دانشنامه‌ی اسلامی - مشارکت‌های کاربر [fa]

آیه 77 سوره یس

2022-12-07T03:56:45Z

Hossin tavakoly: پیوند با کلیپ مرتبط با آیه در سایت آپارات

{{قرآن در قاب|أَوَلَمْ يَرَ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ|سوره=36|آیه =77}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 77
|شماره بعدی = 78
|شماره قبلی = 76
|سوره= یس
|شماره سوره= 36
|جزء= 23
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
آیا انسان ندید که ما او را از نطفه ناقابل (چنین آراسته) خلقت کردیم؟ آن گاه (به جای آنکه شکر گزار باشد) دشمن آشکار ما گردید.
|-|
انصاریان=
آیا انسان ندانسته که ما او را از نطفه ای [پست و ناچیز] آفریده ایم و اینک ستیزه گری آشکار است؟
|-|
فولادوند=
مگر آدمى ندانسته است كه ما او را از نطفه‌اى آفريده‌ايم، پس بناگاه وى ستيزه‌جويى آشكار شده است.
|-|
آیتی=
آيا آدمى كه اكنون خصمى آشكار است، نمى‌داند كه او را از نطفه‌اى آفريده‌ايم؟
|-|
مکارم شیرازی=
آیا انسان نمی‌داند که ما او را از نطفه‌ای بی‌ارزش آفریدیم؟! و او (چنان صاحب قدرت و شعور و نطق شد که) به مخاصمه آشکار (با ما) برخاست!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Does not man see that We created him from a drop of [seminal] fluid, and, behold, he is an open contender!?}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Does not man see that We have created him from the small seed? Then lo! he is an open disputant.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Hath not man seen that We have created him from a drop of seed? Yet lo! he is an open opponent.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Doth not man see that it is We Who created him from sperm? yet behold! he (stands forth) as an open adversary!}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==

*'''نطفة''': آب كم و آب صاف شده (فاطر/ 11).
*'''خصيم''': كسى كه در مخاصمه و مجادله اصرار دارد كثير المخاصمه و المجادلة.<ref>تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج9، ص109</ref>

==نزول==

'''شأن نزول آیات 77 تا 83:'''

ابن عباس و نیز مجاهد و عکرمة و عروة بن الزبیر و سدى گویند: که عاص ابن وائل استخوان پوسیده اى در دست گرفته، نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد آیا خداى تو این استخوان را بعد از آن که پوسیده است برمى انگیزاند؟

پیامبر فرمود: بلى، خداوند آن را برمى انگیزاند سپس تو را می‌میراند و بعد زنده مى گرداند سپس به دوزخ داخل می‌کند و بعد این آیات با آیه 78 نازل گردید و مراد از انسان در آیه 77 ابى بن خلف است.<ref>تفسیر ابن ابى حاتم و حاکم صاحب المستدرک.</ref>

و همچنین محمد بن محمد بعد از شش واسطه از سعید بن مینا و او از عده زیادى از اصحاب ما روایت کرده که طائفه قریش که از زمره آن‌ها عتبة بن ربیعة و ابى بن خلف و ولید بن مغیرة و عاص بن سعید بودند به حال اعتراض نزد [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله آمدند و ابى بن خلف از میان آن‌ها استخوان پوسیده اى در دست گرفت و آن را در حالتى که به باد می‌داد، گفت: یا محمد مى پندارى که خداى تو آن را زنده خواهد کرد؟ سپس آیات 78 و 79 نازل گردید.<ref>کتاب امالى از [[شیخ طوسى]] و کتاب امالى از [[شیخ مفید]].</ref>

و نیز حلبى از [[امام صادق]] علیه‌السلام موضوع ابى بن خلف را با گفتار وى نزد پیامبر روایت نموده و گوید: سپس آیه 78 نازل شده است.<ref>تفسیر عیاشى.</ref>
==تفسیر آیه==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ «77»

آيا انسان نديد (و نيانديشيد) كه ما او را از نطفه‌اى (بى مقدار) آفريديم؟
پس اينك ستيزه جويى آشكار شده است.

وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ «78»

و براى ما مثلى آورد و آفرينش خود را فراموش كرد؛ گفت: چه كسى اين استخوان‌ها را در حالى كه پوسيده است زنده خواهد كرد؟

تفسير نور(10جلدى)، ج‌7، ص: 562

قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ «79»

(به او) بگو: همان كسى كه بار اول آن را آفريد، (بار ديگر) آن را زنده خواهد كرد و او بر هر آفريده‌اى آگاه است.

الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ «80»

(اوست) آن كه براى شما از درخت سبز، آتش آفريد پس هرگاه بخواهيد از آن آتش مى‌افروزيد.

===نکته ها===

يكى از مشركان، قطعه استخوان پوسيده‌اى را در برابر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كرد و بر زمين ريخت و گفت: چه كسى اين استخوان‌هاى پوسيده را زنده مى‌كند؟ اين آيات در پاسخ اين شبهه و سؤال نازل شد. «1»

مقصود از درخت در اين آيه، دو نوع چوب آتش زنه به نام مَرخ و عَفار است كه عرب‌ها با زدن يكى به ديگرى جرقه توليد مى‌كردند، درست مانند كبريت‌هاى امروزى. «2»

تهيه آتش از درخت سبز، مثالى است كه عوام مى‌فهمند ودانشمندان نيز به خاطر ذخيره شدن انرژى در درخت، راه علمى آن را به دست مى‌آورند. «مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً»

===پیام ها===

1- اگر انسان به ياد ضعف و حقارت خود باشد، هرگز گردنكشى نمى‌كند. «أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ»

2- توجّه به آفرينش انسان از نطفه، ايمان به معاد را در انسان تقويت مى‌كند. «مِنْ نُطْفَةٍ»

3- بدتر از اصل خصومت، آن است كه خصومت شديد و آشكارا باشد. «خَصِيمٌ مُبِينٌ»

«1». تفسير نورالثقلين.

«2». تفسير راهنما.

جلد 7 - صفحه 563

4- ستيزه‌جوئى انسان با خدا، دور از انتظار و شگفت آور است. «فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ» (كلمه «اذا» براى كار غير منتظره به كار مى‌رود.)

5- نقل و بيان افكار باطل براى پاسخگوئى به آن مانعى ندارد. «ضَرَبَ لَنا مَثَلًا»

6- ريشه‌ى بسيارى از اشكالات در مورد قدرت خداوند، توجّه نكردن به نمونه‌هاى مشابه و فراموش كردن سوابق است. «وَ نَسِيَ خَلْقَهُ»

7- منكران معاد برهان ندارند، هر چه هست استبعاد است. «مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ؟»

8- آزادى در اسلام به قدرى است كه منكران خدا و معاد با كمال شهامت در برابر رهبر مسلمانان با صراحت حرف خود را مى‌زنند. «مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ»

9- سؤال مانعى ندارد، آن چه بد است انگيزه‌هاى لجوجانه و مغرورانه است. «مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ»

10- ريشه‌ى بعضى از اشكالات عقيدتى، مقايسه ميان قدرت انسان با خداوند است. «مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ»

11- شبهات عقيدتى بايد پاسخ داده شود، گرچه القاى شبهه از يك نفر باشد.
قالَ‌ ... قُلْ‌

12- معاد جسمانى است. «يُحْيِ الْعِظامَ»

13- معاد به دو چيز نياز دارد: يكى قدرتِ خدا در آفريدن دوباره انسان‌ها و ديگرى علم او به عملكرد مردم. اين آيه به هر دو اشاره مى‌كند؛ «أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ» نشانه‌ى قدرت او و «هُوَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ»* نشانه‌ى علم اوست.

14- خداوند جمع ميان اضداد مى‌كند، آب و آتش كه با يكديگر سازگارى ندارند. «مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً»

تفسير نور(10جلدى)، ج‌7، ص: 564
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ (77)

أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ‌: آيا نديده و ندانست آدمى يعنى «ابى»، أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ: بدرستى كه ما آفريديم او را از آب منى به اين طريق كه او را علقه بعد مضغه بعد لحم بعد عظام و مرتبه مرتبه مستعد صورت انسانى گرديده نفخ روح نموديم در سه ظلمت: ظلمت شكم، ظلمت رحم، ظلمت مشيمه سر بسته و در بسته او را تربيت و رشد تا از شكم مادر او را بيرون آورديم و در طفوليت بتدريج پرورش داديم تا او را بسرحد كمال و عقل و بينا و شنوا و گويا گردانيديم او را. فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ‌: پس آنگاه او در باب بعث و حشر جدال‌

«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 498.

جلد 11 - صفحه 98

كننده‌ايست آشكارا با وجود آنكه اگر در اين قسمت اندك تأملى نمايد، مى‌داند ذاتى كه قادر باشد بر آفريدن بر وجه مذكور، البته قادر خواهد بود بر اعاده و حشر بلكه در پيشگاه او اسهل خواهد بود از ايجاد اولين مرحله.

تبصره:

آيه شريفه دليل است بر صحت استعمال نظر در دين، زيرا حق تعالى اقامه حجت فرموده بر مشركان به اين وجه كه قياس نشأه ثانيه بر نشأه اوليه نموده، پس ملزم ساخته كسى را كه مقر است به نشأه اوليه به معترف شدن به نشأه ثانيه، و لذا منكر بعث شده كه آن «ابى» است و فرموده كه او به جهت عناد و معادات منكر اين معنى شده و با حبيب ما در امر بعث مجادله و منازعه آغاز كرده.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ (77) وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ (78) قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ (79) الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ (80) أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى‌ أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى‌ وَ هُوَ الْخَلاَّقُ الْعَلِيمُ (81)

إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (82) فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (83)

ترجمه‌

آيا نديد آدمى كه ما آفريديم او را از نطفه‌ئى پس آنگاه او جدال كننده‌ايست آشكار

و زد براى ما مثلى و فراموش كرد آفرينش خود را گفت چه كس زنده ميگرداند استخوانها را با آنكه آنها پوسيده است‌

بگو زنده ميكند آنها را آنكه آفريدشان نخستين بار و او بهر آفريده‌ئى دانا است‌

آنكه پديد آورد براى شما از درخت سبز آتش را پس آنگاه شما از آن آتش مى‌افروزيد

آيا او نيست آنكه آفريد آسمانها و زمين را توانا بر آنكه بيافريند مانند آنها را آرى و او است آفريدگار دانا

جز اين نيست كه كار او وقتى بخواهد چيزيرا آنستكه بگويد باو بوده باش پس ميباشد

پس منزّه است آنكه بدست او است پادشاهى همه چيز و بسوى او بازگردانده ميشويد.

تفسير

عياشى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه ابىّ بن خلف آمد نزد پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم با آنكه در دست او استخوان پوسيده‌ئى بود و نرم كرد آنرا و عرضه داشت آيا وقتى ما باشيم استخوانهاى خورد شده‌ئى هر آينه برانگيخته ميشويم با آنكه مخلوق باشيم پس اين آيه نازل شد و در احتجاج از امير المؤمنين عليه السّلام مانند آن نقل شده و بنابراين مفاد آيه آنست كه آيا ندانسته است و نديده است آن آدم كه ما خلق كرديم او و افراد نوع او را از نطفه‌اى كه منى باشد و بعد از طروّ احوال مختلفه بر او در رحم مادر و بعد از ولادت بتدريج قواء او را تكميل نموديم تا اينك‌

جلد 4 صفحه 420

كه كارش بجائى رسيده كه در برابر ما و پيغمبر ما قيام نموده و علنا با او مجادله و خصومت مينمايد و بعقيده خودش بيان شگفت‌آورى براى نفى قدرت ما بر زنده نمودن خلق در قيامت نموده و خلقت خود را فراموش كرده كه گفته چه كسى ميتواند زنده كند استخوانهاى پوسيده را بگو در جوابش اى پيغمبر همان كس كه روز اوّل خلق نمود آنها را با آنكه هيچ نبودند علم و قدرتش جائى نرفته بهر شكل و صورت كه بخواهد همان استخوانهاى پوسيده را بيرون مى‌آورد و ميداند آنها را چگونه جمع و تأليف نمايد كه بصورت اوّل برگردند آيا چيزيكه نبوده خلق نمودنش مشكل‌تر است يا چيزيكه بوده و خراب شده دو مرتبه بخواهند بسازند از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه روح در جاى خود اقامت دارد روح نيكوكار در روشنائى و وسعت است و روح بدكار در تنگى و تاريكى است و بدن خاك ميشود چنانچه در اوّل بوده و آنچه از آن درندگان و حشرات بخورند تماما در خاك محفوظ است نزد كسيكه غائب نيست از او مقدار ذرّه در تاريكيهاى زمين و ميداند عدد اشياء و وزن آنها را و خاك روحانيّون مانند طلا است در خاك چون وقت زنده نمودن مردگان شود باران روان‌بخش بر زمين ببارد پس زمين از جاى خود بلند گردد و خاك بشر مانند خاك طلا كه مخلوط بخاك شده باشد و در آب بشويند و كره كه در شير باشد و آنرا در ظرفى بزنند بحركت شديد زمين خارج شود و خاك هر قالبى بقالب خود جمع گردد و باذن خداوند بجانب روح منتقل شود و صورتها بدستور مصوّر بهيئت اوّل خود عود نمايد و روح داخل در آن گردد و چون از جاى خويش برخيزد خود و تمام اعضاء و جوارح خود را بحال اوّل خود بيند و گفته‌اند دو درخت در بوادى عربستان روئيده ميشود كه يكى را مرخ نامند و ديگرى را عفار و آندو با آنكه تر باشند اگر بيكديگر سائيده شوند آتش از ميان آن دو بيرون مى‌آيد در حاليكه آب هم از آن دو ميچكد و اعراب چون ميخواستند آتش بيفروزند بوسيله آن دو تهيّه ميكردند خداوند ميفرمايد آن قادر توانائى كه قدرت دارد آب و آتش را كه دو ضدّند در يكجا جمع كند براى آنكه شما از آن بهره‌بردارى كنيد چگونه نميتواند روح و جسد را كه سالها با هم‌

جلد 4 صفحه 421

الفت داشتند و چندى از يكديگر مفارقت نمودند باز با هم مؤتلف نمايد آيا كسيكه آسمانهاى با اين وسعت و عظمت و زمين و موجودات آن دو را خلق نموده كه از آن جمله بشر است قادر نيست دو مرتبه مانند بشر را خلق نمايد خيلى عجب است اگر كسى چنين تصوّرى را نمايد كه همه را بدوا خدا خلق نموده و دو مرتبه بعضى از آنها را نميتواند خلق نمايد با آنكه خلق دوباره نزد آنكس آسانتر است از خلق اوّل و آفرينش كلّ در نظر او اعظم و اشكل است از آفرينش جزء بايد تحقيقا و قطعا گفت بلى قادر است چنانچه خدا در جواب فرموده و او بسيار خلق كننده است بلكه هميشه به اين كار اشتغال دارد و بسيار دانا است كه ميداند تمام جزئيّات و كلّيات و بسائط و مركبات و اجزاء و كيفيّت تأليف و تركيب آنها را و بسيار آسان است خلق نمودن آنها براى او باين اندازه كه ابدا احتياج بمقدّمه و معونه و وسيله و آلات و اسباب كارى ندارد فقط كار او وقتى بخواهد چيزى موجود شود آنستكه اراده ميكند وجود آنرا پس موجود ميشود و اينكه فرموده ميگويد كن براى تصوير معنى در ذهن عامّه بتصوّر فرمان مطاع و اطاعت مطيع است در عيون از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه كن از اوصنع است و چيزيكه موجود ميشود بآن مصنوع است و در نهج البلاغه است كه كلام خداوند كارى است از او ميگويد و تلفّظ نميكند و اراده ميفرمايد و در ضمير قرار نميدهد و اخبار ديگرى به اين معنى در سوره بقره و غيرها گذشته است و قمّى ره فرموده خزائن او در كاف و نون است پس منزّه است خداوند از مثلى كه ابى بن خلف يا غير او كه گفته‌اند براى احياء اموات زد و امثال آن از اقوال اهل شرك و عناد و كفر و الحاد آن قادر توانائى كه در دست قدرت او است مبادى حيات و بقاء هر موجودى و بسوى او و حكم او رجوع و بازگشت ميكنيد شما بندگان در روز كه حكم فرمائى در آنروز نيست جز او و همه را بپاداش اعمال و اقوال خوب و بدتان خواهد رسانيد و ملكوت مبالغه در ملك و سلطنت است و اطلاق نميشود مگر بر امر عظيم و اينجا ظاهرا مراد عالم ارواح و ملائكه عظام ميباشد و ثواب تلاوت اين سوره بقدرى زياد است كه نميشود احصاء نمود و آن بمنزله قلب قرآن است و موجب مغفرت و سعادت دنيا و آخرت و نجات از آفات‌

جلد 4 صفحه 422

و بليّات ارضى و سماوى خواهد بود و بالاتر از همه فوز بمقام رضا و خشنودى خدا است كه از براى كسيكه در مدّت عمر يكمرتبه آنرا تلاوت نمايد از امام باقر عليه السّلام مسجّل شده است و از پيغمبر صلى اللّه عليه و اله ثواب دوازده ختم قرآن براى او نقل نموده‌اند و الحمد للّه ربّ العالمين و صلّى اللّه على محمّد و آله الطاهرين.

جلد 4 صفحه 423
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
أَ وَ لَم‌ يَرَ الإِنسان‌ُ أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن‌ نُطفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيم‌ٌ مُبِين‌ٌ (77)

آيا نمي‌بيند انسان‌ ‌که‌ ‌ما ‌او‌ ‌را‌ خلق‌ كرديم‌ ‌از‌ نطفه‌ ‌پس‌ ‌از‌ ‌آن‌ ‌اينکه‌ انسان‌ خصم‌ آشكار ميشود انسان‌ ‌در‌ غايت‌ ضعف‌ ‌است‌ وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً نساء آيه 32 ‌از‌ امير المؤمنين‌ ‌است‌ فرمود

اوله‌ نطفة قذرة و آخره‌ جيفة نتنة و بينهما حامل‌‌-‌ العذرة

قدرت‌ ‌بر‌ دفع‌ كوچكترين‌ بلاء الهي‌ ‌را‌ ندارد و جلب‌ كوچكترين‌ نعم‌ ‌او‌ ‌را‌ ندارد.

أَ وَ لَم‌ يَرَ الإِنسان‌ُ بخود نميآيد و فكر نميكند.

أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن‌ نُطفَةٍ آنهم‌ ‌که‌ يكي‌ ‌از‌ نجاسات‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ كثافات‌ مأكولات‌ و مشروبات‌ گرفته‌ ‌شده‌ آنهم‌ ‌از‌ عورت‌ پدر ‌در‌ عورت‌ مادر ريخته‌ ‌شده‌ و ‌از‌ عورت‌ مادر بيرون‌ آمده‌ و ‌در‌ مدت‌ رضاع‌ شيري‌ ‌که‌ ‌از‌ همان‌ خون‌ حيض‌ گرفته‌ ‌شده‌ خوراك‌ ‌او‌ بوده‌ و قدرت‌ ‌بر‌ نگاهداري‌ ‌خود‌ يك‌ نفس‌ ندارد ‌اگر‌ فرو رود ‌بر‌ نگردد و ‌اگر‌

جلد 15 - صفحه 110

بيرون‌ آيد فرو نرود كارش‌ تمام‌ ‌است‌ ‌مع‌ ‌ذلک‌:

فَإِذا هُوَ خَصِيم‌ٌ مُبِين‌ٌ كارش‌ بجايي‌ برسد ‌که‌ دعوي‌ خدايي‌ كند و بانگ‌ انا ربكم‌ الاعلي‌ بزند و كبر و نخوت‌ و عجب‌ ‌او‌ بجايي‌ برسد ‌که‌ تكذيب‌ انبياء كند طغيان‌ و سركشي‌ و فسق‌ و فجور و ظلم‌ و تعدي‌ و تفرعن‌ و تجبر كند واقعا كمال‌ حماقت‌ ‌است‌.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

اشاره

(آیه 77)

شأن نزول:

مردی از مشرکان به نام «ابیّ بن خلف» یا «امیة بن خلف» و یا «عاص بن وائل» قطعه استخوان پوسیده‌ای را پیدا کرد و گفت: با این دلیل محکم به مخاصمه با محمد بر می‌خیزم، و سخن او را در باره معاد ابطال می‌کنم آن را برداشت و نزد پیامبر اسلام آمد (و شاید مقداری از آن را در حضور پیامبر نرم کرد و به روی زمین ریخت) و گفت چه کسی می‌تواند این استخوانهای پوسیده را از نو زنده کند (و کدام عقل آن را باور می‌کند).

این آیه و شش آیه بعد از آن که مجموعا هفت آیه را تشکیل می‌دهد نازل شد، و پاسخ منطقی و دندان شکنی به او و هم فکران او داد.

تفسیر:

آفرینش نخستین دلیل قاطعی است بر معاد این سوره از قرآن مجید با مسأله نبوت آغاز شد، و با هفت آیه منسجم که قویترین بیانات را در باره معاد در بردارد پایان می‌یابد.

نخست دست انسان را می‌گیرد و به آغاز حیات خودش در آن روز که نطفه بی‌ارزشی بیش نبود می‌برد، و او را به اندیشه وا می‌دارد، می‌گوید: «آیا انسان ندید که ما او را از نطفه آفریدیم و او (آن چنان قوی و نیرومند و صاحب قدرت و شعور و نطق شد که حتی به مجادله در برابر پروردگارش برخاست و) مخاصمه کننده آشکاری شد»؟! (أَ وَ لَمْ یَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِیمٌ مُبِینٌ).

ج4، ص111

آری! این موجود ضعیف و ناتوان آن چنان قوی و نیرومند شد که به خود اجازه داد به پرخاشگری در برابر دعوت «اللّه» برخیزد، و گذشته و آینده خویش را به دست فراموشی بسپارد، و مصداق روشن «خصیم مبین» شود.
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=36 |آیه=77}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=36 |آیه=77}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=36 |آیه=77}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references /></div>

==منابع==

*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
*[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
*محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.

[[رده:آیات سوره یس]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

آیه 12 سوره انعام

2022-12-03T05:18:17Z

Hossin tavakoly: کلیپ مربوطه در آپارات درج شد

[https://aparat.com/v/HQ1w2]{{قرآن در قاب|قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ قُلْ لِلَّهِ ۚ كَتَبَ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ|سوره=6|آیه =12}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 12
|شماره بعدی = 13
|شماره قبلی = 11
|سوره= انعام
|شماره سوره= 6
|جزء= 7
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
(به مشرکان) بگو که آنچه در آسمانها و زمین است ملک کیست؟ (اگر آنها نگویند) تو باز گو همه ملک خداست که بر خویش رحمت و بخشایش را فرض و لازم کرده، البته شما را در روز قیامت که بی‌هیچ شک خواهد آمد جمع می‌گرداند، ولی کسانی که خود را به زیان افکندند ایمان نمی‌آورند.
|-|
انصاریان=
بگو: مالکیّت و فرمانروایی آنچه در آسمان ها و زمین است در سیطره کیست؟ بگو: در سیطره خداست که رحمت را بر خود لازم و مقرّر کرده؛ یقیناً همه شما را در روز قیامت که تردیدی در آن نیست جمع خواهد کرد. فقط کسانی که سرمایه وجودشان را تباه کرده اند، ایمان نمی آورند.
|-|
فولادوند=
بگو: «آنچه در آسمانها و زمين است از آنِ كيست؟» بگو: «از آن خداست »؛ كه رحمت را بر خويشتن واجب گردانيده است. يقيناً شما را در روز قيامت -كه در آن هيچ شكى نيست- گرد خواهد آورد. خودباختگان كسانى‌اند كه ايمان نمى‌آورند.
|-|
آیتی=
بگو: از آن كيست آنچه در آسمانها و زمين است؟ بگو: از آن خداست. بخشايش را بر خود مقرر داشته، همه شما را در روز قيامت -كه در آن ترديدى نيست- گرد مى‌آورد. آنان كه به زيان خويش كار كرده‌اند، ايمان نمى‌آورند.
|-|
مکارم شیرازی=
بگو: «آنچه در آسمانها و زمین است، از آن کیست؟» بگو: «از آن خداست؛ رحمت (و بخشش) را بر خود، حتم کرده؛ (و به همین دلیل،) بطور قطع همه شما را در روز قیامت، که در آن شکّ و تردیدی نیست، گرد خواهد آورد. (آری،) فقط کسانی که سرمایه‌های وجود خویش را از دست داده و گرفتار خسران شدند، ایمان نمی‌آورند.
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Say, ‘To whom belongs whatever is in the heavens and the earth?’ Say, ‘To Allah. He has made mercy incumbent upon Himself. He will surely gather you on the Day of Resurrection, in which there is no doubt. Those who have ruined their souls will not have faith.’}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|Say: To whom belongs what is in the heavens and the earth? Say: To Allah; He has ordained mercy on Himself; most certainly He will gather you on the resurrection day-- there is no doubt about it. (As for) those who have lost their souls, they will not believe.}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|Say: Unto whom belongeth whatsoever is in the heavens and the earth? Say: Unto Allah. He hath prescribed for Himself mercy, that He may bring you all together to the Day of Resurrection whereof there is no doubt. Those who ruin their souls will not believe.}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|Say: "To whom belongeth all that is in the heavens and on earth?" Say: "To Allah. He hath inscribed for Himself (the rule of) Mercy. That He will gather you together for the Day of Judgment, there is no doubt whatever. It is they who have lost their own souls, that will not believe.}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
كتب: كتابت در آيه به معنى لازم كردن و حتمى كردن است.

خسروا: خسر و خسران: كم شدن و كم كردن (زيان- ضرر).<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref>

==تفسیر آیه==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ «12»

بگو: آنچه در آسمان‌ها و زمين است براى كيست؟ بگو: براى خداوند است كه بر خود، رحمت را مقرّر كرده است. او قطعاً شما را در روز قيامت كه شكّى در آن نيست جمع خواهد كرد. كسانى كه خود را باختند (و با هدر دادن استعدادها، به جاى رشد، سقوط كردند) همان‌ها ايمان نمى‌آورند.

===نکته ها===

موضوع وجوب رحمت بر خدا، در قرآن دوبار آنهم در اين سوره (آيات 12 و 54) آمده است.

جمله‌ى‌ «لا رَيْبَ فِيهِ»، هم درباره‌ى قرآن آمده است، هم درباره‌ى قيامت.

به جاى استدلال، در پى هوا و هوس بودن و به جاى اولياى خدا، سراغ طاغوت رفتن و به جاى ايمان و اعتقاد به آخرت، كفر ورزيدن و به جاى تسليمِ نور، تسليمِ نار شدن، خسارت عظيم كفّار است.

خداوند همان گونه كه بر ما تكاليفى واجب كرده است، وظايفى را هم بر خود مقرّر فرموده؛ از جمله: هدايت كردن: «إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى‌» «1»، رزق دادن: «عَلَى اللَّهِ رِزْقُها» «2»، لطف كردن: «كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ» «3» و پيروزى وغلبه‌ى دين خدا: «كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي» «4» ولى زمينه‌ى بهره‌مند شدن از رحمت الهى، رحم به بندگان است. چنانكه در حديث آمده است: «مَن لا يَرْحَم لا يُرحَم» «5»

سلمان از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كرده كه فرمود: «رحمت خداوند، صد درجه دارد، يك درجه‌ى آن، منشأ همه‌ى الطاف الهى در دنيا شده است، خداوند در قيامت، با همه‌ى صد درجه رحمت‌
------
«1». ليل، 12.

«2». هود، 6.

«3». انعام، 12.

«4». مجادله، 31.

«5». كنزالعمّال، ج 3، ص 162 وتفسير فى‌ظلال‌القرآن.

جلد 2 - صفحه 421

خود با مردم معامله خواهد كرد». «1»

قرآن، رحمت الهى را بر همه چيز شامل مى‌داند: «رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْ‌ءٍ» «2» و اين رحمت، مصداق‌هاى فراوانى دارد، از جمله:

باران: «يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ» «3»

شب و روز: «وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ» «4»

پيامبر: «وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» «5»

قرآن: «هذا بَصائِرُ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ» «6»

تورات: «كِتابُ مُوسى‌ إِماماً وَ رَحْمَةً» «7»

آزادى: «فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا» «8»

علاقه‌ى به همسر: «وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً» «9»

گياهان و ميوه‌ها: «فَانْظُرْ إِلى‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها» «10» پذيرش توبه: «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» «11»

===پیام ها===

1- يكى از شيوه‌هاى تبليغى كه پيامبر مأمور به آن است، طرح سؤال و جواب است. قُلْ لِمَنْ‌ ... قُلْ لِلَّهِ‌

2- هستى بر اساس رحمت است و رحمت الهى بر همه چيز و همه جا گسترده است. «كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ»

3- همان گونه كه آفريده‌هاى خدا در دنيا (مثل: باد، باران، روز و شب، گياهان ...)
رحمت است، معاد هم رحمت است. «لَيَجْمَعَنَّكُمْ»
----
«1». تفسير فى‌ظلال‌القرآن.

«2». اعراف، 156.

«3». شورى، 28.

«4». قصص، 73.

«5». انبيا، 107.

«6». جاثيه، 20.

«7». هود، 17.

«8». اعراف، 72.

«9». روم، 21.

«10». روم، 50.

«11». زمر، 53.

جلد 2 - صفحه 422

4- گرچه رحمت الهى گسترده و لازم است، ليكن گروهى خود را محروم مى‌كنند. «خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ»
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ «12»

قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌: بگو اى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و بپرس از ايشان تبكيت براى كيست به خاصه آنچه در آسمانها و زمينهاست از روى خلق و ملك. پس اگر جواب دهند خاصّه خداست، حجت لازم آنها شود.

و اگر بر سبيل عناد و لجاج جواب ندهند. قُلْ لِلَّهِ‌: بگو از روى تقرير كه مر خداى راست، يعنى به اتفاق ما و شما مالك و خالق همه، ذات سبحانه است نه غير او از اصنام و امثال آن. پس مستحق عبوديت، ذات احديت او باشد نه ما سوى‌ كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ: فرض فرمود به تفضل و لطف و احسان بر ذات خود رحمت را، و مراد به آن همه نعم الهى است در دارين. و از جمله آنها هدايت است به معرفت و علم به توحيد و نصب ادله و ازاحه علت و قدرت و تمكين و انزال كتب و امهال كفّار بر كفر و عدم استعجال عذاب تا شايد ايمان آورند و يا از اولاد آنها مؤمن شوند. و نيز از جمله رحمت است قبول توبه و عفو از معصيت.

از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مروى است كه فرمود: از رحمت حق‌

تفسير اثنا عشرى، ج‌3، ص: 231

اينكه: خلق فرمود صد جزو رحمت و قرار داده يك جزء را در تمام مخلوقات، پس بسبب آن رحم كنند مردم، و رحم نمايد مادر بر اولادش، و رحم كنند مادران حيوانات بر اولاد؛ چون روز قيامت شود اضافه نمايد اين جزء رحمت را به نود و نه جزء و ترحم نمايد به آن امت محمّد صلى اللّه عليه و آله را، پس شفاعت كنند در حق كسى كه دوست دارند از اهل ملت اسلام تا به حدى كه مى‌آيد فردى به سوى مؤمن شيعه گويد: مرا شفاعت نما. پرسد: چه حقى بر من دارى؟

گويد: روزى آب به تو دادم، پس شفاعت كند او را. ديگرى آمد، من هم بر تو حق دارم، شفاعت مرا بنما. پرسد: حق تو چيست؟ گويد: به سايه ديوار من ساعتى از گرما آرام گرفتى، پس او را شفاعت كند، و ثابت است شفاعت او؛ حتى شفاعت نمايد همسايه و شناسان خود را، زيرا مؤمن گرامى‌تر است نزد خدا از آنچه گمان كنى. «1» لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ‌: هر آينه البته البته قسم به خدا، جمع فرمايد حق تعالى شما را در قبور و محشور فرمايد در روز قيامت كه هيچ شكى نيست در وقوع آن روز يا در جمع شما الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ‌: آنانكه زيانكار شدند يعنى فطرت اصليه و عقول سليمه خود را كه سرمايه آنها بود ضايع ساختند، پس ايشان ايمان نياوردند.

تبصره- اين مطلب مسلم است كه انكار منكر شى‌ء، واقع و حقيقت آن شى‌ء را زايل نگرداند؛ بنابر اين وقوع قيامت و حشر بندگان در قيامت ضرورى دين و ثابت و محقق باشد در واقع؛ لذا تعبير فرموده به‌ «لا رَيْبَ فِيهِ» زيرا برهان فطرى و عقلى قائم است بر ثبوت معاد و قيامت از جمله:

1- آنكه نعم دنيا را مؤمن و كافر و محسن و مسى‌ء هر دو دارا باشند، پس لا بد عالمى بايد كه اين دو طبقه از هم ممتاز شوند و آن روز قيامت باشد.

2- در ابلاغ انبياء فرامين الهى را، بعضى فرمان بردار با ناملايمات بسيار، و بعضى نافرمان بلكه با سركشى و طغيان و هر دو بميرند، اگر عالم جزاء و ثواب‌

«1» معالم الزلفى، محدّث بحرانى، فصل چهارم، باب 76، صفحه 215.

تفسير اثنا عشرى، ج‌3، ص: 232

نباشد هر آينه ارسال رسل و انزال كتب لغو، بلكه ظلم لازم آيد، و حال آنكه كليّه قبايح از ساحت كبريائى منزه باشد.

3- شكى نيست كه اجتماع روح و بدن با هم، و ثبوت لذات و آلام جسمانى و روحانى با هم، و جمع ميان هر دو سعادت با شقاوت، در باب تكليف امم و در وعد و وعيد اكمل خواهد بود، و چون در عالم تكليف، روح و بدن هر دو شريك بودند در طاعت و معصيت، البته در عالم قيامت هم جزا و ثواب بايد توام باشد تا نقص و نظم لازم نيايد.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ «12»

ترجمه‌

بگو مر كه را است آنچه در آسمانها و زمين است بگو مر خدا راست نوشته است بر ذات خود رحمت را هر آينه جمع مى‌نمايد البته شما را تا روز قيامت نيست شكى در آن آنانكه زيان كردند در نفسهاى خودشان پس آنها ايمان نميآورند.

تفسير

خداوند براى الزام مشركان امر فرمود پيغمبر (ص) را كه از آنها سؤال نمايد كه آنچه در آسمانها و زمين است ملك حقيقى كيست زيرا اگر بگويند ملك خدا است اقرار نموده‌اند كه آلهه آنها مملوك حقّند و محكوم خواهند بود و اگر سكوت كنند بگو ملك خدا است چون بقدرى واضح است صدق اين مقال كه كسى نميتواند منكر شود و همه تصديق خواهند نمود و بگو واجب فرموده است بر خود رحمت را در دنيا بر مؤمن و كافر بارسال رسل و انزال كتب و نصب دلالات بر توحيد و نبوت و ولايت و بآنكه در يك روز جمع مينمايد اهل عالم را قرنى بعد از قرنى و هر كس را بجزاى عمل خود ميرساند چون اگر روز جزائى نباشد نظام دنيا مختل ميشود پس اين بيان رحمت است و محتمل است تهديد باشد بعذاب آخرت چون بعد از وعده رحمت مناسب وعيد بعقوبت است و آنانكه ضرر و خسران بر خود وارد نمودند بتضييع سرمايه خودشان كه فطرت سليمه است كه خداوند در بشر قرار داده بترك تفكر و تدبّر در آيات الهى ايمان نمى‌آورند چون اصرار بر كفر و لجاج و عناد چشم بصيرت آنها را كور كرده است.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
قُل‌ لِمَن‌ ما فِي‌ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ قُل‌ لِلّه‌ِ كَتَب‌َ عَلي‌ نَفسِه‌ِ الرَّحمَةَ لَيَجمَعَنَّكُم‌ إِلي‌ يَوم‌ِ القِيامَةِ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ الَّذِين‌َ خَسِرُوا أَنفُسَهُم‌ فَهُم‌ لا يُؤمِنُون‌َ «12»

بفرما بكفار و مشركين‌ ‌از‌ ‌براي‌ كيست‌ آنچه‌ ‌در‌ آسمانها و زمين‌ ‌است‌ بگو ‌از‌ ‌براي‌ خداوند تبارك‌ و ‌تعالي‌ ‌است‌ لازم‌ فرموده‌ ‌از‌ ‌براي‌ ذات‌ مقدس‌ ‌خود‌ رحمت‌ ‌را‌ هرآينه‌ جمع‌ ميفرمايد تمام‌ شماها ‌را‌ ‌براي‌ روز قيامت‌ ‌که‌ هيچگونه‌ شكي‌ ‌در‌ ‌آن‌ نيست‌ كساني‌ ‌که‌ ‌خود‌ ‌را‌ بخسران‌ و زيان‌كاري‌ انداختند ‌آنها‌ كساني‌ هستند ‌که‌ ايمان‌ نميآورند.

قُل‌ لِمَن‌ ما فِي‌ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ اشاره‌ ببتهاي‌ مشركين‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌شما‌ اينها ‌را‌ عبادت‌ ميكنيد، و بسلاطين‌ و جبابره‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌خود‌ ‌را‌ مالك‌ رقاب‌ مردم‌ و فعّال‌ ‌ما يشاء ميدانند بآنها بگو آنچه‌ ‌که‌ ‌در‌ آسمانها و زمين‌ ‌است‌ اختصاص‌ بكه‌ دارد و ملك‌ كيست‌ و ‌در‌ تحت‌ قدرت‌ كدام‌ تواني‌ ‌است‌ ‌اگر‌ اعتراف‌ كردند ‌به‌ اينكه‌ خداوند ‌است‌ ‌پس‌ چرا عبادت‌ بت‌ ميكنند ‌که‌ ‌لا‌ يسمن‌ و ‌لا‌ يغني‌ ‌من‌ جوع‌ ‌است‌ و ‌اگر‌ مكابره‌ كردند و انكار نمودند قُل‌ لِلّه‌ِ بگو فقط اختصاص‌ بذات‌ اقدس‌ ربوبي‌ دارد و اينها قدرت‌ ‌بر‌ دفع‌ شري‌ ‌ يا ‌ جلب‌ نفعي‌ ‌بر‌ نفس‌ ‌خود‌ ندارند چه‌ رسد ‌بما‌ ‌في‌

جلد 7 - صفحه 20

السموات‌ و الارض‌.

كَتَب‌َ عَلي‌ نَفسِه‌ِ الرَّحمَةَ كتب‌ بمعني‌ لزوم‌ و حتم‌ ‌است‌ نظر ‌به‌ اينكه‌ خداوند حكيم‌ ‌علي‌ الاطلاق‌ ‌است‌ و آنچه‌ مقتضاي‌ حكمت‌ و عدل‌ ‌است‌ البته‌ حتما اعمال‌ ميفرمايد زيرا ترك‌ ‌آن‌ ‌اگر‌ مفسده‌ دارد قبيح‌ ‌است‌ و الّا لغو ‌است‌ و فعل‌ قبيح‌ و لغو محال‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌او‌ صادر شود، و رحمت‌ دو قسم‌ ‌است‌: رحمت‌ رحماني‌ و رحمت‌ رحيمي‌. رحماني‌ عام‌ ‌است‌ سرتاسر ممكنات‌ ‌را‌ ميگيرد ‌از‌ افاضه‌ وجود و ابقاء ‌آن‌ و ارزاق‌ جميع‌ ممكنات‌ و اسباب‌ و وسائل‌ زندگاني‌ و ارسال‌ رسل‌ و انزال‌ كتب‌ و جعل‌ احكام‌ و هدايت‌ و ارشاد و بشارت‌ و انذار و آنچه‌ احتياج‌ بآن‌ دارند لِيَهلِك‌َ مَن‌ هَلَك‌َ عَن‌ بَيِّنَةٍ وَ يَحيي‌ مَن‌ حَي‌َّ عَن‌ بَيِّنَةٍ انفال‌ ‌آيه‌ 44، و رحيمي‌ خاص‌ اهل‌ ايمان‌ ‌است‌ ‌از‌ توفيق‌ و سعادت‌ و رستگاري‌ و عنايات‌ خاصه‌ و الطاف‌ مخصوصه‌ و فيوضات‌ اخروي‌ لَيَجمَعَنَّكُم‌ ‌از‌ زمان‌ آدم‌ ابو البشر بلكه‌ خلقت‌ بني‌ الجان‌ بلكه‌ ايجاد ملائكه‌ إِلي‌ يَوم‌ِ القِيامَةِ ‌که‌ تمام‌ ملائكه‌ و جن‌ و انس‌ ‌در‌ صحراي‌ محشر مجتمع‌ هستند و يكي‌ ‌از‌ اسماء قيامت‌ يوم الجمع‌ ‌است‌ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ و ‌لا‌ شك‌ يعتبر ‌به‌ تمام‌ مليّين‌ عالم‌ ‌حتي‌ مشركين‌ ‌که‌ معتقد بمبدء هستند معتقد بقيامت‌ ‌هم‌ هستند فقط اختلاف‌ ‌در‌ خصوصيات‌ ‌است‌ و منكر قيامت‌ منحصر بدهري‌ طبيعي‌ ‌است‌ ‌که‌ منكر مبدء ‌است‌.

الَّذِين‌َ خَسِرُوا أَنفُسَهُم‌ خسران‌ زيان‌ ‌است‌ انسان‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ دنيا تاجر ‌است‌ و سرمايه‌ تجارتش‌ عمر ‌است‌ و كارمندان‌ تجارتخانه‌اش‌ اعضاء و جوارح‌ ‌است‌ و بيع‌ و شرائش‌ اعمال‌ و افعال‌ ‌است‌ و نفع‌ ‌آنها‌ بهشت‌ و خسران‌ ‌آن‌ جهنم‌، عمل‌ صالح‌ و فاسد فَهُم‌ لا يُؤمِنُون‌َ زيرا ‌اگر‌ ايمان‌ ‌باشد‌ عاقبتش‌ سعادت‌ و بهشت‌ و سود و نفع‌ ‌است‌ فقط ‌غير‌ مؤمن‌ خاسر ‌است‌.

21
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
(آیه 12)

در ادامه بحث با مشرکان، در این آیه با اشاره به اصل توحید، مسأله رستاخیز و معاد از طریق جالبی تعقیب می گردد.

1- نخست می گوید: «بگو: آنچه در آسمانها و زمین است برای کیست»!

(قُل لِمَن ما فِی السَّماواتِ وَ الأَرضِ). و بلافاصله به دنبال آن می گوید: خودت از زبانفطرت و جان آنها پاسخ بده «بگو: برای خدا» (قُل لِلّهِ).

2- پروردگار عالم سر چشمه تمام رحمتهاست «اوست که رحمت را بر عهده خویش قرار داده» و مواهب بی شمار، به همه ارزانی می دارد (کتَبَ عَلی نَفسِهِ الرَّحمَةَ).

همین رحمت ایجاب می کند انسان را که استعداد بقاء و زندگی جاودانی دارد پس از مرگ در لباس حیاتی نوین و در عالمی وسیعتر درآورد و در این سیر ابدی تکامل دست رحمتش پشت سر او باشد.

لذا به دنبال این دو مقدمه می گوید: «بطور مسلم همه شما را در روز رستاخیز، روزی که هیچ گونه شک و تردیدی در آن نیست جمع خواهد کرد» (لَیجمَعَنَّکم إِلی یومِ القِیامَةِ لا رَیبَ فِیهِ).

در پایان آیه به سرنوشت و عاقبت کار مشرکان لجوج اشاره کرده می گوید:

«آنها که در بازار تجارت زندگی، سرمایه وجود خود را از دست داده اند به این حقایق ایمان نمی آورند» (الَّذِینَ خَسِرُوا أَنفُسَهُم فَهُم لا یؤمِنُونَ).

}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=6 |آیه=12}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=6 |آیه=12}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=6 |آیه=12}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references /></div>

==منابع==

*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
*[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

==آرشیو عکس و تصویر==
<gallery mode="packed" heights="320">
پرونده:آیه 12 سوره انعام (1).jpg
</gallery>
[[رده:آیات سوره انعام]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

حضرت نوح علیه السلام

2015-06-12T07:13:16Z

Hossin tavakoly:

'''کلیدواژه: حضرت نوح'''

==وجه تسميه نوح علیه السلام==

حضرت [[امام صادق]] عليه السلام فرمودند: اسم حضرت نوح عبدالغفار بوده و جهت آن كه آن حضرت را نوح ناميدند اين بود كه: زياد بر حال خود گريه و نوحه مي كرد.<ref>[[علل الشرائع]] (ترجمه مسترحمى)، ص70.</ref>

مردى شامى از [[اميرالمؤمنين]] علیه السلام پرسيد كه اسم نوح چه بود؟ آن حضرت فرمود: اسم نوح (سكن) بود و به اين علت نوح ناميده شد كه او نهصد و پنجاه سال با نوحه و بى تابى قوم خود را به سوى [[دين]] [[حق]] دعوت مى كرد.<ref>[[قصص الأنبياء]] ([[قصص قرآن]])(فاطمه مشايخ)، ص112.</ref>

==نسب حضرت نوح علیه السلام==

نوح عليه السلام بن لامك بن متوشلخ بن أخنوخ - و هو إدريس عليه السلام - بن يارد بن مهلائيل بن قينان بن أنوش بن شيث بن آدم.<ref> [[أنساب الأشراف]] (احمد بن يحيى بلاذرى )، ج1، ص3.</ref>

==حضرت نوح علیه السلام در قرآن==

نام حضرت نوح علیه السلام 43 بار در [[قرآن کریم]] آمده است و یك [[سوره]] به نام او اختصاص داده شده است و حدود 114 آيه از [[آيات قصص قرآنى]] درباره شخصيت نوح و دعوت او می باشد او نخستین پیامبر [[اولوالعزم]] است كه دارای [[شریعت]] و كتاب مستقل بوده است.

* {{متن قرآن|«وَلَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلّا خَمْسِينَ عاماً»}}: و به راستى، نوح را به سوى قومش فرستاديم پس در ميان آنان 950 سال درنگ كرد... ([[سوره عنكبوت]]، آيه 14)

* {{متن قرآن|«وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَن يُؤْمِنَ مِن قَوْمِكَ إِلاَّ مَن قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ»}}: به نوح [[وحی]] شد که: «جز آنها که (تاکنون) [[ایمان]] آورده‌اند، دیگر هیچ کس از قوم تو ایمان نخواهد آورد! پس از کارهایی که می ‌کردند، غمگین مباش! ([[سوره هود]]، آيه 36)

* {{متن قرآن|«سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ»}}: سلام بر نوح در میان جهانیان باد! ([[سوره صافات]]، آيه 79)

* {{متن قرآن|«وَقَالَ نُوحٌ رَّبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا»}}: نوح گفت: پروردگارا! هیچ یک از [[کافران]] را بر روی زمین باقی مگذار! ([[سوره نوح]]، آيه 26)

[[بعثت]] و [[رسالت]] نوح علیه السلام بشر بعد از [[حضرت آدم]] علیه السلام به صورت يك امت ساده و بسيط زندگى مى كرد و [[فطرت]] انسانيت خود را راهنماى زندگى خود داشت، تا آن كه رفته رفته [[روح]] استكبار در او پيدا شد و گسترده گشت و در آخر، كارش به استعباد يكديگر انجاميد، بعضى بعض ديگر را تحت فرمان خود گرفتند و زيردستان ما فوق خود را رب خود پنداشتند و همين پندار بذرى بود كه كاشته شد، بذرى كه هر زمان و در هر جا كه كاشته شود و سپس جوانه بزند و سبز شود و رشد كند، چيزى به جز دين و ثنيت و اختلاف شديد طبقاتى يعنى استخدام ضعفا بوسيله اقويا و برده گرفتن و دوشيدن افراد ذليل بوسيله قدرتمندان را به بار نمى آورد، آرى همه اختلاف ها و كشمكش ها و خونريزي هاى بشر از آنجا آغاز گرديد.

در زمان نوح علیه السلام فساد در زمين شايع گشت و مردم از دين [[توحيد]] و از سنت [[عدالت]] اجتماعى روي گردان شده و به پرستش بت ها روى آوردند و خداى سبحان نام چند بت آن روز را كه عبارت بودند از "ود"، "سواع"، "يغوث"، "يعوق" و "نسر" در سوره نوح علیه السلام ذكر كرده.

فاصله طبقاتى روز به روز بيشتر شد و آنهايى كه از نظر مال و اولاد قوى تر بودند حقوق ضعفاء را پايمال كردند و جباران، زيردستان را به ضعف بيشتر كشانيده و طبق دلخواه خود بر آنان حكومت كردند. (با استفاده از [[سوره اعراف]]، [[سوره هود]] و [[سوره نوح]])

در اين زمان بود كه خداى تعالى نوح علیه السلام را مبعوث كرده و او را با كتاب و شريعتى به سوى آنان گسيل داشت تا از راه بشارت و انذار، به دين توحيد و ترك خدايان دروغين دعوتشان نموده مساوات را در بينشان برقرار سازد. ([[سوره بقره]]، آيه 21)

==دين و شريعت نوح علیه السلام==

به طورى كه از تمامى آيات مربوط به داستان نوح علیه السلام برمى آيد. آن جناب همواره قوم خود را به توحيد خداى سبحان و ترك شرك دعوت مى كرد، و به طورى كه از دو [[سوره نوح]] و [[سوره يونس]]، و [[سوره آل عمران]] آيه 19 برمى آيد آنان را به [[اسلام]] مى خواند، و به طورى كه از [[سوره هود]] آيه 28 استفاده مى شود از آنان مى خواسته تا [[امر به معروف و نهى از منكر]] كنند و نيز همان طور كه از آيه 103 [[سوره نساء]] و آيه 8 [[سوره شورى]] برمى آيد، [[نماز]] خواندن را نيز از آنان مى خواسته و بطورى كه از آيه 151 و 152 [[سوره انعام]] برمى آيد رعايت مساوات و [[عدالت]] را نيز از آنان مى خواسته و دعوتشان مى كرده به اين كه به فواحش و منكرات نزديك نشوند، راستگو باشند و به عهد خود وفا كنند و به طورى كه از آيه 41 سوره هود برمى آيد آن جناب اولين كسى بوده كه مردم را دعوت مى كرده به اين كه كارهاى مهم خود را با نام خداى تعالى آغاز كنند.

==تحمل زحمات طاقت فرساى نوح علیه السلام در كار دعوت==

از آيات [[سوره نوح]] و [[سوره قمر]] و [[سوره مومنون]] برمى آيد كه آن جناب قوم خود را دائما دعوت مى كرده به اين كه به خداى تعالى و آيات او ايمان بياورند و در اين دعوت منتهاى جد و جهد را به خرج مى داده و شب و روز و آشكارا و پنهان وادارشان مى كرده به اين كه [[حق]] را بپذيرند، ولى قومش جز به عناد و تكبر خود نمى افزودند، هر قدر او دعوت خود را بيشتر مى كرده آنان سركشى و كفرشان را بيشتر مى كردند و به جز اهل و اولادش وعده اندكى كه از غير آنان [[ايمان]] نياوردند، به طورى كه ديگر از ايمان آوردن سايرين به كلى مايوس گرديد در آن هنگام به درگاه پروردگار خود شكايت برده و از او طلب نصرت كرد.

==مدت زيستن نوح علیه السلام در ميان قومش==

از آيات [[سوره عنكبوت]] برمى آيد كه آن جناب نهصد و پنجاه سال مشغول دعوت قوم خود بوده، ولى قوم او را جز به استهزاء و مسخره كردن و نسبت جنون به او دادن عكس العملى از خود نشان ندادند، آنها وى را متهم مى كردند به اين كه منظورش اين است كه به آقايى و سرورى بر ما دست يابد، تا آن كه در آخر از پروردگار خود يارى طلبيد.

و از آيات [[سوره هود]] استفاده مى شود كه بعد از اين استنصار، خداى تعالى به وى [[وحى]] كرد كه از قومش به جز آن چند نفرى كه ايمان آورده اند احدى ايمان نمى آورد و آن جناب را درباره قومش تسليت گفت و دلگرمى داد و به طورى كه از آيات [[سوره نوح]] استفاده مى شود، نوح علیه السلام قوم خود را به هلاكت و نابودى نفرين كرد و از خداى تعالى خواست تا زمين را از لوث وجود همه آنان پاك كرده و احدى از آنان را زنده نگذارد و بطورى كه از آيات سوره هود برمى آيد خداى تعالى به آن جناب [[وحى]] كرد كه زير نظر ما و طبق وحى ما كشتى را بساز.

==كشتى سازى نوح علیه السلام==

از آيات سوره هود برمى آيد كه خداى تعالى به آن جناب دستور داد تا كشتى را با تاييد و تسديد او بسازد و آن جناب شروع به ساختن آن كرد كه مردم دسته دسته از محل كار آن جناب گذشته و او را مسخره مى كردند، چون كشتى آب مى خواهد و كشتى سازى بايد در لب دريا باشد و آن جناب اين كار را در بيابانى بدون آب انجام مى داد و همين باعث مى شد كه مردم او را مسخره كنند و آن جناب در پاسخشان مى فرمود اگر امروز شما ما را مسخره مى كنيد بزودى خواهيد ديد كه ما شما را مسخره مى كنيم و بزودى خواهيد فهميد كه كسى كه دچار [[عذاب]] گردد خوار و ذليل و بيچاره مى شود و عذابى كه مى آيد عذابى است مقيم و غيرقابل زوال و نيز از دو [[سوره هود]] و [[سوره مومنون]] برمى آيد كه خداى عزوجل براى نزول آن عذاب، علامتى قرار داده بود و آن اين بوده كه آب از تنورى بالا مى زند.

==نزول عذاب و آمدن طوفان==

نوح علیه السلام همچنان كه از سوره هود و مؤمنون استفاده مى شود مشغول ساختن كشتى بود تا اين كه آن را به اتمام رسانيد و امر خداى تعالى مبنى بر نزول عذاب صادر شد و آن تنور شروع به جوشيدن كرد، در اين هنگام خداوند متعال به آن جناب [[وحى]] فرستاد كه از هر حيوان يك جفت نر و ماده سوار كشتى كند و نيز اهل خود را به جز افرادى كه مقدر شده بود، هلاك شوند يعنى همسرش كه خيانت كار بود و فرزندش كه از سوارشدن امتناع ورزيده بود و نيز همه آنهايى كه [[ايمان]] آورده بودند، سوار كند.

و از [[سوره قمر]] برمى آيد همين كه آنها را سوار كرد خداى تعالى درهاى آسمان را به آبى ريزان باز كرد و زمين را به صورت چشمه هايى جوشان بشكافت، آب بالا و پايين براى تحقق دادن امرى كه مقدر شده بود دست به دست هم دادند و نيز از [[سوره هود]] استفاده مى شود كه رفته رفته آب زمين را فراگرفت و بالا آمد و كشتى را از زمين كند، كشتى در موجى چون كوه هاى بلند سير مى كرد و طوفان همه مردم روى زمين را فراگرفت و همه را در حالى كه ستمگر بودند، هلاك كرد و خداى تعالى به آن جناب دستور داده بود همين كه در كشتى مستقر شدند خدا را در برابر اين نعمت كه از شر قوم ستمكار نجاتشان داد [[حمد]] بگويند و در پياده شدن از او بركت بخواهند و نوح علیه السلام گفت: {{متن قرآن|«الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي نَجَّانا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ»}} (سوره مؤمنون، آيه 28) و نيز گفت: {{متن قرآن|«رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ»}}. (سوره مؤمنون، آيه 29)

==پايان يافتن داستان و پياده شدن نوح و همراهانش به زمين==

بعد از آن كه طوفان به دليل آيه 77 [[سوره صافات]] عالم گير شده و مردم روى زمين همه غرق شدند، خداى تعالى به زمين فرمان داد تا آب خود را ببلعد و به آسمان نيز فرمان داد تا از باريدن بايستد، آب از ظاهر زمين كاسته شد و كشتى بر بالاى [[كوه جودى]] قرار گرفت و فرمان «وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ؛ دورى باد بر عليه ستمكاران» صادر شد، آنگاه خداى تعالى به نوح وحى كرد كه: اى نوح! از كشتى پايين آى و با سلامى از ناحيه ما و بركاتى بر تو و [[امت]] هايى كه با تواند پياده شو كه بعد از اين طوفان، ديگر هيچ گاه دچار طوفانى عالم گير نخواهند شد چيزى كه هست بعضى از اين نجات يافتگان، امت هايى هستند كه خدا در دنيا از متاع هاى زندگى دنيا برخوردارشان مى كند و سپس عذابى دردناك آنان را فرامى گيرد، پس نوح و همراهان او از كشتى خارج شده و در زمين قرار گرفتند و خدا را به [[توحيد]] و [[اسلام]] پرستيدند و زمين را به ارث دست به دست به ذريه هاى خود سپردند و خداى سبحان تنها ذريه نوح را باقى گذاشت. (با استفاده از [[سوره هود]] و [[سوره صافات]])

==داستان پسر غرق شده نوح==

نوح علیه السلام هنگامى كه سوار كشتى مى شد ديد كه يكى از پسرانش سوار نشده و علتش اين بوده كه به وعده پدرش مبنى بر اين كه هر كس از سوار شدن تخلف كند غرق خواهد شد [[ايمان]] نداشته، وقتى چشم نوح به او افتاد كه در كنارى ايستاده، صدا زد كه اى پسرم بيا با ما سوار شو و با [[كافران]] مباش.

پسر دعوت پدر را اين طور رد كرد كه من بزودى به يكى از كوه ها پناه مى برم تا مرا از خطر آب حفظ كند. نوح علیه السلام گفت: امروز هيچ چيزى نمى تواند احدى را از [[عذاب الهى]] حفظ كند مگر كسى را كه خدا به او رحم كرده باشد كه منظورش همان كسانى است كه سوار كشتى بودند - پسر نوح به اين پاسخ پدر توجهى نكرد و چيزى نگذشت كه موج، بين پدر و پسر حائل شده و پسر جزء غرق شدگان گرديد.

نوح علیه السلام هيچ احتمال نمى داد كه پسر در باطن دلش كفر پنهان كرده باشد و تاكنون اگر اظهار [[اسلام]] مى كرده از باب نفاق بوده باشد، برخلاف همسرش كه نوح از كفر او خبر داشته و بطور قطع اگر پسرش را نيز مانند همسرش كافر مى دانسته هرگز تقاضاى نجات او را نمى كرده، براى اين كه اين خود نوح علیه السلام بود كه از خداى عزوجل درخواست كرد تا ديارى از كفار را زنده نگذارد و بنا بر حكايت [[قرآن کریم]] گفته بود: {{متن قرآن|«رَبِّ لاتَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لايَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً»}}: پروردگارا اين قوم كافر را هلاك كن و ديارى از ايشان را بر روى زمين باقى مگذار، كه اگر ايشان را باقى بگذارى بندگان پاك و باايمانت را گمراه مى كنند و فرزندى هم جز بدكار و كافر از آنان به ظهور نمى رسد. ([[سوره نوح]]، آيه 26 و 27)

و نيز خود او بوده كه به حكايت [[قرآن]] در دعايش گفته بود: {{متن قرآن|«فَافْتَحْ بَيْنِي وَ بَيْنَهُمْ فَتْحاً وَ نَجِّنِي وَ مَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ»}}: بارالها! بين من و قوم، حكم فرما و به ما گشايشى عطا كن و من و مؤمنانى كه با من همراهند از شر قوم نجات ده. ([[سوره شعراء]]، آيه 118) و چگونه ممكن است خود او با آگاهى از كفر باطنى پسرش مع ذلك نجات او را از خدا بخواهد؟ با اين كه قبلا فرمان خداى تعالى را شنيده بود كه فرمود: {{متن قرآن|«وَ لاتُخاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ»}}. (سوره هود، آيه 37)

نوح علیه السلام با حائل شدن موج بين او و فرزندش و در حالى كه بى خبر از كفر باطنى پسرش بود دچار اندوهى شديد شد و پروردگار خود را چنين نداء كرد كه: "رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ" پروردگارا اين پسر من از اهل من است و وعده تو، به اين كه اهل مرا نجات دهى [[حق]] است و تو احكم الحاكمينى يعنى [[حكمت]] از حكم هر حاكم ديگرى متقن تر است، و تو در قضايى كه مى رانى جور و ستم نمى كنى و حكمت ناشى از جهل به مصالح واقعى نيست، بنابراين لطف كن و به من خبر ده كه واقعيت فرزند من چيست و با اين كه او اهل من است چرا مستوجب عقاب شده است؟

در اين جا [[عنايت الهى]] شامل حال نوح شد، و نگذاشت به طور صريح درخواست نجات فرزند خود را كند، - و يا به عبارت ديگر درخواستى كند كه به واقعيت آن علمى ندارد - خداى تعالى در پاسخش به وى [[وحى]] فرستاد كه اى نوح پسر تو اهل تو نيست، او عمل غيرصالحى است، پس زنهار كه مبادا با من درباره نجات او روبرو شوى و درخواست نجات او را بكنى، كه اگر چنين درخواستى كنى درخواستى كرده اى كه به واقعيت آن آگاهى ندارى و من تو را پند مى دهم كه مبادا از جاهلان باشى.

بعد از اين وحى، نوح علیه السلام از واقع امر آگاه شد و به پروردگارش ملتجى گشت كه: پروردگارا من پناه مى برم به تو از اين كه از تو چيزى بخواهم كه علمى به واقعيت آن ندارم، و از تو درخواست مى كنم كه عنايت شامل حالم بشود و با مغفرتت مرا بپوشانى، و با رحمتت بر من عطوفت كنى، كه اگر غير اين كنى از زيانكاران خواهم شد.<ref> [[ترجمه الميزان]] (موسوى همدانى سيد محمدباقر)، ج10، ص371.</ref>

==حضرت نوح علیه السلام در روايات==

* پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: مَثَل اهل بيت من، مثل كشتي نوح است كه هر كس سوارش شد نجات يافت و هر كس كه از آن بازماند غرق گشت.<ref>[[بحارالأنوار]] ([[علامه مجلسى]])، ج23، ص120.</ref>

* و به سند معتبر از حضرت [[امام باقر]] عليه السلام منقول است كه: در [[مسجد كوفه]] هزار و هفتاد پيغمبر [[نماز]] كرده اند و در آن هست [[عصاى موسى]] و درخت كدو و انگشتر سليمان و از آن جوشيد تنور نوح و كشتى نوح در آنجا تراشيده شد و آن بهترين جاهاى بابل است.<ref>[[نهج الفصاحة]] (ابوالقاسم پاينده)، ص714.</ref>

* و به سند معتبر از [[امام رضا]] عليه السلام منقول است كه: چون نوح در كشتى سوار شد [[حق]] تعالى بسوى او [[وحى]] فرمود: اى نوح! اگر بترسى از غرق شدن هزار مرتبه لا اله الا الله بگو پس نجات از من بطلب تا نجات دهم تو را و هر كه با تو [[ايمان]] آورده است، پس چون نوح و هر كه با او بود در كشتى درست نشستند و بادبان ها را بلند كردند باد تندى بر كشتى وزيد و نوح از غرق شدن ترسيد و باد پيشى گرفت و نتوانست كه هزار مرتبه لا اله الا اللّه بگويد، پس به زبان سريانى گفت: «هلوليا الفا الفا يا ماريا اتقن»، پس اضطراب كشتى تخفيف يافت و كشتى به راه افتاد.

پس نوح گفت: آن سخنى كه خدا مرا به آن از غرق نجات بخشيد سزاوار است كه از من جدا نشود، پس در انگشترش نقش كرد «لا اله الا اللّه الف مرة يا رب اصلحني» كه ترجمه آن كلام سريانى است به عربى، و به لغت فارسى معنى اش اين است: «لا اله الا الله مى گويم هزار مرتبه، پروردگارا! مرا به اصلاح آور».<ref> [[حيوة القلوب]] (علامه مجلسى)، ج1، ص246.</ref>

* به سندهاى موثق و غير آن از حضرت [[امام باقر]] عليه السلام و [[امام صادق]] عليه السلام منقول است: در تفسير آن آيه كه [[حق]] تعالى فرموده است كه در وصف نوح عليه السلام إِنَّهُ كانَ عَبْداً شَكُوراً كه ترجمه اش اين است كه: «به تحقيق كه بود نوح بنده اى بسيار [[شكر]]كننده»، فرمودند: براى اين آن حضرت را [[عبد شكور]] ناميدند كه در صبح و شام اين دعا را مى خواند: «اللهم اني اشهدك انه ما اصبح او امسى بي من نعمة او عافية في دين او دنيا فمنك وحدك لاشريك لك، لك الحمد بها علي ولك الشكر بها علي حتى ترضى و بعد الرضا».<ref>حيوة القلوب (علامه مجلسى)، ج1، ص250.</ref>

* [[امام صادق]] علیه السلام فرموند: حضرت نوح بعد از فرود آمدن از كشتی، پنجاه سال - به نقلی پانصد سال - عمر كرد و در اواخر عمر، [[جبرئیل]] به او نازل شد و گفت: «ای نوح [[نبوت]] خود را به پایان رساندی و ایام عمرت سپری شد اسم اكبر و میراث علم و آثار علم نبوت را كه همراه تو است به پسرت «سام» واگذار كن زیرا من زمین را بدون حجت و عالِم آگاه و مطیع كه پس از تو الگوی نجات مردم تا عصر پیامبر بعد باشد قرار نمی ‎دهم. سنت من این است كه برای هر قومی، هادی و راهنمایی برگزینم تا سعادتمندان را به سوی حق هدایت كند و كامل كننده حجت برای متمردان تیره بخت باشد.

حضرت نوح علیه السلام این فرمان را اجرا كرد، و «سام» را وصی خود قرار داد. همچنین فرزندان و پیروانش را به آمدن پیامبری به نام [[حضرت هود]] علیه السلام بشارت داد و وصیت كرد وقتی هود علیه السلام ظهور كرد از او پیروی كنید، و نیز [[وصیت]] نمود هر سال یك بار وصیتنامه را بگشایند و بخوانند و همان روز را روز عید خود قرار دهند.<ref> بحارالانوار (علامه مجلسى)، ج11، ص288ـ289.</ref>

* [[امام صادق]] علیه السلام فرموند: هنگامی كه [[عزرائیل]] نزد نوح علیه السلام برای [[قبض روح]] آمد نوح در برابر تابش آفتاب بود، عزرائیل سلام كرد، نوح علیه السلام جواب سلام او را داد و پرسید: برای چه به این جا آمده‎ای؟ عزرائیل گفت: آمده‎ام [[روح]] تو را قبض كنم.

نوح علیه السلام فرمود: اجازه بده از آفتاب به سایه بروم، عزرائیل اجازه داد و نوح علیه السلام به سایه رفت، سپس نوح این سخن عبرت آمیز را به عزرائیل گفت: ای فرشته [[مرگ]] آن چه در دنیا زندگی نمودم،‌ به قدری زود گذشت كه همانند آمدن من از آفتاب به سایه بود،‌ اكنون مأموریت خود را در مورد قبض روح من انجام بده. عزرائیل نیز روح حضرت نوح را قبض كرد.<ref> امالى [[شيخ صدوق]] (ترجمه كمره اى) ص: 511.</ref>

==اخلاق و فضائل و ويژگي هاي حضرت نوح علیه السلام==

حضرت نوح علیه السلام اولين پيغمبر [[اولواالعزم]] و از بزرگان [[انبياء]] علیهم السلام است، كه خداى عزوجل او و ساير انبياء اولواالعزم را بر تمامى بشر مبعوث كرده و با كتاب و [[شريعت]] فرستاده است، بنابراين، كتاب او اولين كتاب آسمانى است كه مشتمل بر [[شرايع الهى]] است و [[شريعت]] او نيز اولين شريعت خدايى مى باشد.

و آن جناب پدر دوم نسل حاضر بشر است، چون تمامى افراد بشر امروز از طرف پدر و مادر به آن جناب منتهى مى شوند و همه ذريه آن حضرتند كه [[قرآن کریم]] درباره اش فرمود: {{متن قرآن|«وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْباقِينَ»}}: و نژاد و اولاد او را در روى زمين باقى گذاشتيم. ([[سوره صافات]]، آيه 77) و آن جناب پدر بزرگ همه انبياء است، غير [[حضرت آدم]] و [[حضرت ادریس]] علیهم السلام، و خداى تعالى در اين باب فرموده: {{متن قرآن|«وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ»}} و در ميان آيندگان براى او نام نيكويى قرار داديم. (سوره صافات، آيه 78)

و آن جناب اولين پيغمبرى بوده كه باب تشريع [[احكام]] و كتاب و شريعت را گشوده و فتح نمود و علاوه بر طريق [[وحى]]، با [[منطق]] عقل و طريق احتجاج با مردم صحبت كرد، بنابراين آن جناب ريشه و منشا دين [[توحيد]] در عالم است و بر تمامى افراد موحد عالم كه تاكنون آمده و تا [[قيامت]] خواهند آمد منت داشته و همه مرهون اويند و به همين جهت است كه خداى عزوجل او را به سلامى عام اختصاص داده و هيچ كس ديگر را در آن سلام شريك وى نساخت و فرمود: {{متن قرآن|«سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ»}}: سلام بر نوح در همه ادوار عالم بشريت تا [[روز قيامت]]. (سوره صافات، آيه 79)

و باز به همين جهت است كه خداى عزوجل او را از همه عالميان برگزيد و از نيكوكارانش شمرد. ([[سوره انعام]]، آيه 84 و [[سوره صافات]]، آيه 80) و او را [[عبدى شكور]] خواند. ([[سوره اسراء]] آيه 3»، و او را از بندگان مؤمن خود دانست. (سوره صافات، آيه 81)، و او را [[عبدى صالح]] خواند. ([[سوره تحريم]]، آيه 10)

و آخرين دعايى كه خداى تعالى از آن جناب نقل فرموده اين است كه به درگاه پروردگارش عرضه داشت: {{متن قرآن|«رَبِّ اغْفِرْلِي وَلِوالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ وَ لاتَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَباراً»}}: بارالها! مرا و پدر و مادرم را و عموم كسانى كه با داشتن [[ايمان]] به خانه من درمى آيند و عموم مؤمنين و مؤمنات را بيامرز و درباره ستمگران به جز تبار و هلاكت ميفزا.([[سوره نوح]]، آيه 28)<ref> ترجمه الميزان (موسوى همدانى سيد محمدباقر)، ج10، ص376.</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
* [[علل الشرائع]] - ترجمه مسترحمى، سيد هدايت الله مسترحمى؛ تهران: كتاب فروشى مصطفوى، ششم، 1366 ش.
* [[قصص الأنبياء]]؛ فاطمه مشايخ، تهران: انتشارات فرحان، اول، 1381 ش.
* [[أنساب الأشراف]]، احمد بن يحيى بلاذرى؛ [[بیروت]]: دارالفكر، اول، 1417.
* [[ترجمه الميزان]]، سيد محمدباقر موسوى همدانى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى [[حوزه علميه قم]]، پنجم، 1374 ش.
* [[بحارالأنوار]]، [[علامه مجلسى]]؛ تهران.
* [[نهج الفصاحة]]، ابوالقاسم پاينده؛ تهران: دنياى دانش، چهارم، 1382 ش.
* [[حيوة القلوب]]، [[علامه مجلسى]]؛ قم: سرور، ششم، 1384 ش.
* امالى [[شيخ صدوق]] - ترجمه كمره اى، محمدباقر كمره اى؛ تهران، اسلاميه، ششم، 1376 ش.

{{قرآن}}

[[Category:پیامبران اولوالعزم]]
[[رده:قصه‌های قرآنی]]
[[رده:پیامبران]]
پیشنهاد دارد ضمن بررسی سند داستان زیر درصورت صلاحدید به این مطلب اضافه فرمایید.

نوح را از آنجهت نوح گویند که ؛ بعد از اینکه کشتی نوح به ساحل نجات رسید و زندگی دوباره شروع و جامعه جدید شکل گرفت نوح نیز همانند دیگران به زندگی خود مشغول شداز آنجهت که حضرت علاقه فراوانی به ساخت ظروف سفال ؛ ظرفهای سفال می ساخت وبه مردم میفروخت یک روز دونفر نزد حضرت امدند و از نوح یکی از بهترین کوزه ها را طلب کردن حضرت بهترین کوزه ساخته دست خود را به آنها داد و پول آنرا گرفت آندو نگاهی به کوزه انداخته و به ناگاه برسنگی کوبیده و انرا خرد کردند نوح ناراحت شد ولی چیزی نگفت آندو گفتند پول بیشتری میدهیم کوزه بهتری بده نوح پول را گرفت و کوزه دیگری داد سرنوشت این کوزه همانند اولی شد تا به کوزه سوم رسید هنگامی که کوزه چهارم را خواستار شدند نوح گفت نه نمی دهم آندو پاسخ دادند ما پولش را میدهیم دوست داریم آنرا خرد کنیم نوح گفت من اینها را باعشق ساخته ام چطور شاهد نابود شدنشان باشم آندو در پاسخ نوح گفتند : آن آدمیانی که تو نفرین کردی و نابود شدند با عشق درست نشده بودند - نوح یک لحظه بخود آمد و دریافت که این دو فرشته خداوند هستندکه بدین گونه پیام خود را بیان داشته اند گویند بعد از آن نوح دیگر آرام و قرار نداشت و تا لحظه مرگ نوحه سرایی میکرد و بدین جهت او را نوح خواندند.