دانشنامه‌ی اسلامی - مشارکت‌های کاربر [fa]

آیه 58 سوره فرقان

2021-06-28T11:20:46Z

Akbari:

{{قرآن در قاب|وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِ ۚ وَكَفَىٰ بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا|سوره=25|آیه =58}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 58
|شماره بعدی = 59
|شماره قبلی = 57
|سوره= فرقان
|شماره سوره= 25
|جزء= 19
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
و تو بر خدای زنده ابدی که هرگز نمیرد توکل کن و به ستایش ذات او وی را تسبیح و تنزیه گو، و هم او که به گناه بندگانش کاملا آگاه است کفایت است (هر که را بخواهد می‌بخشد و هر که را بخواهد مؤاخذه می‌کند).
|-|
انصاریان=
و بر آن زنده ای که هرگز نمی میرد توکل کن، و او را همراه با ستایش تسبیح گوی، و کافی است که او به گناهان بندگانش آگاه باشد.
|-|
فولادوند=
و بر آن زنده كه نمى‌ميرد توكل كن و به ستايش او تسبيح گوى؛ و همين بس كه او به گناهان بندگانش آگاه است.
|-|
آیتی=
و بر آن زنده‌اى كه نمى‌ميرد توكل كن و به ستايش او تسبيح گوى و او خود براى آگاهى از گناهان بندگانش كافى است.
|-|
مکارم شیرازی=
و توکّل کن بر آن زنده‌ای که هرگز نمی‌میرد؛ و تسبیح و حمد او را بجا آور؛ و همین بس که او از گناهان بندگانش آگاه است!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|Put your trust in the Living One who does not die, and celebrate His praise. He suffices as one all-aware of the sins of His servants.}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|And rely on the Ever-living Who dies not, and celebrate His praise; and Sufficient is He as being aware of the faults of His servants,}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|And trust thou in the Living One Who dieth not, and hymn His praise. He sufficeth as the Knower of His bondmen's sins,}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|And put thy trust in Him Who lives and dies not; and celebrate his praise; and enough is He to be acquainted with the faults of His servants;-}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
«کَفی بِهِ»: او کافی و بسنده است.

== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى‌ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً «58»

و بر (خداى) زنده‌اى كه هرگز نمى‌ميرد توكّل كن و به ستايش او تسبيح‌گوى همين بس كه او به گناهان بندگانش آگاهى دقيق دارد.

===نکته ها===

واژه‌ى‌ «تَوَكَّلْ» با مشتقّاتش هفتاد بار در قرآن آمده است. توكّل به معناى تكيه كردن بر خدا و وكيل گرفتن او در كارها است.

در آيه‌ى قبل به پيامبر فرمود: به مردم بگو: من مزدى از شما نمى‌خواهم، گويا در اين آيه مى‌فرمايد: رهبران دينى كه به مال مردم چشم‌داشتى ندارند، براى زندگى خود بايد تنها به خداوند توكّل نمايند.

توكّل بر خداوند به معناى رها كردن تلاش و كوشش نيست. چنانكه مولوى مى‌گويد:

گفت پيغمبر به آواز بلند

با توكّل زانوى اشتر ببند

رمز الكاسب حبيب اللّه شنو

از توكّل در سبب كاهل مشو

رو توكّل كن تو با كسب اى عمو

جهد مى‌كن كسب مى‌كن مو به مو

===پیام ها===

1- تكيه‌ى فانى بر فانى لغو است. «تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ»

2- تكيه‌ى ضعيف بر ضعيف لغو است. تَوَكَّلْ عَلَى‌ ... الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ‌

3- تكيه‌ى جاهل بر جاهل لغو است. تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي‌ ... خَبِيراً

4- انبيا نيز به موعظه و تذكر الهى نياز دارند. «وَ تَوَكَّلْ»

5- حيات ابدى مخصوص خداست. «الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ»

6- خدايى را وكيل بگير كه براى هميشه زنده است و اگر امروز به دشمن مهلت داد تا شايد از كارشكنى و كفر دست بردارد، فردا فرصت و مهلت دارد تا از او انتقام گيرد. «لا يَمُوتُ»

جلد 6 - صفحه 274

7- توكّل قلبى بايد با تسبيح و حمد عملى همراه باشد. «وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ»

8- خداوند به كارهاى جزئى مردم علم دقيق دارد. «بِذُنُوبِ عِبادِهِ»

9- گناهكاران نيز بندگان خدا هستند. «بِذُنُوبِ عِبادِهِ»

10- ايمان انسان به اين كه خداوند بر گناهانش آگاه است، بهترين اهرم براى پيدايش تقواست. «بِذُنُوبِ عِبادِهِ»

11- آگاهى خداوند بر گناهان مردم، علاوه بر اينكه تهديدى براى كفّار است، براى پيامبر نيز تسلّى و دلدارى مى‌باشد كه نگران نباش، ما از كارشكنى‌هاى آنان آگاهيم و به حساب كفّار لجوج مى‌رسيم. «وَ كَفى‌ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً»
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى‌ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً (58)

«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 411، چاپ كتابفروشى اسلاميّه به نقل از انوار.

جلد 9 - صفحه 361

وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ‌: و توكل نما در استكفاى شرور مشركان و دفع جور آنان، بر زنده‌اى كه هرگز نميرد، زيرا متوكل بر زندگان ديگر، به مردن ايشان ضايع و بى‌بهره مى‌ماند. وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ‌: و به پاكى و پاكيزگى ياد كن خدا را از صفات نقصان در حالتى كه آن تسبيح و تنزيه مقترن باشد به ثنا و ستايش بر او به اوصاف كمال مانند «الحمد للّه رب العالمين و الحمد للّه كما هو اهله و مستحقه و الحمد للّه على نعمائه» و غير آن. نزد بعضى معنى آنكه خداى را پرستش كن و نمازگزار به جهت سپاسدارى نعمتهاى او، وَ كَفى‌ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً: و كافى است خدا به گناهان مخفى و آشكار بندگان خود در حالتى كه دانا و مطلع است بر آن، يعنى عالم است بر احوال آنها و كافى در جزاى كردارشان، پس ايشان را بر آن جزا و سزا خواهد داد و تو را بر ايمان نياوردن آنها مؤاخذه نخواهد فرمود و شر آنها را از تو كفايت مى‌نمايد. «1» تبصره: زمخشرى در كشّاف گفته: خداى تعالى در اين آيه حبيب خود را امر فرموده به آنكه اعتماد و توثيق بر او كند و امر خود را بر او واگذارد در استكفاى شرور ايشان با تمسك به اساس التجا و قاعده توكل كه آن طاعت و عبادت او و تسبيح و تحميد او، و او را آشنا ساخته كه زنده است و موت بر ذات او روا نباشد و حق است بر آنكه توكل بر او نمايند و اتكال و اعتماد نكنند بر غير او از موجودات و زندگانى كه موت و فنا لازم آنهاست. نقل شده يكى از سلف اين آيه شريفه تلاوت نمود و گفت: «لا يصح لذى عقل ان يثق بعدها بمخلوق» روا نباشد بر هيچ عاقلى كه بعد از اين آيه اعتماد به مخلوقى نمايد. «2» تتمه: محقق طوسى رحمه اللّه فرمايد: مراد به توكل اينست كه واگذارد بنده تمام آنچه صادر مى‌شود از او و وارد مى‌شود بر او، به سوى خداى تعالى به جهت‌

«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 411، چاپ كتابفروشى اسلاميّه.

«2». تفسير كشّاف زمخشرى، ج 3، ص 102، چاپ اول 1354، انتشارات مصطفى محمّد (ص)

جلد 9 - صفحه 362

علم او به اينكه ذات سبحانى اقوى و اقدر است و بجا مى‌آورد آنچه قادر است بر آن بر وجه احسن و اكمل و اتم، پس راضى شود به آن؛ و او با وجود بر اين، سعى و جهد كند در آنچه واگذاشته به خدا و مهيا نمايد نفس خود و قدرت خود و عمل خود را از اسباب و شروطى كه منوط به آن است به جهت تعلق قدرت و اراده حق تعالى به آن بجاآورد بالنسبه به سوى او؛ و از اين معنى ظاهر شود فرمايش: لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين.

در ارشاد القلوب- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مروى است كه فرمود: انّ النّبىّ صلّى اللّه عليه و آله سئل ربّه سبحانه ليلة المعراج فقال يا ربّ اىّ الاعمال افضل فقال اللّه عزّ و جلّ ليس شى‌ء عندى افضل من التّوكّل علىّ و الرّضا بما قسمت:

بدرستى كه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله سؤال نمود پروردگار خود را شب معراج: پروردگارا، كدام اعمال افضل است؟ پس فرمود خداوند عزّ و جلّ:

نيست چيزى نزد من افضل از توكل بر من، و راضى بودن به آنچه قسمت فرمودم. «1» در كافى- حضرت صادق عليه السّلام فرمود: بدرستى كه بى‌نيازى و عزت، جولان نمايند؛ پس زمانى كه ظفر يابند، به محل توكل وطن كنند. «2» بيان: در اين فرمايش استعاره تمثيليه است براى بيان اينكه غنا و عزّ، ملازمند توكل را، زيرا متوكل اعتماد نمايد بر خدا و ملتجى نشود به مخلوق، پس نجات يابد از ذلت طلب و مستغنى شود از ايشان؛ زيرا غنا، غناى نفس است نه غناى به مال، با اينكه خداوند سبحان بى‌نياز فرمايد او را از توسل به ايشان به هر حال.

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ لَوْ شِئْنا لَبَعَثْنا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَذِيراً (51) فَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ جاهِدْهُمْ بِهِ جِهاداً كَبِيراً (52) وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً (53) وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً (54) وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ وَ كانَ الْكافِرُ عَلى‌ رَبِّهِ ظَهِيراً (55)

وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً (56) قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلاَّ مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى‌ رَبِّهِ سَبِيلاً (57) وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى‌ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً (58) الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‌ عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمنُ فَسْئَلْ بِهِ خَبِيراً (59) وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا وَ زادَهُمْ نُفُوراً (60)

ترجمه‌

و اگر خواسته بوديم هر آينه برانگيخته بوديم در هر بلدى بيم دهنده‌ئى را

پس اطاعت مكن كافران را و جهاد كن با ايشان جهادى بزرگ‌

و او است آنكه روان ساخت و واگذارد دو دريا را اين شيرين است و گوارا و اين شور است و تلخ و قرار داد ميانشان حايلى و ممانعتى سخت‌

و او است آنكه آفريد از آب انسانى را پس قرار داد او را داراى نسب و سبب و باشد پروردگار تو توانا

و ميپرستند غير از خدا آنچه را كه نه نفع ميرساند بآنها و نه ضرر ميرساند آنها را و باشد كافر بر پروردگارش پشتيبان شيطان‌

و نفرستاديم تو را مگر مژده دهنده و بيم دهنده‌

بگو نميخواهم از شما بر آن مزدى مگر كار آنكه خواست فراگيرد بسوى پروردگارش راهى‌

و اعتماد كن بر خداى زنده كه نمى‌ميرد و تسبيح گوى او را بستايشش و بس است او كه باشد بگناهان بندگانش آگاه‌

آنكه آفريد آسمانها و زمين را و آنچه ميان آن دو است در شش روز پس مستولى شد بر عرش، خداى بخشنده است پس بپرس آنرا از آگاهى‌

و چون گفته شود بآنها كه سجده كنيد مر خداى بخشنده را گويند و چيست بخشنده آيا سجده كنيم براى آنچه امر ميكنى ما را و افزايد آنها را دورى.

جلد 4 صفحه 83

تفسير

خداوند متعال براى تعظيم شأن و تجليل امر و تقويت خاطر شريف پيغمبر اكرم در امر دعوت فرموده اگر ميخواستيم ما در هر شهر و بلدى پيغمبرى براى انذار مردم مبعوث كنيم مى‌توانستيم و كار تو سبك ميشد ولى مقام تو اجلّ از آنستكه در عرض تو پيغمبرى باشد يا بعد از تو پيغمبرى بيايد و چون ما اين فضيلت را مخصوص بتو نموديم تو هم در مقابل بايد گوش بسخنان ياوه و توقعات بيجاى كفار ندهى و با آنها مداهنه ننمائى و جهاد نمائى بترك اطاعت آنها يا بقرآنى كه معجز بيان است با آنان جهاد بزرگيكه آن ببرهان و بيان است نه سيف و سنان و براى بيان شمّه‌ئى از قدرت خود فرموده و او است خداوندى كه دو مجمع آب زياد را كه دريا گويند سر داده و بحال خودشان واگذاشته مانند دابّه‌ئى كه صاحبش آن را سر دهد بصحرا براى چريدن و در عين حال بيد قدرت ميان آن دو آب زياد حاجب و مانعى قرار داده كه مخلوط با يكديگر نشوند گويا بزبان حال هريك از آن دو آب با ديگرى ميگويد حرام است و ممنوع كه با من مخلوط شوى بتقريبى كه در اوائل سوره از بيان حجرا محجورا گذشت و اين دو آب بقدرى با هم اختلاف دارند كه هر كس به بيند ميگويد اين بسيار گوارا و اين بسيار شور يا آن گوارا و خنك و اين شور و گرم يا آن گوارا و شيرين و اين شور و تلخ است بحسب اختلاف اهل لغت در معناى فرات و اجاج و اين در رودهاى بزرگيكه داراى آب گوارا است و وارد دريا ميشود تا مدتى محسوس است خصوصا در رود نيل و دجله كه گفته‌اند تا فرسخها باين حال باقى است حتى در رود هر از كه وارد درياى مازندران ميشود احساس شده و معلوم است كه اين بقدرتى است كه خداوند به آب در جريان داده كه خود را حفظ مينمايد و قمى ره فرموده خدا ميفرمايد حرام و محرّم است كه تغيير دهد يكى از آن دو طعم ديگرى را و از اين قبيل است آب دو چشمه مجاور هم در لاريجان كه حقير آن را مشاهده نمودم يكى آب جوش و ديگر بسيار خنك كه هر دو وارد در يك حوض ميشود تا ملائم شود و بتوان در آن فرو رفت و بالاتر از همه آب دهان و بينى و چشم است كه هر سه در روى انسان جريان پيدا ميكند از يك چشمه سرو با هم در صفات اختلاف فاحش دارند و اين از عجائب‌

جلد 4 صفحه 84

خلقت است كه براى كثرت مشاهده آن عظمت قدرتش از نظر محو شده و او است آن خداوندى كه آفريد انسان را از آبى كه مخمّر شد بآن طينت آدم عليه السّلام و قابل شد از براى قبول اشكال و نطفه كه آن آبى بود در اصلاب آباء و ارحام امّهات و پس از انقلاباتى بشر شد پس قرار داد خداوند او را صاحب اولاد ذكور كه نسب بآن معلوم ميشود و صاحب اولاد اناث كه مصاهرت بآن حاصل مى‌گردد يا پيوند داد بشر را با يكديگر بدو نوع نسبت يكى نسبى كه حاصل ميشود از رحميّت مانند پدر و مادر با اولاد و برادر و خواهر با يكديگر و ساير ارحام و ديگر سببى كه بمصاهرت و ازدواج حاصل ميگردد مانند زن و شوهر و داماد و عروس و برادر زن و شوهر و خواهر زن و شوهر و پدر و مادر زن و شوهر و امثال اينها عموما يا خصوص محارم از آنها باختلاف تفاسير و بيانات اهل لغت و قدرت خداوند ظاهر ميشود در خلق چنين موجود مركب از اعضاء مختلفه و طبايع متباعده و حواس متغايره از مادّه واحده و تنوّع آن بدو نوع متقابل از پيوند يكى ذاتى و ديگر عرضى با اشتراك آن دو در محرميّت يا ساير خواص و آثار در كافى از امام باقر عليه السّلام و قمى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند از اين آيه فرمود خداوند تبارك و تعالى خلق فرمود آدم عليه السّلام را از آب گوارا و خلق فرمود از جنس او زوجه او را و درست نمود زوجه‌اش را از دنده زيرينش پس جارى ميشود باين دنده ميان زن و مرد سبب و نسب و بعد تزويج نمود آنزن را بآنمرد و جارى نمود ميان آن دو باين سبب مصاهرت را و اين است مراد از قول خداوند نسبا و صهرا پس نسب بسبب مردان حاصل ميشود و مصاهرت بسبب زنان و تحقيقاتى راجع بخلقت حوّا از دنده آدم عليه السّلام در اول سوره نساء گذشت و در امالى صدوق ره از انس بن مالك نقل نموده كه پرسيدم از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم كه آيا على عليه السّلام برادر تو است فرمود بلى عرض كردم بيان فرما چگونه او برادر تو است فرمود خداوند خلق فرمود آبى در زير عرش پيش از خلقت آدم به سه هزار سال و جاى داد آنرا در علم پنهان خود و چون خلق فرمود آدم را جارى نمود آن آبرا يو صلب آدم پس منتقل نمود آنرا بصلب شيث و هميشه آن آب منتقل ميشد از پشتى بپشتى تا جاى گرفت در پشت عبد المطلب پس خداوند آنرا دو قسمت نمود نصف آن‌

جلد 4 صفحه 85

در عبد اللّه و نصف در ابو طالب جاى گزين شد پس من از نصف آن آب و على از نصف ديگر است و على برادر من است در دنيا و آخرت پس اين آيه را تلاوت فرمود و خلاصه اين معنى را در روضة الواعظين نيز از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله نقل نموده و مستفاد از روايات متعدده آنستكه اين آيه در شأن امير المؤمنين عليه السّلام و بيان قرابت نسبى و سببى او با پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نازل شده و صهر از القاب آنحضرت است و بايد حمل بر مراد باطنى شود و اهل شرك پرستش ميكنند جز خداوند مخلوقى را كه نفع و ضرر آنها در تحت قدرت و اختيار آن نيست و كافر در برابر پروردگارش پشتيبان و كمك شيطان بوده و هست در عداوت و شرك يا كافر از نظر خداوند دور افتاده و پشت سر افكنده شده بوده و هست چنانچه فرموده‌اند و بنظر حقير محتمل است مراد آن باشد كه جنس كافر در برابر خداوند پشتيبان و كمك كافر بوده و هست و حاصل آنستكه اين جنس با يكديگر در مخالفت خداوند كمك ميكنند يا مراد آن باشد كه كافر بر خداوندش چيره و جسور بوده و خواهد بود كه احسن معانى است يا مراد آن باشد كه عبادت ميكنند بتى را كه نميتواند نفع و ضررى بآنها برساند و چنين كافر بر معبود خود غالب و نيرومند بوده و هست و مستفاد از بعضى روايات معتبره آنستكه مراد از كافر در اين آيه دومى است و مراد از رب صاحب اختيار و ولى است مانند قول خداوند اذكرنى عند ربّك و مراد از ولىّ امير المؤمنين عليه السّلام است كه صاحب اختيار دومى بوده و او پشتيبان دشمنان امير المؤمنين عليه السّلام بود يا در ظاهر با آنحضرت كمك ميكرد و اينمعنى در باطن قرآن است و نفرستاده است خداوند پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله را مگر براى بشارت دادن اهل ايمان را ببهشت و ترساندن اهل عصيان را از جهنم و دستور فرموده بآن حضرت كه بفرمايد بآن مردم من مزدى از شما بر اداء رسالت كه مستفاد از ارسال بشير و نذير است نميخواهم مگر اطاعت خدا و عمل كسيكه بخواهد راهى بسوى خدا پيدا كند همين كافى است براى من چون ثواب هدايت نمودن يكنفر بنده در نزد خدا بيشتر از دنيا و ما فيها است براى آنكه كسيكه ميخواهد مردم را هدايت و ارشاد بحق و حقيقت نمايد بايد بى طمعى و استغناء مادّى خود را بمردم بفهماند تا سخنان او در قلوب آنها جاى گير شود و آنرا

جلد 4 صفحه 86

حمل بر طمع بمال خودشان ننمايند و اين سيره مرضيّه همه انبياء بوده و مبلّغين اسلام هم بايد بر آن مشى نمايند و الا بياناتشان چندان موثر نخواهد شد و بنابر اين كلمه مضاف بمن شاء كه اطاعت يا عمل است محذوف شده است و گفته شده استثناء منقطع است چون اطاعت و عمل از جنس اجر نيست و بنظر حقير چون در عالم بالا قيمتى است بالاترين اجور است و نيز فرموده توكل كن بخدا و نترس از اشرار و بى نياز باش از كمك مالى و حالى بندگانيكه دوام و ثباتى براى آنها نيست آنخداوندى كه زنده و پاينده است و نمرده و نميميرد تو را بمقصد و مقصود خواهد رساند و شرّ آنها را از تو دفع خواهد فرمود و تنزيه نما او را از آنچه لايق شأن او نيست باثبات اوصاف كمال و جمال و حمد و ثناء و شكر بر نعم سابقه موجوده و لاحقه موعوده و كافى است خدا كه با خبر و مطلع از گناهان بندگانش باشد از كفر و شرك و ساير معاصى پنهان و آشكار و از گناهان آنان گردى بدامن مقدّس تو و كبريائى او نخواهد نشست آنخداوندى كه آفريد آسمانها و زمين را در شش روز پس مستولى شد بر عرش و تفصيل آن در سوره اعراف گذشت و ذكرش در اين مقام شايد بمناسبت سبق امر بتوكل و تسبيح باشد كه چنين خالق قادر محيط متصرّفى لايق اتّكال و تسبيح و حمد و ثناء است و اشاره بآنكه امور بتأنّى و تدريج بايد انجام بگيرد خداوند با كمال قدرت در خلقت بتأنّى و تدريج اقدام فرموده پيغمبر هم بايد اسلام را بتأنّى و تدريج رواج دهد كه آنخدا رحمن يعنى بخشنده و مهربان است و بنابر اين الرّحمن خبر مبتداء محذوف و از اسما الحسنى است و ميشود خبر الذى باشد يعنى آنكه آسمانها و زمين را آفريد رحمن است و در مجمع نقل نموده كه يهود حكايت ميكردند از ابتداء خلقت بخلاف قرآن لذا خداوند فرموده براى محكوميّت آنها بپرس از آنچه ذكر شد در امر خلقت از شخص خبيرى كه مورد قبول آنها باشد و سؤال چنانچه متعدى بعن ميشود براى آنكه متضمّن معناى تفتيش است متعدى بباء هم ميشود براى آنكه متضمّن معناى اعتنا است و ممكن است كلمه به صله خبيرا باشد و مسئول عنه مقدر يعنى پس بپرس از خبير بآن امر كيفيت آنرا و بعضى گفته‌اند جمعى از كفار منكر بودند كه‌

جلد 4 صفحه 87

اسم رحمن بر خدا اطلاق شود لذا خدا فرموده از خبيرى كه مطلع از كتب سماوى باشد بپرس تا او تصديق كند كه چنين اسمى براى خدا در آن كتب ذكر شده و بنابر اين ضمير در كلمه به برحمن عود ميكند و معانى ديگرى هم ذكر نموده‌اند كه بنظر حقير حسنى ندارد و آنچه ظاهر و مستحسن و خالى از خلل است آنستكه گفته شود چون خداوند در آيه قبل فرموده بود كه خدا به گناهان بندگان خبير است و در اين آيه فرموده نام او رحمن است كه دلالت بر نهايت رحمت دارد ميفرمايد پس سؤال كن و بخواه حوائج خود را بوسيله نام رحمن از خداوند خبير و آگاهى كه ذكر شد و آگاهى او فوق هر آگاهى است و بنابر اين ضمير در به بأقرب مراجع خود عود نموده و باء در معناى حقيقى خود استعمال شده و مناسبت اطراف كلام و جهات مقام محفوظ است ولى نميدانم چرا آقايان از اين معناى واضح صرف نظر نموده و خود را بتكلف انداخته‌اند و گفته‌اند رحمن نامى است از خداوند كه در كتب سماوى ذكر شده ولى مشركين عرب منكر اطلاق آن بر خدا بودند لذا وقتى پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم بآنها ميفرمود سجده كنيد براى رحمن ميگفتند رحمن چيست ما او را نميشناسيم آيا هر چه تو امر ميكنى ما را براى او سجده كنيم بدون معرفت باو يا هر چه محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلّم امر ميكند ما را براى او سجده كنيم چون يأمرنا بياء نيز قرائت شده و اين امر موجب مزيد تباعد و تنفّر آنها از سجود و ايمان و ازدياد كفر و طغيانشان ميشد و قمى ره فرموده جواب آنها الرّحمن خلق الانسان علّمه البيان است.
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ تَوَكَّل‌ عَلَي‌ الحَي‌ِّ الَّذِي‌ لا يَمُوت‌ُ وَ سَبِّح‌ بِحَمدِه‌ِ وَ كَفي‌ بِه‌ِ بِذُنُوب‌ِ عِبادِه‌ِ خَبِيراً (58)

و توكل‌ كن‌ ‌بر‌ خداوندي‌ ‌که‌ حي‌ ‌است‌ ‌به‌ حياة ذاتي‌ ‌آن‌ خدايي‌ ‌که‌ موت‌ و فناء ندارد و تسبيح‌ ‌او‌ كن‌ و حمد ‌او‌ ‌را‌ بجا آور و كفايت‌ ميكند ‌به‌ ‌او‌ بگناهان‌ بندگانش‌ ‌با‌ خبر بودن‌. (وَ تَوَكَّل‌) توكل‌ ‌از‌ شئون‌ توحيد افعاليست‌ و مراتب‌ توحيد افعالي‌ چهار ‌است‌.

اول‌: توحيد منافقين‌ ‌که‌ ‌به‌ زبان‌ ميگويند ‌که‌ تمام‌ امور ‌به‌ يد قدرت‌ الهيست‌ ولي‌ قلبا منوط ‌به‌ اسباب‌ و پيش‌ آمد و شانس‌ و قوة و قدرت‌ ‌خود‌ ميدانند:

دوم‌: توحيد عوام‌ ‌که‌ قلبا ‌هم‌ معتقد هست‌ لكن‌ رسوخ‌ ‌در‌ قلب‌ نكرده‌ و نظر ‌به‌ اسباب‌ دارد.

سوم‌: توحيد خواص‌ ‌که‌ رسوخ‌ ‌در‌ قلب‌ ‌هم‌ كرده‌ و اسباب‌ ‌را‌ ‌هم‌ تحت‌ قدرت‌ ‌او‌ مي‌دانند و ‌او‌ ‌را‌ مسبب‌ الاسباب‌ معتقد هستند و توكل‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ مرتبه‌ حاصل‌ ميشود.

چهارم‌: توحيد خاص‌ الخاص‌ ‌که‌ ابدا اسباب‌ ‌را‌ نمي‌بيند و تمام‌ نظرش‌ ‌به‌ خداوند متعال‌ ‌است‌ و ‌بود‌ و نبود اسباب‌ ‌در‌ نظرش‌ مساويست‌.

(عَلَي‌ الحَي‌ِّ الَّذِي‌ لا يَمُوت‌ُ) ‌که‌ يكي‌ ‌از‌ صفات‌ ثبوتيه‌ ذاتيه‌ ‌که‌ عين‌ ذات‌ ‌است‌ حي‌ ‌است‌ ‌که‌ عين‌ وجود صرف‌ ‌است‌ ازلا و ابدا.

(وَ سَبِّح‌) تسبيح‌ حق‌ تنزيه‌ اوست‌ ‌از‌ ‌هر‌ عيب‌ و نقص‌ و احتياج‌ ذاتا و صفتا و فعلا.

(بِحَمدِه‌ِ) اي‌ ‌مع‌ حمده‌ و حمد ‌او‌ اينكه‌ داراي‌ جميع‌ صفات‌ كمال‌ و افعالش‌ مطابق‌ حكمت‌ و مصلحت‌ و عدل‌ ‌است‌ فعل‌ قبيح‌ و لغو و ظلم‌ ‌از‌ ‌او‌ صادر نمي‌شود تمام‌ درست‌ و بجا و بموقع‌ ‌است‌.

جلد 13 - صفحه 645

(‌هر‌ چه‌ ‌آن‌ خسرو كند شيرين‌ ‌بود‌) چه‌ افعال‌ تكوينيّه‌ و چه‌ تشريعيه‌.

(وَ كَفي‌ بِه‌ِ بِذُنُوب‌ِ عِبادِه‌ِ خَبِيراً) عالم‌ السر و الخفيات‌ ‌است‌. (وَ ما يَعزُب‌ُ عَن‌ رَبِّك‌َ مِن‌ مِثقال‌ِ ذَرَّةٍ فِي‌ الأَرض‌ِ وَ لا فِي‌ السَّماءِ وَ لا أَصغَرَ مِن‌ ذلِك‌َ وَ لا أَكبَرَ إِلّا فِي‌ كِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ) يونس‌ آيه 62.

(عالِم‌ِ الغَيب‌ِ لا يَعزُب‌ُ عَنه‌ُ مِثقال‌ُ ذَرَّةٍ فِي‌ السَّماوات‌ِ وَ لا فِي‌ الأَرض‌ِ وَ لا أَصغَرُ مِن‌ ذلِك‌َ وَ لا أَكبَرُ إِلّا فِي‌ كِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ).
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 58)- این آیه تکیه‌گاه اصلی پیامبر را روشن می‌سازد، می‌فرماید:

«و توکل بر خداوندی کن که زنده است و هرگز نمی‌میرد» (وَ تَوَکَّلْ عَلَی الْحَیِّ الَّذِی لا یَمُوتُ).

با داشتن این تکیه‌گاه و پناهگاه نه نیازی به اجر و پاداش آنها داری، و نه وحشتی از ضرر و زیان و توطئه آنان.

و اکنون که چنین است «تسبیح و حمد او به جا آور» از نقصها منزه بشمر، و در برابر همه کمالات او را ستایش کن (وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ).

سپس اضافه می‌کند: از کار شکنی و توطئه‌های دشمنان نگران مباش «همین بس که خداوند از گناهان بندگانش آگاه است» و به موقع حساب آنها را می‌رسد (وَ کَفی بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِیراً).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=25 |آیه=58}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=25 |آیه=58}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=25 |آیه=58}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
==آرشیو عکس و تصویر==
<gallery mode="packed" heights="320">
پرونده:آیه 58 سوره فرقان (1).jpg
پرونده:آیه 58 سوره فرقان (1)-2.jpg|[https://hadisgraph.com/wp-content/uploads/235-copy.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ ( ۳٬۲۸۵ در ۳٬۲۸۵)]
پرونده:آیه 58 سوره فرقان (2)-2.jpg|[https://hadisgraph.com/wp-content/uploads/37-2.jpgپوستر تصویر در ابعاد بزرگ ( ۳٬۵۰۸ در ۳٬۵۰۸)]
</gallery>

[[رده:آیات سوره فرقان]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]

پرونده:آیه 58 سوره فرقان (2)-2.jpg

2021-06-28T11:03:19Z

Akbari:

==عنوان==
توکل

==متن عکس نوشته==
===آیه 58 سوره فرقان===
{{قرآن در قاب|وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِ ۚ وَكَفَىٰ بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا|ترجمه=و تو بر خدای زنده ابدی که هرگز نمیرد توکل کن و به ستایش ذات او وی را تسبیح و تنزیه گو، و هم او که به گناه بندگانش کاملا آگاه است کفایت است (هر که را بخواهد می‌بخشد و هر که را بخواهد مؤاخذه می‌کند).|سوره=25|آیه=58}}

== موضوع ==
توکل

==تولید کننده==
سایت حدیث گراف

==نوع طرح==
آیه گرافی

== خلاصه ==
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 58 سوره فرقان (آیه گرافی)

[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]

پرونده:آیه 58 سوره فرقان (2)-2.jpg

2021-06-28T10:07:18Z

Akbari: Akbari نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه 58 سوره فرقان (2)-2.jpg را بارگذاری کرد

== خلاصه ==
آیه 58 سوره فرقان / وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِ ۚ وَكَفَىٰ بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا

2021-06-27T05:59:50Z

Akbari: آیه 62 سوره نمل / أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ ۗ أَإِلَٰهٌ مَعَ الل...

آیه 5 سوره قصص

2021-06-26T11:10:52Z

Akbari:

{{قرآن در قاب|وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ|سوره=28|آیه =5}}
{{مشخصات آیه
|شماره آیه = 5
|شماره بعدی = 6
|شماره قبلی = 4
|سوره= قصص
|شماره سوره= 28
|جزء= 20
|نزول = مکه
}}
==ترجمه های فارسی==
<tabber>
الهی قمشه‌ای=
و ما اراده داشتیم که بر آن طایفه ضعیف و ذلیل کرده شده در آن سرزمین منّت گذارده و آنها را پیشوایان (خلق) قرار دهیم و وارث (ملک و جاه فرعونیان) گردانیم.
|-|
انصاریان=
و ما می خواستیم به آنان که در آن سرزمین به ناتوانی و زبونی گرفته شده بودند، نعمت های با ارزش دهیم، و آنان را پیشوایان مردم و وارثان [اموال، ثروت ها و سرزمین های فرعونیان] گردانیم.
|-|
فولادوند=
و خواستيم بر كسانى كه در آن سرزمين فرو دست شده بودند منّت نهيم و آنان را پيشوايان [مردم‌] گردانيم، و ايشان را وارث [زمين‌] كنيم،
|-|
آیتی=
و ما بر آن هستيم كه بر مستضعفان روى زمين نعمت دهيم و آنان را پيشوايان سازيم و وارثان گردانيم.
|-|
مکارم شیرازی=
ما می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم!
</tabber>
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==
<tabber>
Qarai=
{{چپ به راست|And We desired to show favour to those who were abased in the land, and to make them imams, and to make them the heirs,}}
|-|
Shakir=
{{چپ به راست|And We desired to bestow a favor upon those who were deemed weak in the land, and to make them the Imams, and to make them the heirs,}}
|-|
Pickthall=
{{چپ به راست|And We desired to show favour unto those who were oppressed in the earth, and to make them examples and to make them the inheritors,}}
|-|
yusufali=
{{چپ به راست|And We wished to be Gracious to those who were being depressed in the land, to make them leaders (in Faith) and make them heirs,}}
</tabber>
==معانی کلمات آیه==
*'''نمن''': من در اصل به معنى قطع است. نعمت را منت گويند كه شخص را از گرفتارى قطع مى‏كند: «المن: القطع»- «ان نمن»: اينكه نعمت بدهيم.<ref> تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏8، ص: 8</ref>

==نزول==

«[[شیخ طوسى]]» گویند: عده اى از اصحاب ما چنین روایت کرده اند که این آیه در شأن مهدى موعود امام قائم علیه‌السلام نازل گردیده است که خداوند بر او منت نهاده پس از استضعاف، ایشان را امام روى زمین گرداند و وارث چیزهائى بنماید که در دست ستمکاران بوده است.<ref> شیخ بزرگوار در تفسیر آیه 6 همین سوره چنین گوید: کسانى که شأن و نزول آیه 5 را درباره مهدى موعود امام قائم علیه‌السلام گفته اند، فرعون و هامان آن آیه را تعبیر به فرعون و هامان این امت نموده و ضمیر (منهم) در آیه را کنایه از انصار و یاران مهدى موعود قرار داده اند و نیز گوید: چنین تأویلى اولى و بهتر است زیرا فعل (نرى) به لفظ استقبال آمده یعنى موضوعى است که براى بعد آن را نمایانده و آشکار سازیم، - صاحب تفسیر روض الجنان درباره شأن و نزول این آیه براى مهدى - موعود گوید: چنین عقیده اى اولى و احسن است از لحاظ این که موافق با ظاهر بوده و مى باشد آن هم از چند وجه: اول آن که الف و لام در ارض تعریف جنس بوده و آن را حمل بر عموم کردن بهتر است، دوم آن که لفظ امام درباره مهدى موعود حقیقت بوده و درباره بنى اسرائیل مجاز مى باشد، سوم آن که براى وارث بودن، وجود مهدى موعود لایق تر است زیرا آخرین امام از ائمه بوده و وارث همه گذشتگان است و دولت او به دامنه قیامت متصل مى باشد و مانند همین آیه است. آیه 105 [[سوره انبیاء]] آنجا که فرماید: «وَلَقَدْ کتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکرِ».</ref>
== تفسیر آیه ==
<tabber>
تفسیر نور=

===تفسیر نور (محسن قرائتی)===

{{ نمایش فشرده تفسیر|
وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ «5»

و ما اراده كرده‌ايم بر كسانى كه در زمين به ضعف و زبونى كشيده شدند، منّت گذاريم و آنان را پيشوايان و وارثان (روى زمين) قرار دهيم.

===نکته ها===

كلمه‌ى «منت» در اين‌جا به معناى نعمت بزرگ و با ارزش است، نه منّت زبانى كه بازگو كردن نعمت به قصد تحقير ديگران باشد و مسلّماً كار زشت و ناپسندى است.

جلد 7 - صفحه 17

شكّى نيست كه هرگاه اراده‌ى الهى بر تحقّق امرى تعلّق گيرد، آن مسئله قطعاً عملى خواهد شد و هيچ مانعى نمى‌تواند سدّ راه آن گردد، قرآن مى‌فرمايد: «إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ» «1» همانا فرمان اوست كه هرگاه چيزى را اراده كند كه باشد، پس آن چيز خواهد بود و محقّق خواهد شد.

با اين‌كه همه نعمت‌ها از جانب خداوند است وبندگان در هر نعمتى رهين منّت او هستند، ليكن او در خصوص چند نعمت، تعبير به منّت فرموده كه طبعاً از اهميّت بالاى آنها حكايت دارد، از جمله:

الف: نعمت اسلام. «كَذلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ» «2»

ب: نعمت نبوّت. «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا» «3»

ج: نعمت هدايت. «بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ» «4»

د: نعمت حاكميّت مؤمنان. وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ‌ ...

در روايات بسيار، حضرت مهدى عليه السلام وحكومت آن بزرگوار در آخرالزمان مصداق اتمّ اين آيه معرّفى شده است. «5»

مسئله حاكميّت مستضعفان بر زمين، با عبارات و بيان‌هاى مختلفى در قرآن آمده است:

الف: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ» «6» خداوند به كسانى كه ايمان آورده و كار شايسته انجام داده‌اند، وعده‌ى خلافت در زمين‌را داده است.

ب: وَ لَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا ... ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ‌ «7» بعد از آنكه اقوام ستمگر پيشين را هلاك كرديم ... شما را جانشينان زمين قرار داديم.

ج: «أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ» «8» بندگان صالح، وارث زمين مى‌شوند.

د: «وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا» «9» ما مستضعفان را وارث شرق و غرب زمين گردانديم.

«1». يس، 82.

«2». نساء، 94.

«3». آل‌عمران، 164.

«4». حجرات، 17.

«5». تفسير كنزالدقايق.

«6». نور، 55.

«7». يونس، 13 و 14.

«8». انبياء، 105.

«9». اعراف، 137.

جلد 7 - صفحه 18

ه: «لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ. وَ لَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ» «1» ما ستمگران را نابود وبعد از آن شما را ساكن زمين مى‌گردانيم.

مراد از مستضعفان در اين آيه، با توجّه به مجهول بودن فعل‌ «اسْتُضْعِفُوا»، كسانى هستند كه خود در اين امر نقش نداشته و استكبار آنها را به استضعاف كشيده باشد.

===پیام ها===

1- حكومت جهانى مستضعفان و حمايت از مظلومان تاريخ، اراده وخواست الهى است. «نُرِيدُ»

2- در حكومت خودكامه طاغوتى، نيروهاى كارآمد به ضعف كشانده مى‌شوند.

«اسْتُضْعِفُوا»

3- آينده از آنِ مستضعفان است. نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً ...

4- امامت، همچون بعثت، نعمت ويژه‌اى است كه خداوند بر مردم منّت مى‌نهد.

در مورد بعثت پيامبر مى‌فرمايد: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا» «2» در اين‌جا مى‌فرمايد: نَمُنَ‌ ... نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً
}}

|-|
اثنی عشری=

===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===

{{نمایش فشرده تفسیر|

وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ «5»

وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَ‌: و اراده فرموديم اينكه منت گذاريم، عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ‌: بر آنانكه زبون و بيچاره شده بودند در زمين مصر و نواحى آن كه بنى اسرائيل باشند، و برهانيم ايشان را از بلا و شدت فرعون. وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً: و

«1» كشاف، ج 3، ص 157- 156.

جلد 10 - صفحه 101

گردانيديم ايشان را پيشوايان در امر دين و داعيان مردمان به خير و صلاح تا به ايشان اقتدا كنند در خيرات و مبرات. بعضى، تفسير (ائمه) به ولاة و ملوك نموده لقوله‌ (وَ جَعَلَكُمْ مُلُوكاً) يعنى ايشان را پادشاه قرار داديم. وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ‌: و قرار داديم ايشان را وارثان مال و امتعه و املاك فرعونيان.

تنبيه: اين مطلب مسلم است ملكى كه خداى تعالى عطا فرمايد، مراد ملكى است كه لازم الاتباع باشد در امور دين و دنيا، نه ملك كفر؛ زيرا آن مستلزم عدوان و ظلم است چنانكه آيات شريفه دالّ بر اين است از جمله قوله تعالى: (فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً) «1» پس بنابراين ائمه هر آينه ملوك دنيا هستند، پيشوا و مقدمند در امور دين و دنيا، و مردم مأمورند به اطاعت آنان و احاديث بسيار وارد است از جمله:

1- على بن ابراهيم قمى «رحمه اللّه» فرمايد: خداوند اخبار فرمود پيغمبر خود را به آنچه رسيده موسى و اصحابش را از فرعونيان از قتل و ظلم براى اينكه تسليتى باشد در مصائبى كه از امّت بر اهل بيتش وارد آيد، پس بشارت داد آن حضرت را بعد از تعزيت به آنكه تفضل فرمايد بر ايشان و قرار دهد ايشان را خلفاء در زمين و ائمّه بر امّت، و برگرداند ايشان را به دنيا با دشمنان ايشان تا دادخواهى شود «2».

2- در كافى- از ابى الصباح كنانى مروى است كه نظر فرمود حضرت باقر عليه السّلام به حضرت صادق عليه السّلام فرمود: آيا ديدى اين شخص را، اينست از كسانى كه خداى تعالى فرموده‌ (وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا) «3».

3- ابن بابويه (رحمه اللّه) روايت نموده از حضرت صادق عليه السّلام كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله نظر فرمود به سوى على و حسن و حسين عليهم السّلام، پس گريه نمود و فرمود: شمائيد مستضعفون بعد از من. پس به حضرت صادق عليه السّلام عرض شد: چه معنى دارد اين يابن رسول اللّه؟ فرمود:

«1» سوره نساء آيه 54.

«2» تفسير على بن ابراهيم قمى، ج 2، ص 133.

«3» اصول كافى، ج 1، كتاب الحجة، باب الاشارة و النص على ابى عبد اللّه الصّادق عليه السّلام، روايت 1، ص 306- بحار الانوار ج 24 ص 167 و 173 بنقل از مجمع البيان و مناقب.

جلد 10 - صفحه 102

معنى آن آنست كه شمائيد ائمه بعد از من، بدرستى كه خداوند فرموده‌ (وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا ...) بعد فرمود: اين آيه جارى است در حق ما تا روز قيامت‌ «1».

4- در جوامع- از حضرت زين العابدين عليه السّلام مروى است كه فرمود:

قسم به آن خدائى كه حضرت محمّد را به حق به خلق مبعوث ساخته بشير و نذير، بدرستى كه نيكوكاران از ما كه اهل بيتيم و شيعيان ايشان، به منزله موسى و شيعيان اويند، و دشمنان ما و اتباع آنها به مثابه فرعون و اتباع اويند «2».

}}
|-|
روان جاوید=
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌

طسم «1» تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ «2» نَتْلُوا عَلَيْكَ مِنْ نَبَإِ مُوسى‌ وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ «3» إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ إِنَّهُ كانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ «4»

وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ «5» وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ «6»

ترجمه‌

اين آيتهاى كتاب آشكار كننده است‌

ميخوانيم بر تو از خبر موسى و فرعون بدرستى و راستى براى گروهى كه ميگروند

همانا فرعون برترى جست در زمين و قرار داد اهل آنرا گروه گروه ناتوان ميساخت جمعى از آنها را ميكشت پسرانشان را و زنده ميگذاشت زنانشان را همانا او بود از تباهكاران‌

و ميخواستيم منّت بگذاريم بر آنان كه ناتوان كرده شده بودند در زمين و بگردانيمشان پيشوايان و بگردانيمشان وارثان‌

و متمكّن كنيم مر ايشانرا در زمين و بنمايانيم فرعون و هامان و لشگريان آن دو را از ايشان آنچه را بودند كه بيم ميداشتند.

تفسير

شرح طسم در سور سابقه گذشت و اين سوره مشتمل بر آياتى است از قرآن كه كتابى واضح و آشكار كننده حقايق است ميخوانيم بر تو اى پيغمبر خاتم بعضى از حكايت موسى و فرعون عصر او را بحق و حقيقت و تحقيق براى انتفاع و تنبّه و تذكر گروهى كه ايمان ميآورند نه معاندين و جاحدين كه از آن بهره‌مند نخواهند شد همانا فرعون علوّ و برترى جست و سركشى نمود از

جلد 4 صفحه 172

اوامر الهى در زمين مصر و قرار داد اهل آنرا فرقه فرقه و عدالت اجتماعى را رعايت ننمود بعضى را كه قبطى بودند تقويت كرد و بعضى را كه سبطى بودند تضعيف نمود و آنها بنى اسرائيل بودند اسباط حضرت يعقوب كه پسران ايشانرا سر ميبريد و زنانشان را استخدام مينمود و از مفسدين معروف در عالم بود او ميخواست آنها ذليل باشند ولى ما ميخواستيم كه منّت نهيم بر آنانكه او ضعيفشان كرده بود در زمين و قرار دهيم ايشانرا پيشوايان و پادشاهان و وارثان تاج و تخت و ملك و مال قبطيان كه او تقويت ميكرد آنها را و ميخواستيم كه متمكّن و مقتدر و آماده و مهيّا كنيم براى بنى اسرائيل وسائل عزت و عظمت را در زمين و ارائه دهيم بفرعون و هامان و قبطيان از ضرب دست بنى اسرائيل زوال ملك و مال و عزت و عظمت آنها را كه از آن ميترسيدند و مرتكب جرم و جنايت مى‌شدند چون كاهنى بفرعون گفته بود از بنى اسرائيل پسرى متولد ميشود كه سلطنت تو بدست او زوال خواهد يافت و آن احمق تصور ميكرد بتدبير ميتواند از تقدير جلوگيرى نمايد و بعضى يرى بياء و رفع اسماء ثلاثه بعد از آن قرائت نموده‌اند و در روايات متعدّده از اهل بيت عصمت و طهارت منّت و تفضّل الهى بر كسانيكه ضعيف كرده شدند در زمين با قضاياى ظهور حضرت حجت و رجعت ائمه اطهار و غلبه ايشان بر دشمنان تطبيق شده و قمى ره فرموده خداوند خبر داده به پيغمبر خود از مصائب حضرت موسى براى تسليت خاطر آنحضرت از مصائب وارده بر او در اهل بيتش از امّت و بشارت داده كه خداوند بعدا تفضل خواهد فرمود برايشان و وارث زمين و پيشوايان اين امت قرار خواهد داد ايشانرا در رجعت بدنيا با دشمنانشان تا بسزاى ظلم و تعدّى خودشان برسند بدست ايشان و دوستانشان و اللّه اعلم و مؤيد اين روايات آنستكه از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم بصحت پيوسته كه آنچه در بنى اسرائيل واقع شده بدون كم و زياد در اين امت بوقوع خواهد پيوست و در جوامع از امام سجاد عليه السّلام نقل نموده كه قسم بخداوندى كه محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلّم را مبعوث فرمود بحق كه بشير و نذير باشد همانا خوبان ما اهل بيت و شيعيان ايشان بمنزله موسى عليه السّلام و شيعيان اويند و همانا دشمنان ما و شيعيان آنها بمنزله فرعون و شيعيان اويند.

جلد 4 صفحه 173
}}
|-|
اطیب البیان=
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
{{نمایش فشرده تفسیر|
وَ نُرِيدُ أَن‌ نَمُن‌َّ عَلَي‌ الَّذِين‌َ استُضعِفُوا فِي‌ الأَرض‌ِ وَ نَجعَلَهُم‌ أَئِمَّةً وَ نَجعَلَهُم‌ُ الوارِثِين‌َ «5»

و ‌ما اراده‌ كرديم‌ اينكه‌ منت‌ بگذاريم‌ ‌بر‌ كساني‌ ‌که‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ضعيف‌ كردند ‌در‌ زمين‌ و ‌آنها‌ ‌را‌ پيشوايان‌ قرار دهيم‌ و قرار دهيم‌ ‌آنها‌ ‌را‌ وارث‌ ديگران‌.

جلد 14 - صفحه 205

وَ نُرِيدُ اراده‌، علم‌ بصلاح‌ ‌است‌ و حكمت‌ علم‌ بصالح‌ و مفاسد ‌است‌ و ‌از‌ شئون‌ علم‌ ‌است‌ و ‌از‌ صفات‌ ذات‌ بخلاف‌ مشيئة ‌که‌ ‌از‌ صفات‌ فعل‌ ‌است‌ ‌که‌ ايجاد ‌است‌ ‌بر‌ وفق‌ صلاح‌.

أَن‌ نَمُن‌َّ تمام‌ نعمتها و تفضلات‌ الهي‌ ‌از‌ روي‌ منت‌ ‌است‌ بايد بنده‌ هميشه‌ ممنون‌ نعمتهاي‌ الهي‌ ‌باشد‌ زيرا احدي‌ طلب‌ ندارد خداوند برايگان‌ تفضل‌ ميفرمايد فقط قابليت‌ تفضل‌ ميخواهد ‌در‌ محل‌ ‌غير‌ قابل‌ تفضل‌ نميفرمايد چون‌ قبيح‌ ‌است‌ و محال‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌او‌ سر زند.

عَلَي‌ الَّذِين‌َ استُضعِفُوا فِي‌ الأَرض‌ِ ‌که‌ بني‌ اسرائيل‌ باشند ‌که‌ ‌در‌ ‌آيه‌ قبل‌ فرمود:

«يَستَضعِف‌ُ طائِفَةً مِنهُم‌».

وَ نَجعَلَهُم‌ أَئِمَّةً انبياء بني‌ اسرائيل‌ ‌از‌ زمان‌ موسي‌ ‌تا‌ عيسي‌ ‌عليهم‌ ‌السلام‌ و چهار عنوان‌ داريم‌ ‌که‌ منطبق‌ ‌بر‌ انبياء و اوصياء انبياء ميشود: امام‌ ولي‌ حجة خليفه‌ وَ جَعَلناهُم‌ أَئِمَّةً يَهدُون‌َ بِأَمرِنا وَ أَوحَينا إِلَيهِم‌ فِعل‌َ الخَيرات‌ِ وَ إِقام‌َ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدِين‌َ (انبياء ‌آيه‌ 73) إِنَّما وَلِيُّكُم‌ُ اللّه‌ُ وَ رَسُولُه‌ُ وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا الَّذِين‌َ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ وَ يُؤتُون‌َ الزَّكاةَ وَ هُم‌ راكِعُون‌َ (مائده‌ ‌آيه‌ 55) رُسُلًا مُبَشِّرِين‌َ وَ مُنذِرِين‌َ لِئَلّا يَكُون‌َ لِلنّاس‌ِ عَلَي‌ اللّه‌ِ حُجَّةٌ بَعدَ الرُّسُل‌ِ (نساء ‌آيه‌ 165) قُل‌ فَلِلّه‌ِ الحُجَّةُ البالِغَةُ (انعام‌ ‌آيه‌ 149) إِنِّي‌ جاعِل‌ٌ فِي‌ الأَرض‌ِ خَلِيفَةً (بقره‌ ‌آيه‌ 30) امام‌ ‌يعني‌ پيشوا ‌که‌ بايد ديگران‌ باو اقتداء كنند و متابعت‌ كنند مثل‌ امام‌ جماعت‌ ‌که‌ مأمومين‌ اقتداء ميكنند و ‌در‌ افعال‌ متابعت‌ مينمايند و كفار و مشركين‌ ‌هم‌ امامي‌ دارند ‌که‌ متابعت‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ميكنند چنانچه‌ ميفرمايد: وَ جَعَلناهُم‌ أَئِمَّةً يَدعُون‌َ إِلَي‌ النّارِ وَ يَوم‌َ القِيامَةِ لا يُنصَرُون‌َ (همين‌ سوره‌ ‌آيه‌ 41) ولي‌ بمعني‌ صاحب‌ اختيار ‌است‌ و آنهم‌ منوط ‌است‌ بجعل‌ الهي‌ و چهار قسم‌ ولي‌ داريم‌. ولاية كليه‌ مطلقه‌، كليه‌ مقيده‌، جزئيه مطلقه‌، جزئيه‌ مقيده‌، كليه‌ مطلقه‌ خاص‌ انبياء نسبت‌ بامت‌ و ائمه‌ ‌عليهم‌ ‌السلام‌ ‌است‌ نسبت‌ برعيت‌ كليه‌ مقيده‌ مجعول‌ ‌بر‌ مجتهد جامع‌ الشرائط و نواب‌ انبياء و ائمه‌، جزئيه‌ مطلقه‌ ولايت‌ اب‌ و جد نسبت‌ بصغير و مجنون‌ و سفيه‌، جزئيه‌ مقيده‌ قيم‌ مجعول‌ ‌از‌ قبل‌ جد و اب‌ ‌ يا ‌ ‌از‌ قبل‌ مجتهد ‌علي‌ الصغار و المجانين‌ و السفهاء، حجة بمعني‌ دليل‌ و برهان‌ و قطع‌ عذر طرف‌ ‌که‌ انبياء ‌پس‌

جلد 14 - صفحه 206

‌از‌ اقامه‌ معجزه‌ و ائمه‌ ‌بعد‌ ‌از‌ ثبوت‌ امامت‌ حجة اللّه‌ هستند ‌بر‌ خلق‌ ‌حتي‌ علماء حجة الاسلام‌ هستند. خليفه‌ جانشين‌ ‌خدا‌ ‌در‌ وجوب‌ متابعت‌ و حرمت‌ مخالفت‌

«‌من‌ اطاعكم‌ فقد اطاع‌ اللّه‌ و ‌من‌ عصاكم‌ فقد عصي‌ اللّه‌».

وَ نَجعَلَهُم‌ُ الوارِثِين‌َ ‌که‌ فرعون‌ و فرعونيان‌ غرق‌ شوند و منازل‌ و جواهرات‌ و اندوخته‌هاي‌ ‌آنها‌ و رياست‌ و سلطنت‌ نصيب‌ بني‌ اسرائيل‌ شود.
}}
|-|
برگزیده تفسیر نمونه=

===برگزیده تفسیر نمونه===
{{نمایش فشرده تفسیر|
]

(آیه 5)- در این آیه و آیه بعد خداوند پرده از روی اراده و مشیت خود در مورد مستضعفان برداشته و پنج امر را در این زمینه بیان می‌کند که با هم پیوند و ارتباط نزدیک دارند.

1- «ما می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منت نهیم» و آنها را مشمول مواهب خود نماییم (وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ).

2- «و (ما می‌خواهیم) آنها را پیشوایان قرار دهیم» (وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً).

3- «و آنها را وارثان (حکومت جباران) قرار دهیم» (وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ).
}}
|-|

سایر تفاسیر=
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

==تفسیر های فارسی==
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر خسروی|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر عاملی|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر جامع|سوره=28 |آیه=5}}===

==تفسیر های عربی==
==={{تفسیر المیزان|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر الصافی|سوره=28 |آیه=5}}===
==={{تفسیر الکاشف|سوره=28 |آیه=5}}===
</tabber>

==پانویس==
<div style="font-size:smaller"><references/></div>

==منابع==
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.
==آرشیو عکس و تصویر==
<gallery mode="packed" heights="320">
پرونده:آیه 5 سوره قصص (1)-2.jpg|[https://hadisgraph.com/wp-content/uploads/14-12.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ ( ۲٬۴۷۷ در ۲٬۴۷۷)]
</gallery>

[[رده:آیات سوره قصص]]
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
[[رده:آیات دارای شان نزول]]

پرونده:آیه 5 سوره قصص (1)-2.jpg

2021-06-26T10:27:54Z

Akbari:

== خلاصه ==
آیه 5 سوره قصص / وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ
==عنوان==
منت خداوند

==متن عکس نوشته==
===آیه 5 سوره قصص===
{{قرآن در قاب|وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ|ترجمه=و ما اراده داشتیم که بر آن طایفه ضعیف و ذلیل کرده شده در آن سرزمین منّت گذارده و آنها را پیشوایان (خلق) قرار دهیم و وارث (ملک و جاه فرعونیان) گردانیم.|سوره=28|آیه=5}}

== موضوع ==
وارثان زمین

==تولید کننده==
سایت حدیث گراف

==نوع طرح==
آیه گرافی

== خلاصه ==
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 5 سوره قصص (آیه گرافی)

[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]

پرونده:آیه 5 سوره قصص (1)-2.jpg

2021-06-26T10:09:37Z

Akbari: Akbari نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه 5 سوره قصص (1)-2.jpg را بارگذاری کرد

== خلاصه ==
آیه 5 سوره قصص / وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ

Akbari: Akbari نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه 36 سوره زمر (1)-2.jpg را بارگذاری کرد

== خلاصه ==
آیه 36 سوره زمر / أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ ۖ