دوستش گفت: برای شام شب گذشته نتوانستم مرغ ذبح اسلامی تهیه كنم، به ناچار از مرغ‌های معمولی استفاده كردم. از این كه داشتم مرغ نجس به استاد می‌دادم؛ بسیار ناراحت بودم؛ و خیلی خوشحال شدم كه ایشان شام نخوردند!

استاد جعفری در بیمارستان «لیستر» شهر لندن نیز بستری شد؛ اما سرانجام در 25 آبان 1377 ش به ملكوت اعلی پیوست.<ref> فیلسوف شرق، ص 158ـ164 و ص 208، 209 و 213.</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
* مجموعه گلشن ابرار، جلد 3، زندگی نامه "علامه محمدتقی جعفری" از محمد خردمند.
* زندگینامه محمدتقی جعفری، روزنامه همشهری، چهارشنبه 20 آبان 1388، در دسترس در [http://hamshahrionline.ir/details/94995 همشهری آنلاین]، بازیابی: 18 اسفند 1392.

[[رده:علمای معاصر]]
[[رده:شارحان نهج البلاغه]]
[[رده:مبارزان علیه پهلوی]]
[[رده:مجتهدین]]
[[رده:فقیهان]]
[[رده:فیلسوفان]]

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T08:07:29Z

Taleghani:

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T08:06:23Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید ضیاء الدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556/%D8%AA%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%80-%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87: مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T08:03:07Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید ضیاء الدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556 : مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T08:02:00Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید ضیاء الدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556 : مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T07:58:09Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556 : مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T07:49:31Z

Taleghani:

{مشخصات کتاب
|عنوان= ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)
|تصویر=[[پرونده:Feiz.jpg|250px]]
|نویسنده= سید علی نقی فیض الاسلام
|موضوع=ترجمه و شرح نهج البلاغه
|زبان=فارسی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84433/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87/&from=search&&query=%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%AC%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&count=20&execute=true متن ترجمه و شرح نهج البلاغه فیض الاسلام]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556 : مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

پرونده:Feiz.jpg

2018-07-11T07:43:37Z

Taleghani: تصویر نهج البلاغه فیض الاسلام

تصویر نهج البلاغه فیض الاسلام

ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام) (کتاب)

2018-07-11T07:36:50Z

Taleghani: صفحه‌ای تازه حاوی «{مشخصات کتاب |عنوان= شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین) |تصویر=پرونده:N...» ایجاد کرد

{مشخصات کتاب
|عنوان= شرح نهج البلاغه ابن میثم (مصباح السالکین)
|تصویر=[[پرونده:Nahjolbalagheh.jpg|250px]]
|نویسنده= کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=5
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=[[عنوان پیوند]]
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84458/ متن شرح نهج البلاغه ابن میثم]
}}
'''ترجمه و شرح نهج البلاغه''' اثر [[علی نقی فیض الاسلام|سید علینقی دیباج سدهی اصفهانی]] ملقب به فیض الاسلام از اولین ترجمه های نهج البلاغه به زبان فارسی روان وسلیس است . این کتاب در شش جزء تدوین یافته که در یک جلد به چاپ رسیده است و تالیف آن در سال 1371قمری مطابق 1331 شمسی به پایان رسیده و بارها به زیور طبع آراسته شده است و عامل بسیار موثری در آشنائی فارسی زبان ها با سخنان امیر المومنین علیه السلام بوده است. وبه زبان های اردو، آلمانی ، فرانسه،روسی و .... ترجمه شده است.
==شرح حال نویسنده==
سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده» اصفهان در خانه علم و تقوا و جهاد به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به امام علی علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.
وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات اجتهاد و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن|قرآن کریم]]، [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.
فیض الاسلام پس از بازگشت از نجف اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان رژیم طاغوت گردید.
===تحصیلات===
سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و اخلاص به فراگیری معارف و احکام مقدس اسلام و مذهب شریف اهل بیت علیهم السلام سپری می‌کرد.
سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در نجف اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله [[آقا سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی]]، [[شیخ علی اکبر نهاوندی]] و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.
===آثارو تالیفات ===
آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

1.ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.

2.الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.

3.ترجمه و شرح نهج البلاغه؛

4.ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک رمضان سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.

5.بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد بحارالانوار علامه محمدباقر مجلسی است.

6.اشارات الرضویه؛

7.الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در نجف اشرف به رشته تحریر درآمده است.

8.خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛

9.چراغ راه؛ که در اثبات معراج پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رد شبهات مخالفان به نگارش درآمده است.

10.پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می
نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).

11.رهبر گمشدگان؛ که در اثبات رجعت و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم محرم سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.

12.مسئله رجعت؛

13.قفل دهن شیطان.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

===فیض الاسلام و نهج البلاغه===
مرحوم فیض الاسلام بنیانگذار مکتب ترویج و تمسک به کتاب گرانسنگ نهج البلاغه در عصر حاضر و به ویژه در میان عامه مردم روزگار ماست . نقش و اهمیت این مترجم بزرگ در شناساندن نهج البلاغه به نسل معاصر خود فراموش نشدنی است.<ref>هادی ربانی ، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33 </ref>

وی درباره انگيزه اين ترجمه در ديباچه كتاب بيان مى‌دارد: «از سال‌هاى دراز اين كتاب مقدّس مورد مطالعه اين بنده بوده، روز به روز شوقم به خواندن و انديشه در آن زيادتر مى‌شد، گويا چيزى نمى‌ديدم؛ مگر كتاب نهج‌البلاغه و سخنى نمى‌شنيدم؛ مگر فرمايش‌هاى اميرالمؤمنين علىّ(عليه‌السّلام) و هر گاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتى پيش مى‌آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگى نهج‌البلاغه سخن گفته به آنان يادآورى مى‌نمودم كه سيّد شريف رضى(رحمه‌اللّه) يكى از شاهكارهاى تأليف را در اين كتاب بكار برده؛ زيرا با اين كه اميرالمؤمنين (عليه‌السّلام) را كلام غير فصيح و غير بليغ نيست، در ميان كلماتش نيكوترين سخنان را انتخاب نموده، الْأَفْصَحُ فالأَفْصَح و الأَبْلَغُ فالأَبْلَغُ را اثبات و اين نكته را كاملا رعايت كرده است، و گاهى در بعضى از مجالس دينى و مذهبى پاره‌اى از كلمات اين كتاب را خوانده و معنى آن را بيان مى‌كردم، شنوندگان به شگفت آمده مى‌گفتند، اگر علماء و رجال دينى ترجمه فرمايش‌هاى امام علىّ(عليه‌السّلام) را در كتاب نهج‌البلاغه، به طورى كه در خور فهم هر فارسى زبان باشد، نوشته بودند، همه از آن بهره‌مند مى‌شدند، و ليكن افسوس كه از ترجمه و شرح‌هايى كه در دسترس است، چنان كه بايد استفاده نمى‌شود، بنابراين بر نگارنده واجب شد كه دست از هر كار بردارم (حتّى از ترجمه و تفسير قرآن كريم كه از مدّتى به نوشتن آن مشغول بوده، براى اتمام آن سعى و كوشش بسيار داشتم) و اين كتاب جليل را به زبان فارسى سليس و روان ترجمه نموده و كلمات و جملاتى كه محتاج به شرح باشد، ميان دو خطّ قوسى به اجمال و اختصار بيان نمايم تا ترجمه و شرح با هم فرق داشته، همه از آن بهره‌مند گردند».<ref>ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام،ویکی نور</ref>

و در پایان کتاب خطاب به نویسندگان و گویندگان متذکر می شود:«.... از ده سال پیش نگارنده تمام اوقات شبانه روزی خود را برای تدوین و ترجمه و شرح نهج البلاغه به کار بردم و کتاب مختصر و مفید حاضر را پس از مراجعه به تمام شروح عربی و فارسی ( مانند شرح ابن میثم و ابن ابی الحدید و خوئی و کاشانی و لاهیجانی و قزوینی و دیگر شروح) و کتاب های مشهور در تفسیرو فقه و اخبار و فلسفه و کلام و تاریخ و لغت و رجال آماده ساخته و در کتاب به این سادگی و روانی که خواص و عوام همه استفاده می کنند، [آوردم]. هیچ تصرف در اصل ترجمه عین عبارت عربی نشده و کلیه شروح را که لازم بود با زیاده بر آن دارد، و به این نکته جز علمای اعلام و دانشمندان پی نخواهند برد ...»<ref>متن کتاب</ref>

===وفات===
زندگی سراسر افتخار وی در سوم شعبان (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) در سن 81 سالگی به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>علی نقی فیض الاسلام، دانشنامه اسلامی</ref>

==ساختار کتاب==
كتاب، شامل شش جرء است که در یک جلد به چاپ رسیده است (اولین چاپ کتاب به صورت شش جلد مجزا می باشد که در چاپهای بعدی همه در یک جلد چاپ شده است)

جزء اول خود شامل شرح حال مختصر پدر، برادر و مادر نویسنده، ديباچه به قلم نویسنده، شرح حال مؤلف كتاب نهج‌البلاغه سيد رضى، دیباچه به قلم سید رضی و ترجمه و شرح خطبه های 1 تا 89.

جزء دوم، شامل ترجمه و شرح خطبه های 90 تا 137.

جزء سوم شامل ترجمه و شرح خطبه های 138 تا 185.

جزء چهارم شامل ترجمه و شرح خطبه های 186 تا پایان بخش خطبه ها.

جزء پنجم شامل ترجمه و شرح نامه.

و جزء ششم شامل ترجمه و شرح كلمات قصار مى‌باشد.

نویسنده در ابتدای هر جزء مقدمه ای در اهمیت نهج البلاغه و آشنائی عموم مردم با آن آورده است.در پایان جزء ششم مطالب مهمی تحت عنوان"چاره نگرانی امروزه مردم دنیا" بیان داشته و چاره رفع همه گرفتاری ها را در تمسک و عمل به سخنان امیر المومنین علی (ع) دانسته است و در بخشی دیگر خطاب به دانشمندان و نویسندگان و گویندگان مزایا و ویژگی های ترجمه خود را بیان کرده است.<ref>متن کتاب</ref>

==شیوه کار شارح==
مترجمان پرشماری تاکنون به ترجمۀ نهج البلاغه پرداخته اند که هر کدام شیوۀ خاص خود را دارند. از میان مترجمان طراز اول نهج البلاغه، میتوان به فیض الاسلام اشاره کرد. ایشان افزوده هایی در ترجمۀ خود به جهت فهم بیشتر مخاطب اعمال کرده و در مقابل هر جمله و يا لغتى كه احتياج به شرح داشته است، داخل پرانتز اين امر صورت گرفته است و عنوان ترجمه و شرح بر اثر خود گذاشته است. با بررسی و ارزیابی ترجمۀ وی، میتوان گفت افزوده های فیض الاسلام را در سه اصل '''تصریح'''، '''تبیین''' و '''شرح کوتاه درون متنی''' تقسیم بندی می شود.

الف- از نمونه های "تصریح" میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-تصریح به شأن صدور خطبه ها؛ از آنجا که بیشتر خطابه های امام علی(ع) در موقعیت خاصی گفته شده است لذا آگاهی خواننده و مخاطب از جریان تاریخی و حادثه ای که باعث صدور خطبه گردیده است به درک بیشتر گفتمان یاری میرساند. تصریح به شأن صدور این خطبه ها ، شاخصه ا ی برجسته در ترجمه فیض الاسلام است که سهم زیادی در فهم خطبه توسط مخاطب دارد.

2-تصریح به موضوع نامه ها، خطبه ها و حکمت ها؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمۀ فیض الاسلام این است که ایشان به موضوع و مضمون نامه ها، خطبه ها و حکمت ها تصریح نموده اند که این امر موجب درک بیشتر مفاهیم و محتوای آنها شده است؛ چرا که در بسیاری موارد اگر به این موضوعات اشاره نشود درک مضمون برای مخاطب دشوار میگردد برای نمونه : امام (ع ) (در اعتماد نداشتن به تدبیر و پایان بینى) فرموده است: »تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِيرِ حَتَّى يَكُونَ الْحَتْفُ فِى التَّدْبِيرِ» (حکمت/22). تصریح فیض الاسلام به موضوع حکمت فوق، موجب تسریع در روند فهم خواننده میگردد و باعث میشود که خواننده بداند محتوای سخن امام(ع) چیست.

3-تصریح به آیات قرآن مرتبط با کلام امام؛ نمونۀ دیگر تصریح در ترجمه، این است که گاهی مترجم، تصریح به ارتباط کلام امام با آیات قرآن نموده است و در واقع آیه ای را که مرتبط با سخن امام است و به صورت تلویحی در کلام امام بازتاب یافته است را بیان میکند.

4-فیض الاسلام به ضرب المثلهایی که در کلام امام (ع) آمده است و نیز به زمان کاربرد آنها در فرهنگ عرب تصریح میکند

5- تصریح واژگان فرهنگ مدار، فیض الاسلام در ترجمۀ واژگانی که از بعد فرهنگی برخوردارند روش ترجمۀ مستقیم است و در عین حال نیز پرانتز باز میکند و به تصریح میپردازد یعنی وی علاوه بر ترجمۀ صرف، در قالب توصیف و تعریف به تصریح میپردازد و واژه های فرهنگ مدار را برای مخاطب توضیح میدهد حال به ذکر شاهدی در این رابطه میپردازیم؛ »كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ وَلَاضَرْعٌ فَيُحْلَبَ» (حکمت/1) در زمان فتنه و تباهکارى مانند ابن اللبون (بچه شتر نر که دو سالش تمام شده و مادرش بچه اى را که پس از آن زائیده شیر مىدهد) باش که نه پشت (توانایی) دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانى که از آن شیر دوشند. واژۀ «ابن اللبون» در کلام امام، واژه ای خاص و دارای بار فرهنگی است که فیض الاسلام آن را در پرانتز توضیح داده است و به ترجمۀ صرف آن اکتفاء نکرده است بلکه همانطور که مشاهده میشود مترجم در ترجمۀ این واژۀ فرهنگ مدار، ابتدا از روش وامگیری استفاده کرده است و سپس در پرانتز به تصریح پرداخته و آن را برای مخاطب شفاف سازی نموده است و در واقع به نوعی آن را معرفی میکند.

6- تصریح مترجم به بعد مکانی؛ اسامی مکان های جغرافیایی که در نهج البلاغه وجود دارد : مترجم به ترجمۀ صرف آنها بسنده ننموده و به بعد مکانی و جغرافیایی آنها تصریح کرده است. مثلا ایشان در پرانتز به تصریح درباره واژۀ صفین، می پردازد: (صفین سرزمینى است در سمت غربى فرات به طرف شام که در آنجا جنگ مشهور بین آن بزرگوار و معاویه واقع شد) (خطبه/2).

7- تصریح به مرجع ضمیر؛ مشخص کردن مرجع ضمیر از جمله موارد تصریح است که نمود بارزی در ترجمۀ فیض الاسلام دارد.

ب- "تبیین" : گاه افزوده های فیض الاسلام در ترجمه، از حد تصریح بالاتر می رود و با شرح هم متفاوت است و به لحاظ حجم هم کمتر از شرح است و در واقع حد وسط میان تصریح و شرح است و نامی که برای این شاخصۀ ترجمه ایشان میتوان نهاد، "تبیین" است.

در اینجا به نمونه ای از آن اشاره میشود:»وَ مَنْ رَضِيَ عَنْ نَفْسِهِ كَثُرَ السَّاخِطُ عَلَيْهِ» (حکمت/1 ) :هر که خودبین باشد خشم کننده بر او بسیار شود )زیرا خودبین مردم را خوار پندارد و به این جهت همه بر او خشمگین گردند). زمانی که خواننده، ترجمه را میخواند اگرچه نکته و واژۀ مبهمی در آن نیست اما چه بسا معنا را چنانکه باید درنیابد و هدف ترجمه که تفهیم مفاهیم دینی است برآورده نگردد، اما آنچه که مترجم در پرانتز آورده، تبیینی است که برای دریافت بیشتر، به مخاطب ارائه نموده است.

ج- "شرح کوتاه درون متنی" :ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه دارای شاخصۀ دیگری میگردد به نام شرح و از آن جهت که شرح ایشان درون متن قرار دارد و نسبت به شروح مفصل، حجم کمتری دارد، عنوان «شرح کوتاه درون متنی» را بر آن نهاده ایم و به دلیل گستردگی آن، از دایرۀ تبیین و تصریح خارج میگردد؛ میتوان گفت که ایشان در شرح کوتاه درون متنی به برخی نکات جانبی و حاشیه ای ورود میکنند. در زیر به نمونه ای از آن اشاره میکنیم: »دَعُونِي وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي فَإِنَّا مُسْتَقْبِلُونَ أَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَأَلْوَانٌ» (خطبه/91.) دست از من برداشته دیگرى را بطلبید و او را امیر و خلیفه گردانید، (چون بعد از رحلت رسول خدا(ص( خلفایى که به ناحق روى کار آمدند سنت و سیره او را تغییر داده، بیت المال را از روى عدل و درستى میان رعیت قسمت نکردند، بلکه به دلخواه هر کارى خواستند انجام و عرب را بر عجم و قوى را بر ضعیف ترجیح دادند و عثمان اقارب و خویشاوندش را از بنى امیه بر سائر مردم برترى داد و سالهاى دراز به همین منوال رفتار شد و مردم سنت و سیره رسول اکرم را از یاد بردند، اکنون که آمده بودند با امام(ع) بیعت نمایند منظورشان آن بود که آن حضرت هم به رویه سه خلیفه پیش از خود رفتار کند، پس آن بزرگوار براى اتمام حجت و اینکه بدانند او برخلاف سنت و سیره پیغمبر اکرم کارى انجام ندهد و آنها نقض بیعت خواهند نمود، این سخنان را فرمود، بنابراین درست نیست که گفته شود: اگر آن حضرت از جانب رسول خدا به خلافت نصب گردید و در حقیقت امامت و امارت از آن او و قیام به آن برایش واجب بود، چگونه استعفاء مى نمود. چون امام(ع) مىدانست که بالاخره ایشان دست از عهد و پیمان برداشته و با او همراه نخواهند بود، از این رو مىفرماید) : ما به کارى اقدام مىنماییم که آن را روها و رنگهاى گوناگون است.
عبارت «دست از من برداشته دیگرى را بطلبید» به دلیل کلی بودن آن، برای مخاطب، گویا و مفهوم نیست و معنای سخن امام را در نمی یابد و در نتیجه دچار چالش ذهنی میگردد؛ در اینجا مترجم به شرح کوتاهی از سخن امام پرداخته است مزیت این شرح کوتاه درون متنی این است که مترجم اطلاعاتی را از بیرون متن که حول موضوع سخن امام است با ذکر مسائل و اتفاقاتی در آن زمان، ذکر میکند که موجب آگاهی خواننده، اشراف و احاطۀ وی بر کلام امام (ع) میشود و اطلاعاتی را که مترجم در قالب شرح کوتاه درون متنی ارائه میدهد خواننده را از تورق کتاب های تاریخی بی نیاز میسازد.<ref>صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 </ref>

==مزایا و یژگی های کتاب==
1-تقریبا اولین نسخه نهج البلاغه است که بسیار صحیح و با اعراب درستدر دسترس فارسی زبان ها قرار گرفته است.

2-دارای ترجمه و شرح کوتاهی است که برای عموم فارسی زبان ها قابل فهم است.

3-متن عربی و ترجمه فارسی هر دو شماره گذاری شده تا خواننده بتواند بین متن و ترجمه ارتباط برقرار کند.

4-امانت در ترجمه و اضافه و کم نکردن کلمه ای به کلام امیر المومنین (ع).

==وضعیت کتاب==
انتشار کتاب در شمارگان فوق العاده نشان از اقبال عامه مردم دارد. آن مرحوم در مقدمه یکی از چاپ های ترجمه نهج البلاغه که تاریخ 26/1/1351 در انتهای آن درج شده چنین آورده است: ـ در مدت بیست سال بیش از 950 هزار جلد آن را به چاپ رسانده و در دسترس جهانیان گزاردم». مسلم تاکنون این کتاب ملیون ها بار تجدید چاپ شده و علاقه مندان به نهج البلاغه را بهره مند ساخته است.
==پانویس==
<references/>
==منابع==
*فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی[http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D9%82%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85دانشنامه اسلامی]، بازیابی 10تیر 1397
*صادق سیاحی؛ محمود آبدانان مهدیزاده؛ معصومه تراوش، تصریح، تبیین و شرح کوتاه درون متنی در ترجمۀ فیض الاسلام از نهج البلاغه، مجله: پژوهش نامه نهج البلاغه ، بهار 1396 - شماره 17، ازصفحه 57 تا 73 در دسترس:[.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1211556 : مجلات تخصصی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*ربانی، هادی، ساحت فیض (گزارشی از برپایی همایش فیض الاسلام در اصفهان)، مجله علوم حدیث، پاییز 1383، شماره33؛ در دسترس در:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/29078، پایگاه مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: 10 تیر 1397
*ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، [http://wikinoor.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)ویکی نور]، بازیابی 10 تیر 1397
*متن و مقدمه کتاب

سید علی نقی فیض الاسلام

2018-06-30T05:27:33Z

Taleghani:

{{عالی}}
سيدعلى نقى فيض الاسلام، شارح و مترجم تواناى نهج البلاغة بنيانگذار مكتب ترويج و تمسك به اين كتاب گرانسنگ در عصر حاضر، بويژه در ميان عامه مردم روزگار ماست.

==احیاگر نهج البلاغه==

'''سید علی نقی اصفهانی آل محمد دیباج'''<ref>محمد دیباج فرزند [[امام صادق]] علیه السلام و جد مرحوم فیض الاسلام است. برای آشنایی با زندگی وی ر.ک: ناسخ التواریخ، ج10 (زندگی [[امام رضا]] علیه السلام)، ص 377ـ385؛ سیری در تاریخ تشیع، داود الهامی، ص 564ـ567.</ref>

معروف به «فیض الاسلام» از عالمان و نویسندگان پرتلاش سده اخیر است. او در سال (1283 ش) در «سده»<ref>خمینی شهر کنونی.</ref> اصفهان در خانه [[علم]] و [[تقوا]] و [[جهاد]] به دنیا آمد. طبق شجره نامه موجود، ایشان اربعینی بوده یعنی چهل پشت پدری اش به [[امام علی]] علیه السلام می‌رسد که همه از عالمان و مجتهدان عصر خود بوده‌اند.

وی از پنج سالگی تحصیل را آغاز کرد و در جوانی از محضر مراجع و بزرگان جهان تشیع بهره وافر برد. وی صاحب اجازات [[اجتهاد]] و روایی ارزشمند از مراجع و محدثان عالی مقام گردید و در راستای تلاش و جهاد علمی خود، سه کتاب عظیم و مقدس؛ [[قرآن کریم]]، [[نهج البلاغه]] و [[صحیفه سجادیه]] را ترجمه و شرح نمود. این کار وی موجب آشنایی عموم مردم فارسی زبان با این سه کتاب پرارج شد، به خصوص کتاب شریف نهج البلاغه که تا آن زمان فاقد شرح و ترجمه کامل فارسی بود.

فیض الاسلام پس از بازگشت از [[نجف]] اشرف در تهران ماندگار شد و به کار نشر و تبلیغ حقایق دینی پرداخت و علاوه بر تلاش علمی و قلمی، در کنار روحانیت متعهد و انقلابی به بیدارگری پرداخت و به همین جهت مدتی گرفتار زندان<ref>شجره نامه خود نگاشت وی در پایان جزء اول ترجمه و شرح بر [[نهج البلاغه]] به خط طاهر خوشنویس آمده است.</ref> رژیم طاغوت گردید. زندگی سراسر افتخار وی در سوم [[شعبان]] (1405 هـ.ق) مطابق با (24 اردیبهشت 1364 هـ.ش) به سرآمد و پیکر مطهر او در تهران، بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref>به نقل از روزنامه جمهوری اسلامی، 24/2/1373.</ref>

==زادگاه==

«خمینی شهر» شهری است در منطقه ماربین، در 12 کیلومتری شمال غربی اصفهان که از سه ناحیه متصل به هم به نام‌های «ورنو شفادران، فروشان و خوزان» تشکیل گردیده است. این شهر، قبلا به نام «سده» و سپس به نام «همایونشهر» و پس از پیروزی انقلاب اسلامی «خمینی شهر» نامیده شده است. این شهر از سابقه طولانی برخوردار است و گفته می شود که قدمت آن به زمان ساسانیان می رسد.<ref>جغرافیای کامل ایران، ج1، ص333.</ref>

==تحصیلات==

سید علی نقی در خانواده ای سرشار از علم و معنویت از پنج سالگی مقدمات علوم دینی را نزد برادر بزرگتر خود، سید غیاث الدین که مردی فاضل، خطیب و اندیشمند بود فراگرفت. وی سپس برای سیراب شدن از علوم آل محمد علیهم السلام و با کمک برادر خود، از اصفهان به [[تهران]]، [[مشهد]] مقدس و [[نجف]] اشرف هجرت کرد و بهترین روزهای عمر را با شور و عشق و [[اخلاص]] به فراگیری معارف و [[احکام]] مقدس [[اسلام]] و مذهب شریف [[اهل بیت]] علیهم السلام سپری می‌کرد.

سید علی نقی جوان، باتلاش و جدیت فراوان به ویژه در [[نجف]] اشرف دانش و معنویت را از محضر استادان بزرگی چون آیت الله آقا سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدکاظم شیرازی، شیخ علی اکبر نهاوندی و [[شیخ عباس قمی]] خوشه چینی کرد و در همان جا موفق به نگارش کتاب «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» در دو جلد شد. از کارهای بزرگ علمی و فرهنگی وی چنین برمی‌آید که در اغلب علوم دینی متبحر و صاحب نظر بوده و این حقیقت روشن از لابلای آثار وی مشاهده می شود.

==استادان==

# آقا سید ابوالحسن اصفهانی
# حاج شیخ عباس قمی
# شیخ آقا ضیاء الدین عراقی
# شیخ محمدکاظم شیرازی
# حاج شیخ علی اکبر نهاوندی

==اجازه اجتهاد و روایت==

آقا سید علی نقی در سال (1352 هـ.ق) در حالی که حدود سی سال داشت، آن چنان مدارج علمی و معنوی را طی نمود که از مراجع بزرگ عالم تشیع آقا سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاء الدین عراقی و شیخ محمدکاظم شیرازی گواهی [[اجتهاد]] گرفت. او در سال (1355 هـ.ق) از شیخ علی اکبر نهاوندی در [[مشهد]] مقدس اجازه روایی دریافت نمود و همان اجازه را در سال بعد، در [[نجف]] اشرف به خاتم المحدثین شیخ عباس قمی نشان داد. و از محضر ایشان نیز مفتخر به دریافت اجازه روایی گردید. وی متن اجازات خود را در صفحات پایانی ترجمه و شرح [[نهج البلاغه]] به چاپ رسانده است.

شخصیت علمی و معنوی آقا سید علی‌نقی در همان سال ها شکوفا شد و مشایخ اجازه، وی را با القاب و اوصاف بسیار بلند توصیف کردند. مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی در بخشی از اجازه خود آورده است: «العالم الفاضل، السید الجلیل النبیل، جامع المعقول والمنقول، حاوی الفروع والاصول، الصفی الزکی...» و یا مرحوم شیخ محمدکاظم شیرازی وی را به «العالم العلام والفاضل المهذب الفهام صفوه الاعلام و عمده ملاذ الاسلام، التقی الزکی والصفی...» ملقب می کند. آقا ضیاء الدین عراقی نیز، وی را چنین توصیف می کند: «العالم العامل السید السند والرکن المعتمد التقی والزکی، افتخار المجتهدین، استاد المحققین، جامع المعقول والمنقول، حاوی الفروع والاصول غواص بحارالعلوم علی العموم و رکن الاسلام والمسلمین و زبده الفقهاء الراشدین، العالم الجلیل و مولانا النبیل...».

==آثار==

آثار و نوشته‌های چاپ شده فیض الاسلام عبارت است از:

# ترجمه و خلاصه التفسیر قرآن عظیم؛ در 1671 صفحه.
# الثقلان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر سوره مبارکه فاتحه الکتاب.
# ترجمه و شرح [[نهج البلاغه]]؛ در شش جزء که آخرین جزء آن در شب یکشنبه هشتم [[ذی القعده]] سال (1370 هـ.ق) در تهران به اتمام رسیده است.
# ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه؛ در یک جلد که در پسین روز شنبه پنجم ماه مبارک [[رمضان]] سال (1376 هـ.ق) پایان یافته است.
# بنادر البحار؛ که شرح، ترجمه و تحقیق بیست و پنج جلد [[بحارالانوار]] علامه محمدباقر مجلسی است. این اثر در شب جمعه چهاردهم [[جمادی الثانی]] (1399 هـ.ق) آغاز و در روز چهارشنبه بیستم [[شوال]] همان سال، جلد اول آن، که کتاب العقل والعلم والجهل است به اتمام رسید.
# اشارات الرضویه؛
# الافاضات الغرویه فی اصول الفقهیه؛ در دو مجلد. که در سال (1352 هـ.ق) در [[نجف]] اشرف به رشته تحریر درآمده است.
# خاتون دو سرا سیدتنا زینب الکبری؛ نگارش این کتاب در پسین روز جمعه پانزدهم [[جمادی الاول]] سال (1399 هـ.ق) برابر با بیست و چهارم فروردین (1358 ش) در تهران به اتمام رسیده است.
# چراغ راه؛ که در اثبات [[معراج]] [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله و سلم و رد [[شبهات]] مخالفان به نگارش درآمده است. در روز یکشنبه پنجم [[ربیع الاول]] در سال (1356 هـ.ق) به پایان رسیده و آبان (1320 هـ.ق) منتشر شده است.
# پاسخ نامه ازگلی؛ که در اثبات رجعت و پاسخ اجمالی به انحرافات و شبهات شریعت سنگلجی است. وی در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان می نویسد: این کتاب قریب پنج سال قبل از رهبر گمشدگان تألیف شده است. (یعنی حدود سال 1354 هـ.ق).
# رهبر گمشدگان؛ که در اثبات [[رجعت]] و پاسخ مفصل و مستدل به شبهات شریعت سنگلجی است. نگارش این کتاب در تهران و در شب بیست و هشتم [[محرم]] سال (1359 هـ.ق) به پایان رسیده است.
# مسئله رجعت؛
# قفل دهن شیطان.
# مقدمه‌ها و بیانیه‌های عالمانه و متعهدانه؛ که در پاره ای موضوعات به نگارش درآمده و در لابه‌لای آثارش به چاپ رسیده است.

آثار وی که در یک نگاه کلی به دو بخش تقسیم می شود گویای تلاش و جهاد علمی، فرهنگی و تبلیغی اوست. وی در بخش اول همت گماشت و سال ها رنج و مرارت را بر خود هموار کرد تا توانست سه کتاب عظیم و مقدس یعنی [[قرآن]]، اخ القرآن ([[نهج البلاغه]]) و اخت القرآن ([[صحیفه سجادیه]]) را در خور فهم مردم فارسی زبان ترجمه و شرح کند و به خصوص مشتاقان معرفت علوم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم را از ساحل نهج البلاغه علوی و صحیفه سجادیه سیراب نماید.

در بخش دوم نیز قدم ها را استوار ساخت، تا با تقدس زدایی تعدادی دانشمند و عالم نما که اصلاح مسلمانی و خرافه زدایی را در اسلام زدایی می جستند به مقابله برخیزد در این جا بود که «رهبر گمشدگان» را نوشت و «چراغ راه» او، تاریکی ها را زدود.

==ترجمه و تفسیر قرآن عظیم==

مرحوم فیض الاسلام در نظر داشت که تفسیر جامع و کاملی از [[قرآن]] مجید، شامل چکیده‌ای از همه تفاسیر و [[احادیث]] که درباره هر موضوع وجود دارد تدوین نماید. وی در دیباچه ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه می نویسد: از یکسال پیش به نوشتن ترجمه و [[تفسیر]] قرآن کریم مشغولم، چون آرزو دارم این کتاب جامع‌ترین ترجمه‌ها و تفسیرها و در دنیا بی نظیر باشد و تا ممکن است به طوری ساده و روان که همگان (خواص و عوام) از آن بهره‌مند گردند. و آن مراجعه به کتب و مطالعه بسیار لازم دارد از این رو در گوشه‌ای خزیده جز با کتب فقه و اخبار و تفسیر با کسی انس ندارم.

==ترجمه صحیفه سجادیه==

روش ایشان در ترجمه، معنا کردن دقیق لغت‌هاست و هر کلمه و جمله و مطلبی که نیازمند توضیح و شرح باشد در میان دو هلال گذاشته شده است تا ترجمه، از شرح فرق داشته باشد و تصرفی در اصل عبارت نشده باشد. شیوه ارزشمند دیگر ایشان در ترجمه و شرح [[صحیفه سجادیه]] این است که در ابتدای اغلب دعاها توضیح کوتاه؛ ولی پرمحتوا، عالمانه و در خور فهم عموم را درباره موضوع اصلی [[دعا]] آورده که آگاهی خواننده را افزوده و او را با چشم باز به سوی دعای مورد نظر ترغیب می کند.

==ترجمه نهج البلاغه==

نام فیض الاسلام با [[نهج البلاغه]] آمیخته است به طوری که نهج البلاغه فارسی به نهج البلاغه فیض الاسلام مشهور شد و این سعادت برای همیشه در تاریخ به نام ایشان ثبت گردید بسیاری از اندیشمندان و شخصیت های علمی و فرهنگی بر این خدمت بزرگ ایشان آفرین گفته‌اند و تاکنون بیش از یک میلیون نسخه از آن به چاپ رسیده است.

وی در دیباچه جزء اول ترجمه خود از آشنایی اش با نهج البلاغه چنین می نویسد: از سال های دراز این کتاب مقدس مورد مطالعه این بنده بود، روز به روز شوقم به خواندن و اندیشه در آن زیادتر می شد، گویا چیزی نمی دیدم مگر کتاب نهج البلاغه و سخنی نمی شنیدم مگر فرمایش های امیرالمؤمنین [[امام علی]] علیه السلام و هرگاه با فضلا و دانشمندان ملاقاتی پیش می آمد، قبل از شروع به هر سخن، در باب عظمت و بزرگی نهج البلاغه سخن گفته به آنان یادآوری می نمودم که سید شریف رضی رحمة الله علیه یکی از شاهکار های تألیف را در این کتاب بکار برده... و گاهی در بعضی از مجالس دینی و مذهبی پاره‌ای از کلمات این کتاب را خوانده و معنای آن را بیان می کردم، شنوندگان به شگفت آمده می گفتند اگر علما و رجال دینی ترجمه فرمایش های امام علی علیه السلام را در کتاب نهج البلاغه به طوری که در خور فهم هر فارسی زبان باشد، نوشته بودند همه از آن بهره‌مند می شدند... بنابراین بر نگارنده واجب شد که دست از هر کار بردارم (حتی از ترجمه و تفسیر [[قرآن کریم]] که از مدتی به نوشتن آن مشغول بوده برای اتمام آن سعی و کوشش بسیار داشتم) و این کتاب جلیل را به زبان فارسی سلیس و روان ترجمه نموده...

گفته شده که تنها جمع آوری مدارک و یادداشت برداری ترجمه و شرح او بر نهج البلاغه مدت هفده سال طول کشید و تحریر آن در شش سال یعنی از (1365 هـ.ق تا 1371 هـ.ق) انجام پذیرفته است.

مرحوم فیض الاسلام در پایان تألیف، ترجمه و شرح نهج البلاغه بیانیه بسیار مهمی تحت عنوان «چاره نگرانی امروزه مردم دنیا» آن هم در آن روزگار خفقان صادر می کند و همگان را به نهج البلاغه و ولایت علوی که همان ولایت خداوند در تمام شئون زندگی است دعوت می کند. گرچه از آن روزها، سال ها گذشته است؛ اما به یقین می توان یافت که این روزها، زندگی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بشر بیش از هر زمان دیگر نیازمند چنین دعوتی است. آن چه او در بیش از پنجاه سال پیش نوشته و فریاد کرده است امروز سخن دل هزاران اندیشمند دلسوز دنیای اسلام است.

منشور بازگشت به نهج البلاغه را که فیض الاسلام در روزهای سیاه سلطه نوشت، با هم می خوانیم: (چاره نگرانی امروزه مردم دنیا) همه پریشانند و در فکر علاج، لکن چاره را نمی دانند، تنها رهاننده بشر از پریشانی به دقت خواندن و عمل به فرمایش های حضرت امیرالمومنین علیه السلام در نهج البلاغه است که همه نگرانی ها را برطرف نموده، مردم را به راه سیادت و سعادت سوق می دهد.

دنیای امروز را تباهکاری، ستمگری، دورویی، خودخواهی و بدبختی بجایی رسانده که زندگی افراد آن تیره و تار شده. آسایش، دادگری، یگانگی، آشتی و نیکبختی در جهان برقرار نمی گردد، مگر به پیروی جهانیان از گفتار و کردار [[امیرالمومنین]] علیه السلام که نمونه‌ای از آن را سید شریف رضی در کتاب مقدس نهج البلاغه گرد آورده و چون در همین مختصر از جمیع شئون زندگی چیزی فروگذار نشده، سیادت و سعادت عمل کننده را ضامن است؛ زیرا این کتاب نتیجه گفتار همه پیغمبران و راهنمای درک معانی و حقائق [[قرآن کریم]] و نجات دهنده گمراهان و گرفتاران است.

این گفتار روی دو پایه برهان عقل و علم، استوار است و ما لاف نزده و گزاف نگفته‌ایم. اگر باور ندارید برجستگان و دانایان خود را در مجلسی گرد آورد؛ تا اثبات نموده به خواص و عوام بفهمانیم: هر که طالب خیر و نیکویی و آسایش و خوشی است بایستی کتاب نهج البلاغه را (که پس از قرآن کریم و سخنان پیغمبر اکرم در جهان مانند ندارد) مورد مطالعه و سرمشق و دستور زندگانی خویش قرار دهد، بنابراین باید:

پادشاهان و وزراء و رجال سیاسی بخوانند تا استقلال و تمامیت کشور را حفظ نموده و به وظائف خود و طرز سلوک با رعیت پی برند، وکلای مجلسین: سنا و شوری بخوانند تا از بدعت (احداث چیزی در دین که از دین نبوده) دوری گزیده و به دستور دین رفتار نمایند، حکمرانان و رؤساء هر شهر بخوانند تا رفاه و آسایش خود و کسانی را که با آنان سپرده شده فراهم سازند، امراء لشکر و افسران و سربازان بخوانند تا آماده حفظ حدود و ثغور کشور بوده و در کارزار همیشه فتح و فیروزی را دریابند، ستمگران و بیچارگان بخواند تا کیفر ستم و پاداش شکیبایی را دانسته عبرت گیرند، اغنیا و فقرا بخوانند تا کبر و سرافرازی و رشک و پستی را از خود دور سازند.

علما و دانشمندان بخوانند تا از همه دانش ها بهره‌مند گردند، مجتهدین عظام بخوانند تا راه استنباط [[احکام]] الهی را بیاموزند، مبلغین و تربیت کنندگان مردم عوام بخوانند تا [[دین]] را به دنیا نفروخته رضا حق را به دست آورده سعادتمند شوند، وعاظ و گویندگان بخوانند تا طریقه وعظ و خطابه را آموخته، وقت خود و شنونده را با سخنان بیهوده و ژاژ تلف نکنند، مؤلفین و تربیت کنندگان مردم عوام بخوانند تا مهمل نبافند و عفت قلم را حفظ نموده مطالبی بنویسند که خود و اعقابشان به آن فخر نمایند، فصحا و بلغا و ادبا و خطبا بخوانند تا از خرمن فصاحت و بلاغت و شیرینی کلام آن خوشه ها بردارند، تجار و کسبه و اطباء بخوانند تا در داد و ستد و طبابت خدا را در نظر داشته، سود [[حلال]] به دست آورند که نزد خدا و خلق شرمنده نباشند.

قضات و وکلاء دادگستری و صاحبان محاضر رسمی بخوانند تا در دادرسی‌ها و معاملات برای چند ریال پول، حکم به ناحق ندهند و خلافی ننویسند و از عاقبت آن بپرهیزند، دانشجویان و هوشمندان بخوانند تا از شاخه‌های درخت دانش میوه چیده غولان و نادانان و گمراهان و گمراه کنندگان را در هر لباس بشناسند، جوانان بخوانند تا طراوت جوانیشان را در راه‌های بیهوده از دست ندهند، کارگران و رنجبران و بیابان گردان و رانندگان (که کمتر وسیله وقت کسب اطلاع دارند) بخوانند تا از خواندن آن همه چیز به دست آورند.

طبیعیین و مادیین و فلاسفه بخوانند تا از تاریکی هایی که به آن گرفتارند رهایی یافته با مبدأ و [[معاد]] آشنا گردند، یهود و نصاری و مجوس بخوانند تا راه سعادت را در آن دیده با کتاب‌های خود مطابقه کرده [[حق]] و حقیقت را دریابند، گمراه کنندگان بخوانند تا از بدعاقبتی و رسوایی ترسیده بیش از این در اغفال ساده‌لوحان سعی ننمایند، گمراه شدگان بخوانند تا از راه کجی که آن ها را به آن سوق داده‌اند بازگشته گرد هر نادرست هواپرست نگردند، زهاد و پارسایان بخوانند تا زهد و تقوای حقیقی را در روش پیشوای متقیان دیده و به راه های کج پا ننهند و از رنج خود نتیجه بگیرند، باسوادان برای بیسوادان بخوانند تا آنان را به تحصیل دانش و بردن لذت سواد و اطلاع به وظائف [[دین]] و دنیا آگاه سازند، خلاصه جمیع افراد بشر باید بخوانند تا سعادت همیشگی و ترقی دنیا و [[آخرت]] را از آن بیابند.

==از منظر بزرگان و دانشوران==

مقام مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه‌ای: جز دانشوران و خواص، کسی از [[نهج البلاغه]] جز نامی نمی دانست. اولین ترجمه‌ای که (در عصر حاضر) از آن شده، از مترجم روحانی محترمی است که اول بار، نهج البلاغه را «همه فهم» کرده و به دست مردم داد.<ref> از بیانات معظم له در کنگره هزاره نهج البلاغه (کنگره اول)، 1360 ش.</ref>

دکتر سید جعفر شهیدی: ایشان پس از یاد نمودن از برخی ترجمه ها و شرح های معاصر می نویسد: ترجمه ای که جایی باز کرد و مقبول همگان افتاد اثر مرحوم سید علی نقی فیض الاسلام است که خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان کوتاه امام را با ترجمه و توضیح نشر کرد. مرحوم فیض الاسلام را بارها دیدم؛ مردی فاضل، مسلمان و دیندار و دوستدار [[اهل بیت]] علیهم السلام بود و برای این ترجمه رنجی بر خود نهاد و می توان گفت [[اخلاص]] وی در فراهم آوردن این ترجمه، در رواج آن تأثیری بسزا داشته است.<ref> ترجمه نهج البلاغه، سید جعفر شهیدی، مقدمه یح.</ref>

==در سایه عنایت حضرت زینب علیهاالسلام==

مرحوم فیض الاسلام در مقدمه کتاب خاتون دو سرا، انگیزه خود از نگارش زندگی [[حضرت زینب]] علیهاالسلام را چنین شرح می دهد: بیش از دوازده سال پیش به درد شکم گرفتار شدم و معالجه اطبا سودی نبخشید، برای استشفا به اتفاق و همراهی اهل بیت و خانواده به [[کربلا]]ی معلا مشرف شدیم، در آن جا هم سخت مبتلا گشتم. روزی دوستی از زائرین، در [[نجف]] اشرف، من و گروهی را به منزلش دعوت نموده با این که رنجور بوده، رفتم، در بین گفتگوهای گوناگون، یکی از علما که در آن مجلس بود، فرمود:

پدرم می گفت هرگاه حاجت و خواسته ای داری، خدای تعالی را سه بار به نام علیا حضرت زینب کبری علیهاالسلام بخوان، بی شک و دودلی خدای عزوجل خواسته ات را روا می‌سازد، از این رو من همچنین کرده شفا و بهبودی بیماریم را از خدای تعالی خواستم، و علاوه بر آن، نذر نموده و با پروردگارم عهد و پیمان بسته که اگر از این بیماری بهبودی یافته، کتابی در احوال سیده معظمه علیهماالسلام بنویسم و از بسیاری اشغال و کارها و نوشتن و چاپ و نشر کتاب ترجمه و خلاصه تفسیر [[قرآن]] عظیم، به نذر خود وفا ننمودم؛ تا این که چند روز پیش یکی از دخترانم وفقها الله تعالی مرا آگاه ساخت که به نذرم وفاء ننموده، من هم از خدای عزاسمه توفیق و کمک خواسته به نوشتن آن شروع نمودم و آن را کتاب ترجمه خاتون دو سرا؛ سیدتنا المعصومه، زینب الکبری ارواحنا لتراب اقدامها الفداء نامیدم.

==تبلیغ دینی و سازمان روحانیت==

مرحوم فیض الاسلام از روحانیان آگاهی است که توطئه دشمنان و جیره خواران داخلی آنان را به خوبی شناخت و در برابر آنان و افکار انحرافی و الحادیشان به مبارزه برخاست. آن چه می آید بخشی از کتاب «چراغ راه» است که در آبان (1320 هـ.ش) منتشر شده است و روشن بینی این مرد فاضل و آگاه را نشان می دهد. وی با نصیحت و هشدار به روحانیت آن زمان به خاطر نفوذ روحانی نماها چنین می نگارد:

«یکی از مظاهر عظیمه و مجالی بزرگ مذهب [[شیعه]] در این مملکت به خصوص از ثلث اخیر دوره قاجاریه تا به حال، همانا تشکیل مجالس دینی و محافل مذهبی می باشد، زمامداری منطق و خطابه در این مجالس به عهده یک دسته خاصی از روحانیون (که بالطبع آنان دارای مشخصات و ممیزات خاصه شده اند) محول آمده.

ما اکنون در بیان اصل تاریخ منبر و واعظ و یا مرثیه خوان و به زبان عمومی، روضه خوان و کیفیت ظهور و تشکیل این مجالس در ایران و غیر آن و مقصد اصلی مؤسسین در تأسیس و این که چه مصالح و منافعی از این مظاهر، دستگیر دین و دنیویون شده یا نشده و این که حقیقتاً آیه به واسطه عدم انتظام امور روحانی در این مملکت و خاصه فقدان نظام در این طبقه، برخلاف نظر مؤسسین، اثر بخشیده یا نه، نبوده و نیستیم...<ref> چراغ راه، ص 2 و 3.</ref>

ایشان سپس به حضور خود پای منبر فردی که سخنان و شبهاتی پیرامون مسئله [[معراج]] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مطرح می کند، اشاره و به تعبیر خود ایشان «در دریای غم و اندوه فرورفته...»، سپس می گوید: «به عقیده نگارنده القای مباحث مهم دینی و مسائل عویصه مشکله معارفی، در انجمن و محافلی که اکثریت را طبقه توده تشکیل می دهد، غلط صرف و به جای سود، زیان بسیاری دارد؛ ولی افسوس که در دوره هرج و مرج دینی و عدم انتظام، در هیچ یک از مظاهر مذهبی و اجتماعی این مملکت واقع شده‌ایم که هر کس هر چه خواست، گفت و در مقام تبلیغ برآمد... و بعضی هنوز تشخیص نداده‌اند که برای یک دسته مردم مسلمان این عصر چه باید گفت و چه باید نوشت».<ref> همان.</ref>

==مبارزه با بدعت و التقاط==

فیض الاسلام با منحرفان از [[اسلام]] و تشیع و بدعت گزاران و التقاط اندیشان نیز به مبارزه و مناظره برخاست. شریعت سنگلجی<ref> برای آگاهی بیشتر ر.ک: ماهنامه پیام انقلاب، شماره 95 و 96.</ref> روحانی نمای منحرف، از خاطره تاریخ این کشور و متدینان پاک نشده است. خیانت‌های او و امثال او، که نقاب نفاق بر چهره داشتند باید همیشه در نظر خاص و عام باشد، به خصوص در این برهه حساس از [[تاریخ اسلام]] و ایران و مذهب راستین تشیع که از هر سو برای شکستن آنان و خط مقدم آن، یعنی روحانیت آگاه و متعهد صف آرایی فکری و تبلیغات شده است.

سنگلجی به بهانه خرافه زدایی، دین زدای و مذهب زدایی را پیشه خود ساخت. او و هم پیاله ها و اربابانشان به خوبی دریافته بودند تا روزی که پیوند مردم با اسلام و مقدسات محکم است و سایه روحانیت اصیل و آگاه به عنوان عالمان راست اندیش و دوراندیش ریسمان میان ملت و مذهب را در دست دارند، سهمگین ترین طوفان ها نیز نمی تواند بدان آسیب برساند؛ لذا ناشیانه به مقدسات مردم متدین حمله بردند که جز خفت و خواری برای خود چیزی به یادگار نگذاشتند.

حضرت [[امام خمینی]] در آن زمان پرچم مبارزه را با آن نوشتن «کشف اسرار» بر دوش گرفت و پاسخ های افشاگرانه وی به کسروی و سنگلجی و امثال آنان نقاب از چهره کریهشان برداشت. یادآور می گردد که امام این کتاب را در پاسخ به کتاب اسرار هزار ساله علی اکبر حکمی زاده نگاشت.<ref> دلیل آفتاب، ص 59؛ هفتاد سال خاطره از آیت الله بدلا، ص 202.</ref>

مرحوم فیض الاسلام نیز در همین راستا دست به قلم برد و اثر گرانقدر «رهبر گمشدگان» را به رشته تحریر درآورد که از آگاهی و تعبد وی و نزدیکی اندیشه های او با حضرت امام خمینی حکایت دارد.

امام خمینی در بخشی از پاسخ های خود به سنگلجی می فرماید: «این همه جوش و خروش شما و یخه پاره کردن و معرکه گرفتن... به طوری که از رویه و اخلاق شما در [[قم]] و [[تهران]] اطلاع داریم، دینداری، شما را به نوشتن این اوراق وادار نکرده است».<ref> کشف اسرار، ص 65.</ref>

فیض الاسلام نیز در مقدمه کتاب «رهبر گمشدگان» می نویسد: تو می گویی: من درصدد اصلاح دین و مذهب برآمده‌ام، و سخنانم با خرافات گوناگونی که وارد اسلام شده، جداً مبارزه می کند، و حال آن که از گفتار زشت تو معلوم می شود که اصلاً معتقد به هیچ [[دین]] و مذهبی نیستی؛ بلکه یک دسته از خرافات و اباطیل را به مردم عوام تحمیل می کنی و آن ها را وسیله اعاشه و ارتزاق خویشتن قرار داده‌ای...<ref> رهبر گمشدگان، ص 8.</ref>

==وفات==

بالاخره در 24 اردیبهشت سال 1364 شمسی [[روح]] متعبد و ولایی این رادمرد میدان علم و عمل به سوی معبود پرواز کرد و انبوهی از دوستان و علاقمندان را در سوگ خود نشانید.

==پانویس==
<references/>

==منابع==
* تلخيص از مجموعه گلشن ابرار، جلد 5، زندگی نامه "علی نقی فیض الاسلام" از عبدالعلي براتي.
* [http://www.hadith.net/n145-e1797.html پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه، حدیث نت]، بازیابی: 26 بهمن 1392.
* سید مصطفی مجرد، فیض الاسلام، ماهنامه کیهان فرهنگی، خرداد 1385 - شماره 236، در دسترس در [http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/80175 پایگاه مجلات نور]، بازیابی: 25 بهمن 1392.

[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
[[رده:نهج البلاغه]]

بحث کاربر:Taleghani

2018-06-23T07:54:24Z

Taleghani:

سلام
لطفا زیر صفحات شارحان نهج البلاغه الگوی نهج البلاغه نگذارید . فقط صفحاتی بگذارید که مستقیما با نهج البلاغه در ارتباط باشند --‏۷ مه ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۳۲ (UTC)

با عرض سلام صفحه منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه(خوئی) را بار گذاری کردم . تصور شرح ابن میثم را هم بارگذاری کردم19 خرداد 97

با عرض سلام شرح نهج البلاغه عبده را بار گذاری کردم.26 خرداد 97

با عرض سلام سخن آشنا شرح اخلاقی عرفانی نهج البلاغه را بار گذاری کردم و همه شرح های نهج البلاغه که در دانشنامه موجود هست را به طوریکسان «مشخصات کتاب» را برایشان گذاشتم

شرح نهج البلاغه عبده (کتاب)

2018-06-23T07:41:13Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= شرح نهج البلاغه (محمد عبده)
|تصویر=[[پرونده:Nahjolbalagheh1.jpg|230px]]
|نویسنده= شیخ محمد عبده
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84466/ متن شرح نهج البلاغه عبده]
}}
'''شرح نهج البلاغه''' اثر شیخ محمد عبده ، فقیه ، حقوق دان ،اصلاح گر دینی ، مفتی اسبق مصر و از شاگردان [[سید جمال الدین اسد آبادی]] است . این کتاب که بیشتر حاوی الفاظ مشکل و واژگان غریب نهج البلاغه است در دنیای عرب شهرت بسزائی دارد و بارها در مصر ، لبنان و ایران چاپ شده است.

==معرفی نویسنده==
محمدعبده نامورترین مرید سید جمال الدین بود، ولی ارج و آوازه ی او نزد اهل سنت از آن رو بلند است که نه تنها در احیای فکر دینی و انطباق آن با مبانی عقلی کوشید، بلکه از تجددخواهی دینی برای اصلاح پاره ای از وجوه زندگی اجتماعی مصر بهره جست.

عبده در سال 1849/1266 از خانواده ای متوسط در روستای محله ی نصر، واقع در بحیره، در مصب رود نیل زاده شد. خانواده او اگر چه ثروت بسیار نداشت به سبب شهرت به دانشوری و پارسایی، از اعتبار و حیثیت فراوان محلی برخوردار بود. در آغاز به ورزش و بازیهای پهلوانی دل بسته بود، ولی در سن سیزده سالگی به اجبار پدرش به «جامع احمدی» در طنطا رفت که پس از [[«جامع الازهر»]] در آن زمان معتبرترین مرکز تعلیم معارف اسلامی در مصر به شمار می رفت.

درسهایی که در جامع احمدی به طلاب می آموختند مانند هر مدرسه ی قدیمی دیگر، تجوید و علم قرائت و فقه و نحو بود که قرنها جزو تعلیمات اساسی باسوادان بود. این درسها عبده را از درس خواندن بیزارتر کرد. در دلش افتاد که درس و کتاب را رها کند و به پیشه ی بیشتر هموطنانش که زراعت بود روی بیاورد. چون پدرش مصمم بود که او را به درس خواندن وا دارد، عبده از طنطا گریخت و به ده دیگری رفت که برخی از خویشاوندانش در آن می زیستند. یکی از آن خویشاوندان، شیخ درویش، دایی پدرعبده، عارفی وارسته بود که دیار او عبده را در خط فکری و اخلاقی تازه ای انداخت. شیخ چون پیشتر به طرابلس سفر کرده و از عقاید سنوسیان اثر پذیرفته بود، مانند آنان این نظر را تبلیغ می کرد که راه رستگاری مسلمانان بازگشت به اسلام و روزگاران پیامبر و صحابه و تقلید از سادگی آنان در دینداری و پارسایی و پیراستن عقاید دینی کنونی مردم از بدعتهای گذشتگان است.

عبده تنها پانزده روز نزد شیخ درویش ماند ولی در همین مدت کوتاه از آموزشهای او دو بهره ی بزرگ برد<ref>زندگینامه ی عبده به قلم خود او در مجله ی «المنار»، ج8، ص 383 به بعد.</ref>: نخست آنکه چون درسهای شیخ نه به فقه و نحو بلکه به اخلاق مربوط می شد و محضر او شیرین و نشاط بخش بود، عبده گفته های او را به آسانی در می یافت و همین امر او را از عقده ای که شیوه ی نادرست معلمان پیشین در او پدید آورده بود نجات داد. دوم آنکه عبده تا آن زمان مانند اکثریت مسلمانان گمان می کرد که مسلمانی تنها با ادای شهادتین حاصل می شود و نفس مسلمان بودن ثوابی بزرگ است، یعنی مرد و زن مسلمان صرف نظر از چگونگی کردارشان در این جهان، بی گفتگو در آن جهان به بهشت خواهند رفت، ولی شیخ درویش خلاف این عقاید را به عبده آموخت: او می گفت که بزرگترین ارزش زندگی انسان، درستکاری است و نباید دین اسلام را سرپوش تباهکاری خود کرد، زیرا اسلام دین عقیده و عمل است نه مجموعه ای از الفاظ میان تهی و بی بنیاد، که وظیفه ی مسلمان به مجرد بر زبان آوردن آن الفاظ پایان یابد. مسلمانان مانند دیگر مردمان، مسئول کارهای خویشند، و چه بسیار مسلمانانی که این نام را بنا حق برخود نهاده اند. اسلام هرگز بدآموزی نکرده و اساس آن و بلکه اساس هرگونه عقیده ی درست، قرآن و تنها قرآن است. بهترین عبادتها نیز کوشش برای فهم معانی قرآن است.<ref>احمد امین، «زعماء الاصلاح فی العصرالحدیث»، ص284.</ref>

عبده پس از پانزده روزی که با شیخ دیدار داشت، جوانی دیگر شد. پس به جامع احمدی بازگشت تا هم پدر و مادر را خشنود کند و هم توشه ی فهم قرآن را فراهم بیاورد. پس از جامع احمدی به جامع الازهر رفت. در آنجا بزرگترین علمای آن روزگار مصر جمع بودند، ولی شیوه و موضوع درسها چنان نبود که او را خرسند کند. در سراسر مدت تحصیلاتش در الازهر تنها یک استاد بود که می توانست تشنگی او را برای دانستن بیشتر فرو نشاند. و او [[شیخ حسن الطویل]] بود که به رغم بدگوییهای مخالفان به شاگردانش ریاضیات و فلسفه می آموخت و علاوه بر آن چون از اوضاع سیاسی مصرآگاه بود و دلیرانه از آن سخن می گفت شاگردانش را در مورد مسائل سیاسی نیز کنجکاو می کرد.
با اینهمه هیچ کس به اندازه ی سیدجمال الدین اسدآبادی در تحول روحی عبده مؤثر نبود. سید جمال هنگام نخستین سفرش به قسطنطنیه از مصرگذشت و عبده او را نخستین بار در همین سفر در قاهره دید و یکباره شیفته اش شد.

روش سید جمال الدین در تفسیرقرآن و احاطه اش بر تفسیر و ذوقش در مباحث عرفانی و فلسفی و اخلاق اجتماعی اسلام چشم عبده را به جهانی که الازهر از او پنهان نگاه می داشت گشود.

اعتراف خود عبده به تأثیر سید جمال بر او، هرچند به گزافه آمیخته است، از اندازه ی دلبستگی او به سید در این دوره حکایت دارد:«پدرم به من حیاتی بخشید که علی و محروس[دو برادرش که کشاورز بودند] در آن با من سهیم بودند، ولی سیدجمال به من حیاتی بخشید که من در آن با محمد و ابراهیم و موسی و عیسی و اولیاء و قدیسان شریکم».<ref>همان کتاب، ص2934</ref>
به تشویق سید به مطالعه ی فلسفه پرداخت و گواه آن، دو دستنویسی است که خود از کتاب «اشارات» ابن سینا تهیه کرده است و یکی از آنها با ستایش سیدپایان می پذیرد.

درسال 1877/1294تحصیلاتش را به پایان رساند و از الازهرشهادتنامه ی علمی گرفت. از آن پس پیشه ی معلمی را آغاز کرد که تا پایان عمر بیش از هر کار دیگری با طبعش سازگار افتاد. علاوه بر الازهر در دارالعلوم که به تازگی برای تربیت قاضی و معلم، از میان طلاب الازهر، تأسیس شده بود درس می داد. <ref>عنایت، حمید؛ (1370)، سیری در اندیشه سیاسی عرب: از حمله ناپلئون به مصر تا جنگ جهانی دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ هفتم 1389.</ref>
او شاگردان زیادی را تربیت نمود که از آن جمله می‌توان به محمد رشید رضا، سعد زغلول، احمد امین، طه حسین، عبدالغادر مغربی، مصطفی عبدالرازق اشاره کرد. سال بعد به دعوت دانشکده دارالعلوم قاهره به تدریس تاریخ پرداخت. عبده علاوه بر کار معلمی کار سیاسی هم می‌کرد و به همین خاطر وارد حزب وطنی مصر شد. وی همچنین بنا به پیشنهاد ریاض پاشا، وزیر خدیو پاشا، به سردبیری روزنامه الوقایع المصریه منصوب شد.

در سال ۱۲۹۹ در پی مشارکت با انقلاب عرابی (احمد عرابی) برای مدت شش سال از قاهره تبعید گردید و در لبنان اقامت نمود. سپس عازم پاریس شد و در آنجا درانتشار روزنامه عروةالوثقی که نگرش ضد استعماری و ضد انگلیسی داشت، با سید جمال الدین همکاری کرد. بعد از اقامت در پاریس و لندن عازم بیروت گردید و در آنجا نیز برای وحدت اسلامی و همچنین تقریب ادیان فعالیت می‌کرد.

با تغییرات سیاسی و اجتماعی مصر، محمد عبده در اواخر عمر به عضویت در مجلس شورا که هیاتی مشورتی بود، منصوب شد. محمد عبده، بیشتر زندگی خود را صرف اصلاح فکر دینی و سازمان‌های دینی و فعالیتهای خیریه نمود. مسافرت‌های متعدد به شهرهای اروپائی داشت و مطالعات بسیاری در قوانین مدنی کشورهای اروپائی در وین و برلین انجام داد. در سال۱۸۹۹ خدیو مصر، عبده را به مقام مفتی منصوب کرد. وی اصلاحات زیادی در روش تدریس و برگزاری امتحان شاگردان بعمل آورد. عبده تا پایان عمر بر این مسند باقی‌ماند.
محمد عبده در سال ۱۳۲۳ ه.ق. به علت بیماری در گذشت .
===تالیفات===
مهمترین آثاری که از عبده به جای مانده‌است عبارتند از:
*الاسلام الرد علی منتقدیه
*اصلاح المحاکم الشرعیه
*تفسیر المنار
*رساله التوحید
*شرح نهج البلاغه
*الاسلام و النصرانیة بین العلم والمدنیة <ref>محمد عبده، ویکی پدیا</ref>
===آشنائی با نهج البلاغه===
شیخ محمد عبده در باره آشنائیش با نهج البلاغه می نویسد: بر حسب تقدير و بطور تصادف با كتاب «نهج البلاغه» آشنا شدم. اين برخورد و تصادف در وقتى بود كه دچار دگرگونى و تشويش خاطر و افسردگى شده و از كارهايم بازمانده بودم.
از اين رو كتاب مستطاب «نهج البلاغه» را وسيله‌اى براى تسليت روح و چاره‌اى براى برطرف ساختن اندوه‌هاى خويش يافتم بدينگونه بعضى از صفحات آن را تصفح نمودم و جمله‌هائى چند از عبارات آن را از قسمتهاى مختلف و موارد پراكنده، مورد دقت و تأمل قرار دادم.<ref>گفتار شيخ محمد عبده در مقدمه شرح نهج البلاغه، پایگاه امام علی</ref>

عبده پس از تأمل در محتواى نهج‌البلاغه، شكوه بلاغت و صولت فصاحت را در آن مى‌بيند و احساس مى‌كند كه چگونه با فصاحت و بلاغتى بى‌مانند و با استدلال‌هاى منطقى و قاطع، با اوهام و ترديدها به نبرد برخاسته است. وى پس از ذكر مطالبى در همين زمينه، مى‌گويد: اين كتاب گران‌قدر، همان چيزى است كه سيد شريف رضى كه خداوند او را رحمت كناد، از سخنان سيد و سروز ما، اميرالمؤمنين على بن ابيطالب(ع) كه خداوند راه او را گرامى دارد، برگزيده و پراكنده‌هاى آن را گردآورده و به اين نام(نهج‌البلاغه) ناميده است. من هيچ اسمى را برازنده‌تر از اين اسم سراغ ندارم كه بدين گونه بر محتواى كتاب دلالت كند.<ref>شرح نهج البلاغه (محمد عبده)ویکی نور</ref>

وی از جمله کسانی بود که به شرح و تبلیغ نهج‌البلاغه در میان جوانان مصری پرداخت. در مقدمه شرح خود گفته است: «در همهٔ مردم عرب‌زبان، یک نفر نیست مگر آنکه معتقد است سخن علی (ع) بعد از قرآن و کلام نبوی شریف‌ترین و بلیغ‌ترین و پرمعنی‌ترین و جامع‌ترین سخنان است.» <ref>محمد عبده ، ویکی پدیا</ref>

شيخ محمد در بيان اين كه چرا به شرح يا تعليقه كتاب شريف نهج‌البلاغه پرداخته، گفته است: بايد دانست كه به علت دور بودن زمان ايراد آن كلمات نسبت به زمان ما و جداشدن و بيگانه گرديدن مردم هم عصر ما از زبان اصيل عربى، گاهى الفاظى در نهج‌البلاغه مى‌يابيم كه به نظرمان غريب و نادر مى‌آيد، نه وحشى و گريزان از ذهن، و نيز تركيبى غليظ و محكم؛ اما نه همراه با تعقيد و پيچيدگى. اين امر موجب شد كه براى پاره‌اى از مفردات آن شرحى به عنوان تعليقه و حاشيه بنويسم و بعضى از جمله‌ها را تفسير نمايم و قسمت‌هايى از اشارات آن را باز نمايم و به همان اندازه كه مورد احتياج است، بسنده كنم و تا جايى كه ممكن است در بيان خود ايجاز به كار برم. <ref>علی اصغر فقیهی،، شیخ محمد عبده و شرح نهج البلاغه، مجله وقف میراث جاویدان، بهار و تابستان 1378 - شماره 25 و 26، صفحه 103
</ref>

==ساختارکتاب==
كتاب، همچون نهج‌البلاغه در سه جزء تدوين شده است با اين اختلاف كه در جزء اول تا خطبه 117 و در جزء دوم مابقى خطبه‌ها آمده است. بخش نامه‌ها و حكمت‌ها نيز يك جا در جزء سوم شرح شده است. شرح مطالب جداى از متن و با ذكر شماره در پاورقى آمده است.
محمد عبده در مقدمه کتاب مى‌گويد: «از مطالعه نهج‌البلاغه، دولت فصاحت وصولت بلاغت، در نظرم مجسم گشت و به يقين دانستم كه مدير اين دولت و قهرمان اين صولت و پرچمدار پيروزمندش على بن ابى‌طالب(ع) است، و افكار واهى كسانى كه در [انتساب نهج‌البلاغه به على‌عليه‌السلام] شك و شبهه كرده‌اند، در نظرم دريده گشت و خيالات باطل و افكار فاسد آن‌ها نابود شد».<ref>شرح نهج البلاغه (محمد عبده)ویکی نور</ref>

شرح‌ شـیخ‌ مـحمّد‌ عـبده،بهترین شرحهای‌ نهج‌ البلاغه است کـه بـا کمی حجمش بر بیشتر آن‌چه در شرحهای طو لانی آمده، مشتمل‌ است و از نظر ادبى خدمت به سزائى به «نهج البلاغه» نموده است. این کتاب در يك جلد، مكرر در مصر و لبنان و ایران چاپ شده است.

==پانویس==
<references/>

==منابع==
*شرح نهج‌البلاغة (محمد عبده)، [http://wikinoor.ir/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87) ویکی نور]، بازیابی: خرداد 97
* گفتار شيخ محمد عبده در مقدمه شرح نهج البلاغه[http://www.imamalinet.net/fa/Book/View/45497/154070/%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87- ،پایگاه امام علی(ع)]
*علی اصغر فقیهی، شیخ محمد عبده و شرح نهج البلاغه،مجله وقف میراث جاویدان، بهار و تابستان 1378، شماره 25 و 26 از صفحه 103 تا 105 در دسترس:[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/280154/%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87،مجلات تخصصی نور] ، بازیابی: خرداد 97

*محمد عبده[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87 ، ویکی پدیا]
*شیخ محمد عبده[http://rasekhoon.net/article/4388/page1/ راسخون]،بازیابی: خرداد 97

* مصطفی بروجردی، نگاهی به شرح های نهج البلاغه، در دسترس در:[https://hawzah.net/fa/Article/View/61903/سایت حوزه] بازیابی:18 فروردین 97.

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

معارج نهج البلاغة (کتاب)

2018-06-23T07:40:37Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان=معارج نهج البلاغة
|تصویر=[[پرونده:Ketab416.jpg|230px]]
|نویسنده=على بن زيد البيهقى فريد خراسانى
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84461/ متن معارج نهج البلاغة ]
}}

== معرفى اجمالى ==

كتاب «معارج نهج‌البلاغه»، تألیف على بن زيد البيهقى فريد خراسانى به زبان عربى شرح كتاب شريف نهج‌البلاغه مى‌باشد. درباره انگيزه تألیف كتاب مصحح از زبان مؤلف در مقدمه اين اثر؛ اصرار يكى از دوستان را علت اين امر دانسته است. اين اثر يكى از شرح‌هاى اوليه بر نهج‌البلاغه است كه به رشته تحرير در آمده و امروزه در دسترس مى‌باشد.

== ساختار كتاب ==

كتاب، شامل مقدمه مصحح، مقدمه مؤلف، شرح خطبه كتاب، سه باب و فصلى در تتمه مى‌باشد.

روش او در اين شرح تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان ديگران هم گواه آورده است. مداينى پس از او پا؛ فراتر نهاده و در روشن ساختن سخنان اميرمؤمنان با ياد كرد نگفته‌هاى ونانيان و ايرانيان و عرب‌ها و ديگران پا فراتر نهاده است.

در اين دفتر بحث‌هاى ادبى، فقهى، نجومى، طبى و فلسفى است. بيهقى سخنان پيشواى اسلام را از هر رهگذر بررسى كرده است. او در آغاز و انجام آن از نهج‌البلاغه ستوده و پيداست كه او با اينكه خود حنفى است آن را بسيار پسنديده است.

== گزارش محتوا ==

مقدمه مصحح به مؤلف و اثر اين پرداخته است و اين مقدمه را بر خلاف متن كه عربى مى‌باشد، فارسى آورده است.

مقدمه مؤلف نيز در انگيزه تألیف و چگونگى انجام ايشان مى‌باشد و در آن به كتاب نهج‌البلاغه و مؤلف آن نيز اشاره شده است.

در بخش اول به شرح خطبه نهج‌البلاغه پرداخته است و باب اول كتاب به شرح خطب و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم كلمات قصار ايشان شرح داده شده است.

در بحث آخر كتاب نيز مؤلف درباره چگونگى شرح خود و استفاده از چه علومى و سختى‌هاى اين شرح به طور خلاصه سخن رانده است.

فريد خراسان كتاب معارج نهج‌البلاغه را كه شرحى كوتاه و فشرده بر كتاب نهج‌البلاغه است به سال (552ق) تأليف كرده است. او - چنانكه آقاى دانش پژوه در مقدمه خود مى‌آورد - اين كار را در دو بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم ربيع‌الثانى (552 ق) به پايان برده و بخش دوم را (از بند 1579 تا 2221) در سيزدهم جمادى‌الاول (552ق) به پايان رسانده است.

در اينجا به چند نكته درباره اين شرح بسنده مى‌شود كه:

1 - بيهقى اين كتاب را به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند 15 شرح از اين ياد مى‌كند كه يكى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به كرانه آمده است و به پايان پاييز رسيده‌ام و مرا توانى براى اين پيكار نيست.» در بند 16 از اين ياد مى‌كند كه: «پيش از اين امام سعيد جمال‌المحقّقين، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نيشابورى شرح اين كتاب را از من درخواست كرده بود؛ اما زمانه مرا از اين كار بازداشت». هم در بند 17 از اين ياد مى‌كند كه: «پس از او - يعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست كه نهج‌البلاغه را شرح كنم. او مرا به اين كار برانگيخت و من آهنگ اتمام آن كردم».

2 - مؤلف از اين ياد مى‌كند كه هيچ كس پيش از او اين كتاب را شرح نكرده است. وى علت اين كار را چنين توضيح مى‌دهد: «آن كه در علم اصول توانمند بود در علم لغت و امثال دستش به جايى نمى‌رسيد، آن كه در اين دو كامل بود از اصول علم طب و حكمت و اخلاق خبر نداشت، آن كه در همه اين علوم و آداب كامل بود در تاريخ و ايام عرب توانمندى چندانى نداشت، آن كه در همه اين‌ها كامل بود به درستى انتساب اين كتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|اميرمؤمنان عليه‌السّلام]] عقيده‌مند نبود، و آن كه همه اين عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته اين كتاب نمى‌رسيد؛ كه توفيق خداوندى گنجى است، پنهان كه به هر كس خواهد دهد.»

3 - مؤلف به رغم اين سخن، خود را وامدار «و برى خوارزمى» مى‌داند و حدود 70 بند از شرح خود را از وبرى نقل مى‌كند و او را در اين مى‌ستايد.

4 - مؤلف چونان كه خود در بند 21 مى‌آورد، اين كتاب را به كتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن يحيى بن هبةالله حسينى هديه كرده است.

5 - بيهقى پس از ذكر چند بند كه مقدمه‌هاى مؤلف را تشكيل مى‌دهد، به نقل چند شعر در فضيلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بيان مسائلى چند در فصاحت و بلاغت، بيان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسميه و توضيح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از اين‌ها به شرح اندر مى‌شود.

6 - او شرح را به صورت بند بند شامل 2221 بند مى‌آورد و در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد.

7 - او چنان كه خود يادآور شده، در پى شرح مشكلات نهج‌البلاغه از دو رهگذر منقول و معقول بر پايه دو مذهب [احتمالاً سنى و شيعى ] است. او در اين كار به اقوال عالمان لغت و ادب، شعر شاعران و سخن بزرگان استشهاد يا استناد مى‌كند.

8 - وجهه غالب كتاب لغوى و ادبى و تا حدّى نيز آميخته به مباحث كلامى و حكمى است.

== وضعيت كتاب ==

كتاب معارج تا پيش از چاپ همراه با تحرير و مقدمه كه به سال (1409ق) انجام پذيرفته، در قالب نسخه‌هايى خطى در كتاب‌خانه‌هايى محدود بوده است. اما در سال (1409ق) به همّت آقاى محمدتقى دانش‌پژوه اين كتاب از سوى كتابخانه آيه‌الله مرعشى نجفى در 468 صفحه متن و 71 صفحه مقدمه منتشر شده است. اين چاپ با مقدمه‌اى ارزشمند به نظم آقاى دانش‌پژوه زينت يافته است. در اين مقدمه افزون بر اطلاعاتى در خور توجه درباره نهج‌البلاغه و شروح آن و همچنين بيهقى و احوال و آثار او و از جمله كتاب معارج، نمايه‌اى از موضوعات و اعلام و فهرست واژگان شرح شده، در معارج در اختيار خوانندگان قرار گرفته است. گر چه در اين چاپ خطاهاى چاپى فراوانى به چشم مى‌خورد؛ اما ارزش اين مقدمه آن اندازه هست كه بتواند اين خطاها را بپوشاند.

== منبع==
ویکی نور

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

اختیار مصباح السالکین (کتاب)

2018-06-23T07:31:23Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= اختيار مصباح السالكين
|تصویر=[[پرونده:Ketab40.jpg|230px]]
|نویسنده= ابن میثم
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=1
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84453/ متن اختيار مصباح السالكين]
}}

{{خوب}}

'''اختيار مصباح السالكين''' يا شرح نهج‌البلاغه الوسيط، كه خلاصه‌اى از معروف‌ترين شرح نهج‌البلاغه در سده هفتم قمرى، مصباح السالكين اثر محدث، فقيه و متكلم برجسته شيعى، [[ابن میثم، میثم بن علی|كمال‌ الدين ميثم بن على بن ميثم بحرانى]] است.

== ساختار کتاب ==

در ابتداى کتاب مدخلى ذكر شده كه به معرفى مؤلف و تأليفاتش پرداخته، سپس طبق قسمت‌هاى نهج‌البلاغه به شرح وتوضيح مختصر شده، از کتاب مصباح السالكين خود پرداخته است.

== گزارش محتوا ==

اين عالم فرزانه، معاصر [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصيرالدين طوسى]] بوده و ظاهرا ميان آن دو رابطه استادى و شاگردى دو جانبه برقرار بوده است. بدين گونه كه خواجه نزد وى به آموزش فقه و او نزد خواجه به آموزش كلام پرداخته است. هر چند گفته‌اند، مقام فقهى او بسان مقام كلامى خواجه بوده است، با اين همه مهم‌ترين اثر وى كه همين شرح نهج‌البلاغه است، بيش از همه شرحى به روش كلامى و فلسفى است.

قبل از پرداختن به روش ابن ميثم در اين شرح و ذكر ويژگى‌هاى آن، لازم به تذكر است كه وى پس از نگارش اين شرح، آن را تلخيص نموده و آن را اختيار مصباح السالكين ناميده است.

وى در اين شرح به ساير شرح‌هاى قبل از خود نظر داشته و گاه با نقل كلمات شارحان پيشين به تاييد يا تضعيف اقوال آنان مى‌پردازد.

همچنين استفاده‌هاى به جا و شايسته از قرآن كريم در توضيح و تفسير كلام مولى عليه‌السلام و اشاره به اقوال اديبان گذشته در فهم كلمات نهج‌البلاغه نموده است.

اما مهم‌ترين ويژگى شرح ابن‌ميثم، صبغه كلامى و فلسفى آن است. ابن ميثم به علت مطالعات گسترده حكمى و كلامى، با نگاه يك متكلم شيعى كوشيده است تا به بررسى و شرح نهج‌البلاغه بپردازد. اين ويژگى ضمن آنكه يك امتياز براى اين شرح تلقى گرديده، اما به علت تحت‌الشعاع قرار گرفتن ساير مسائل، مورد نقد برخى از شارحان ديگر قرار گرفته است. نقد ديگرى كه بر اين شرح مطرح گرديده، كثرت استناد به روايات غيرشيعى و ضعف استفاده از منابع روايى و نقلى شيعى است. هم چنين در مباحث ادبى و لغوى نيز نقدهايى به اين شرح وارد شده است.

در آخر شوال سال 681ه.ق اين مختصر را به اتمام رسانيده است.

اين کتاب را [[ابن میثم، میثم بن علی|ابن ميثم بحرانى]] براى پسران عطاملك نظام‌الدين ابومنصور محمد و مظفرالدين ابوالعباس على در پايان شوال 681.

== وضعيت کتاب ==

در پايان کتاب 5 فهرست به قرار زير ذكر شده است:

#آيات قرآنى
#انصاف الابيات
#اعلام الکتاب
#مصادر مقدمه و تحقيق کتاب
#مواضيع کتاب

== منابع مقاله ==

متن و مقدمه کتاب

== منبع ==
ویکی نور

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

الدیباج الوضی فی الکشف عن أسرار کلام الوصی (کتاب)

2018-06-23T07:27:25Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان= الديباج الوضي في الكشف عن أسرار كلام الوصي
|تصویر=[[پرونده:Ketab87.jpg|230px]]
|نویسنده= يحيى بن حمزه
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=3
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=
}}

== معرفى اجمالى ==

'''الديباج الوضي في الكشف عن أسرار كلام الوصي'''، اثر يحيى بن حمزه كه تأليف اين كتاب را به زبان عربى در ربيع‌الآخر سال 718 ه‌ق به پايان برده است. اين كتاب شرحى است، سه جلدى بر كتاب نهج‌البلاغه اميرالمؤمنين.

== ساختار كتاب ==

الدّيباج الوضى، بر بنياد چينش متن نهج‌البلاغه كه - به ترتيب- سخن‌رانى‌ها و نامه‌ها و (گزينْ گفتارها) را در برگرفته است، شامل سه «قطب» است و در هر «قطب»، يكى از اين بخش‌هاى سه گانه را به شرح و گزارش نشسته است.

در پايان كتاب نيز افزونه‌اى بر نهج‌البلاغه كه در پاره‌اى در دست نوشته‌هاست، آمده است و گزارش شده، و پس از آن گزارشى است، از نقش‌هاى انگشترى‌هاى اميرمؤمنان عليه‌السلام كه نويسنده خود افزوده است.

== گزارش محتوا ==

شيوه‌ى او چنين است كه عبارات نهج‌البلاغه را در بخش‌هاى خرد خرد - و حتّى يك كلمه‌اى- تقطيع كرده توضيح مى‌دهد. شرح او بر نهج‌البلاغه برخلاف برخى شرح‌هاى ديگر اين متن، اهتمام به توضيح عبارات خود كتاب دارد و از مباحث حاشيه‌اى دامنه‌دار استقبال چندانى نمى‌كند.

متأسّفانه برخى از شروح متداول و مهمّ نهج‌البلاغه به راستى در گشايش عبارات و فرانمودن مقاصد مشخّص و ويژه‌اى كه در پس جمله‌ها و كلمه‌هاى خاصّ فلان خطبه يا نامه‌ى امام عليه‌السلام بوده، كوتاهى كرده و به جاى آن در مباحث حكْمى و كلامى و تاريخى دامنه‌دارى فرو رفته‌اند كه به جاى خويش سودمند و دربايست است.

يحيى در متن ديباج پاره‌اى از اشكالات را در قالب «پرسش» و «پاسخ» و زير سرنويس‌هايى از همين دست، مورد بحث قرار داده است.

وى به شرح نهج‌البلاغه‌ى شريف علىّ بن ناصر حسينى، موسوم به اعلام نهج‌البلاغه، نظر داشته و گاه به نقد گفتارها و راى‌هاى اين شارح كوشيده است.

يحيى با آنكه حجم انبوهى از موادّ دانش‌هاى نقلى را در الدّيباج الوضى در ميان آورده، اغلب از منابع و مآخذ خود نامى نمى‌برد و در گفتاوردها به عباراتى چون «و يحكى» يا «حكى» يا «يروى» يا «روى» و مانند آن بسنده مى‌كند. گاه نيز نام گوينده را مى‌برد بى آن كه به مأخذ گفتار و نام كتاب آن گوينده تصريح نمايد. نمونه را، مى‌گويد كه: قاضى عبدالجبّاربن احمد چنين و چنان باز گفته است و خواننده نمى‌داند كه مرد پرنويسى چون قاضى عبدالجبّار در كدام يك از نگارش‌هايش چنين سخنى به ميان آورده است؛ اگرچه پس از جست و جو روشن مى‌شود، سرچشمه‌ى گفتار يحيى بن حمزۀ كتاب مغنى قاضى عبدالجبّار است كه نويسنده‌ى الدّيباج الوضى به ويژه در پرسمان‌هاى امامت و رخدادهاى روزگار عثمان و گزارش كردارهاى طلْحه و زبير و عايشه و معاويه و اهل جمل و اهل شام بسيار بر آن كتاب اعتماد نموده، فى‌الجمله، منابع و مآخذى كه در الدّيباج الوضى به روشنى از آن‌ها نام رفته است، اندك شماراند.

ديدگاه‌هاى حتّى جزئى نويسنده‌ى الدّيباج الوضيى -كه بايد به جاى خود مورد بررسى و تحليلى فراخ دامنه قرار گيرد-، اگرچه به تفاريق در اين سو و آن سوى كتاب پراكنده است، به ويژه چون نمودار دينْ‌نگرى زيدى در عهود متأخّر مى‌باشد، شايان باريك‌بينى بسيار است.

يحيى بن حمزه در آغاز بخشى كه از براى گزارش نقوش انگشترى‌هاى اميرمؤمنان على عليه‌السلام در پايان الدّيباج الوضى افزوده است، توضيحى جالب توجّه به رقم آورده، در اين توضيح، به ويژه يارى جستن گوينده از سنّت علوى براى روشن ساختن گوشه‌هايى از سنّت نبوى كه مبْهم يا مجْمل مانده، سخت نگريستنى است.

يحيى، ديباجه‌ى [[شریف الرضی، محمد بن حسین|شريف رضى]] را در شرح خود نياورده و گزارش نكرده است، ليك خود ديباجه‌اى نه چندان كوتاه به قلم آورده كه در آن - از جمله- به معرّفى نهج‌البلاغه [[شریف الرضی، محمد بن حسین|شريف رضى]] و تبيين شيوه‌ى شرح خويش دست يازيده است.

وى در اين ديباجه، پس از معرّفى [[شریف الرضی، محمد بن حسین|شريف رضى]] و بيان اين كه «... هو من فضلاء الإماميّۀ و المشار إليهم منهم» مى‌نويسد: «و حكى الحاكم ابوسعد [ يعنى حاكم چشمى] أنّه كان زيدىّ المذهب يرى راى الزّيديّه».

انصاف آن است كه زيدى شمردن [[شریف الرضی، محمد بن حسین|شريف رضى]] سخنى شگفت و نمود بى‌اطّلاعى يا غرضْ‌ورزى است. بماند كه اى بسا تبار مادرى رضى و اين كه مام وى از خاندان ناصر اطروش بوده و هم چنين بى‌قرارى سياسى و ژكيدن‌هاى پيدا و پنهان او با دستگاه خليفه‌ى عبّاسى، او را در ديده‌ى برخى ناظران كم‌اطّلاع به سادات شورنده‌ى زيدى مذهب؛ مانند كرده باشد.

به هر روى، يحيى از مرده ريگ قلمى رضى آگاهى چندانى نداشته و به صراحت گفته است كه: «و لم أظفر بشىءٍ من مصنّفاته سوى هذا الكتاب يعنى غريب آن است كه او المجازات النبويّه‌ى رضى را مى‌شناخته است، ليك نسبت كتاب را به رضى نفى كرده و آن را از صدرالدّين على بن ناصر حسينى دانسته!

يحيى بن حمزه در ديباجه‌ى شرحش از مهجور و مهمل و متروك ماندن نهج‌البلاغه (احتمالاً: در جامعه‌ى زيدى پيرامونش) گله مى‌كند و آن گاه به چرائى اين چگونگى پرداخته، مهجوريّت نهج‌البلاغه را ناشى از دشوارى آن و باريكى راز و رمزهايش، به ويژه در پرسمان‌هاى خداشناختى، و مباحث الاهيّات، قلم مى‌دهد.

اگر از سيماى كلّى يحْيى بن حمزه در مقام شارح نهج‌البلاغه جويا شويم، سيماى او سيماى اديبى است كه به شرح نهج‌البلاغه نشسته و جايگاه الدّيباج الوضى در ميان شروح ادبى است.

== وضعيت كتاب ==

الدّيباج الوضى را، خالد بن قاسم بن محمّد المتوكّل، تحت إشراف پژوهنده‌ى نامى ميراث زيديّه، عبدالسّلام بن عبّاس الوجيه، پژوهيده و ويراسته و آماده‌ى نشر ساخته است. پايه‌ى اين پژوهش، دو دست‌نوشت از الدّيباج الوضى بوده. يك دست‌نوشت نيز به عنوان منبع كمكى مورد استفاده قرار گرفته است.

== منابع مقاله ==
عنوان مقاله: بازتاب، الديباج الوضى، شرحى زيدى بر نهج‌البلاغه، از نيمه نخست سده هشتم، نويسنده: جويا جهان بخش.مجله سفينه، بهار 1385 شماره 10،

== منبع ==
ویکی نور

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]

إرشاد المؤمنين إلی معرفة نهج‌البلاغة المبين (کتاب)

2018-06-23T07:24:07Z

Taleghani:

{{مشخصات کتاب
|عنوان=إرشاد المؤمنين إلی معرفة نهج‌البلاغة المبين
|تصویر=[[پرونده:Ketab30.jpg|230px]]
|نویسنده= سيد يحيى بن ابراهيم جحاف
|موضوع=شرح نهج البلاغه
|زبان=عربی
|تعداد جلد=3
|عنوان افزوده1=
|افزوده1=
|عنوان افزوده2=
|افزوده2=
|لینک=
}}

{{خوب}}

== معرفى اجمالى ==

'''إرشاد المؤمنين إلی معرفة نهج‌البلاغة المبين و يتضمن مناقشات كلامية مع ابن أبي‌الحديد في شرحه لنهج‌البلاغة''' تألیف سيد يحيى بن ابراهيم جحاف در شرح کتاب شريف نهج‌البلاغه است.

اين کتاب يكى از شرح‌هاى اوليه بر کتاب نهج‌البلاغه است كه در قرن دوازدهم هجرى قمرى به رشته تحرير در آمده است. اين شرح بر اساس نسخه ابن ابى‌الحديد نوشته شده است.

مؤلف كه از بزرگان شيعه زيديه است با استفاده از منابع و مصادر كلامى و تاريخى زيديه حاشيه و نقدى بر [[شرح نهج‌البلاغة (ابن ابي‌الحديد)|شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد]] نوشته و برخى از آراء و ديدگاه‌هاى وى را نقد و رد كرده است. و لذا اين شرح را مى‌توان همان [[شرح نهج‌البلاغة (ابن ابي‌الحديد)|شرح ابن ابى‌الحديد]] دانست با اضافاتى كه مؤلف از خود و ديگران در ذيل سخنان امام نقل كرده است. روش مؤلف در شرح نهج‌البلاغه همان روش ابن ابى‌الحديد است كه ضمن تشريح و توضيح لغات به تبيين مراد امام مى‌پردازد.

== ساختار کتاب ==

مقدمه محقق، مسند نهج‌البلاغه در دو بخش و متن کتاب در سه قسم مى‌شود. در پايان کتاب نيز بخش فهرست‌ها قرار گرفته است. شيوه بيان مطالب اين اثر بدين گونه است كه ابتدا متن اصلى کتاب به زبان عربى آمده است و سپس مؤلف به شرح كلام امام مبادرت ورزيده است. ايشان در شرح خطبه به تمام زواياى سخن امام بعد تاريخى، مكان، حادثه، شخص مورد خطاب،... را مورد بررسى قرار داده است.

== گزارش محتوا ==

مقدمه، مختصر محقق درباره کتاب و مؤلف آن مى‌باشد. مسند نهج‌البلاغه به قلم [[حسینی جلالی، محمدحسین|محمدحسين حسينى جلالى]] و تهميد کتاب به قلم ايشان به کتاب نهج‌البلاغه و سخنان بزرگان درباره اين کتاب شريف پرداخته است. ايشان در اين بخش مفصلا به کتاب نهج‌البلاغه در بخشى با عنوان «ما هو نهج‌البلاغه» پرداخته است. نسب [[شریف‌الرضی، محمد بن حسین|سيد رضى]] و زندگى‌نامه ايشان در ادامه بيان شده است. بحثى با عنوان اين كه مؤلف نهج‌البلاغه چه كسى مى‌باشد، در مقدمه بيان شده است كه با ادله [[شریف‌الرضی، محمد بن حسین|سيد رضى]] را مؤلف کتاب شريف نهج‌البلاغه معرفى كرده‌اند.

بحث بعدى ايشان درباره شبهات وارده در باب کتاب نهج‌البلاغه مى‌باشد. ايشان ده شبهه در حول نهج‌البلاغه را مطرح و پاسخ گفته است.

باب اول مقدمه، «اسناد نهج‌البلاغه به [[شریف‌الرضی، محمد بن حسین|سيد رضى]]» نام دارد. در اين مبحث تعداد زيادى از علما آورده شده‌اند كه از بعد از [[شریف‌الرضی، محمد بن حسین|سيد رضى]] در آثار خود از انتساب کتاب خود به ايشان نام برده‌اند.

باب دوم کتاب، شرح خطبه کتاب نهج‌البلاغه است. ايشان بعد از آوردن چند سطر از متن اصلى نهج‌البلاغه به شرح آن پرداخته است.

متن اصلى کتاب در بخش اول به شرح خطبه‌هاى نهج‌البلاغه پرداخته است.

اين کتاب در سه جلد و در جلد اول مقدمه مفصل محقق و بخشى از خطبه‌هاى نهج‌البلاغه مى‌باشد، اين امر در جلد دوم نيز ادامه دارد. جلد سوم، شامل نامه‌ها و كلمات قصار حضرت مى‌باشد.

مؤلف توانمند و عالم کتاب در شرح سخنان [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین(ع)]] تمام توانى علمى خود را به كار برده و از علوم مختلفى؛ همانند تاريخ، حديث، انساب، جغرافى،... سوده برده است. ايشان بعد از متن عربى در قسمت به شرح آن خطبه در موارد و زواياى مختلف شده است.

مؤلف كه از بزرگان شيعه زيديه است با استفاده از منابع و مصادر كلامى و تاريخى زيديه حاشيه و نقدى بر [[شرح نهج‌البلاغة (ابن ابي‌الحديد)|شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد]] نوشته و برخى از آراء و ديدگاه‌هاى وى را نقد و رد كرده است. و لذا اين شرح را مى‌توان همان [[شرح نهج‌البلاغة (ابن ابي‌الحديد)|شرح ابن ابى‌الحديد]] دانست با اضافاتى كه مؤلف از خود و ديگران در ذيل سخنان امام نقل كرده است. روش مؤلف در شرح نهج‌البلاغه همان روش ابن ابى‌الحديد است كه ضمن تشريح و توضيح لغات به تبيين مراد امام مى‌پردازد و به مسائل كلامى و تاريخى اهتمام خاص مى‌دهد، نويسنده كه از فرقه زيديه است ديدگاه‌هاى مخالف كلامى ابن‌الحديد را نقد كرده است. مصحح در مقدمه به مصادر نهج‌البلاغه و منابع آن اشاره كرده و در پايان فهرستى از موضوعات مطرح شده، در کتاب را ارائه كرده است.

اين اثر به وسيله [[حسینی جلالی، محمدحسین|سيد محمدحسين جلالى]]، مورد تحقيق قرار گرفته است و ايشان در بعضى از موارد كلمه به كلمه، به شرح و توضيح مطالب کتاب به صورت زيرنويس و پاورقى پرداخته‌اند.

کتاب داراى بخش فهرست‌ها در پايان جلد سوم مى‌باشد.

== منابع ==

کتاب و لغت نامه دهخدا

== منبع ==
ویکی نور

{{نهج البلاغه}}

[[رده:شروح نهج البلاغه]]