دانشنامه‌ی اسلامی - مشارکت‌های کاربر [fa]

ملائکه نوزده گانه

2013-07-09T10:02:40Z

Behdad: تفسیر کلمه قرانی تسعه عشر (نوزده )

خداوند درفرآن می فرماید "علیها تسعه عشروما جعلنا اصحاب النار الا ملائکه وماجعلناعدتهم الا فتنه للذین کفروا" جهنم رانوزده نگهبان است ومایاران آتش را جز ملائکه قرار ندادیم و تعداد آنها راجز برای آزمایش کافران قرار ندادیم (سوره مدثر آیه 31)
منظور ازملائکه نوزده گانه قوای عالم انسانی است که سایر قوا تحت این قوا قراردارد وبرازخ سفلی اعم از حیوانی ونباتی را تدبیر میکنند که دوازده تا از آنها مبادی افعال حیوانی هستند چه مدرکه و چه محرکه که عبارتند از ده حواس باطنی وظاهر ی ودو تحریکی که یکی شهوات است که مبدا جذب میباشد و دیگر غضب است که مبدا دفع است هفت قوای دیگر مبادی افعال نباتی است که عبارتند از سه قوه تغذیه و نمووتولید که اصل اند و چهار تای دیگر فرعند مثل جذب وهضم و دفع و ....که هر نوزده قوه در روشن کردن آتش جهنم نقش دارند و انسان تا در دنیاست محبوس این قوا واسیر دست مدبرات است وخروج از دار حیوان وورود در عالم جنان برای او ممکن نیست (اسفار جلد 1 ص 373)(معرفت النفس و الحشر اصغر ظاهرزاده ص 141و142)

حشر

2013-07-01T12:13:10Z

Behdad:

{{بخشی از یک کتاب}}
حشر انسان در این دنیا نوع واحد است ولی در نشئه آخرت انواع متکثری است که به حساب نیاید زیرا که صورت نفسانیه است که در آن حال قابل صور اخرویه پراکنده است بر حسب ملکات کسب شده که خداوند در آن روز به نفس میپوشاند و محشور میگرداند
یوم نحشر المتقین الی الرحمن وفدا (روزی که محشور میکنیم متقین را بسوی رحمن در حال احترام
(سوره مریم ایه 58)منظور از انواع منکثر صور و و ملکات آن صور است با استناد به آیه 22سوره صافات می باشد احشزو الذین ظلمو ازواجهم گردآورده شوند آنها که ستم کردن و همسرانشان و آنچه میپرستیدند منظوراز ازدواج ملکات و صور آن ملکات است و هر ملکه ای که بر نفس انسان غلبه دارد در قیامت صورت مناسب خود را میگیرد وهمین ملکه غالب نفسشان است که موجب حشر آنها به صورت حیوانات است در آیه یوم ینفخ فی الصور فتاتون افواجا (نبا آیه 18)این فوجها همه مردمند که بر حسب اعمال و ملکات و عقایدشان به انواع مختلف بر آمده اند
==منبع==
معرفت النفس والحشر، اصغر طاهرزاده، جلد 2 صفحه 34

حشر

2013-07-01T12:12:02Z

Behdad:

{{بخشی از یک کتاب}}
حشر انسان در این دنیا نوع واحد است ولی در نشئه آخرت انواع متکثری است که به حساب نیاید زیرا که صورت نفسانیه است که در آن حال قابل صور اخرویه پراکنده است بر حسب ملکات کسب شده که خداوند در آن روز به نفس میپوشاند و محشور میگرداند
یوم نحشر المتقین الی الرحمن وفدا (روزی که محشور میکنیم متقین را بسوی رحمن در حال احترام
(سوره مریم ایه 58)از انواع منکثر صور و و ملکات آن صور است با استناد به آیه 22سوره صافات می باشد احشزو الذین ظلمو ازواجهم گردآورده شوند آنها که ستم کردن و همسرانشان و آنچه میپرستیدند منظوراز ازدواج ملکات و صور آن ملکات است و هر ملکه ای که بر نفس انسان غلبه دارد در قیامت صورت مناسب خود را میگیرد وهمین ملکه غالب نفسشان است که موجب حشر آنها به صورت حیوانات است در آیه یوم ینفخ فی الصور فتاتون افواجا (نبا آیه 18)این فوجها همه مردمند که بر حسب اعمال و ملکات و عقایدشان به انواع مختلف بر آمده اند
==منبع==
معرفت النفس والحشر، اصغر طاهرزاده، جلد 2 صفحه 34

نفخ در صور

2013-06-28T16:23:08Z

Behdad: معنای یک کلمه قرآنی

نفخ در صور :
پیامبر در توصیف نفخ فی الصور آن را به شا خی تشبیه میکند که اسرافیل به دهان میگیرد و یک طرف آن تنگ و طرف دیگر آن
گشاد است و صورتی نورانی دارد و اینکه س گفته اند نفخه اول برای مرگ و نفخه بعد برای احیائ است درلصست نیست زیرا در طریق حق تعالی جز حیات و روحوافاضه نمیشود بلکه ایجاد حیات در نشئه ای عالی ملازم موت در نشئه ای سافل است و با نفخه اول جسدها میمیرند و روحها زنده میگردد .و بانفخه دوم ارواح به قیام حق قائم میگردد به به ذات خود(اسفار جلد 9 صفحه 274)معرفت النفس و الحشر اصغر طاهر زاده جلد 2 صفحه 62

حشر

2013-06-28T16:20:21Z

Behdad: معنای یک کلمه قرآنی

حشر : حشر انسان در
این دنیا نواع واحد است ولی در نشئه آخرت انوا ع متکثری است که به حساب نیاید زیرا که صورت نفسانیه است که در آن حال قابل صور اخرویه پرکنده است بر حسب ملکات کسب شده که خداونددر آن روز به نفس میپوشاند و محشور میگرداند
یوم نحشر المتقین الی الرحمن وفدا (روزی که محشور میکنیم متقین را بسوی رحمن در حال احترام
(سوره مریم ایه 58)معرفت النفس والحشر اصغر طاهرزاده جلد 2 صفحه 34

صراط

2013-06-28T09:58:45Z

Behdad: معنای یک کلمه قرآنی

صراط
برخی گفته اند یک راه در روز قیامت وجود دارد که بر جهنم کشیده شده است و از مو باریکتر و از شمشیر تیز تر است بهشتیان درگذر از اُن هیچ اندوهی به انها نمی رسد و کافران بران میگذرند تا کیفری برای انها باشد واُن صراط است و آیات از قرآن در آخرت دو راه رانشان میدهد یکی به بهشت و دیگری به جهنم سیهدیهم ویصلح بالهم و یدخلهم الجنه عرفها لهم (محمد ایه 5و6) به زود ی انان را راه می نما ید و حالشان را نیکو میگرداند و در بهشتی که برای آنان وصف کرده آنان را درمی آورد وردر باره دوزخیان میفرماید فاهدوهم الی صراط الجحیم (صافات ایه 23)پس به روی جهنم رهبریشان کنید
صراط :ظهور نفس است در موقف خاص خود( معرفت النفس و الحشر جلد 2 صفحه 15)

شجره زقوم

2013-06-28T09:57:25Z

Behdad: معنای یک کلمه قرآنی

درختی که از آن طعام گناهکاران تامین میشود ان الشجره الزقوم طعام الاثیم حقا درخت زقوم خوراک گناهگاران است (دخان ایه 43)درختی است که ریشه واصل ان از جهنم خارج میشود انها شجره تخرج فی اصل الجحیم که همان طبیعت دنیوی است (صافات 65)طلعها کانه روس الشیاطین شکوفه یا میوه ان سرهای شیاطین است طلع جوانه شاخه و منشائ میوه هاست و مبدا اعتقادات باطل و اخلاق سیئه میباشد که اگر درنفس راسخ شودمحکم گردد صورت جوهر شیطان است ثم الیکم الها الضالون المکذبون لاکلون من شجره الزقوم فمالئون انها البطون( واقعه ایه 53)پس شما ای گناهکاران دروغ پرداز حتما از درختی از زقوم خواهید خورد پس پر کرده اند از آن شکمها یعنی نفس انها از هوسهای باطل پراست

تجرد نفس ناطقه

2013-06-18T06:21:15Z

Behdad: ایجاد صفحه

در قرآن ایات بسیاری است در بیان تجرد نفس ناطقه و از ان جمله کلام خداست که میگوید و نفخت فیه من روحی و ازروح خود در او دمیدم –سوره ص ایه 72و کلام اوست در باره عیسی علیه السلام که میگوید و کلمته القاها الی مریم و روح منه و کلمه اوست که در مریم القاکرد و روح اوست – نسا 171 زیرا مقصود از روح در هردو ایه همان نفس ناطقه است و در هر دو ایه روح را به خود نسبت میدهدواین نسبت ناشی از شارفت و فضیلت جوهر نفس ناطقه است و تجرد اوست از عالم اجرام و نیز از جمله ایات دال بر تجرد نفس ناطقه ایه شریقه ثم انشانا خاقا اخر فتبارک الله احسن الخالقین پس از ان خلقتی دیگر انشا نمودیم افرین بر قدر کامل بهترین افریننده سوره مومنون ایه 14است که در این ایه نقس را مخلوقی انشایی و ابداعی و جوهر ی جدا و مغایر با سایر جواهر جسمانی معرفی تموده و با ایجاد ان خویشتن را احسن الخالقین دانسته است زیرا نفس عجیب ترین مخلوق و شگفت انگیزترین موجودی است در عالم افرینش و نیز از جمله ایات شریفه سبحان الذی خلق الازواج کلها مما تنبت الارض و من انفسهم و مما لایعلمون منزه است کسی که ممکنات عالم را جفت افرید چه از تباتات و چه لز نفوس و دیگر مخلوقات که شما بدان اگاه نیستید یس ایه 36که در این ایه ذات مقدس پروردگار را میستاید به ینکه او کلیه ازواج یعنی نرها و ماده ها را از انچه که از زمین میروید از گیاهان و نباتات و معدنیات و همچنین از نوع و عنصر انها ککه کاملاکه مثل و مانند انهایند وهم چنین از جوهر و عنصری که ار ذات و حقیقت ان علم و اطلاعی نیست و شناخت دات و گوهر اندرحیطه علمو قدرت انان نیست افریده است و نیز از جمله ایات ایه شریفه الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه کلمات پاک به سوی خدا بالا میروند و و عمل نیک خالص ان را بالا میبرد سوره فاطر ایه 10 میبابشد که در این ایه از نفس به کلمه تعببیر کرده است زیرا کلمه به چیز ی گویند که حاکی از باطن و ضمیر گوینده است و نفس به علت عظمت و جامعیت مقامات گوناگون یگانه موجودی است در این عالم که از هر جهت حاکی از وجود و قدرت تام و کامل پروردگارا و نمونه بارزی است از ذات مقدس او .و از جمله اسات شریفه لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم ما افریدیم انسان را در نیکوترین و استوارترین صورت - سوره تین ایه 14است مه خلقت انسان را هم از نظر صورت و ظاهر زیبا و فریبنده و اعضا وجوارح حیرت انگیز و هم از نظر باطن حقیقت او که نفس او و متحد با بدن او شریف ترین عناصر موجود در این جهان است زیباترین خلقت یادنموده
است و از ان جمله ایه شریفه یا ایتهاالنفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه ای نفس مطمئنه خشنود و خرسند به سود پروردگارت باز گرد سوره فجر ایه 28است زیرا که رجوع نفس و بازگشت ان به سود خدا دلیل بر سابقه وجود اوست و اما از احادیث معروف و مشهور داز راین باب یکی سخن پیامبر اکرم که می فرماید من عرف نفسه فقد عرف ربه هرکس نفس خویش را شناخت خدای خویش را شناخته زیرا نفس ایت وعظماومثل اعلای خدا است دیگری حدیث معروف و مشهور از قول پیغمبر اکرم که میفرماید اعرفکم بربه اعرفکم بنفسه داناترین شما به خدای خویش داناترین شما به نفس خویش است دیگر ی حدیث من رانی فقد رای الحق هرکس من را ببیند به تحقق خدا را دیده است زیرا نفس پیامبر اکرم مظهر اکمل و مرات ذات و صفات الهی است دیگری حدیث انا النذیر العریان و لفظ عریان در این حدیث اشاره به مقام مرتبه تجرد کامل نفس مقدس اوست دیگر ی حدیث منقول از ان حضر ت که می فرمایند ابیت عند ربی یطعمنی و یسقپینی در نزد پرورردگار خود میروم و ساعاتی درمهمانسرای قدس و محفل انس حضرت الوهیت بسر میبرم و او مرا اطعام میکند و به من اب میدهد و مسلم است که مقصود طعام و شراب جسمانی نیست بلکه طعام و شراب روحانی و تجلیات و اشراقات وارد بر نفس مقدس اوست که لذت ان به هیچ وجه قابل مقایسه با لذت و شراب جسمانی نیست پس این اخبار و احادیث از جمله دلایلی است مشعر به شرف و تقرب ان به ساحت قدس والوهیت پس از نیل به م تبه کمال و نیز از حضرت عیسی علیه السلام که با نورفروغ و جلوه های فروزنده از سرادق ملکوت مرتبط و متصل بوده است میفرماید لایصعد الی السمائ الا من نزل منها صعود به اسمان نمیکند مگر ان که ا ز اسمان امده است و این کلام کاملا ناظر به تجرد نفس ناطقه .و سبقت و جود عقلانی او بر وجود اجرام و اجسام است زیراصعود کننده به عالم علوی جسم و جسمانی نیست بلکه موجودی است روحانی و مجرد از علایق جسم و جسمانی و شایسته مجالست و موانست با سکان عالم علوی و نیز میفرماید لن یلج ملکوت السماوات من لم وان یولد مرتین هرگز داخل در ملکوت سماوات نمیشود کسی که دو مرتبه تولد نیافته مقصود ان حضرت ازدو تولد یکی تولد از شکم مادر است که مربوط به بدن و مختص به اوست و دیگری تولد از این عالم و رهایی مادی و لوازم جسم جسمانی است که مربوط به نفس و ویزه اوست و تولد اول برای همه کس است و تولد دوم خاص اهل سعادت و پیروان حق و حقیقت است

== منبع ==

گزیده ای از شواهد الربوبیه

حکمت

2013-06-18T06:08:30Z

Behdad: اضافه کردن بخش شرایط تحصیل حکمت

==معنای حكمت==

حكمت به معنى علم و تفقه است و در معنای آن گفته شده است: حكمت شناخت حقايق است. چنان كه هستند به قدر توانائى.

ابن سينا گويد: حكمت صناعتى نظرى است كه انسان توسط آن از تحصيل آنچه بر اوست كه بدست آورد و آنچه بر اوست كه انجام دهد تا نفس خود را به آن، مرحله كمال برساند بهره‌‌مند مى‌‌شود و استكمال مى‌يابد و تبديل به يك عالم عقلى مى‌شود. مساوى عالم وجود و مستعد وصول سعادت اخروى مى‌‌شود و اين بر حسب توانائى انسان است. (رساله پنجم در اقسام علوم عقلى از رسائل هفت‌گانه حكمت و طبيعيات).

کاربردهای دیگر حکمت عبارتند از:

# حالتى است كه افعال و اقوال بدان توصيف مى‌‌شود.
# فايده‌‌ايست مترتب بر عمل بدون اين كه خود انگيزه آن عمل باشد.
# حكمت سخنى است كه لفظ آن اندك و معنى آن بسيار باشد جمع آن حكم است از قبيل مثل‌ها و مجموعه‌هاى سخنان.<ref> فرهنگ فلسفه، ج 1، ص 321 و 322.</ref>

==جایگاه حکمت در علم اخلاق==

در علم اخلاق، حکمت سومین اصل از اصول چهارگانه اخلاق فاضله یعنی عفت، شجاعت، حکمت و عدالت است. علمای اخلاق قوای انسان را در سه قوه شهویه، غضبیه و قوه فکریه حصر می‌نمایند. حد اعتدال قوای شهویه و غضبیه را عفت و شجاعت و حد اعتدال قوه فكريه را حکمت می‌دانند كه دو طرف افراط و تفریط آن جربزه و کودنی است.<ref>[http://www.ahlolbait.ir/dlibrary/advanced_search#http://www.ahlolbait.ir/c/iframe/proxy?p_l_id=780460&p_p_id=48_INSTANCE_tLS0&|معراج السعاده، ملا احمد نراقی، ص 103]]؛ [[[[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/39262/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%E2%80%8F/preview/34473/%D8%AC-1/&sa=false&#!page=366 الميزان في تفسير القرآن، ج‌1، ص371].</ref> جربزه استعمال فکر است در غیر مورد و در مواردی که سزاوار نیست و بلادت تعطیل قوه فکریه در مواردی که سزاوار است به کار اندازد.

==تقسیمات حکمت در نزد حکماء==

خواجه طوسی در کتاب اخلاق ناصری حکمت را به دو شاخه [[حکمت نظری]] و [[حکمت عملی]] تقسیم می‌نماید و هر شاخه به زیربخش‌های کوچکتری به صورت زیر تقسیم می‌نماید:

* "حکمت نظری": در دانستن موجوداتی ‌است که وجود آن‌ها وابسته به حرکات ارادی افراد بشر نباشد.
* "علم مابعدالطبیعه": در شناخت موجوداتی‌ که آمیختگی ماده شرط وجود آن‌ها نباشد. علم به موجوداتی که بی‌آمیختگی ماده ممکن نباشند و خود دو شاخه دارد.
* "ریاضی": آمیختگی ماده در تعقل و تصور آن شرط نیست.
* "علم طبیعی": جز با مخالطت ماده معلوم نباشد.
* "حکمت عملی": در دانستنِ صلاحِ اموری ‌است که به اراده و کردارهای انسان وابسته ‌است.
* "تهذیب اخلاق": که به امور انفرادی مربوط است.

آنچه به جماعت و مشارکت وابسته‌است و خود دو شاخه دارد:

* "تدبیر منازل": مربوط است به مشارکت در منزل و خانه.
* "سیاست مدن": مربوط است به مشارکت در اجتماعات بزرگتر.<ref>اخلاق ناصری، خواجه نصیرالدین طوسی، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، خوارزمی، تهران، چاپ ششم، 1385.</ref>

==حکمت در قرآن==

اين كلمه بيست بار در [[قرآن]] مجيد تكرار شده و در بيشتر موارد توأم با «كتاب» است و تعليم و انزال آن از جانب خداوند و از جانب [[پيامبران]] نسبت به مردم است.<ref>قاموس قرآن، ج‌2، ص163.</ref>

مانند: {{متن قرآن|«كَما أَرْسَلْنا فيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ»}}؛ چنان كه در ميان شما رسولى از خودتان فرستاديم كه آيات ما را براى شما تلاوت مى‌كند و نفوس شما را (از پليدى جهل) پاك و منزه مى‌گرداند و به شما تعليم كتاب و حكمت مى‌دهد و آنچه را نمى‌دانيد به شما مى‌آموزد».<ref>[[سوره بقره]]، آیه 151، ترجمه از الهی قمشه‌ای.</ref>

از حکمت در قرآن به خیر کثیر نام برده شده: {{متن قرآن|«يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُواالْأَلْباب»}}‌؛ خدا فيض حكمت را به هر كه خواهد عطا كند و هر كه را به حكمت و دانش رسانند، درباره او مرحمت و عنايت بسيار كرده‌اند و اين حقيقت را جز خردمندان متذكر نشوند.<ref>سوره بقره، آیه 269، ترجمه الهی قمشه‌ای.</ref>

و لقمان به این که به او حکمت عطا شده است ستایش گردیده؛ «لقد آتینا لقمان الحکمة»<ref>[[سوره لقمان]]، آیه 12.</ref> و سوره‌ای از قرآن به نام او نام‌گذاری گردیده و در آن سفارش‌های حکیمانه او به فرزندش ذکر شده است.

وصف حکیم در قرآن به عنوان صفتی برای خدا و نیز صفت قرآن بکار برده شده است و در یک مورد هم "امر حکیم" بکار رفته است.<ref> بررسی واژه حکمت در قرآن، مهین شریفی اصفهانی، بینات، بهار 1379 - شماره 25، از ص 29 تا 35.</ref>

==حكمت در روایات==

===ارج نهادن به حكمت در روایات===

در منابع روایی ما در ضمن احادیثی بر اهميت و عظمت حكمت تأكيد شده و مؤمنان را به جستجوى آن فرامى‌خوانند. معروف‌ترين اين [[احاديث]]، آن را گمشده و مطلوب مؤمن قلمداد كرده و بر آن‌اند كه مؤمن آن را هر جا يافت بايد فراچنگش آورد؛ هر چند در چنگ منافق، كافر و يا مشرك بود.

مضمون مشترك اين قبيل [[احاديث]] آن است كه مسلمان نبايد با توجه به خاستگاه جغرافيايى، انسانى و يا تاريخى حكمت از آن رويگردان شود و خود را از آن بى‌نياز ببيند. از نظر اين احاديث، حكمت چونان گوهرى است كه همواره ارجمند است و اگر در خلاب هم افتاده باشد، باز ارزش خود را حفظ مى‌كند و ما بايد، بى‌توجه به دارنده‌اش آن را كسب كنيم.<ref>[http://w3.hadith.net/CatalogueSource.aspx?n=413&e=2380 دامنه معنايى حكمت در قرآن، اخلاق و حديث، سید حسن اسلامی، پایگاه حدیث نت].</ref>

نمونه‌اى از اين احاديث را در زير مى‌توان ديد:

[[امام على]] عليه‌السلام: الحِكمَةُ ضَالّةُ المؤمنِ، فاطْلُبوها ولَو عندَ المُشرِكِ تكونوا أحَقَّ بها و أهلَها؛ حكمت گمشده مؤمن است پس آن را گرچه نزد مشرك بجوييد كه شما بدان سزاوارتر و شايسته‌‌تريد.

امام على عليه‌السلام: الْحِكْمَةُ ضالَّةُ المُؤْمِنِ، فخُذِ الحِكْمَةَ ولَو مِن أهلِ النِّفاقِ؛ حكمت گمشده مؤمن است پس آن را گرچه از منافقان فراگيريد.

===تفسير حكمت‌ در روایات===

امام صادق عليه‌السلام در تفسیر حکمت می‌فرمایند: إنّ الحِكمَةَ المَعرِفَةُ والتَّفَقّهُ في الدِّينِ، فمَن فَقِهَ مِنكُم فهُو حَكيمٌ؛ همانا حكمت عبارت است از شناخت و فهم [[دين]]؛ پس هر يك از شما كه در دين فقيه و فهيم باشد حكيم است.

و امام باقر عليه‌السلام در پاسخ به سؤال ابوبصير از معنای حکمت در آيه {{متن قرآن|«وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً»}}؛ و به هر كس حكمت عطا شود خیر کثیر داده شده. می‌فرمایند: هِي طاعَةُ اللَّهِ و مَعرِفَةُ الإمامِ؛ مراد از حكمت فرمانبرى از خدا و شناخت امام است.

===سرآغاز و غایت حکمت===

امام على عليه‌السلام می‌فرمایند: أوّلُ الحِكمَةِ تَرْكُ اللَّذّاتِ، وآخِرُها مَقْتُ الفانِياتِ؛ نخستين گام حكمت وانهادن لذتهاست و آخرين گام آن دشمن داشتن هر آنچه فانى مى‌شود.

===رأس حكمت‌===

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: رأسُ الحِكمَةِ مَخافَةُ اللَّهِ؛ ترس از خدا رأس حكمت است. و در حدیث دیگری از [[امیرالمومنین]] علیه‌السلام آمده است: رأسُ الحِكمَةِ لُزومُ الحقِّ وطاعَةُ الُمحِقِّ؛ پايبندى به حق و فرمانبرى از كسى كه بر حق مى‌باشد اساس حكمت است.

===آنچه حكمت مى‌آورد===

امام على عليه‌السلام: اغْلِبِ الشّهْوَةَ تَكمُلْ لكَ الحِكمَةُ؛ بر شهوت و خواهش نفس چيره شو، حكمتت به كمال مى‌رسد.

امام على عليه‌السلام: لاحِكمَةَ إلّا بعِصْمَةٍ؛ حكمت جز با خويشتندارى از گناه بدست نمى‌آيد.

امام صادق عليه‌السلام: مَن زَهِدَ في الدُّنيا أثْبَتَ اللَّهُ الحِكمَةَ في قَلبِهِ، وأنْطَقَ بها لِسانَهُ؛ هر كه به دنيا پشت كند خداوند [[حكمت]] را در دلش استوار گرداند و زبانش را به آن گويا سازد.

===آنچه مانع كسب حكمت مى‌‌شود===

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: القَلبُ يَتَحمّلُ الحِكمَةَ عند خُلُوِّ البَطْنِ، القَلبُ يَمُجُّ الحِكمَةَ عند امْتِلاءِ البَطْنِ؛ آنگاه كه معده خالى باشد، دل حكمت را مى‌پذيرد؛ زمانى كه معده پر باشد دل حكمت را بيرون مى‌افكند.

[[امام على]] عليه‌السلام: لاتَجْتَمِعُ الشَّهوَةُ والحِكمَةُ؛ شهوت و حكمت با هم جمع نمى‌شوند.

[[امام صادق]] عليه‌السلام: الغَضَبُ مَمْحَقةٌ لقَلبِ الحكيمِ، ومَن لم يَمْلِكْ غَضَبَهُ لَم يَمْلِكْ عَقلَهُ؛ خشم، دل حكيم را تباه مى‌كند و كسى كه اختيار خشم خود را نداشته باشد اختيار عقل خويش را ندارد.

امام كاظم عليه‌السلام: إنّ الزَّرعَ يَنْبُتُ في السَّهلِ ولايَنْبُتُ في الصَّفا، فكذلكَ الحِكمَةُ تَعْمُرُ في قَلبِ المُتواضِعِ، ولاتَعْمُرُ في قَلبِ المُتَكبِّرِ الجبّارِ؛ لأنَّ اللَّهَ جَعلَ التَّواضُعَ آلةَ العَقلِ؛ همانا زراعت در زمين نرم مى‌رويد و بر روى سنگ نمى‌رويد. حكمت نيز چنين است در دل‌هاى افتاده آبادان مى‌شود و در دل خودستاى گردن‌فراز پرورش نمى‌يابد؛ زيرا كه خداوند افتادگى را ابزار خِرد قرار داده است.

[[امام هادى]] عليه‌السلام: الحِكمَةُ لاتَنْجَعُ في الطِّباعِ الفاسِدَةِ؛ حكمت در جان‌هاى فاسد مؤثر و مفيد نمى‌افتد.

==شهر حکمت و درِ آن==

حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در احادیثی خود را شهر يا خانه حكمت و حضرت على عليه‌السلام را دروازه آن معرفی نموده‌اند: انا دارالحكمة و عليّ بابها؛‌ من خانه حکمت هستم و علی درب آن است.<ref>فضائل الخمسة من الصحاح الستة، ج‌ 2، ص 248.</ref>

أنا مدينة الحكمة و علىّ بابها فمن أراد الحكمة فليأت الباب‌؛ من شهر حکمت هستم و علی دروازه آن است. پس هر کس حکمت را طالب است پس به درِ آن رود.<ref>همان، ص 249.</ref>

==شرایط تحصیل حکمت==
1. پرهیزاز فضول کلام:

قران میفرماید تا چیزی را علم پیدا نکردی حق گفتنش را نداری

2.داشتن حسن ظن :

اگر می خواهیم عقل حکمت سر جایش باشد باید حسن ظن داشته باشیم نه سو ظن در سوره نور ایه 12 تا 15 میفرماید لو لا سمعتموه ظن المومنین و المومنات بانفسهم خیر وقالو هذا افک مبین چراهنگامیکه این بهتان را شنیدید مردان و زنان مومن در باره توگمان نیک تبردند و نگفتند این دروغی اشکار است جواب این ایه ایه 16 میباشد سوره نور لو لا سمعتموه قلتم یکون لنا
نتتکلم بهذاسبحانک هذا بهتان عظیم وگر نه چرا هنگامیکه ان را شنیدید نگفتید مارا سسزاوار نیست که در این موضوع تکلم کنیم خدایا تو منزهی این بهتان بزرگ است ایه 15 سوره نور میگوید اذا تلقونه بالستنکم بافواهکم ما لیس لکم به علم و تحسبونه هینا و هو عند الله عظیم ان گاه که ا ن بهتان را ااز زبان یکدیگر و بازبان های خود چیزی را که به ان علم نداشتید می گفتید و می پنداشتید که کاری سهل و گوچک است در صورتی که ان نزد خدا بسیار بزرگ بود سوره اسرا ایه 36 و لا تقف ما لیس لک به علم ان السمع و البصر و الفواد کل اولئک کان عنه مسئولا هرگز چیزی را که به ان علم نداری پیروی نکن که گوش وچشم پیش خدا مسوولند

3.رعایت حد اعتدال در شهوات حلال:

سومین چیزی که باعث برهم زدن عقل و حکمت است شهوات حلال مثل زیاد خوردن.

امام کاظم ع در حدیثی به هشام بن حکم می فرمایند:

من تسلطت ثلاث علی ثلاث فکانما اعان علی هوم

اگر کسی سه چیز را به سه چیز مسلط کند عقلش نابود کرده است کسی که تاریک کنئ نور تفکرش را به وسیله ارزوها ی دراز و دیگرچیزی که مخرب عقل است بفضول الکلام که بر سه دسته است

#کلام منهی مثل دروغ و غیبت تهمت و افترا
#کلام بیهوده مثل قضاوت عجولانه کردن حرف بی ربط زدن
#کلام بدون علم و دانش حکمت را محو میکند

==پانویس==
<references/>

[[رده:کلیات اخلاق]]
[[رده:صفات پسندیده]]