<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wiki.ahlolbait.com/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Aghajani</id>
	<title>دانشنامه‌ی اسلامی - مشارکت‌های کاربر [fa]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki.ahlolbait.com/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Aghajani"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7/Aghajani"/>
	<updated>2026-04-19T19:23:33Z</updated>
	<subtitle>مشارکت‌های کاربر</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.32.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142516</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142516"/>
		<updated>2022-08-30T07:47:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هَارُونَ أَخِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|«  قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ ۖ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142512</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142512"/>
		<updated>2022-08-30T07:14:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* آیه اولی الامر */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هَارُونَ أَخِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142510</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142510"/>
		<updated>2022-08-30T07:13:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* آیه ولایت */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هَارُونَ أَخِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142509</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142509"/>
		<updated>2022-08-30T07:12:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* حدیث منزلت */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هَارُونَ أَخِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُمْ رَاکعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142505</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142505"/>
		<updated>2022-08-30T06:16:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* لیلة المبیت */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزیراً»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هارُونَ أَخی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَ اجْعَلْ لی‏ وَزیراً مِنْ أَهْلی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قالَ مُوسى‏ لِأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنی‏ فی‏ قَوْمی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِیا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُمْ رَاکعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142504</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142504"/>
		<updated>2022-08-30T06:16:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* واقعه غدیر خم */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزیراً»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هارُونَ أَخی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَ اجْعَلْ لی‏ وَزیراً مِنْ أَهْلی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قالَ مُوسى‏ لِأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنی‏ فی‏ قَوْمی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِیا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُمْ رَاکعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142502</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142502"/>
		<updated>2022-08-30T06:05:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|«یأَیهَُّا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیک مِن رَّبِّک  وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَایهَْدِى الْقَوْمَ الْکافِرِین»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْیوْمَ یئِسَ الَّذِینَ کفَرُواْ مِن دِینِکمْ فَلاَ تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الإِسْلاَمَ دِینًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزیراً»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هارُونَ أَخی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَ اجْعَلْ لی‏ وَزیراً مِنْ أَهْلی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قالَ مُوسى‏ لِأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنی‏ فی‏ قَوْمی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِیا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُمْ رَاکعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142501</id>
		<title>امام علی علیه السلام</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=142501"/>
		<updated>2022-08-30T06:04:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* لیلة المبیت */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عالی}}&lt;br /&gt;
'''[[امیرالمؤمنین]] علی بن ابی طالب (علیه السلام)''' [[امامت|امام]] اول [[شیعه| شیعیان]]، چهارمین [[خلیفه]] نزد [[اهل سنت]]، پسر عمو و داماد [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله)، همسر [[حضرت زهرا]] (سلام الله علیها) و پدر [[امام حسن]] و [[امام حسین ]] (علیهما السلام) است. آن حضرت اولین مردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره یار و یاور ایشان بود. پیامبر اکرم آن حضرت را به دستور خدا به عنوان جانشین خود تعیین نمود و از مردم برای او بیعت گرفت، اما پس از [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در سال ۱۱ هجری، عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] در [[سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنی ساعده]] به طور خودسرانه از این دستور سرپیچی نموده و با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه مسلمانان بیعت نمودند! این واقعه موجب شد که آن حضرت عملا از سال ۳۵ هجری قمری و پس از [[عثمان]] به خلافت برسد. دوران ریاست ایشان بر حکومت اسلامی  عموما به درگیری با [[معاویه]]، [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و [[خوارج]] گذشت و سرانجام آن حضرت در سال ۴۰ هجری در ۶۳ سالگی به دست یکی از خوارج به نام [[ابن ملجم مرادی]] به شهادت رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موضوع [[خلافت]] آن حضرت مسئله ای است که به سبب آن مسلمانان به دو گروه [[شیعه]] و [[سنی]] تقسیم می گردند. شیعیان، امام علی (علیه السلام) را خلیفه بلافصل پیامبر و [[اهل سنت]] ایشان را خلیفه چهارم پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می دانند.&lt;br /&gt;
{{شناسنامه ائمه&lt;br /&gt;
|عنوان امام=امام علی علیه السلام&lt;br /&gt;
|تصویر = پرونده: H1151.jpg&lt;br /&gt;
|مقام = امام اول&lt;br /&gt;
|نام = علی &lt;br /&gt;
|لقب = امیرالمؤمنین، مرتضی، حیدر کرار، امام متقین&lt;br /&gt;
|کنیه = ابو الحسن، ابو تراب&lt;br /&gt;
|پدر = ابوطالب علیه السلام&lt;br /&gt;
|مادر= [[فاطمه بنت اسد]]&lt;br /&gt;
|تاریخ ولادت = ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]]&lt;br /&gt;
|محل ولادت =[[مکه]]، [[خانه کعبه]]&lt;br /&gt;
|مدت امامت = ۳۰ سال&lt;br /&gt;
|مدت عمر = ۶۳ سال&lt;br /&gt;
|تاریخ شهادت = ۲۱ [[رمضان]] سال ۴۰ هجری&lt;br /&gt;
|علت شهادت = ضربت خوردن در محراب نماز&lt;br /&gt;
|قاتل = ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه&lt;br /&gt;
|محل دفن = [[نجف اشرف]]}}&lt;br /&gt;
==نام و نسب امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
پدر ایشان [[ابوطالب]] عموی گرامی [[رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] نام داشتند که هر دو از تیره [[بنی هاشم]] از قبیله [[قریش]] در [[مکه]] بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt; علی بن ابی طالب ۱۰ سال پیش از [[بعثت]] رسول خدا در روز جمعه سیزدهم ماه [[رجب]]&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۵؛إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt; در خانه [[کعبه]]&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۴۴۱ ؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی ،ص:۲۰؛ کشف الغمة ج۱ ص۱۲۵؛ إزالة الخفاء (ط باکستان) ص۲۵۱؛ مرآة المؤمنین (ط الهند) ص۲۱؛ حلیة الأبرار ج۲ ص۲۱ &amp;lt;/ref&amp;gt; متولد شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پرونده: Emam_ali.jpg|۲۷۰px|thumb|left|مرقد امام علی علیه السلام در نجف اشرف]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامى که امام علی (علیه السلام) متولّد شد، مادرش فاطمه بنت اسد، او را «حیدرة» (به معنای شیر) نامید. سپس او و ابوطالب، به الهام الهى توافق کردند که وى را «على» بنامند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به نقل از فاطمه بنت اسد: من به درون کعبه رفتم و از میوه ها و روزى هاى بهشتى خوردم. پس چون خواستم بیرون بیایم، کسى مرا ندا داد: {{متن حدیث|«اى فاطمه! او را «على» بنام که او على (بلند مرتبه) است و خداوندِ علىّ اعلى مى فرماید: «نامش را از نام خود برگرفته ام و به ادب خود، تربیتش کرده ام و بر دشوارى هاى دانشم آگاهش کرده ام. اوست که بت ها را در خانه ام مى شکند، و اوست که بر بام خانه ام اذان مى گوید و مرا تقدیس و تمجید مى کند. پس خوشا به سعادت کسى که دوستش بدارد و اطاعتش کند، و واى بر کسى که سرپیچى اش کند و دشمنش بدارد!»»}}. &amp;lt;ref&amp;gt;وقد روی عن فاطمة بنت أسد أنها قالت: إنی دخلت بیت الله الحرام، وأکلت من ثمار الجنة وأرزاقها، فلما أردت أن أخرج هتف بی هاتف: یا فاطمة! سمیه علیاً، فهو علی، والله العلی الأعلى یقول: إنی شققت اسمه من اسمی، وأدبته بأدبی، ووقَّفته على غامض علمی، وهو الذی یکسر الأصنام فی بیتی، وهو الذی یؤذن فوق ظهر بیتی، ویقدسنی ویمجدنی، فطوبى لمنحبه وأطاعه، و ویل لمن عصاه وأبغضه (موسوعة الإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; فی الکتاب والسنة والتاریخ ج۱ ص۷۶ و ۷۷ وعلل الشرائع ج۱ ص۱۶۴ و (ط المطبعة الحیدریة) ج۱ ص۱۳۶ ومعانی الأخبار ص۶۲ و ۶۳ وروضة الواعظین ص۷۷ والأمالی للشیخ الصدوق ص۱۹۵ والأمالی للشیخ الطوسی ص۷۰۷ والثاقب فی المناقب لابن حمزة الطوسی ص۱۹۷ و ۱۹۸ والمحتضر لحسن بن سلیمان الحلی ص۲۶۴ وکتاب الأربعین للشیرازی ص۶۱ والجواهر السنیة للحر العاملی ص۲۳۰ وحلیة الأبرار للسید هاشم البحرانی ج۲ ص۲۲ ومدینة المعاجز ج۱ ص۴۸ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۹ و ۳۷ والأنوار البهیة ص۶۸ والإمام علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لأحمد الرحمانی الهمدانی ص۶۳۶ وبشارة المصطفى لمحمد بن علی الطبری ص۲۷ والدر النظیم لابن حاتم العاملی ص۲۳۵ وکشف الغمة للإربلی ج۱ ص۶۱ وکشف الیقین للعلامة الحلی ص۱۹ والخصائص الفاطمیة للکجوری ج۲ ص۹۹ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۵ ص۵۷. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==همسران و فرزندان امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام) در [[ذی الحجه|ذى حجّه]] سال دوم هجرى&amp;lt;ref&amp;gt;إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴، مکتبة بنی هاشم، تبریز، ۱۳۸۱ق&amp;lt;/ref&amp;gt; و در سن ۲۴ سالگی با [[حضرت فاطمه زهرا]] (سلام الله علیها) دختر [[پیامبر اسلام]] ازدواج نمود. فرزندان آن حضرت از حضرت فاطمه سلام الله علیها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[امام حسن علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[امام حسین علیه السلام]]&lt;br /&gt;
#[[حضرت زینب سلام الله علیها]]&lt;br /&gt;
#[[ام کلثوم دختر علی بن ابی طالب |حضرت ام کلثوم سلام الله علیها]]&amp;lt;ref&amp;gt;ارشاد، ج ۱، ص ۳۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ایشان تا زمان شهادت [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (سلام الله علیها) همسر دیگری نداشتند. ولی پس از شهادت ایشان همسرانی اختیار کرد؛ [[امامه دختر ابی العاص]]،&amp;lt;ref&amp;gt;این ازدواج  بنا به وصیت زهرا سلام الله علیها انجام شد که به على علیه السلام گفت: «او براى فرزندانم همچون من است» نک:روضة الواعظین: ص ۱۶۸، کتاب سلیم بن قیس: ج ۲ ص ۸۷۰ ح ۴۸ وراجع علل الشرائع: ص ۱۸۸ ح ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; [[اسماء دختر عمیس]]،&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج۸ ص۲۸۵، تهذیب الکمال: ج۳۵ ص۱۲۷ الرقم ۷۷۸۴، تاریخ الطبری: ج ۵ ص ۱۵۴، الکامل فی التاریخ: ج ۲ ص ۴۴۰، حلیة الأولیاء: ج ۲ ص ۷۵ ح ۱۵۸، سیر أعلام النبلاء: ج ۲ ص ۲۸۳ الرقم ۵۱، اُسد الغابة: ج ۷ ص ۱۳ الرقم ۶۷۱۳، الاستیعاب: ج ۴ ص ۳۴۸ الرقم ۳۲۶۴، الإصابة: ج ۸ ص ۱۵ الرقم ۱۰۸۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; فاطمه دختر حِزام ([[ام البنین]])&amp;lt;ref&amp;gt;مقاتل الطالبیین: ص ۹۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; از همسران آن حضرت بودند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مورد تعداد [[فرزندان امام على علیه السلام|فرزندان امام على]] (علیه السلام) مورّخان، بر عدد واحدى اتّفاق ندارند. [[شیخ مفید]]، آنان را ۲۷ پسر و دختر مى داند&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد: ج ۱ ص ۳۵۴ &amp;lt;/ref&amp;gt; و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر مى رساند&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۲۰ &amp;lt;/ref&amp;gt; و مِزّى، آنان را ۳۹ نفر مى شمارد.&amp;lt;ref&amp;gt;تهذیب الکمال: ج ۲۰ ص ۴۷۹ الرقم ۴۰۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اختلاف موجود در کتاب هاى تاریخى را مى توان ناشى از تداخل نام ها و کنیه ها و تکرار برخى از آنها دانست. [[حضرت عباس]] علیه السلام فرزند [[ام البنین]] و [[محمد بن حنفیه]] فرزند [[خوله بنت جعفر]]، دو فرزند دیگر آن حضرت هستند که شهرت تاریخی دارند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==القاب و کنیه‌های امام علی علیه السلام== &lt;br /&gt;
امام علی علیه السلام، القاب و اوصاف بسیارى دارد که هر کدام، اشاره دارد به بُعدى از ابعاد والاى شخصیت ایشان دارد. بیشتر این القاب را [[پیامبر خدا]] (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان داده بودند. &lt;br /&gt;
برخى از این القاب چنین اند: «أعلمُ الاُمّة»، «أقضَى الاُمّة»، «أوّلُ مَن أسلَمَ»، «أوّلُ مَن صلّى»، «خیر البشر»، «أمیر المؤمنین»، «إمام المتّقین»، «قائد الغُرِّ المُحَجَّلین»، «سید المسلمین»، «سید المؤمنین»، «یعسوب المؤمنین»، «الأنزع البطین»، «عمود الدین»، «سید الشهداء»، «سید العرب»، «رایة الهدى»، «باب الهدى»، «حَیدر»، «المرتضى»، «الولىّ» و «الوصىّ»&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواصّ: ص ۵ &amp;lt;/ref&amp;gt; و... . در میان القاب على علیه السلام، دو لقب از بقیه مشهورتر است: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''امیرالمؤمنین''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس برخی روایات لقب «[[امیرالمؤمنین]]»، اختصاص به على علیه السلام داشته و دیگران حتی سایر [[امامان معصوم]] علیهم السلام را با این لقب نمی خوانند.&amp;lt;ref&amp;gt;مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۳۳۴؛ وسائل‌الشیعة، حر عاملی، ج۱۴، ص۶۰۰. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
به عنوان نمونه پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله اى جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود، پروردگارم آنچه که باید به من [[وحى]] کند، وحى کرد و سپس فرمود: «اى محمّد! به على بن ابى طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسى را به این نام نمى نامم».&amp;lt;ref&amp;gt;الأمالی للصدوق: ص ۶۳۴ ح ۸۵۰ بحار الأنوار: ج ۳۸ ص ۱۰۶ ح ۳۴. &amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع [[اهل سنت]] نیز روایاتی وجود دارد که در آنها پیامبر او را به امیرالمومنین توصیف نموده است.&amp;lt;ref&amp;gt;برای نمونه بنگرید: مناقب ابن مردویه، ص ۶۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۲۵ق، ج۴۲، ص۳۰۳ و ۳۸۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*'''وصی''':&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عنوان، در زمان حیاتِ پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای على (علیه السلام) مشهور بود زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله در زمان حیات خود بارها و بارها ایشان را با این عنوان یاد کردند. به عنوان نمونه در روز دعوت خویشاوندان که به [[حدیث یوم الدار|یوم الدار]] یا یوم الانذار معروف است فرمودند: {{متن حدیث|«إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا»}}؛ این برادر، وصی و جانشین من در میان شماست. سخن او را بشنوید و از او اطاعت کنید».&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۳۸، ص: ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام علی (علیه السلام)، [[کنیه|کنیه]] هاى متعدّدى داشته که مشهورترین آنها «ابوالحسن» است.&amp;lt;ref&amp;gt;الطبقات الکبرى: ج ۳ ص ۱۹، المعجم الکبیر: ج ۱ ص ۹۲، تاریخ بغداد: ج ۱ ص ۱۳۳، المعارف لابن قتیبة: ص ۲۰۳، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۷ و ص ۱۰ ـ ۱۴، مروج الذهب: ج ۲ ص ۳۵۹، الاستیعاب: ج ۳ ص ۱۹۷ الرقم ۱۸۷۵، اُسد الغابة: ج ۴ ص ۸۸ الرقم ۳۷۸۹، الإصابة: ج ۴ ص ۴۶۴ الرقم ۵۷۰۴، تاریخ الإسلام للذهبی: ج ۳ ص ۶۲۱، صفة الصفوة: ج ۱ ص ۱۳۰، البدایة والنهایة: ج ۷ ص ۲۲۳ ؛ تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۱۹، الإرشاد: ج ۱ ص ۵، تاج الموالید: ص ۸۷، تاریخ موالید الأئمّة علیهم السلام: ص ۱۶۹، المستجاد: ص ۲۹۴، روضة الواعظین: ص ۸۷، عمدة الطالب: ص ۵۹. &amp;lt;/ref&amp;gt; کنیه های دیگر ایشان، ابو الحسین، ابوالسبطین،&amp;lt;ref&amp;gt;الفصول المهمّة: ص ۱۲۹ ؛ تاج الموالید: ص ۸۸، إعلام الورى: ج ۱ ص ۳۰۷. &amp;lt;/ref&amp;gt; ابوالریحانتین و [[ابوتراب]] است. &lt;br /&gt;
از روایات، چنین بر مى آید که کنیه «ابوتراب»، محبوب ترین کنیه نزد امام علیه السلام بوده است و هرگاه ایشان را با آن مى خوانده اند، شادمان مى شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المعجم الکبیر ج۶ ص۱۶۷ و ۱۴۹ وتاریخ مدینة دمشق ج۴۲ ص۱۷ و ۱۸ وتاریخ الأمم والملوک ج۲ ص۴۰۹ وتذکرة الخواص ج۱ ص۱۲۷ وکشف الغمة ج۱ ص۱۳۶ وبحار الأنوار ج۳۵ ص۶۰ ومناقب علی بن أبی طالب &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; وما نزل من القرآن فی علی &amp;quot;علیه السلام&amp;quot; لابن مردویه الأصفهانی ص۵۳ ومناقب آل أبی طالب لابن شهرآشوب ج۲ ص۳۰۵ وجواهر المطالب ج۱ ص۳۰ وشرح إحقاق الحق (الملحقات) ج۱۵ ص۵۹۷ وج۳۰ ص۱۳۸ ومقاتل الطالبیین ص۲۵ و ۲۶ وعن البخاری، ومسلم، والسنن الکبرى للبیهقی ج۲ ص۶۲۵ وتاریخ الإسلام للذهبی ج۳ ص۲۶۲، وغیر ذلک. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دوران کودکی امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
زمانی که علی (علیه السلام) خردسال بود [[قریش]] دچار قحطی شد. همین امر باعث شد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) به [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که فرزندان زیادی داشت و نگهداری آنها در شرایط قحطی برایش دشوار شده بود پیشنهاد بدهد که سرپرستی علی علیه السلام را به او بسپارد. ابوطالب این پیشنهاد را پذیرفت و علی علیه السلام به خانه پیامبر وارد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۶۶۶ ح ۶۴۶۳، السیرة النبویة لابن هشام: ج ۱ ص ۲۶۲، تاریخ الطبری: ج ۲ ص ۳۱۳، الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۴، علل الشرائع: ص ۱۶۹ ح ۱، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۷۹، إعلام الورى: ج ۱ ص ۱۰۵، روضة الواعظین: ص ۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسول خدا (ص) محبت فراوانی به علی علیه السلام داشت و در تربیت او بسیار دقیق و کوشا بود. امیرالمؤمنین (ع) در مورد آموزش و پرورش خویش به دست رسول خدا (ص) در [[خطبه قاصعه]] می فرمایند: «شما موقعیت مرا نزد پیامبر خدا به سبب خویشاوندى نزدیک و منزلت ویژه‌ام مى‌دانید. به گاه کودکى‌ام مرا در دامنش مى‌نهاد و به سینه‌اش مى چسبانْد، و در بستر خویش جایم مى‌داد، و مرا به تن خویش مى‌سود، و بوى خوشش را به [مشام] من مى‌رسانْد، و غذا را مى‌جوید و لقمه لقمه در دهانم مى‌نهاد. از من نه سخن دروغى شنید و نه کار خطایى دید. بى تردید، خداوند از همان اَوانِ از شیر گرفته شدنِ پیامبر صلى الله علیه و آله، بزرگ ترین فرشته را از میان فرشتگانش شب و روز، همراه او ساخت تا راه بزرگوارى و محاسن اخلاقى جهان را بپیماید و من هماره در پى او بودم، همچون بچّه شتر از شیر گرفته شده در پىِ مادرش. هر روز از اخلاق خود، نشانه‌اى برایم بر پا مى‌داشت و مرا به پیروى‌اش وا‌مى‌داشت».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: الخطبة ۱۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در دوران پیامبر==&lt;br /&gt;
اولین مردی که بلافاصله پس از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] رسول خدا (ص) با ایشان بیعت کرد و [[رسالت]] ایشان را پذیرفت، امام علی (علیه السلام) بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مرحوم علامه  امینی متون احادیث و کلمات بسیاری از محدثان و مورخان اسلامی را پیرامون پیش قدم بودن علی علیه السلام در [[ایمان]] به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در جلد سوم الغدیر، صفحات ۱۹۱ تا ۲۱۳ (چاپ [[نجف]]) آورده است. بسیاری از محدثان و تاریخ نویسان نقل می کنند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علی علیه السلام فردای آن روز ایمان آورد. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله، در این باره به اصحاب چنین فرمودند: «{{متن حدیث|نخستین کسی که در روز رستاخیر با من در حوض ([[کوثر]]) ملاقات می کند پیش قدمترین شما در اسلام، علی بن ابی طالب است}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۴۱ و ۴۲ و ۴۳؛ میزان الإعتدال، ج۲، ص۳ و ۴۱۶؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج۶، ص۲۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:Sheb.jpg|بندانگشتی|محل شعب ابى طالب]]	&lt;br /&gt;
===نجات جان پیامبر در شعب ابی طالب===&lt;br /&gt;
در مدت سه سالی که مسلمانان [[مکه|مکه]] تحت محاصره اقتصادی [[قریش]] بودند و در  [[شعب ابوطالب|شعب ابی طالب]] اسکان داشتند،  علی علیه السلام  که نوجوان بود به فرمان پدرش ابوطالب در بستر پیامبر می خوابید تا در صورت هجوم شبانه قریش پیامبر خدا صلی الله علیه و اله آسیبی نبیند.&amp;lt;ref&amp;gt;نک: تفسیر نمونه ج۵، ص۱۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===لیلة المبیت===&lt;br /&gt;
در سال سیزدهم بعثت، با اوج گرفتن فشار مشرکان مکه بر مسلمانان و همچنین دعوت مردم [[یثرب]] (مدینه) از رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینه مهاجرت مسلمانان به یثرب فراهم شد. در این شرایط مشرکان قریش تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه و آله گرفتند. آنها ۴۰ نفر از قبایل مختلف را برگزیدند تا شبانه به خانه پیامبر هجوم برده و ایشان را در بستر به قتل برسانند. رسول خدا به [[وحی]] الهی از این نقشه آگاهی یافته و از علی علیه السلام خواستند تا برای فریب قاتلان، در بستر ایشان بخوابد تا ایشان شبانه به سمت یثرب حرکت کنند.&lt;br /&gt;
به این ترتیب در شبی که به «[[لیلة المبیت]]» معروف شد، علی علیه السلام فداکارانه در بستر پیامبر خوابید و پیامبر در غفلت مشرکان به مدینه مهاجرت نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;شیخ مفید، الإرشاد، ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۱، ص۴۳؛ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏۱۹، ص۶۰؛الأمالی (للطوسی)، النص، ص۴۶۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
آیه ۲۰۷ [[سوره بقره]] به مناسبت این واقعه در [[شأن نزول|شأن]] علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»}}؛ و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حضرت علی در جنگهای صدر اسلام===&lt;br /&gt;
پس از هجرت مسلمانان به [[مدینه]]، [[جنگ های صدر اسلام|غزوات]] پیامبر با مشرکین و [[نفاق|منافقین]] و [[اهل کتاب]] آغاز شد. علی علیه السلام به جز [[غزوه تبوک]] که به فرمان پیامبر برای جلوگیری از دسیسه مشرکان و [[فتنه]] احتمالی منافقان در مدینه ماند،&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص۱۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در همه این جنگها حضور داشت&amp;lt;ref&amp;gt;الأئمة الإثنا عشر، ابن طولون ،ص:۴۹ ؛الإصابة، ابن حجر العسقلانی ، ج‏۴، ص۴۶۴؛ تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۲۸ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
و در تمام این جنگها پرچمدار مسلمین بود.&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب أهل البیت(ع)،ابن المغازلی جلد۱،  صفحه۴۲۹؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل،التستری، القاضی نور الله، جلد۳۰،  صفحه۲۲۰؛الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏۱، ص: ۷۹ &amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
سیره نویسان از رشادتها و فداکاری های علی علیه السلام در این غزوات فراوان نوشته اند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:Ohod.jpg|بندانگشتی|موقعیت کوه احد و مقبره شهدای احد]]	&lt;br /&gt;
*در [[جنگ بدر]] علی علیه السلام جلوتر از دیگران می جنگید و نیمی از کشتگان قریش با شمشیر او هلاک شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;زندگانى دوازده امام علیهم السلام ،ج‏۱،ص:۱۹۷؛أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱، ص۳۸۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه احد|جنگ احد]] نافرمانی گروهی از مسلمانان از دستور پیامبر صلی الله علیه و اله موجب شد سپاه مشرکان از پشت سر به سپاه مسلمانان یورش برد. در این شرایط سخت که بسیاری از [[صحابه|اصحاب]] از معرکه گریختند، علی علیه السلام فداکارانه به دفاع از پیامبر (ص) در برابر حمله مشرکان پرداخت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱، ص۱۷۶؛ الإرشاد، المفید ،ج‏۱، ص:۸۲&amp;lt;/ref&amp;gt;  تا آنجا که زخمهای فراوان برداشت&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۱۶&amp;lt;/ref&amp;gt; و شمشیرش شکست.&amp;lt;ref&amp;gt;بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۴۱،ص:۸۴&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پیامبر  صلی الله علیه و اله درباره علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْه»}}‏؛ علی از من است و من از علی هستم.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۸۵ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۱۷۸؛فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt; و [[جبرئیل]] در آسمان ندا داد: {{متن حدیث|«لا سیف إلّا ذوالفقار و لا فتى إلّا علی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص:۳۷۸؛ فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[جنگ خندق]] (یا احزاب) مشرکان با سپاه ده هزار نفری به جنگ مسلمین آمدند و مسلمانان با کندن خندق در اطراف مدینه مانع یورش آنها شدند. با این وجود [[عمر بن عبدود]]  که از  زبده ترین جنگجویان عرب بود از خندق گذشت و مبارز طلبید. جز علی علیه السلام کسی برای مبارزه برنخواست. رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به دست خویش عمامه ‏اى بر سر امام نهاده او را دعا کرد و به سوى عمرو فرستاد. جنگ سختی در گرفت و در نهایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام عمر را از پای در آورد.&amp;lt;ref&amp;gt;سیره رسول خدا(ص)، جعفریان ،ص:۵۵۹  ؛الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۹۸&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا درباره مبارزه علی علیه السلام در [[جنگ احزاب]] فرمود: {{متن حدیث|«لمبارزة علی بن أبی طالب عمرو بن عبدود یوم الخندق أفضل من عمل أمتی إلى یوم القیامة»}}؛ مبارزه علی با عمر بن عبدود در روز خندق از عبادت همه امت من تا روز قیامت بالاتر است.&amp;lt;ref&amp;gt;فرائد السمطین، الحموی الشافعی ،ج‏۱،ص:۲۵۶؛ بحار الأنوار، المجلسی ،ج‏۳۹،ص:۱؛  إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۳،ص:۲۶۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*در [[غزوه خیبر|جنگ خیبر]] پس از اینکه سپاه مسلمین یک بار به فرماندهی [[ابوبکر]] و بار دیگر به فرماندهی [[عمر بن خطاب|عمر]] موفق به گشودن قلعه قموص نشده و از میدان گریختند،&amp;lt;ref&amp;gt;إثبات الهداة، الحر العاملی ،ج‏۱،ص:۳۹۱؛   الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص:۱۲۵&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«فردا پرچم را به مردى خواهم داد که از میدان مبارزه فرار نمی کند، خداوند و رسول او را دوست دارند، و او نیز خدا و رسول را دوست دارد، وى هرگز از جنگ‏ فرار نمی کند تا آنگاه که خداوند قلعه‏ هاى محکم را به دست او بگشاید»}}. فردا رسول خدا صلی الله علیه و آله پرچم را به دست علی علیه السلام سپرد و  او با فتح و پیروزی بازگشت.&amp;lt;ref&amp;gt;إعلام الورى، الطبرسی،ج‏۱، ص۲۰۷؛ ینابیع المودة، القندوزی ،ج‏۱، ص۱۵۴؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶؛&amp;lt;/ref&amp;gt; در این جنگ پهلوان یهودیان به نام مرحب به دست علی علیه السلام کشته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;أعیان الشیعة، محسن الأمین ،ج‏۱،ص:۳۳۱؛ الإصابة، ابن حجر العسقلانی ،ج‏۴،ص:۴۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین در این جنگ امیرالمؤمنین علی (ع) درب قلعه قموص که ۴۰ نفر به سختی قدرت جابجاکردنش را داشتند با قدرت روحانی خویش از جا کند.&amp;lt;ref&amp;gt;ینابیع المودة، القندوزی، ج‏۲، ص۳۸۶ ؛  مناقب أمیر المؤمنین(ع)، الکوفی ، ج‏۲، ص۵۶۲؛ مدینة المعاجز، البحرانی، ج‏۱، ص۱۷۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:خیبر.png|۴۰۰px|thumb|left| موقعیت جغرافیایی خیبر]]&lt;br /&gt;
*پس از [[فتح مکه]] به دست مسلمانان، علی علیه السلام به همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد [[کعبه]] شده و به فرمان پیامبر بر دوش ایشان قرار گرفت و بتهای کعبه را سرنگون کرد و کعبه را از آلودگی بتها پاک نمود.&amp;lt;ref&amp;gt;علامه امینی در الغدیر دهها منبع تاریخی برای این واقعه گزارش نموده است. رک: الغدیر، ج۷، صص ۱۰-۱۴ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*بعد از فتح مکه قبایل هوازن و [[قبیله ثقیف|ثقیف]] از شهر [[طائف]] هم‌دست شده و تصمیم به جنگ با مسلمانان گرفتند. در این غزوه مسلمانان که از نظر تعداد رزمندگان و امکانات وضعیت خوبی داشتند دچار [[عجب]] و [[غرور]] شدند، ولی با شبیخون دشمن غافلگیر شده و  پیامبر خدا را رها کرده و از میدان گریختند؛ جز چند نفر از جمله علی بن ابی طالب علیه السلام که مردانه از رسول الله دفاع کردند. پایمردی این گروه باعث شد سایر مسلمان به میدان بازگشته و  مسلمانان به پیروزی برسند.&amp;lt;ref&amp;gt;الإرشاد، المفید ،ج‏۱،ص۱۴۰ ؛ إعلام الورى، الطبرسی ،ج‏۱،ص۳۸۶  ؛المناقب، ابن شهرآشوب ،ج‏۳، ص۱۴۳ ؛&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام و جانشینی پیامبر==&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه و آله) در طول ۲۳ سال رسالتشان بارها به جانشینی و [[خلافت]] علی (علیه السلام) تأکید نمودند، از جمله:  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تعیین جانشین در یوم الدار===&lt;br /&gt;
سال سوم [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره شعراء]]، ۲۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt; «و خویشان نزدیکت را بیم ده»، پیامبر خدا مأمور به ابلاغ رسالتش به خویشاوندان و نزدیکان خود شد. ایشان مجلسی با حضور فرزندان [[عبدالمطلب]] ترتیب داد و به ایشان فرمود: «{{متن حدیث|اى بنى عبد المطّلب! به خدا سوگند، هیچ جوانى را در عرب نمى شناسم که براى قومش چیزى بهتر از آنچه من براى شما آورده ام، آورده باشد. من خیر دنیا و آخرت را براى شما آورده ام و خداى متعال به من فرمان داده که شما را به آن فرا بخوانم. پس کدامتان مرا بر این امر، یارى مى دهد تا برادر و وصى و جانشین من در میان شما باشد؟}}». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جز علی بن ابی طالب علیه السلام کسی پاسخ مثبت نداد. پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر گردن علی علیه السلام انداخت و فرمود: «{{متن حدیث|این، برادر و وصى و جانشینم در میان شماست. پس گوش به فرمان و مطیعش باشید}}».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری: ج ۲ ص۳۱۹ـ۳۲۱، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۸ ح ۸۳۸۱، تفسیر الطبری: ج ۱۱ الجزء۱۹ ص ۱۲۱، شرح نهج البلاغة: ج ۱۳ ص ۲۱۰، شواهد التنزیل: ج ۱ ص ۴۸۶ ح ۵۱۴؛ الکامل فی التاریخ: ج ۱ ص ۴۸۷، کنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۳۱ ح ۳۶۴۱۹ و ص ۱۱۴ ح ۳۶۳۷۱ ؛ مجمع البیان: ج ۷ ص ۳۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===واقعه غدیر خم=== &lt;br /&gt;
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سال دهم هجری مسلمین را فرمان دادند تا همراه ایشان در آخرین [[حج]] رسول خدا شرکت کنند. در راه بازگشت در منطقه ای به نام [[واقعه غدیر|غدیر]] (جایی که کاروانیان از هم جدا می شدند) آیه ای نازل شد: {{متن قرآن|«یأَیهَُّا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیک مِن رَّبِّک  وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَایهَْدِى الْقَوْمَ الْکافِرِین»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;([[سوره مائده]]، آیه ۶۷)&amp;lt;/ref&amp;gt; رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمان توقف دادند و در آن جا خطبه معروف [[خطبه غدیر|غدیر]] را قرائت فرمودند و حضرت علی علیه السلام را به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] و جانشین خود معرفی نمودند. &lt;br /&gt;
[[پرونده:نقشه موقع غدیر خم - الفضلی.jpg|۳|بندانگشتی|موقعیت غدیر خم در مقاله دکتر الفضلی]]	&lt;br /&gt;
خود حضرت در این باره می فرمایند: «پیامبر خدا به قصد [[حجة الوداع]] بیرون آمد. سپس (در بازگشت)، به [[غدیرخم]] رسید. به دستور او برایش چیزی شبیه منبر ساختند. سپس از آن، بالا آمد و بازوی مرا گرفت (و بالا برد)، تا آن جا که سفیدی زیر بغلش دیده شد و با صدای بلند، در همان جایگاه گفت: «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدار!». پس با [[ولایت|ولایت]] من، ولایت خدا و با دشمنی با من، دشمنی با خدا محقق می شود. [[الله|خداوند]] عزوجل در آن روز، نازل کرد:{{متن قرآن|«الْیوْمَ یئِسَ الَّذِینَ کفَرُواْ مِن دِینِکمْ فَلاَ تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الإِسْلاَمَ دِینًا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مائده، آیه ۳&amp;lt;/ref&amp;gt; پس، ولایت من مایه کمال دین و رضایت پروردگار بلند مرتبه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الکافی]]: ۴/۲۷/۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===حدیث منزلت===&lt;br /&gt;
[[حدیث منزلت]]، حدیث معتبر پیامبر نزد [[اهل سنت]] و [[شیعه]] است که به علی علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|«أنتَ مِنّى بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسى، اِلّا أنه لانَبىَّ بَعدى»}}&amp;lt;ref&amp;gt;صحیح بخاری، کتاب فضائل اصحاب النبی، باب ۹ حدیث ۳۷۰۶؛ صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب ۴، حدیث ۲۴۰۴، ص ۱۰۴۱؛ سنن ترمزی، کتاب المناقب، باب ۲۱ حدیث ۳۷۳۱، ص۹۸۱.&amp;lt;/ref&amp;gt; تو نسبت به من مثل [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] به [[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] هستی به جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. لازم به توضیح است که بر اساس آیات [[قرآن]] هارون علیه السلام دارای ۵ جایگاه بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#وزارت: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزیراً»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره فرقان آیه ۳۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#برادری و اخوت با توجه به کلام موسی علیه السلام در آیه: {{متن قرآن|«هارُونَ أَخی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه، آیه ۳۰&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قرابت: با توجه به واژه اهلی در آیه:{{متن قرآن|«وَ اجْعَلْ لی‏ وَزیراً مِنْ أَهْلی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره طه آیه ۲۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#[[خلافت]]: {{متن قرآن|«قالَ مُوسى‏ لِأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنی‏ فی‏ قَوْمی‏»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره اعراف آیه ۱۴۲&amp;lt;/ref&amp;gt; موسى به برادر خود هارون گفت: تو اکنون جانشین من در قوم من باش‏&lt;br /&gt;
#[[نبوت]]: با توجه به آیه: {{متن قرآن|«وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِیا»}}&amp;lt;ref&amp;gt;سوره مریم آیه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس حدیث منزلت و با توجه به این آیات، علی علیه السلام به جز نبوت سایر مناسب هارون علیه السلام از جمله خلافت را داشته است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه ولایت===&lt;br /&gt;
آیه ۵۵ [[سوره مائده]] است که در شأن علی علیه السلام نازل شد: {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُمْ رَاکعُونَ»}} ولیّ شما فقط خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که [[نماز]] را به پا داشته، در رکوع زکات می‌دهند.&lt;br /&gt;
و این آن زمانی بود که نیازمندی به مسجد آمد و علی علیه السلام در حال [[رکوع]] انگشترش را به او بخشید. این [[شأن نزول]] در منابع حدیثی فراوان شیعه و اهل سنت بیان شده و  همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت نزول این آیه را در شأن علی علیه السلام دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: حسن حکیم باشى، پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴، شماره ۲، ویژه نامه اسباب نزول؛ فتح الله نجارزادگان، نشریه طلوع، ۱۳۸۱، شماره ۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===آیه اولی الامر===&lt;br /&gt;
آیه ۵۹ [[سوره نساء]] که به [[آيه اطاعت]] نیز نامیده می شود و مؤمنان را به اطاعت از خدا، پیامبر صلى الله علیه و آله و [[اولی الأمر|اولى الأمر]] فرمان داده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ...»}} که در روایات فراوان منظور از اولی الامر، [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام دانسته شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۶.&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: {{متن حدیث|«هُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر فرات : ص ۱۰۹ ح ۱۱۰ عن سلمان الفارسی ، الیقین : ص ۳۷۹ ح ۱۳۴ عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==سقیفه و غصب خلافت پیامبر==&lt;br /&gt;
[[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) در ۲۸ [[صفر]] سال ۱۱ هجری واقع شد و در حالیکه امام علی (علیه السلام) و برخی از اصحاب مشغول [[تجهیز میت|تجهیز]] پیکر پاک رسول الله بودند عده ای از [[مهاجرین]] و [[انصار]] بدون توجه به سفارشات مکرر پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت به جانشینی علی علیه السلام در مکانی به نام [[سقیفه بنی ساعده]] جمع شدند و [[ابوبکر]] را به [[خلافت]] برگزیدند.&amp;lt;ref&amp;gt;رک: کتاب سقیفه، علامه سید مرتضی عسکری،&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «به خدا قسم، فرزند ابوقحافه (ابوبکر) خلافت را مانند پیراهن در بر کرد هر چند که علم دارد من برای خلافت مانند محور آسیاب هستم که علم و فضیلت از سر چشمه من مانند سیل سرازیر می‌شود و پرندگان هوا به اوج مقام من نمی‌رسند».&amp;lt;ref&amp;gt;[[نهج البلاغه]]، خطبه ۳؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، مکتبه آیة الله المرعشی، ج۱، ص۱۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==امام علی علیه السلام در زمان خلفا==&lt;br /&gt;
فعالیت های [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) عموما در این دوره در امور زیر خلاصه می شد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[عبادت]] خدا آن هم به صورتی که در شأن شخصیتی مانند حضرت علی (علیه السلام) بود؛ تا آن جا که [[امام سجاد]] (علیه السلام) عبادت و تهجد شگفت انگیز خود را در برابر عبادت های جد بزرگوار خود ناچیز می دانست.&lt;br /&gt;
#پاسخ به پرسش های دانشمندان ملل و نحل دیگر، بالاخص [[یهود|یهودیان]] و [[مسیحیت|مسیحیان]] که پس از درگذشت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه و آله) برای تحقیق درباره ی [[اسلام]] رهسپار [[مدینه]] می شدند و سؤالاتی مطرح می کردند که پاسخگویی جز حضرت علی علیه السلام، پیدا نمی کردند. اگر این خلاء به وسیله امام علیه السلام پر نمی شد جامعه اسلامی دچار سرشکستگی شدیدی می شد.&lt;br /&gt;
#بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت و در مورد آنها نصی در [[قرآن مجید]] و [[حدیث|حدیثی]] از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در دست نبود. قسمتی از داوری های امام علیه السلام و استفاده های ابتکاری و جالب وی از آیات در کتاب های [[حدیث]] و تاریخ منعکس است.&lt;br /&gt;
#تربیت و پرورش گروهی که ضمیر پاک و [[روح]] آماده ای برای [[سیر و سلوک]] داشتند، تا در پرتو رهبری و تصرف معنوی امام علیه السلام بتوانند قله های کمالات معنوی را فتح کنند و آن چه را که با دیده ظاهر نمی توان دید با دیده دل و چشم باطنی ببینند.&lt;br /&gt;
#کار و کوشش برای تأمین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان؛ تا آن جا که امام علیه السلام با دست خود باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را در راه خدا [[وقف]] می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما رویکرد امام در برخورد با [[خلفای نخستین|خلفا]] به دو صورت بود: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*اگر خطری [[اسلام]] و مسلمین را تهدید می کرد و یا تصمیم اشتباهی از جانب خلفا موجب انحراف بیشتر در [[دین]] می شد، ایشان صرفاً به عنوان یک مشاور به خلفا مشورت می دانند تا اسلام بیش از این نابود نشود. مانند مشورت نظامی حضرت در نحوه مقابله با سپاه [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]]، یا کمک به خلفا در تصحیح برخی از [[احکام|احکام]] دینی که به اشتباه صادر می کردند.&lt;br /&gt;
*اگر کمک حضرت به خلفا موجب بالارفتن موقعیت این افراد در نزد مسلمین می شد و یا در جهت تامین منافع آنان بود از دادن کمک به آنها خودداری می کردند. مانند عدم همراهی با [[عمر بن خطاب|عمر]] در سفر به [[شام]] که موجب شکایت عمر به [[ابن عباس]] شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
البته این مشورت ها در طول مدت ۲۵ سال خانه نشینی حضرت بسیار محدود است&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به کتاب دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی علیه السلام با خلفا نوشته علی لباف&amp;lt;/ref&amp;gt; و بیشتر مربوط به زمان [[عمر بن خطاب]] می باشد. در بسیاری از موارد زمانی که خلفا از دادن حکمی [[فقه|فقهی]] و قضایی درمانده می شدند یا قادر به پاسخگویی سؤالات مردم و بعضاً [[اهل کتاب]] نبودند، اینان را به نزد امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرستادند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران ابوبکر===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مناظره با دانشمندان بزرگ [[یهود]].&amp;lt;ref&amp;gt;[[الارشاد]]، [[شیخ مفید]]، چاپ سنگی، ص ۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*پاسخ قانع کننده به دانشمند مسیحی.&amp;lt;ref&amp;gt;[[الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدر المنثور]]، ج ۶، ص ۳۱۷، الارشاد ص ۱۰۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*داوری حضرت علی درباره یک مرد شرابخوار.&amp;lt;ref&amp;gt;[[بحارالانوار]]، ج ۴۰، ص ۲۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عمر===&lt;br /&gt;
در زمان خلافت [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]]، هرگاه که مشکلی او را در مانده می کرد و کسی قادر به پاسخگویی آن نبود، به نزد امیرالمؤنین علیه السلام می رفت. [[عمر بن خطاب|عمر]] در این باره می گوید: «اى ابو الحسن! من از زندگى با کسانى که تو در میانشان نباشى، به خدا پناه مى برم».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۱ ص ۶۲۸ ح ۱۶۸۲، شعب الإیمان: ج ۳ ص ۴۵۱ ح ۴۰۴۰، تاریخ دمشق: ج ۴۲ ص ۴۰۵، الریاض النضرة: ج ۳ ص ۱۶۶ ؛ شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۷ ح ۶۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا در جایی دیگر می گوید: «اگر على نبود، عمر هلاک مى شد».&amp;lt;ref&amp;gt;الکافی: ج ۷ ص ۴۲۴ ح ۶، تهذیب الأحکام: ج ۶ ص ۳۰۶ ح ۸۴۹ و ج ۱۰ ص ۵۰ ح ۱۸۶، کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۴ ص ۳۶ ح ۵۰۲۵، خصائص الأئمّة علیهم السلام: ص ۸۵، الإیضاح: ص ۱۹۱ و ۱۹۲، تفسیر العیاشی: ج ۱ ص ۷۵ ح ۱۵۵، الفضائل لابن شاذان: ص ۹۵، شرح الأخبار: ج ۲ ص ۳۱۹ ح ۶۵۵، المسترشد: ص ۵۸۳ ح ۲۵۳، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۳۱ ؛ الاستیعاب: ج ۳ ص ۲۰۶ الرقم ۱۸۷۵ وفیه «فکان عمر یقول. . . »، ذخائر العقبى: ص ۱۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt; از جمله این مشورت ها عبارت اند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*مشورت درباره نحوه مقابله با سپاه عظیم [[ایران]] در [[جنگ نهاوند]].&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه عبده، خطبه  ۱۴۴؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۳۸ تا ۲۳۷ تاریخ کامل، ج ۳، ص ۳؛ تاریخ ابن  کثیر، ج ۷، ص ۱۰۷؛ بحارالانوار، ج ۹، ص ۵۰۱، ط کمپانی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*مشورت در  فتح [[بیت المقدس]].&amp;lt;ref&amp;gt;ثمرة الاوراق، در حاشیه ی المستطرف، نگارش تقی الدین حموی، ج ۲، ص ۱۵، ط مصر، ۱۳۶۸ ه. ق&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تعیین مبدأ [[تاریخ اسلام]]: [[سعید بن مسیب|سعید بن مُسَیب]] نقل می کند: «عمر، مردم را گرد آورد و از آنان پرسید: تاریخ، از چه روزى نوشته شود؟ علی بن ابى طالب علیه السلام فرمود: «از روزى که پیامبر خدا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] کرد و سرزمین [[شرک|شرک]] را ترک نمود.» و عمر نیز چنین کرد».&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک على الصحیحین: ج ۳ ص ۱۵ ح ۴۲۸۷، التاریخ الکبیر: ج ۱ ص ۹، تاریخ الطبری: ج ۴ ص ۳۹، تاریخ المدینة: ج ۲ ص ۷۵۸ ؛ الإقبال: ج ۳ ص ۲۲، المناقب لابن شهر آشوب: ج ۲ ص ۱۴۴ کلّها نحوه وراجع التنبیه والإشراف: ص ۲۵۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*تقسیم زمین های [[کوفه]].&amp;lt;ref&amp;gt;عمر درباره زمین هاى حاصلخیز کوفه با اصحاب پیامبر مشورت کرد. برخى به او گفتند: آنها را میان ما قسمت کن. &lt;br /&gt;
سپس با على علیه السلام مشورت کرد. او فرمود: «اگر امروز آنها را تقسیم کنى، براى افرادى که پس از ما مى آیند، چیزى نمى ماند. آنها را به دست آنان وا گذار تا روى آن کار کنند و [در این صورت است که] خراج آنها، هم براى ما مى شود و هم براى آیندگان ما». &lt;br /&gt;
عمر گفت: خدا تو را موفّق بدارد! این نظر، درست است. (تاریخ الیعقوبی: ج ۲ ص ۱۵۱ وراجع فتوح البلدان: ص ۳۷۱ والأموال: ص ۶۴ ح ۱۵۱ و ص ۶۵ ح ۱۵۳. )&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورای شش نفره خلافت:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[عمر بن خطاب]]، پیش از مرگ خود در سال ۲۳ هجری، [[شورای شش نفره خلافت |شورایی شش نفره]] متشکل از امام علی (علیه السلام)، [[عثمان بن عفان]]، [[زبیر بن عوام]]، [[طلحة بن عبیدالله]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی وقاص]] تشکیل داد تا آنها یک نفر را از بین خود به عنوان [[خلیفه|خلیفه]] انتخاب کنند. سعد از ابتدا رأی خود را به عبدالرحمان واگذار کرد. زبیر به طرفداری از علی (ع) از نامزدی [[خلافت]] انصراف داد. عبدالرحمان اعلام کرد که خواستار خلافت نیست. طلحه که پسر عموی [[ابوبکر]] و مخالف علی (ع) بود، به طرفداری از عثمان کنار رفت. بنابراین فقط علی (ع) و عثمان نامزد خلافت بودند&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الامم و الملوک، ج ۳، ص ۲۹۶؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۱۸۸. &amp;lt;/ref&amp;gt; و رأی و نظر عبدالرحمن بن عوف (چنانکه عمر گفته بود) بسیار حائز اهمیت شد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالرحمن‌ پس از ۳ روز رایزنی با مردم، به‌ویژه اشراف و امرا، ابتدا از علی (ع) خواست تا متعهد شود که در صورت نیل به مقام خلافت، به کتاب خدا، سیره پیامبر (ص) و سیره [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] عمل کند. علی (ع) در جواب گفت: «امید آن دارم که در محدوده دانش، توانایی و اجتهاد خود به کتاب خدا و [[سنت]] رسول خدا (ص) عمل کنم». سپس عبدالرحمن شرط خود را با عثمان در میان گذاشت و او بلافاصله پذیرفت. به همین جهت، ابن‌ عوف با عثمان بیعت کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===در دوران عثمان===&lt;br /&gt;
همکاری‌های امام با [[عثمان بن عفان|عثمان]] کم تر از دو خلیفه دیگر بود و بیشتر محدود به پاسخگویی سؤالات اعتقادی و [[احکام|احکام]] می‌شد. همچنین عثمان نسبت به عمر کمتر از مشورت های امام استفاده می کرد و بیشتر به نصیحت خویشاوندان [[امویان|اموی]] خویش گوش می‌داد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شورش مسلمانان علیه عثمان:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال ۳۵ هجری مسلمانان معترض به سیاست های [[عثمان بن عفان]] و ظلم و ستم های کارگزاران وی در مدینه گردهم آمدند و خواستار اصلاح امور و یا عزل خلیفه شدند. عثمان که بسیار ترسیده بود، از حضرت علی (علیه السلام) کمک خواست تا حضرت معترضان را آرام کنند. در ابتدا حضرت به شرط [[توبه]] عثمان از کارهای گذشته خویش، عزل کارگزاران ظالم و کوتاه کردن دست آنها از [[بیت المال]] مسلمین و اصلاح امور و عمل به [[قرآن]] و بازگشت به سیره رسول خدا (ص)، حاضر به کمک به وی شدند و پیمانی میان عثمان و معترضان امضا کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;انساب الاشراف، ج۵، ص ۱۱۱-۱۱۲&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین عثمان در خطبه‌ای که در میان [[انصار]] و [[مهاجرین|مهاجران]] در مسجد پیامبر (ص) خواند، ندامت و پشیمانی خویش را به مردم اعلام کرد. اما با کارشکنی‌های نزدیکانش به خصوص [[مروان بن حکم]] دوباره آتش شورشیان شعله ور شد و دگر بار به مدینه آمدند و به کمک انصار و مهاجرین خانه عثمان را محاصره کردند و حتی آب را نیز بر او بستند که با تلاش امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)، آب به عثمان رسید. در نهایت شورشیان از طریق خانه همسایه عثمان به او حمله کردند و او را در [[ذی الحجه]] سال ۳۵ کشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==خلافت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
===بیعت مردم با امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
پس از کشته شدن عثمان، مخالفان او که شامل [[انصار]] و [[مهاجران]] مخالف [[قریش]]، مصریان و کوفیان بودند، همگی بر خلافت امیرالمؤمنین (علیه السلام) اتفاق نظر داشتند. حضرت خود در این باره می فرمایند: «آن گاه چیزى مرا به وحشت نینداخت جز اینکه مردم همانند یال کفتار بر سرم ریختند، و از هر طرف به من هجوم آورند، به طورى که دو فرزندم در آن ازدحام کوبیده شدند، و ردایم از دو جانب پاره شد، مردم چونان گله گوسپند محاصره‌ام کردند».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغه، سید رضی/ترجمه حسین انصاریان، خطبه شماره ۳ &amp;lt;/ref&amp;gt; [[بیعت]] مردم با امام، در روز جمعه هیجدهم ذى الحجة الحرام سال ۳۵ هجرى بوده است.&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ دمشق: ۴۲ / ۴۳۷، تذکرة الخواص: ۵۶&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ابتدا حضرت از پذیرش امر [[خلافت]] سرباز می زدند. ایشان خطاب به مردم فرمودند: «مرا رها سازید و دیگرى را بجویید. به درستى که حوادثى چند پهلو و چند رنگ در پیش داریم که دل ها بر آن پایدار، و اندیشه ها در آن، استوار نمى ماند».&amp;lt;ref&amp;gt;تاریخ الطبری، ج ۴، ص ۴۲۹؛ نک: انساب الاشراف، ج ۲، ص ۲۱۹&amp;lt;/ref&amp;gt; اما در نهایت خلافت را پذیرفتند و مردم برای بیعت به مسجد پیامبر (ص) رفتند. [[طلحة بن عبیدالله]] اولین کسی بود که با امام بیعت کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;الکامل فى التاریخ: ۲ / ۳۰۲، تاریخ الطبرى: ۴ / ۴۲۸، نهایة الأرب: ۲۰ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و سپس مردم دسته دسته آمدند و باامیرالمؤمنین بیعت کردند و حضرت اولین [[خلیفه|خلیفه]] ای در اسلام بودند که تمام مردم در انتخاب ایشان شرکت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سیاست‌های حکومتی===&lt;br /&gt;
در زمان خلفای پیش از حضرت اقدامات اشتباه زیادی توسط آنان صورت گرفت که موجب شد، دین [[اسلام]] از مسیر اصلی خود خارج شود. به همین دلیل حضرت دست به یک سری اصلاحات زدند تا بتوانند، از انحرافات بیشتر جلوگیری کنند و اسلام را به مسیر اصلی خویش بازگردانند.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)/محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر&amp;lt;/ref&amp;gt; این اصلاحات در بخش های متعددی صورت گرفت که می توان به موارد زیر اشاره کرد: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اداری:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#گزینش کارگزاران شایسته و برکناری کارگزاران بی لیاقت و به کار نگرفتن خائنان و ناتوانان؛&lt;br /&gt;
#برنامه ریزی و سازماندهی: حضرت در نامه معروف خویش به [[مالک اشتر نخعی|مالک اشتر]] می نویسند: «کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ چرا که هر روز، کار خود را دارد... از شتاب در کارهایى که هنگام انجام دادن آن نرسیده، و از سستى در آن وقتى که انجام دادنش ممکن گردیده، یا اصرار بى جا به هنگامى که ناشناخته و مبهم است، و یا سستى به هنگامى که روشن و آشکار است، بپرهیز! هر کارى را در جاى آن بِنه و هر کارى را به هنگام آن، بگزار»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة، نامه ۵۳؛ تحف العقول، ۱۴۳ و ۱۴۷؛ دعائم الإسلام: ۱ / ۳۶۷ &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#قانون مداری؛&lt;br /&gt;
#برگزیدن دیده بان براى مراقبت از کارگزاران و گشاده دستی در روزی کارگزاران: حضرت در نامه به مالک می نویسند: «آن گاه بر آنان (کارگزاران) روزى را فراوان ساز؛ چرا که این، نیرویى است براى اصلاح نفس آنان، و سبب بى نیازى است براى آنها، تا به مالى که در اختیار دارند، دست نگشایند، و حجّتى است بر آنها، اگر فرمانت را نپذیرفتند یا در امانت، خیانت ورزیدند»؛&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات اقتصادی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#آبادانی شهرها: حضرت در این باره به حکمرانان خویش می فرمایند: «برترى حکمران، در آبادانى شهرهاست».&amp;lt;ref&amp;gt;غرر الحکم: ۶۵۶۲، عیون الحکم والمواعظ: ۳۵۷ / ۶۰۴۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه کشاورزی: از [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] علیه السلام روایت شده است که على علیه السلام به فرماندهان لشکر مى نوشت «شما را به خدا سوگند که مبادا کشاورزان، از جانب شما مورد ستم واقع شوند».&amp;lt;ref&amp;gt;قرب الإسناد: ۱۳۸ / ۴۸۹، بحار الأنوار: ۱۰۰ / ۳۳ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین از حضرت روایت شده است که: «خداوندِ سبحان، بندگانش را به آبادانى زمین، فرمان داده است تا گذرانِ زندگى شود با آنچه از زمین مى روید از دانه ها، میوه ها و مانند آن از چیزهایى که خداوند، سبب گذرانِ زندگى بندگان قرار داده است».&amp;lt;ref&amp;gt;وسائل الشیعة: ۱۳ / ۱۹۵ / ۱۰، بحار الأنوار: ۹۳ / ۴۶ و ۴۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#توسعه صنعت و تجارت: حضرت خطاب به مردم می فرمایند: «به تجارت بپردازید که تجارت، سبب بى نیازى شماست از آنچه در دست دیگران است.»&amp;lt;ref&amp;gt;الکافى: ۵ / ۱۴۹ / ۹، من لا یحضره الفقیه: ۳ / ۱۹۳ / ۳۷۲۳، الخصال: ۶۲۱ / ۱۰&amp;lt;/ref&amp;gt; و یا می فرمایند: «حرفه آدمى گنج است.»&amp;lt;ref&amp;gt;المواعظ العددیة: ۵۵&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
#بازرسی مستقیم بازار و جلوگیری از احتکار؛&lt;br /&gt;
#تقسیم برابر ثروت هاى عمومى و به تأخیر نینداختن تقسیم آنها؛&lt;br /&gt;
#حمایت از طبقه هاى پایین جامعه؛&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;&amp;lt;nowiki&amp;gt;سیاست ها و اصلاحات فرهنگی:&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#توسعه آموزش و پرورش: حضرت خطاب به قثم بن عباس حاکم [[مکه|مکه]] می فرمایند: «بامداد و شامگاه برایشان بنشین، به استفتا کنندگان [[فتوا]] ده، نادان را تعلیم کن، و با دانشمند، مذاکره نما».&amp;lt;ref&amp;gt;نهج البلاغة: نامه ۶۷&amp;lt;/ref&amp;gt; در منابع تاریخی نیز آمده است که هرگاه حضرت در جنگ فراغت پیدا مى کرد، به آموزش مردم و داورى در میان آنان مى پرداخت.&lt;br /&gt;
#بازداشتن از برهم زدن [[سنت|سنّت]] هاى پسندیده و ستیز با سنّت هاى ناپسند؛&lt;br /&gt;
#توجه به انتقاد و بی توجهی به ستایش کردن.&amp;lt;ref&amp;gt;رج: سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، انتشارات سازمان چاپ و نشر دارالحدیث&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===جنگ‌های دوران خلافت امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
حضرت در خلافت چهار سال و نه ماهه خویش سه بار به پیکار با دشمنان خویش رفت. این پیکارها عبارتند از: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#[[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری با [[ناکثین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ صفین]] در سال ۳۷ هجری با [[قاسطین]]&lt;br /&gt;
#[[جنگ نهروان]] در سال ۳۸ هجری با [[مارقین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علت [[جنگ جمل]] (جنگ با ناکثین) آن بود که [[طلحه]] و [[زبیر]] از این که در حکومت علی علیه السلام به استانداری منطقه ای منصوب شوند مأیوس و نومید شدند. از طرف دیگر، از جانب [[معاویه]] به هر دو نفر نامه ای، تقریباً به یک مضمون رسید که آنان را به «امیرالمؤمنین» توصیف کرده و یادآور شده بود که از مردم [[شام]] برای آن دو [[بیعت]] گرفته است و باید هر چه زودتر شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]] را اشتغال کنند، پیش از آن که فرزند [[ابوطالب]] بر آن دو مسلط شود و شعار آنان در همه جا این باشد که خواهان خون [[عثمان بن عفان|عثمان]] هستند و مردم را بر گرفتن انتقام او دعوت کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این دو [[صحابی]] ساده لوح فریب نامه معاویه را خوردند و تصمیم گرفتند که از [[مدینه]] به [[مکه]] بروند و در آنجا به گردآوری افراد و ساز و برگ جنگ بپردازند و [[عایشه]] همسر [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله نیز همراه آنان  سوار بر شتر سرخ مو عازم جنگ شد. عایشه  می گفت: مردم! عثمان به ناحق کشته شده است و من انتقام خون او را می گیرم.&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ طبری]]، ج ۳، ص ۱۷۲&amp;lt;/ref&amp;gt; در حالی که به گواهی تاریخ خود این سه نفر بیشترین سهم را در قتل عثمان داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جنگ جمل در یک درگیری یک روزه اما سخت با دادن کشته بسیار از هر دو طرف و با شکست ناکثین پایان یافت و امام عایشه را به همراه برادرش [[محمد بن ابی بکر|محمد بن ابی‌بکر]] به بصره و از آنجا توسط شماری زن و مرد بصری به مدینه فرستاد.&amp;lt;ref&amp;gt;سمط النجوم العوالی، ج۲، ص ۴۴۰.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ جمل، حضرت [[کوفه]] را به عنوان مرکز خلافت برگزید و از آنجا که می دانست شورش پیمان شکنان گناهی است از گناهان معاویه که آنان را به نقض میثاق تشویق کرده، با سپاهی عظیم از کوفه حرکت فرمود و در بیابان صفین با معاویه برخورد کرد. و به این ترتیب، نبردی سخت و طولانی بین سپاه [[عراق]] و [[شام]] درگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[جنگ صفین]] هر چند به سود امام علیه السلام پیش رفت ولی به علت جهالت عده ای و فریبکاری [[عمروعاص]] کار به حکمیت کشید. در حکمیت هم [[ابوموسی اشعری]] که خلاف میل امام علی علیه السلام به عنوان حَکَم انتخاب شده بود جهالت کرد و خلافت به عهده معاویه افتاد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از جنگ صفین جهالی که تن به حکمیت دادند گفتند [[گناه]] کرده ایم و [[توبه]] کردیم، «علی» نیز باید توبه کند. سپس در محلی به نام نهروان جمع شدند و شروع به ایجاد اخلال در کار امام علیه السلام نمودند. تلاش امام برای هدایتشان بی فایده بود، بنابراین لشگری را عازم جنگ با آنان کردند که در نهایت با شکست [[خوارج]] در [[جنگ نهروان]] پایان یافت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==فضایل امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلی الله علیه و آله) هیچ کس در فضایل و [[مناقب]] در پایه امام علی (علیه السلام) نیست. علاوه بر احادیث متعددی از پیامبر که فضائل آن حضرت را بیان می کند، آیاتی از [[قرآن]] نیز در [[شأن نزول|شأن]] ایشان نازل شده است.&lt;br /&gt;
===برخی احادیث نبوی درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*علمای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلفه نقل کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«علی مع الحق والحق مع علی»}}، علی همیشه همراه با [[حق]] بوده و حق هم با علی است. [[سید هاشم بحرانی|بحرانی]] در [[غایة المرام]] پانزده حدیث از [[عامه]] و یازده حدیث از خاصه در این مورد نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;غایة المرام، باب ۳۶۰ - ۳۶۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان علیا منی و انا منه و هو ولی کل مؤمن بعدی»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنوز الحقایق]]، ص۳۷؛ [[ذخائر العقبی]]، ص۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ علی از من و من هم از او هستم و او ولی هر مؤمنی است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«من اطاعنی فقد اطاع الله و من عصانی فقد عصی الله، و من اطاع علیا فقد اطاعنی و من عصی علیا فقد عصانی.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[مستدرک صحیحین]]، جلد ۳ ص ۱۲۶&amp;lt;/ref&amp;gt; هر کس مرا اطاعت کند خدا را اطاعت کرده است و هر که مرا نافرمانی کند خدا را نافرمانی کرده است، و کسی که علی را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هر که علی را نافرمانی کند مرا نافرمانی کرده است.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«ان الله جعل ذریة کل نبی فی صلبه و جعل ذریتی فی صلب علی بن ابی طالب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[فیض القدیر]]، جلد ۲، ص ۲۲۳. مناقب ابن مغازلی، ص ۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ خداوند نسل و اولاد هر پیغمبری را در صلب او قرار داد و ذریه مرا در صلب علی بن ابیطالب گذاشت.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حب علی بن ابیطالب یأکل السیئات کما تأکل النار الحطب»}}»&amp;lt;ref&amp;gt;[[تاریخ بغداد]]، جلد ۴، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ دوستی علی بن ابی طالب بدی ها را می خورد (از بین می برد) همچنان که آتش هیزم را می خورد می سوزاند.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«انا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب»}}&amp;lt;ref&amp;gt;مناقب ابن مغازلی، ص ۸۳. [[جامع الصغیر]]، [[سیوطی]]، جلد ۱، ص ۳۷&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ من شهر علم هستم و علی هم دروازه آنست پس هر که [[علم]] را بخواهد باید از در آن وارد شود.&lt;br /&gt;
*رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«حق علی علیه السلام علی المسلمین کحق الوالد علی ولده»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[لسان المیزان]]، ج۵، ص۳۹۹؛ [[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۴۸&amp;lt;/ref&amp;gt;؛ حق علی بر مسلمین مانند حق پدر بر فرزندش است.&lt;br /&gt;
*[[حدیث سدالابواب]]: رسول اکرم صلی الله علیه و آله درب خانه های [[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] و دیگران را که به [[مسجد]] باز می شد مسدود کردند و فقط درب خانه حضرت امیر علیه السلام را بازگذاشتند، عباس بن عبدالمطلب علت این امر را از حضرتش پرسید: پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین فرمود: {{متن حدیث|«ما انا سددت ابوابکم و فتحت باب علی ولکن الله فتح باب علی و سد ابوابکم»}} &amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، جلد ۶، ص ۴۰۸&amp;lt;/ref&amp;gt; من درهای خانه های شما را نبستم و در خانه علی را بازنگذاشتم ولکن خداوند درهای شما را مسدود کرد و در خانه علی را بازگذاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*رسول اکرم صلی الله علیه و آله میان هر دو نفر از اصحابش عقد اخوت بست. علی علیه السلام در حالی که چشمانش اشک آلود بود آمد و عرض کرد: یا رسول الله میان اصحاب عقد اخوت برقرار کردی و مرا با کسی برادر ننمودی، پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انت اخی فی الدنیا والآخرة»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب ابن مغازلی]]، ص ۳۷. [[کفایة الطالب]]، ص ۱۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt; تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===بعضی آیات نازله در شأن امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
به جز [[آیه ولایت]] و [[آيه ليلة المبيت|آیه لیله المبیت]]، آیات فراوان دیگری از [[قرآن]] در شأن امام علی علیه السلام نازل شده، یا ایشان یکی از برترین مصادیق آن به شمار می آیند. برخی از این ایات عبارتند از:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[آیه تطهیر]]: {{متن قرآن|«...إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا»}}؛&amp;lt;ref&amp;gt;سوره احزاب آیه ۳۳&amp;lt;/ref&amp;gt; جز این نیست که همواره خدا می خواهد هرگونه پلیدی را از شما [[اهل البیت|اهل بیت]] [که به روایت شیعه و سنی محمّد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام اند] برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است [از همه گناهان و معاصی] پاک و پاکیزه گرداند.&lt;br /&gt;
*[[آیه مباهله]] که منظور آیه ۶۱ [[سوره آل عمران]] است: {{متن قرآن|«فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ...»}} (از آن پس که به آگاهی رسیده ای، هر کس درباره او [&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت عیسی]](ع)] با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما خودمان را و شما خودتان را. آنگاه دعا کنیم...) که در جریان [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]] پیامبر با مسیحیان [[نجران]] نزل شد. پیامبر در این ماجرا حسنین علیهما السلام را به عنوان «ابناءنا» و [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام الله علیها را به عنوان «نساءنا» و علی علیه السلام را به عنوان «انفسنا» با خود همراه نمود و این فضیلت بزرگی برای امام علی علیه السلام به شمار می آید که نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است.&lt;br /&gt;
*آیه {{متن قرآن|« قُلْ کفى‌ بِاللَّهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَکمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره رعد]]، آیه ۱۳&amp;lt;/ref&amp;gt; کافران رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را انکار کرده و گفتند تو پیغمبر نیستی. این آیه در پاسخ آنان به حضرتش نازل شد که بگو (من برای [[رسالت]] خود دو شاهد دارم یکی) خدا است که برای شهادت میان من و شما کافی است و دیگری کسی است که علم کتاب در نزد اوست. ثعلبی در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیه مزبور می نویسد آن که علم کتاب در نزد اوست علی بن ابیطالب علیه السلام است. همچنین [[ابوسعید خدری]] گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم آن کس که علم کتاب در نزد اوست کیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«آن کس برادرم علی بن ابیطالب است.»}} همچنین  شیخ سلیمان بلخی از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت آن که علم کتاب در نزد اوست علی علیه السلام است زیرا او به تفسیر و [[تأویل]] و [[ناسخ و منسوخ]] آن عالم بود.&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»}}؛ آن ها را نگهدارید که مورد سؤال خواهند بود.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره صافات]]، آیه ۲۴&amp;lt;/ref&amp;gt; ابوسعید خدری از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که: {{متن حدیث|«آن چه مورد سؤال خواهد بود ولایت علی بن ابیطالب است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;شواهد التنزیل، جلد ۱، ص ۱۰۷. [[صواعق المحرقه]]، ص ۸۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»}}؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره آل عمران]]، آیه ۱۰۳&amp;lt;/ref&amp;gt; صاحب کتاب مناقب الفاخرة از [[ابن عباس|عبدالله بن عباس]] روایت کرده است که ما در خدمت [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله بودیم، عربی آمد و عرض کرد: یا رسول الله شنیدم که می فرمودی «اعتصموا بحبل الله» حبل خدا کدام است که به او تمسک جوئیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله دست خود را بر دست علی علیه السلام زد و فرمود: {{متن حدیث|«به این شخص تمسک جوئید که این حبل المتین است.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;کفایة الخصام، ص ۳۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*آیه: {{متن قرآن|«ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ»}}؛ آن گاه در آن روز از نعمت ها پرسیده شوند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره تکاثر]]، آیه ۸&amp;lt;/ref&amp;gt; [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم]] و [[حاکم حسکانی]] به سند خود از حضرت [[امام صادق]] علیه السلام نقل کرده اند که فرمود: {{متن حدیث|«مقصود از نعیم در این آیه ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ما است که از آن پرسیده خواهد شد.»}}&amp;lt;ref&amp;gt;[[غایة المرام]]، باب ۴۸. [[شواهد التنزیل]]، جلد ۲، ص ۳۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*علی علیه السلام چهار درهم پول داشت یکی را در موقع شب [[انفاق]] نمود و یکی را در روز و یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان، آنگاه این آیه نازل شد که: {{متن قرآن|«الَّذِینَ ینْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَلَا هُمْ یحْزَنُونَ»}}.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سوره بقره]]، آیه ۲۷۴.  &amp;lt;/ref&amp;gt; مفسرین [[شأن نزول]] آن را در مورد انفاق آن حضرت دانسته اند.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کشف الغمه]]، ص ۹۳، [[ینابیع المودة]]، ص ۹۲، مناقب ابن مغازلی، ص ۲۸۰:&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===سخن صحابه درباره امیرالمؤمنین===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[حذیفه|حذیفه]] بعد از بیعت مردم با علی علیه السلام گفت: «{{متن حدیث|إنّ الناس قد بایعوا علیا فعلیکم بتقوى اللّه و انصروا علیا و وازروه، فو اللّه إنّه لعلى الحق آخرا و أولا و إنّه لخیر من مضى بعد نبیکم و من بقی إلى یوم القیامة}}»؛ ای مردم! همانا مردم با علی بیعت کردند. بر شما باد [[تقوا|تقوای]] الهی، علی را یاری کنید و پشتیبان او باشید. قسم به خدا او از ابتدا تا آخر بر حق بوده و و در میان گذشتگان و آیندگان تا روز قیامت بهترین فرد بعد از پیامبر شماست.&amp;lt;ref&amp;gt;أصحاب أمیر المؤمنین علیه السلام و الرواة عنه ،ج‏۱،ص:۱۵۳&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
*[[بریده اسلمی]] نقل می کند: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند سلام کنید بر علی علیه السلام به عنوان امیرالمومنین، [[عمر بن خطاب|عمر]] پرسید: آیا این فرمان از جانب خداست یا رسولش؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: از جانب خدا و رسولش.&amp;lt;ref&amp;gt;[[مناقب]]، [[ابن شهر آشوب]]، ج۳، ص۵۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*عکرمه از [[ابن عباس]] نقل می کند که گفت: در قرآن [[آیه]] ای به این تعبیر «الذین آمنوا و عملوا الصالحات» وجود ندارد مگر این که علی علیه السلام امیر آن و شریف آن است و از [[صحابه|اصحاب]] محمد صلی الله علیه و آله کسی نیست مگر این که خداوند او را مورد عتاب قرار داده، اما علی علیه السلام را جز به نیکی یاد نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[[کنز العمال]]، ج۱۵، ص۹۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*محمد بن منصور گفت، از [[احمد بن حنبل]] شنیدم که گفت: برای هیچ یک از اصحاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فضایلی بیشتر از آن چه برای علی بن ابی طالب علیه السلام آمده، نقل نشده است. این سخن را [[حاکم نیشابوری|حاکم]] نیز از ابن حنبل نقل کرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;المستدرک، ج۳، ص۱۰۷&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[ابن ابی الحدید]] در شرح [[نهج البلاغه]] می گوید: همه مردم اجماع کردند بر این که احدی از [[صحابه]] و علماء نگفته «سلونی قبل ان تفقدونی» مگر علی بن ابیطالب علیه السلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[عمر بن خطاب]] می گوید: ای کاش سه فضیلتی که نصیب علی علیه السلام شد نصیب من شده بود، و آن سه فضیلت عبارتند از: پیامبر دختر خود را در عقد علی درآورد، تمام درهایی را که به مسجد باز می شد بست، جز در خانه علی علیه السلام، در [[جنگ خبیر]] پیامبر صلی الله علیه و آله پرچم را بدست علی علیه السلام داد.&amp;lt;ref&amp;gt;مسند احمد، ج ۲ ص&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*ابو مسعود انصارى گفت: ما او را «خیر البشر»؛ (بهترین افراد بشر) می دانستیم.&amp;lt;ref&amp;gt;تذکرة الخواص، سبط بن الجوزی، ص۱۶۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==شهادت امام علی علیه السلام==&lt;br /&gt;
بعد از شکست [[خوارج]] از سپاه امام علی (علیه السلام) در جنگ نهروان، گروهی سه نفره از آنها تصمیم گرفتند به طور همزمان [[معاویه]]، [[عمرو بن عاص|عمرو عاص]] و امیرالمؤمنین علی (ع)  را ترور کنند تا به زعم خودشان سه عامل اختلاف و [[فتنه]] در میان مسلمانان را از بین ببرند. [[ابن ملجم|ابن ملجم مرادی]] مأمور کشتن امام علیه السلام شد و با همدستی  وردان بن مجالد و  [[اشعث بن قیس|اشعث بن قیس‏]] و  شبیب ابن بجره‏ که از خوارج نهروان بود تصمیمش را عملی کرد. ابن ملجم  در سحرگاه چهارشنبه نوزدهم ماه مبارک [[ماه رمضان|رمضان]] سال چهلم هجری در محراب [[مسجد کوفه]] در حال نماز با شمشیر زهرآگین  فرق مبارک امام را شکافت.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt; امام علی علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان در اثر همین به شهادت رسید.&amp;lt;ref&amp;gt;طبرسی، إعلام الورى، ج‏۱، ص۳۰۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کوفه (2).jpg|بندانگشتی|محراب [[مسجد کوفه]]، محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده|{{پانویس}}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*دانش نامه امیرالمؤمنین (ع) بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۶.&lt;br /&gt;
*الصحیح من سیرة الامام علی (علیه السلام)، علامه جعفر مرتضی عاملی، موسسه فرهنگی ولاء منتظر (عج)، ۱۳۸۸.&lt;br /&gt;
*امامت و سیاست (تاریخ خلفاء)، ابن قتیبة دینوری (۲۷۶)، ترجمه سید ناصر طباطبایى، تهران، ققنوس، ۱۳۸۰ش.&lt;br /&gt;
*تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب بن جعفر بن وهب واضح الکاتب العباسى المعروف بالیعقوبى (م بعد ۲۹۲)، بیروت، دار صادر، بى تا.&lt;br /&gt;
*الکامل فی التاریخ، عز الدین أبو الحسن على بن ابى الکرم المعروف بابن الأثیر (م ۶۳۰)، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ۱۳۸۵/۱۹۶۵.&lt;br /&gt;
*تاریخ سیاسی اسلام ج ۲ (تاریخ خلفا)، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۲.&lt;br /&gt;
*سیاست نامه امام علی (علیه السلام)، محمد محمدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پیوندها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[http://ahlolbait.com/taxonomy/term/2234 بخش امام علی علیه السلام در پورتال اهل البیت علیهم السلام]&lt;br /&gt;
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}&lt;br /&gt;
{{شناختنامه امام علی (ع)}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=نشده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب=&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها=&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام=&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای=&lt;br /&gt;
|جامعیت=&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار=&lt;br /&gt;
|سیر منطقی=&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[رده: امام علی علیه السلام]]&lt;br /&gt;
[[رده: ائمه اطهار]]&lt;br /&gt;
[[رده: اهل البیت]]&lt;br /&gt;
[[رده: خلفای نخستین]]&lt;br /&gt;
[[رده: کاتبان وحی]]&lt;br /&gt;
[[رده: آل عبا]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138897</id>
		<title>شیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138897"/>
		<updated>2022-05-23T05:46:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{متوسط}}&lt;br /&gt;
'''شیعه''' که در اصل لغت به معناى پیرو مى‌باشد، به کسانى گفته مى‌شود که جانشینى [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) را [[حق]] اختصاصى خانواده [[رسالت]] مى‌دانند و در معارف [[اسلام]] پیرو مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) مى‌باشند.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، بوستان کتاب، قم ۱۳۸۷، چاپ دوم، ص ۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیعیان برای اثبات حقانیت خود، دلایل متعددی از آیات کریمه [[قرآن]] و روایات معتبر پیامبر بیان کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تاریخچه شیعه ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» عده‌ای از دوستان و هواداران [[امام على]] علیه‌السلام بودند که پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیغمبر اکرم]] صلى الله علیه و آله و سلم براى احیاى حقوق [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام، در خصوص خلافت و [[مرجعیت|مرجعیت]] علمى به انتقاد و اعتراض پرداختند و از اکثریت مردم جدا شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» در زمان [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] (۱۱ تا ۳۵ هجرى) پیوسته زیر فشار قرار داشتند و پس از آن در مدت خلافت [[بنی امیه|بنى‌امیه]] (۴۰ تا ۱۳۲ هجری) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود، ولى هر چه فشار ستم و بیدادگرى برایشان بیشتر مى‌شد، در عقیده خود استوارتر مى‌گشتند و مخصوصاً از مظلومیت خود در پیشرفت عقیده بیشتر بهره مى‌بردند و از آن پس در اواسط قرن دوم که [[خلفای عباسی|خلفاى عباسى]] زمام حکومت اسلامى را بدست گرفتند، شیعه از فتورى که در این میان پیدا شد، نفسى تازه کرد ولى با مهلت کمى باز عرصه برایشان تنگ شد و تا اواخر قرن سوم هجرى، روز به روز تنگتر مى‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اوایل قرن چهارم که سلاطین بانفوذ [[آل بویه|آل‌بویه]] که '''شیعه''' بودند روى کار آمدند، شیعه قدرتى کسب کرد و تا حدود زیادى آزادى عمل یافت و به مبارزه علنى پرداخت و تا آخر قرن پنجم جریان کار به همین ترتیب بود و در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد، در اثر گرفتاری‌هاى عمومى و هم در اثر ادامه یافتن جنگ‌هاى صلیبى، حکومت‌هاى اسلامى چندان فشار به عالم تشیع وارد نمى ساختند و مخصوصاً شیعه شدن جمعى از سلاطین مغول در [[ایران|ایران]] و حکومت سلاطین مرعشى در مازندران، در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایى نمود و در هر گوشه از ممالک اسلامى و خاصه در ایران، تراکم میلیون‌ها نفر شیعه را محسوس ساخت و این وضع تا اواخر قرن نهم هجرى ادامه داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین از اوایل دهم هجرى، در اثر ظهور سلطنت [[صفویه|صفویه]] در ایران پهناور آن روز، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون -که ابتدای قرن پانزده هجرى مى‌باشد- به رسمیت خود باقى است و به علاوه در همه نقاط جهان، ده‌ها میلیون شیعه زندگى مى‌کنند.&amp;lt;ref&amp;gt; همان، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دلایل شیعه بر حقانیت خود==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;الف) [[حدیث یوم الدار]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در اولین روزهاى [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}} ([[سوره شعراء]]، آیه ۲۱۴) مأموریت یافت خویشان نزدیکتر خود را به [[اسلام|دین اسلام]] دعوت کند. آن حضرت در مجلسی که برای این دعوت تشکیل داد، صریحاً فرمود: که هر یک از شما به اجابت دعوت من سبقت گیرد، وزیر و جانشین و وصى من است. [[امام علی علیه السلام|على]] علیه‌السلام پیش از همه مبادرت نموده، اسلام را پذیرفت و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[ایمان|ایمان]] او را پذیرفت و وعده‌هاى خود را تقبل نمود. این مطلب در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نیز ذکر گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; برای اطلاع از چگونگی نقل این حدیث در منابع اهل سنت رجوع شود به مقاله [[حدیث یوم الدار]] در همین دانشنامه.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ب) [[حدیث غدیر]] و آیات تبلیغ و اکمال:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق حدیث [[خبر متواتر|متواتر]] غدیر که هیچ یک از دانشمندان [[اسلام]] در صدور آن تردید ننموده‌اند، پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین [[حج]] خود با نام [[حجة الوداع]]، [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام را از طرف [[الله|خدا]] به [[ولایت|ولایت]] عامه مردم نصب نمود.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل به کتاب [[عبقات الانوار]] میرحامد حسین و [[الغدیر]] علامه امینی رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt; [[آیه تبلیغ]] که پیامبر را مأمور به ابلاغ این پیام نموده است و [[آیه اکمال]] که اتمام نعمت و اکمال دین را با این واقعه می‌داند، در این روز بر پیامبر نازل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه تبلیغ: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}؛ اى پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانى تبلیغ [[رسالت]] و اداء وظیفه نکرده اى و خدا تو را از (شر) مردمان محفوظ خواهد داشت، (و دل قوى دار که) خدا کافران را (به هیچ راه موفقیتى) راهنمایى نخواهد کرد. ([[سوره مائده]]/۶۷)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه اکمال: {{متن قرآن|«الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}؛ امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین آیین را که [[اسلام]] است برایتان برگزیدم». (سوره مائده/۳)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقل‌های شیعی این روایت پیامبر بر این مسئله تأکید می‌کند که [[امامت]] و [[ولایت|ولایت]] را تا [[روز قیامت]] در نسل خود باقی می‌گذارند.&amp;lt;ref&amp;gt; برای مطالعه متن کامل خطابه غدیر به کتاب [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/41446/%D8%AE-%D8%A7%D8%A8%D9%87%E2%80%8F-%D8%BA%D8%AF%D9%8A%D8%B1/&amp;amp;from=search&amp;amp;&amp;amp;query1=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87%20%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1&amp;amp;query2=&amp;amp;query3=&amp;amp;field1=&amp;amp;field2=&amp;amp;field3=&amp;amp;logic1=1&amp;amp;logic2=1&amp;amp;type1=1&amp;amp;type2=1&amp;amp;type3=1&amp;amp;collectionPID=0&amp;amp;lang=&amp;amp;count=20&amp;amp;execute=true خطابه غدیر] که به کوشش محمدباقر انصاری تنظیم گردیده است، رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ج) [[آیه ولایت]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام انگشتر خود را به سائلی در [[نماز]] بخشیدند، [[آیه]] نازل گردید که {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}}؛ ولى امر و یاور شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى خواهند بود که نماز بپا داشته و به فقرا در حال رکوع [[زکات]] مى دهند». به اتفاق مفسران مراد از این آیه [[امام على]] علیه‌السلام است که انگشتر خود را در حال [[رکوع]] به سائلی بخشید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;د) حدیث جابر و منظور از اولی‌الامر:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که آیه‌ی {{متن قرآن|«َأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...»}}([[سوره نساء]]/۵۹) نازل گردید. [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر انصاری]] از پیامبر صلی الله علیه و آله سوال نمود: یا رسول ‌الله! ما خدا و رسول او را شناخته‌ایم، لازم است [[اولی الأمر|اولوا الامر]] را نیز بشناسیم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیامبر [[اسلام]] پاسخ داد: ای جابر، آنان جانشینان من و [[ائمه اطهار|امامان]] بعد از من‌اند. نخستین آنان [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی‌طالب]] است و سپس به ترتیب: [[امام حسن علیه السلام|حسن بن علی]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین بن علی]]، [[امام سجاد علیه السلام|علی بن حسین]]، [[امام باقر علیه السلام|محمد بن علی]]، که در [[تورات]] به &amp;quot;باقر&amp;quot; معروف است و تو در هنگام پیری او را خواهی دید و هر وقت او را دیدی، سلام مرا به او برسان، پس از او نیز به ترتیب: [[امام صادق علیه السلام|جعفر بن محمد]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]]، [[امام رضا علیه السلام|علی بن موسی]]، [[امام جواد علیه السلام|محمد بن علی]]، [[امام هادی علیه السلام|علی بن محمد]]، [[امام حسن عسکری علیه السلام|حسن بن علی]] و پس از ایشان فرزندش ([[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]]) می‌باشد که همنام من (محمد) و هم [[کنیه]] من (ابوالقاسم) است. اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] او طولانی می‌گردد تا آن جا که فقط افرادی که [[ایمان]] راسخ دارند، بر عقیده‌ی به او باقی می‌مانند.&amp;lt;ref&amp;gt; عوالی اللئالی، ابن ابی الجمهور احسائی، الجمله الثانیه: فی الاحادیث المتعلقة بالعلم و اهله و حاملیه، حدیث ۱۲۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;هـ) ضرورت [[عصمت]] امام و [[آیه تطهیر]] در شان ائمه علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ»}}؛ و (به یاد آر) هنگامى که خدا [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را به امورى امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایى خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند مى دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید. ([[سوره بقره]]/۱۲۴) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آنجا که گناه، [[ظلم]] به نفس است پس مطابق با این آیه امامت جز معصوم به کس دیگری نمی‌رسد.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل بیشتر رجوع کنید به تفسیر این آیه در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیرالمیزان]] علامه طباطبائی رحمه‌الله.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند همچنین در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»}}؛ خدا چنین مى خواهد که هر رجس و آلایشى را از شما خانواده ([[نبوت]]) ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه گرداند». ([[سوره احزاب]]/۳۳) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موافق اخبار شیعه و [[اهل سنت]]، این آیه راجع به شخص [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهم‌السلام است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;و) [[آیه مباهله]] موید منظور بودن ائمه علیهم‌السلام از کلمه اهل بیت در [[آیه تطهیر]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ»}}؛ به آنان (مسیحیان نجران) بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می‌کنیم. شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌کنیم شما نیز از نفوس خود را؛ آنگاه مباهله می‌کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می‌دهیم». ([[سوره آل عمران]]/۶۱)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شأن نزول]] این آیه که [[شیعه]] و اهل سنت در مورد آن اتفاق نظر دارند. یکی دیگر از دلایل حقانیت [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است. ما این شان نزول را از کتاب اسباب نزول واحدی از علمای اهل سنت قرن پنجم نقل می‌نماییم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عاقب و سید در رأس هیأت مسیحیان [[نجران|نجرانى]] نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله آمدند و پیغمبر اکرم آن دو را به [[اسلام]] دعوت کرد. گفتند: ما پیش از تو تسلیم خدا بوده ایم. فرمود: [[دروغ]] مى گویید، مى خواهید بگویم چه چیز شما را مانع از مسلمان شدن است؟ گفتند: بگو، فرمود: صلیب دوستى و [[شراب خواری|شرابخوارى]] و گوشت خوک خوردن و آن دو را دعوت به ملاعنه کرد و قرار شد فردا صبح بیایند. صبح پیغمبر صلی الله علیه و آله دست على و فاطمه و حسن و حسین را گرفت و به دنبال عاقب و سید فرستاد. آنها دعوت (به [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]]) را اجابت نکردند و پذیرفتند که [[خراج]] بدهند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: قسم به آن که مرا به حق مبعوث کرد اگر به ملاعنه حاضر مى شدند، صحرا آتشباران مى شد.&amp;lt;ref&amp;gt; اسباب نزول واحدی، [[سوره آل عمران]]، ذیل آیه ۶۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علامه طباطبایی]] در ذیل این آیه می‌فرماید: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در مقام امتثال این فرمان از «انفسنا» به غیر از [[امام علی علیه السلام|علی]] و از «نسائنا» به جز [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام ‌الله ‌علیها و از «ابنائنا» به جز [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهما‌السلام را نیاورد، معلوم می‌شود برای کلمه اول به جز علی و برای کلمه دوم به جز فاطمه سلام ‌الله ‌علیها و از سوم به جز حسنین علیهما‌السلام مصداق نیافت و کانه منظور از «ابناء» و «نساء» و «انفس» همان [[اهل بیت]] رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، همچنان ‌که در بعضی روایات به این معنا تصریح شده، بعد از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نام‌بردگان را با خود آورد عرضه داشت: «بارالها اینان‌اند اهل بیت من»، چون این عبارت می‌فهماند پروردگارا من به ‌جز اینان کسی را نیافتم تا برای مباهله دعوت کنم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ز) [[حدیث ثقلین]] بیان‌گر جایگاه اهل البیت علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق با روایات، پیامبر در واپسین روزهای عمر شریف خویش به عنوان وصیتی همیشگی برای امت خود فرمودند: «إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا ولن تزلّوا؛ من در میان شما امت دو چیز نفیس وزین و گرانبهایی را باقی گذرنده‌ام که کتاب خدا و عترت من که اهل بیت منند که این دو هرگز از همدیگر جدا نمی‌شوند تا وقتی که بر من نزد حوض کوثر وارد شوند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لازم به ذکر است، صحت و [[خبر متواتر|تواتر]] حدیث ثقلین از نظر فریقین در رساله‌ای که «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در [[مصر]] در این مورد چاپ نموده به اثبات رسیده ‌است. این [[حدیث]] علاوه بر امامت [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام، اثبات اتصال [[قرآن]] و [[اهل بیت]] علیهم‌السلام را می‌نماید و نشان می‌دهد که قرآن را به تنهایی بدون اهل بیت علیهم‌السلام نمی‌توان فهمید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ح) احادیث پیامبر در مورد [[عصمت]] و [[علم]] امام علی علیه‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به موجب چندین روایت [[حدیث مستفیض|مستفیض]] و [[خبر متواتر|متواتر]] - که [[سنی|سنى]] و '''شیعه''' روایت کرده‌اند - تصریح فرموده که على علیه‌السلام در قول و فعل خود از خطا و [[معصیت]] مصون است، هر سخنى که گوید و هر کارى که کند با دعوت دینى مطابقت کامل دارد و داناترین مردم است به معارف و شرایع اسلام.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، همان، ص ۳۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ط) [[حدیث سفینه]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در «حدیث سفینه» که در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نقل گردیده، دلیل دیگری برای شیعه در حقانیت مذهب خود است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ان مثل اهل بیتی فیکم کمثل سفینه نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها هلک؛ همانا مثل اهل بیت من در بین شما مثل کشتی [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] است هر کس سوار بر آن شود نجات یابد و آن که سرباز زند هلاک گردد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه [[میر حامد حسین هندی|میر حامد حسین]] در کتاب [[عبقات الانوار]] این حدیث را از ۹۲ کتاب که به وسیله نود و دو نفر از دانشمندان معروف اهل سنت تألیف یافته است، نقل می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/38539/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3-%D9%87%D8%A7%D8%B1/preview/18383/%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%8A%D9%86%D8%A9/ جلد ۳ کتاب خلاصة عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار] از علی حسینی میلانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==اعتقادات شیعه==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روایت عرضه اعتقادات [[حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام|عبدالعظیم حسنی]] رحمه‌الله بر [[امام هادی]] علیه‌السلام، روایتی جامع است که می‌توان از متن آن برای بیان اعتقادات شیعه به خوبی بهره گرفت، این روایت از زبان ایشان بدین صورت است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بر سید و آقاى خود حضرت على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابى‌طالب علیهم‌السلام داخل شدم و چون مرا دید، به من فرمود که مرحبا به تو و خوش آمدى اى أبوالقاسم، تو دوست مائى از روى راستى و درستى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که به آن حضرت عرض کردم یا ابن رسول الله به درستى که من اراده دارم که دین خود را بر تو عرضه دارم پس اگر پسندیده باشد بر آن ثابت بمانم تا آن هنگام که خداى عزوجل را ملاقات کنم. حضرت فرمود: که اى ابوالقاسم اعتقادات خود را بیان کن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرض کردم که من می‌گویم و به این قائلم و اعتقاد دارم که خداى تبارک و تعالى یکی است که چیزى مثل و مانند او نیست، بیرون است از دو حد که یکى حد ابطال است و دیگرى حد تشبیه&amp;lt;ref&amp;gt; منظور از ابطال معدوم دانستن خدا و منظور از تشبیه مانند نمودن او در صفات به دیگران است.&amp;lt;/ref&amp;gt; و آن جناب نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه اوست که جسم‌ها را جسم  ساخته و صورت‌ها را تصویر نموده و نگاشته و آفریننده عرض‌ها و جوهرهاست و پروردگار هر چیزى و مالک و خالق و مخترع و پدیدآورنده آنست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[پیامبر اسلام|محمد]]، بنده و رسول او است و خاتم پیغمبران است که بعد از او هیچ پیغمبرى نیست تا روز [[قیامت|قیامت]] و می‌گویم که [[شریعت|شریعت]] آن حضرت خاتمه شریعت‌ها است که بعد از آن تا روز قیامت شریعت دیگرى نخواهد بود و می‌گویم که امام و خلیفه و ولى امر [[امامت]] و امت بعد از آن حضرت [[امیرالمومنین]] على بن ابى‌طالب است. بعد از آن [[امام حسن]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام حسین]] علیه‌السلام بعد از آن [[امام سجاد|على بن الحسین]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام باقر|محمد بن على]] بعد از آن [[امام صادق|جعفر بن محمد]]، بعد از آن [[امام کاظم|موسى بن جعفر]] بعد از آن [[امام رضا|على بن موسى]] بعد از آن [[امام جواد|محمد بن على]]، بعد از آن تو اى آقاى من. حضرت فرمود: که بعد از من پسرم [[امام حسن عسکری|حسن]]. پس از براى مردم چه حال خواهد بود با خلف بعد از او؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که عرض کردم اى آقاى من این چگونه است و چرا این را به این طریق فرمودى؟ فرمود: زیرا که شخص او دیده نمی‌شود و یادش به نامش حلال نباشد تا وقتى که بیرون آید و زمین را از [[عدل]] و داد پر کند، چنان که از جور و ستم پر شده باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: عرض کردم که اقرار نمودم و می‌گویم که دوست ایشان دوست خدا است و دشمن ایشان دشمن خدا و فرمانبردارى ایشان فرمانبردارى خدا و نافرمانى ایشان نافرمانى خدا است و می‌گویم که [[معراج]] یعنى بالا رفتن [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] صلی الله علیه و آله به آسمان در حال بیدارى به بدن شریف و عنصر لطیف در شب معراج [[حق]] است. سؤال منکر و نکیر در [[قبر]] حق است و می‌گویم که [[بهشت]] حق است و [[دوزخ]] حق است و [[صراط]] حق است و ترازوى اعمال حق است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[قیامت|قیامت]] آمدنى است و در آن هیچ شکى نیست و می‌گویم که خدا بر خواهد انگیخت آن‌ها را که در قبرهایند و می‌گویم که فریضه هاى [[واجب]] بعد از [[ولایت]]، [[نماز]] است و [[زکات]] و [[روزه]] و [[حج]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهى از منکر]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس حضرت [[امام هادی علیه السلام|على بن محمد]] علیه‌السلام فرمود: که اى ابوالقاسم به خدا سوگند که این [[دین|دین]]، دین خدا است که آن را از براى بندگانش پسندیده، پس بر آن ثابت باش. خدا تو را ثابت بدارد به قول ثابت در زندگى دنیا و در آخرت».&amp;lt;ref&amp;gt; اسرار توحید (ترجمه توحید شیخ صدوق)، ترجمه محمدعلى اردکانى، انتشارات علمیه اسلامیه، تهران، باب دوم در بیان توحید و نفى تشبیه، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{اسلام}}&lt;br /&gt;
{{اعتقادات شیعه}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=شده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب= خوب&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط&lt;br /&gt;
|جامعیت= متوسط&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار= خوب&lt;br /&gt;
|سیر منطقی= خوب&lt;br /&gt;
|کیفیت پژوهش= متوسط&lt;br /&gt;
|رده= دارد&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مذاهب اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[Category:تعاریف کلی]]&lt;br /&gt;
[[رده:شیعه]]&lt;br /&gt;
[[رده: مقاله های مهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138896</id>
		<title>شیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138896"/>
		<updated>2022-05-23T05:42:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{متوسط}}&lt;br /&gt;
'''شیعه''' که در اصل لغت به معناى پیرو مى‌باشد، به کسانى گفته مى‌شود که جانشینى [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) را [[حق]] اختصاصى خانواده [[رسالت]] مى‌دانند و در معارف [[اسلام]] پیرو مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) مى‌باشند.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، بوستان کتاب، قم ۱۳۸۷، چاپ دوم، ص ۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیعیان برای اثبات حقانیت خود، دلایل متعددی از آیات کریمه [[قرآن]] و روایات معتبر پیامبر بیان کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تاریخچه شیعه ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» عده‌ای از دوستان و هواداران [[امام على]] علیه‌السلام بودند که پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیغمبر اکرم]] صلى الله علیه و آله و سلم براى احیاى حقوق [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام، در خصوص خلافت و [[مرجعیت|مرجعیت]] علمى به انتقاد و اعتراض پرداختند و از اکثریت مردم جدا شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» در زمان [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] (۱۱ تا ۳۵ هجرى) پیوسته زیر فشار قرار داشتند و پس از آن در مدت خلافت [[بنی امیه|بنى‌امیه]] (۴۰ تا ۱۳۲ هجری) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود، ولى هر چه فشار ستم و بیدادگرى برایشان بیشتر مى‌شد، در عقیده خود استوارتر مى‌گشتند و مخصوصاً از مظلومیت خود در پیشرفت عقیده بیشتر بهره مى‌بردند و از آن پس در اواسط قرن دوم که [[خلفای عباسی|خلفاى عباسى]] زمام حکومت اسلامى را بدست گرفتند، شیعه از فتورى که در این میان پیدا شد، نفسى تازه کرد ولى با مهلت کمى باز عرصه برایشان تنگ شد و تا اواخر قرن سوم هجرى، روز به روز تنگتر مى‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اوایل قرن چهارم که سلاطین بانفوذ [[آل بویه|آل‌بویه]] که '''شیعه''' بودند روى کار آمدند، شیعه قدرتى کسب کرد و تا حدود زیادى آزادى عمل یافت و به مبارزه علنى پرداخت و تا آخر قرن پنجم جریان کار به همین ترتیب بود و در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد، در اثر گرفتاری‌هاى عمومى و هم در اثر ادامه یافتن جنگ‌هاى صلیبى، حکومت‌هاى اسلامى چندان فشار به عالم تشیع وارد نمى ساختند و مخصوصاً شیعه شدن جمعى از سلاطین مغول در [[ایران|ایران]] و حکومت سلاطین مرعشى در مازندران، در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایى نمود و در هر گوشه از ممالک اسلامى و خاصه در ایران، تراکم میلیون‌ها نفر شیعه را محسوس ساخت و این وضع تا اواخر قرن نهم هجرى ادامه داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین از اوایل دهم هجرى، در اثر ظهور سلطنت [[صفویه|صفویه]] در ایران پهناور آن روز، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون -که ابتدای قرن پانزده هجرى مى‌باشد- به رسمیت خود باقى است و به علاوه در همه نقاط جهان، ده‌ها میلیون شیعه زندگى مى‌کنند.&amp;lt;ref&amp;gt; همان، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دلایل شیعه بر حقانیت خود==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;الف) [[حدیث یوم الدار]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در اولین روزهاى [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَ اَنْذِرْ عَشیرَتَک اْلاَقْرَبینَ»}} ([[سوره شعراء]]، آیه ۲۱۴) مأموریت یافت خویشان نزدیکتر خود را به [[اسلام|دین اسلام]] دعوت کند. آن حضرت در مجلسی که برای این دعوت تشکیل داد، صریحاً فرمود: که هر یک از شما به اجابت دعوت من سبقت گیرد، وزیر و جانشین و وصى من است. [[امام علی علیه السلام|على]] علیه‌السلام پیش از همه مبادرت نموده، اسلام را پذیرفت و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[ایمان|ایمان]] او را پذیرفت و وعده‌هاى خود را تقبل نمود. این مطلب در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نیز ذکر گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; برای اطلاع از چگونگی نقل این حدیث در منابع اهل سنت رجوع شود به مقاله [[حدیث یوم الدار]] در همین دانشنامه.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ب) [[حدیث غدیر]] و آیات تبلیغ و اکمال:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق حدیث [[خبر متواتر|متواتر]] غدیر که هیچ یک از دانشمندان [[اسلام]] در صدور آن تردید ننموده‌اند، پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین [[حج]] خود با نام [[حجة الوداع]]، [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام را از طرف [[الله|خدا]] به [[ولایت|ولایت]] عامه مردم نصب نمود.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل به کتاب [[عبقات الانوار]] میرحامد حسین و [[الغدیر]] علامه امینی رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt; [[آیه تبلیغ]] که پیامبر را مأمور به ابلاغ این پیام نموده است و [[آیه اکمال]] که اتمام نعمت و اکمال دین را با این واقعه می‌داند، در این روز بر پیامبر نازل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه تبلیغ: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}؛ اى پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانى تبلیغ [[رسالت]] و اداء وظیفه نکرده اى و خدا تو را از (شر) مردمان محفوظ خواهد داشت، (و دل قوى دار که) خدا کافران را (به هیچ راه موفقیتى) راهنمایى نخواهد کرد. ([[سوره مائده]]/۶۷)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه اکمال: {{متن قرآن|«الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»}}؛ امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین آیین را که [[اسلام]] است برایتان برگزیدم». (سوره مائده/۳)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقل‌های شیعی این روایت پیامبر بر این مسئله تأکید می‌کند که [[امامت]] و [[ولایت|ولایت]] را تا [[روز قیامت]] در نسل خود باقی می‌گذارند.&amp;lt;ref&amp;gt; برای مطالعه متن کامل خطابه غدیر به کتاب [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/41446/%D8%AE-%D8%A7%D8%A8%D9%87%E2%80%8F-%D8%BA%D8%AF%D9%8A%D8%B1/&amp;amp;from=search&amp;amp;&amp;amp;query1=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87%20%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1&amp;amp;query2=&amp;amp;query3=&amp;amp;field1=&amp;amp;field2=&amp;amp;field3=&amp;amp;logic1=1&amp;amp;logic2=1&amp;amp;type1=1&amp;amp;type2=1&amp;amp;type3=1&amp;amp;collectionPID=0&amp;amp;lang=&amp;amp;count=20&amp;amp;execute=true خطابه غدیر] که به کوشش محمدباقر انصاری تنظیم گردیده است، رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ج) [[آیه ولایت]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام انگشتر خود را به سائلی در [[نماز]] بخشیدند، [[آیه]] نازل گردید که {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}}؛ ولى امر و یاور شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى خواهند بود که نماز بپا داشته و به فقرا در حال رکوع [[زکات]] مى دهند». به اتفاق مفسران مراد از این آیه [[امام على]] علیه‌السلام است که انگشتر خود را در حال [[رکوع]] به سائلی بخشید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;د) حدیث جابر و منظور از اولی‌الامر:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که آیه‌ی {{متن قرآن|«َأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...»}}([[سوره نساء]]/۵۹) نازل گردید. [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر انصاری]] از پیامبر صلی الله علیه و آله سوال نمود: یا رسول ‌الله! ما خدا و رسول او را شناخته‌ایم، لازم است [[اولی الأمر|اولوا الامر]] را نیز بشناسیم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیامبر [[اسلام]] پاسخ داد: ای جابر، آنان جانشینان من و [[ائمه اطهار|امامان]] بعد از من‌اند. نخستین آنان [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی‌طالب]] است و سپس به ترتیب: [[امام حسن علیه السلام|حسن بن علی]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین بن علی]]، [[امام سجاد علیه السلام|علی بن حسین]]، [[امام باقر علیه السلام|محمد بن علی]]، که در [[تورات]] به &amp;quot;باقر&amp;quot; معروف است و تو در هنگام پیری او را خواهی دید و هر وقت او را دیدی، سلام مرا به او برسان، پس از او نیز به ترتیب: [[امام صادق علیه السلام|جعفر بن محمد]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]]، [[امام رضا علیه السلام|علی بن موسی]]، [[امام جواد علیه السلام|محمد بن علی]]، [[امام هادی علیه السلام|علی بن محمد]]، [[امام حسن عسکری علیه السلام|حسن بن علی]] و پس از ایشان فرزندش ([[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]]) می‌باشد که همنام من (محمد) و هم [[کنیه]] من (ابوالقاسم) است. اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] او طولانی می‌گردد تا آن جا که فقط افرادی که [[ایمان]] راسخ دارند، بر عقیده‌ی به او باقی می‌مانند.&amp;lt;ref&amp;gt; عوالی اللئالی، ابن ابی الجمهور احسائی، الجمله الثانیه: فی الاحادیث المتعلقة بالعلم و اهله و حاملیه، حدیث ۱۲۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;هـ) ضرورت [[عصمت]] امام و [[آیه تطهیر]] در شان ائمه علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}؛ و (به یاد آر) هنگامى که خدا [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را به امورى امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایى خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند مى دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید. ([[سوره بقره]]/۱۲۴) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آنجا که گناه، [[ظلم]] به نفس است پس مطابق با این آیه امامت جز معصوم به کس دیگری نمی‌رسد.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل بیشتر رجوع کنید به تفسیر این آیه در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیرالمیزان]] علامه طباطبائی رحمه‌الله.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند همچنین در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}؛ خدا چنین مى خواهد که هر رجس و آلایشى را از شما خانواده ([[نبوت]]) ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه گرداند». ([[سوره احزاب]]/۳۳) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موافق اخبار شیعه و [[اهل سنت]]، این آیه راجع به شخص [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهم‌السلام است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;و) [[آیه مباهله]] موید منظور بودن ائمه علیهم‌السلام از کلمه اهل بیت در [[آیه تطهیر]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}؛ به آنان (مسیحیان نجران) بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می‌کنیم. شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌کنیم شما نیز از نفوس خود را؛ آنگاه مباهله می‌کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می‌دهیم». ([[سوره آل عمران]]/۶۱)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شأن نزول]] این آیه که [[شیعه]] و اهل سنت در مورد آن اتفاق نظر دارند. یکی دیگر از دلایل حقانیت [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است. ما این شان نزول را از کتاب اسباب نزول واحدی از علمای اهل سنت قرن پنجم نقل می‌نماییم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عاقب و سید در رأس هیأت مسیحیان [[نجران|نجرانى]] نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله آمدند و پیغمبر اکرم آن دو را به [[اسلام]] دعوت کرد. گفتند: ما پیش از تو تسلیم خدا بوده ایم. فرمود: [[دروغ]] مى گویید، مى خواهید بگویم چه چیز شما را مانع از مسلمان شدن است؟ گفتند: بگو، فرمود: صلیب دوستى و [[شراب خواری|شرابخوارى]] و گوشت خوک خوردن و آن دو را دعوت به ملاعنه کرد و قرار شد فردا صبح بیایند. صبح پیغمبر صلی الله علیه و آله دست على و فاطمه و حسن و حسین را گرفت و به دنبال عاقب و سید فرستاد. آنها دعوت (به [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]]) را اجابت نکردند و پذیرفتند که [[خراج]] بدهند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: قسم به آن که مرا به حق مبعوث کرد اگر به ملاعنه حاضر مى شدند، صحرا آتشباران مى شد.&amp;lt;ref&amp;gt; اسباب نزول واحدی، [[سوره آل عمران]]، ذیل آیه ۶۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علامه طباطبایی]] در ذیل این آیه می‌فرماید: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در مقام امتثال این فرمان از «انفسنا» به غیر از [[امام علی علیه السلام|علی]] و از «نسائنا» به جز [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام ‌الله ‌علیها و از «ابنائنا» به جز [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهما‌السلام را نیاورد، معلوم می‌شود برای کلمه اول به جز علی و برای کلمه دوم به جز فاطمه سلام ‌الله ‌علیها و از سوم به جز حسنین علیهما‌السلام مصداق نیافت و کانه منظور از «ابناء» و «نساء» و «انفس» همان [[اهل بیت]] رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، همچنان ‌که در بعضی روایات به این معنا تصریح شده، بعد از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نام‌بردگان را با خود آورد عرضه داشت: «بارالها اینان‌اند اهل بیت من»، چون این عبارت می‌فهماند پروردگارا من به ‌جز اینان کسی را نیافتم تا برای مباهله دعوت کنم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ز) [[حدیث ثقلین]] بیان‌گر جایگاه اهل البیت علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق با روایات، پیامبر در واپسین روزهای عمر شریف خویش به عنوان وصیتی همیشگی برای امت خود فرمودند: «إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا ولن تزلّوا؛ من در میان شما امت دو چیز نفیس وزین و گرانبهایی را باقی گذرنده‌ام که کتاب خدا و عترت من که اهل بیت منند که این دو هرگز از همدیگر جدا نمی‌شوند تا وقتی که بر من نزد حوض کوثر وارد شوند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لازم به ذکر است، صحت و [[خبر متواتر|تواتر]] حدیث ثقلین از نظر فریقین در رساله‌ای که «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در [[مصر]] در این مورد چاپ نموده به اثبات رسیده ‌است. این [[حدیث]] علاوه بر امامت [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام، اثبات اتصال [[قرآن]] و [[اهل بیت]] علیهم‌السلام را می‌نماید و نشان می‌دهد که قرآن را به تنهایی بدون اهل بیت علیهم‌السلام نمی‌توان فهمید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ح) احادیث پیامبر در مورد [[عصمت]] و [[علم]] امام علی علیه‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به موجب چندین روایت [[حدیث مستفیض|مستفیض]] و [[خبر متواتر|متواتر]] - که [[سنی|سنى]] و '''شیعه''' روایت کرده‌اند - تصریح فرموده که على علیه‌السلام در قول و فعل خود از خطا و [[معصیت]] مصون است، هر سخنى که گوید و هر کارى که کند با دعوت دینى مطابقت کامل دارد و داناترین مردم است به معارف و شرایع اسلام.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، همان، ص ۳۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ط) [[حدیث سفینه]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در «حدیث سفینه» که در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نقل گردیده، دلیل دیگری برای شیعه در حقانیت مذهب خود است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ان مثل اهل بیتی فیکم کمثل سفینه نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها هلک؛ همانا مثل اهل بیت من در بین شما مثل کشتی [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] است هر کس سوار بر آن شود نجات یابد و آن که سرباز زند هلاک گردد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه [[میر حامد حسین هندی|میر حامد حسین]] در کتاب [[عبقات الانوار]] این حدیث را از ۹۲ کتاب که به وسیله نود و دو نفر از دانشمندان معروف اهل سنت تألیف یافته است، نقل می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/38539/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3-%D9%87%D8%A7%D8%B1/preview/18383/%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%8A%D9%86%D8%A9/ جلد ۳ کتاب خلاصة عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار] از علی حسینی میلانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==اعتقادات شیعه==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روایت عرضه اعتقادات [[حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام|عبدالعظیم حسنی]] رحمه‌الله بر [[امام هادی]] علیه‌السلام، روایتی جامع است که می‌توان از متن آن برای بیان اعتقادات شیعه به خوبی بهره گرفت، این روایت از زبان ایشان بدین صورت است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بر سید و آقاى خود حضرت على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابى‌طالب علیهم‌السلام داخل شدم و چون مرا دید، به من فرمود که مرحبا به تو و خوش آمدى اى أبوالقاسم، تو دوست مائى از روى راستى و درستى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که به آن حضرت عرض کردم یا ابن رسول الله به درستى که من اراده دارم که دین خود را بر تو عرضه دارم پس اگر پسندیده باشد بر آن ثابت بمانم تا آن هنگام که خداى عزوجل را ملاقات کنم. حضرت فرمود: که اى ابوالقاسم اعتقادات خود را بیان کن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرض کردم که من می‌گویم و به این قائلم و اعتقاد دارم که خداى تبارک و تعالى یکی است که چیزى مثل و مانند او نیست، بیرون است از دو حد که یکى حد ابطال است و دیگرى حد تشبیه&amp;lt;ref&amp;gt; منظور از ابطال معدوم دانستن خدا و منظور از تشبیه مانند نمودن او در صفات به دیگران است.&amp;lt;/ref&amp;gt; و آن جناب نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه اوست که جسم‌ها را جسم  ساخته و صورت‌ها را تصویر نموده و نگاشته و آفریننده عرض‌ها و جوهرهاست و پروردگار هر چیزى و مالک و خالق و مخترع و پدیدآورنده آنست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[پیامبر اسلام|محمد]]، بنده و رسول او است و خاتم پیغمبران است که بعد از او هیچ پیغمبرى نیست تا روز [[قیامت|قیامت]] و می‌گویم که [[شریعت|شریعت]] آن حضرت خاتمه شریعت‌ها است که بعد از آن تا روز قیامت شریعت دیگرى نخواهد بود و می‌گویم که امام و خلیفه و ولى امر [[امامت]] و امت بعد از آن حضرت [[امیرالمومنین]] على بن ابى‌طالب است. بعد از آن [[امام حسن]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام حسین]] علیه‌السلام بعد از آن [[امام سجاد|على بن الحسین]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام باقر|محمد بن على]] بعد از آن [[امام صادق|جعفر بن محمد]]، بعد از آن [[امام کاظم|موسى بن جعفر]] بعد از آن [[امام رضا|على بن موسى]] بعد از آن [[امام جواد|محمد بن على]]، بعد از آن تو اى آقاى من. حضرت فرمود: که بعد از من پسرم [[امام حسن عسکری|حسن]]. پس از براى مردم چه حال خواهد بود با خلف بعد از او؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که عرض کردم اى آقاى من این چگونه است و چرا این را به این طریق فرمودى؟ فرمود: زیرا که شخص او دیده نمی‌شود و یادش به نامش حلال نباشد تا وقتى که بیرون آید و زمین را از [[عدل]] و داد پر کند، چنان که از جور و ستم پر شده باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: عرض کردم که اقرار نمودم و می‌گویم که دوست ایشان دوست خدا است و دشمن ایشان دشمن خدا و فرمانبردارى ایشان فرمانبردارى خدا و نافرمانى ایشان نافرمانى خدا است و می‌گویم که [[معراج]] یعنى بالا رفتن [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] صلی الله علیه و آله به آسمان در حال بیدارى به بدن شریف و عنصر لطیف در شب معراج [[حق]] است. سؤال منکر و نکیر در [[قبر]] حق است و می‌گویم که [[بهشت]] حق است و [[دوزخ]] حق است و [[صراط]] حق است و ترازوى اعمال حق است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[قیامت|قیامت]] آمدنى است و در آن هیچ شکى نیست و می‌گویم که خدا بر خواهد انگیخت آن‌ها را که در قبرهایند و می‌گویم که فریضه هاى [[واجب]] بعد از [[ولایت]]، [[نماز]] است و [[زکات]] و [[روزه]] و [[حج]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهى از منکر]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس حضرت [[امام هادی علیه السلام|على بن محمد]] علیه‌السلام فرمود: که اى ابوالقاسم به خدا سوگند که این [[دین|دین]]، دین خدا است که آن را از براى بندگانش پسندیده، پس بر آن ثابت باش. خدا تو را ثابت بدارد به قول ثابت در زندگى دنیا و در آخرت».&amp;lt;ref&amp;gt; اسرار توحید (ترجمه توحید شیخ صدوق)، ترجمه محمدعلى اردکانى، انتشارات علمیه اسلامیه، تهران، باب دوم در بیان توحید و نفى تشبیه، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{اسلام}}&lt;br /&gt;
{{اعتقادات شیعه}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=شده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب= خوب&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط&lt;br /&gt;
|جامعیت= متوسط&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار= خوب&lt;br /&gt;
|سیر منطقی= خوب&lt;br /&gt;
|کیفیت پژوهش= متوسط&lt;br /&gt;
|رده= دارد&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مذاهب اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[Category:تعاریف کلی]]&lt;br /&gt;
[[رده:شیعه]]&lt;br /&gt;
[[رده: مقاله های مهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138895</id>
		<title>شیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138895"/>
		<updated>2022-05-23T05:38:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{متوسط}}&lt;br /&gt;
'''شیعه''' که در اصل لغت به معناى پیرو مى‌باشد، به کسانى گفته مى‌شود که جانشینى [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) را [[حق]] اختصاصى خانواده [[رسالت]] مى‌دانند و در معارف [[اسلام]] پیرو مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) مى‌باشند.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، بوستان کتاب، قم ۱۳۸۷، چاپ دوم، ص ۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیعیان برای اثبات حقانیت خود، دلایل متعددی از آیات کریمه [[قرآن]] و روایات معتبر پیامبر بیان کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تاریخچه شیعه ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» عده‌ای از دوستان و هواداران [[امام على]] علیه‌السلام بودند که پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیغمبر اکرم]] صلى الله علیه و آله و سلم براى احیاى حقوق [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام، در خصوص خلافت و [[مرجعیت|مرجعیت]] علمى به انتقاد و اعتراض پرداختند و از اکثریت مردم جدا شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» در زمان [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] (۱۱ تا ۳۵ هجرى) پیوسته زیر فشار قرار داشتند و پس از آن در مدت خلافت [[بنی امیه|بنى‌امیه]] (۴۰ تا ۱۳۲ هجری) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود، ولى هر چه فشار ستم و بیدادگرى برایشان بیشتر مى‌شد، در عقیده خود استوارتر مى‌گشتند و مخصوصاً از مظلومیت خود در پیشرفت عقیده بیشتر بهره مى‌بردند و از آن پس در اواسط قرن دوم که [[خلفای عباسی|خلفاى عباسى]] زمام حکومت اسلامى را بدست گرفتند، شیعه از فتورى که در این میان پیدا شد، نفسى تازه کرد ولى با مهلت کمى باز عرصه برایشان تنگ شد و تا اواخر قرن سوم هجرى، روز به روز تنگتر مى‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اوایل قرن چهارم که سلاطین بانفوذ [[آل بویه|آل‌بویه]] که '''شیعه''' بودند روى کار آمدند، شیعه قدرتى کسب کرد و تا حدود زیادى آزادى عمل یافت و به مبارزه علنى پرداخت و تا آخر قرن پنجم جریان کار به همین ترتیب بود و در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد، در اثر گرفتاری‌هاى عمومى و هم در اثر ادامه یافتن جنگ‌هاى صلیبى، حکومت‌هاى اسلامى چندان فشار به عالم تشیع وارد نمى ساختند و مخصوصاً شیعه شدن جمعى از سلاطین مغول در [[ایران|ایران]] و حکومت سلاطین مرعشى در مازندران، در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایى نمود و در هر گوشه از ممالک اسلامى و خاصه در ایران، تراکم میلیون‌ها نفر شیعه را محسوس ساخت و این وضع تا اواخر قرن نهم هجرى ادامه داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین از اوایل دهم هجرى، در اثر ظهور سلطنت [[صفویه|صفویه]] در ایران پهناور آن روز، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون -که ابتدای قرن پانزده هجرى مى‌باشد- به رسمیت خود باقى است و به علاوه در همه نقاط جهان، ده‌ها میلیون شیعه زندگى مى‌کنند.&amp;lt;ref&amp;gt; همان، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دلایل شیعه بر حقانیت خود==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;الف) [[حدیث یوم الدار]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در اولین روزهاى [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَ اَنْذِرْ عَشیرَتَک اْلاَقْرَبینَ»}} ([[سوره شعراء]]، آیه ۲۱۴) مأموریت یافت خویشان نزدیکتر خود را به [[اسلام|دین اسلام]] دعوت کند. آن حضرت در مجلسی که برای این دعوت تشکیل داد، صریحاً فرمود: که هر یک از شما به اجابت دعوت من سبقت گیرد، وزیر و جانشین و وصى من است. [[امام علی علیه السلام|على]] علیه‌السلام پیش از همه مبادرت نموده، اسلام را پذیرفت و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[ایمان|ایمان]] او را پذیرفت و وعده‌هاى خود را تقبل نمود. این مطلب در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نیز ذکر گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; برای اطلاع از چگونگی نقل این حدیث در منابع اهل سنت رجوع شود به مقاله [[حدیث یوم الدار]] در همین دانشنامه.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ب) [[حدیث غدیر]] و آیات تبلیغ و اکمال:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق حدیث [[خبر متواتر|متواتر]] غدیر که هیچ یک از دانشمندان [[اسلام]] در صدور آن تردید ننموده‌اند، پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین [[حج]] خود با نام [[حجة الوداع]]، [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام را از طرف [[الله|خدا]] به [[ولایت|ولایت]] عامه مردم نصب نمود.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل به کتاب [[عبقات الانوار]] میرحامد حسین و [[الغدیر]] علامه امینی رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt; [[آیه تبلیغ]] که پیامبر را مأمور به ابلاغ این پیام نموده است و [[آیه اکمال]] که اتمام نعمت و اکمال دین را با این واقعه می‌داند، در این روز بر پیامبر نازل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه تبلیغ: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ»}}؛ اى پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانى تبلیغ [[رسالت]] و اداء وظیفه نکرده اى و خدا تو را از (شر) مردمان محفوظ خواهد داشت، (و دل قوى دار که) خدا کافران را (به هیچ راه موفقیتى) راهنمایى نخواهد کرد. ([[سوره مائده]]/۶۷)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه اکمال: {{متن قرآن|«الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دِینا»}}؛ امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین آیین را که [[اسلام]] است برایتان برگزیدم». (سوره مائده/۳)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقل‌های شیعی این روایت پیامبر بر این مسئله تأکید می‌کند که [[امامت]] و [[ولایت|ولایت]] را تا [[روز قیامت]] در نسل خود باقی می‌گذارند.&amp;lt;ref&amp;gt; برای مطالعه متن کامل خطابه غدیر به کتاب [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/41446/%D8%AE-%D8%A7%D8%A8%D9%87%E2%80%8F-%D8%BA%D8%AF%D9%8A%D8%B1/&amp;amp;from=search&amp;amp;&amp;amp;query1=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87%20%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1&amp;amp;query2=&amp;amp;query3=&amp;amp;field1=&amp;amp;field2=&amp;amp;field3=&amp;amp;logic1=1&amp;amp;logic2=1&amp;amp;type1=1&amp;amp;type2=1&amp;amp;type3=1&amp;amp;collectionPID=0&amp;amp;lang=&amp;amp;count=20&amp;amp;execute=true خطابه غدیر] که به کوشش محمدباقر انصاری تنظیم گردیده است، رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ج) [[آیه ولایت]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام انگشتر خود را به سائلی در [[نماز]] بخشیدند، [[آیه]] نازل گردید که {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}}؛ ولى امر و یاور شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى خواهند بود که نماز بپا داشته و به فقرا در حال رکوع [[زکات]] مى دهند». به اتفاق مفسران مراد از این آیه [[امام على]] علیه‌السلام است که انگشتر خود را در حال [[رکوع]] به سائلی بخشید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;د) حدیث جابر و منظور از اولی‌الامر:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که آیه‌ی {{متن قرآن|«َأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...»}}([[سوره نساء]]/۵۹) نازل گردید. [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر انصاری]] از پیامبر صلی الله علیه و آله سوال نمود: یا رسول ‌الله! ما خدا و رسول او را شناخته‌ایم، لازم است [[اولی الأمر|اولوا الامر]] را نیز بشناسیم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیامبر [[اسلام]] پاسخ داد: ای جابر، آنان جانشینان من و [[ائمه اطهار|امامان]] بعد از من‌اند. نخستین آنان [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی‌طالب]] است و سپس به ترتیب: [[امام حسن علیه السلام|حسن بن علی]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین بن علی]]، [[امام سجاد علیه السلام|علی بن حسین]]، [[امام باقر علیه السلام|محمد بن علی]]، که در [[تورات]] به &amp;quot;باقر&amp;quot; معروف است و تو در هنگام پیری او را خواهی دید و هر وقت او را دیدی، سلام مرا به او برسان، پس از او نیز به ترتیب: [[امام صادق علیه السلام|جعفر بن محمد]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]]، [[امام رضا علیه السلام|علی بن موسی]]، [[امام جواد علیه السلام|محمد بن علی]]، [[امام هادی علیه السلام|علی بن محمد]]، [[امام حسن عسکری علیه السلام|حسن بن علی]] و پس از ایشان فرزندش ([[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]]) می‌باشد که همنام من (محمد) و هم [[کنیه]] من (ابوالقاسم) است. اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] او طولانی می‌گردد تا آن جا که فقط افرادی که [[ایمان]] راسخ دارند، بر عقیده‌ی به او باقی می‌مانند.&amp;lt;ref&amp;gt; عوالی اللئالی، ابن ابی الجمهور احسائی، الجمله الثانیه: فی الاحادیث المتعلقة بالعلم و اهله و حاملیه، حدیث ۱۲۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;هـ) ضرورت [[عصمت]] امام و [[آیه تطهیر]] در شان ائمه علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}؛ و (به یاد آر) هنگامى که خدا [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را به امورى امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایى خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند مى دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید. ([[سوره بقره]]/۱۲۴) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آنجا که گناه، [[ظلم]] به نفس است پس مطابق با این آیه امامت جز معصوم به کس دیگری نمی‌رسد.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل بیشتر رجوع کنید به تفسیر این آیه در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیرالمیزان]] علامه طباطبائی رحمه‌الله.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند همچنین در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}؛ خدا چنین مى خواهد که هر رجس و آلایشى را از شما خانواده ([[نبوت]]) ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه گرداند». ([[سوره احزاب]]/۳۳) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موافق اخبار شیعه و [[اهل سنت]]، این آیه راجع به شخص [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهم‌السلام است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;و) [[آیه مباهله]] موید منظور بودن ائمه علیهم‌السلام از کلمه اهل بیت در [[آیه تطهیر]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}؛ به آنان (مسیحیان نجران) بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می‌کنیم. شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌کنیم شما نیز از نفوس خود را؛ آنگاه مباهله می‌کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می‌دهیم». ([[سوره آل عمران]]/۶۱)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شأن نزول]] این آیه که [[شیعه]] و اهل سنت در مورد آن اتفاق نظر دارند. یکی دیگر از دلایل حقانیت [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است. ما این شان نزول را از کتاب اسباب نزول واحدی از علمای اهل سنت قرن پنجم نقل می‌نماییم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عاقب و سید در رأس هیأت مسیحیان [[نجران|نجرانى]] نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله آمدند و پیغمبر اکرم آن دو را به [[اسلام]] دعوت کرد. گفتند: ما پیش از تو تسلیم خدا بوده ایم. فرمود: [[دروغ]] مى گویید، مى خواهید بگویم چه چیز شما را مانع از مسلمان شدن است؟ گفتند: بگو، فرمود: صلیب دوستى و [[شراب خواری|شرابخوارى]] و گوشت خوک خوردن و آن دو را دعوت به ملاعنه کرد و قرار شد فردا صبح بیایند. صبح پیغمبر صلی الله علیه و آله دست على و فاطمه و حسن و حسین را گرفت و به دنبال عاقب و سید فرستاد. آنها دعوت (به [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]]) را اجابت نکردند و پذیرفتند که [[خراج]] بدهند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: قسم به آن که مرا به حق مبعوث کرد اگر به ملاعنه حاضر مى شدند، صحرا آتشباران مى شد.&amp;lt;ref&amp;gt; اسباب نزول واحدی، [[سوره آل عمران]]، ذیل آیه ۶۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علامه طباطبایی]] در ذیل این آیه می‌فرماید: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در مقام امتثال این فرمان از «انفسنا» به غیر از [[امام علی علیه السلام|علی]] و از «نسائنا» به جز [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام ‌الله ‌علیها و از «ابنائنا» به جز [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهما‌السلام را نیاورد، معلوم می‌شود برای کلمه اول به جز علی و برای کلمه دوم به جز فاطمه سلام ‌الله ‌علیها و از سوم به جز حسنین علیهما‌السلام مصداق نیافت و کانه منظور از «ابناء» و «نساء» و «انفس» همان [[اهل بیت]] رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، همچنان ‌که در بعضی روایات به این معنا تصریح شده، بعد از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نام‌بردگان را با خود آورد عرضه داشت: «بارالها اینان‌اند اهل بیت من»، چون این عبارت می‌فهماند پروردگارا من به ‌جز اینان کسی را نیافتم تا برای مباهله دعوت کنم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ز) [[حدیث ثقلین]] بیان‌گر جایگاه اهل البیت علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق با روایات، پیامبر در واپسین روزهای عمر شریف خویش به عنوان وصیتی همیشگی برای امت خود فرمودند: «إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا ولن تزلّوا؛ من در میان شما امت دو چیز نفیس وزین و گرانبهایی را باقی گذرنده‌ام که کتاب خدا و عترت من که اهل بیت منند که این دو هرگز از همدیگر جدا نمی‌شوند تا وقتی که بر من نزد حوض کوثر وارد شوند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لازم به ذکر است، صحت و [[خبر متواتر|تواتر]] حدیث ثقلین از نظر فریقین در رساله‌ای که «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در [[مصر]] در این مورد چاپ نموده به اثبات رسیده ‌است. این [[حدیث]] علاوه بر امامت [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام، اثبات اتصال [[قرآن]] و [[اهل بیت]] علیهم‌السلام را می‌نماید و نشان می‌دهد که قرآن را به تنهایی بدون اهل بیت علیهم‌السلام نمی‌توان فهمید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ح) احادیث پیامبر در مورد [[عصمت]] و [[علم]] امام علی علیه‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به موجب چندین روایت [[حدیث مستفیض|مستفیض]] و [[خبر متواتر|متواتر]] - که [[سنی|سنى]] و '''شیعه''' روایت کرده‌اند - تصریح فرموده که على علیه‌السلام در قول و فعل خود از خطا و [[معصیت]] مصون است، هر سخنى که گوید و هر کارى که کند با دعوت دینى مطابقت کامل دارد و داناترین مردم است به معارف و شرایع اسلام.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، همان، ص ۳۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ط) [[حدیث سفینه]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در «حدیث سفینه» که در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نقل گردیده، دلیل دیگری برای شیعه در حقانیت مذهب خود است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ان مثل اهل بیتی فیکم کمثل سفینه نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها هلک؛ همانا مثل اهل بیت من در بین شما مثل کشتی [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] است هر کس سوار بر آن شود نجات یابد و آن که سرباز زند هلاک گردد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه [[میر حامد حسین هندی|میر حامد حسین]] در کتاب [[عبقات الانوار]] این حدیث را از ۹۲ کتاب که به وسیله نود و دو نفر از دانشمندان معروف اهل سنت تألیف یافته است، نقل می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/38539/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3-%D9%87%D8%A7%D8%B1/preview/18383/%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%8A%D9%86%D8%A9/ جلد ۳ کتاب خلاصة عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار] از علی حسینی میلانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==اعتقادات شیعه==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روایت عرضه اعتقادات [[حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام|عبدالعظیم حسنی]] رحمه‌الله بر [[امام هادی]] علیه‌السلام، روایتی جامع است که می‌توان از متن آن برای بیان اعتقادات شیعه به خوبی بهره گرفت، این روایت از زبان ایشان بدین صورت است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بر سید و آقاى خود حضرت على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابى‌طالب علیهم‌السلام داخل شدم و چون مرا دید، به من فرمود که مرحبا به تو و خوش آمدى اى أبوالقاسم، تو دوست مائى از روى راستى و درستى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که به آن حضرت عرض کردم یا ابن رسول الله به درستى که من اراده دارم که دین خود را بر تو عرضه دارم پس اگر پسندیده باشد بر آن ثابت بمانم تا آن هنگام که خداى عزوجل را ملاقات کنم. حضرت فرمود: که اى ابوالقاسم اعتقادات خود را بیان کن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرض کردم که من می‌گویم و به این قائلم و اعتقاد دارم که خداى تبارک و تعالى یکی است که چیزى مثل و مانند او نیست، بیرون است از دو حد که یکى حد ابطال است و دیگرى حد تشبیه&amp;lt;ref&amp;gt; منظور از ابطال معدوم دانستن خدا و منظور از تشبیه مانند نمودن او در صفات به دیگران است.&amp;lt;/ref&amp;gt; و آن جناب نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه اوست که جسم‌ها را جسم  ساخته و صورت‌ها را تصویر نموده و نگاشته و آفریننده عرض‌ها و جوهرهاست و پروردگار هر چیزى و مالک و خالق و مخترع و پدیدآورنده آنست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[پیامبر اسلام|محمد]]، بنده و رسول او است و خاتم پیغمبران است که بعد از او هیچ پیغمبرى نیست تا روز [[قیامت|قیامت]] و می‌گویم که [[شریعت|شریعت]] آن حضرت خاتمه شریعت‌ها است که بعد از آن تا روز قیامت شریعت دیگرى نخواهد بود و می‌گویم که امام و خلیفه و ولى امر [[امامت]] و امت بعد از آن حضرت [[امیرالمومنین]] على بن ابى‌طالب است. بعد از آن [[امام حسن]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام حسین]] علیه‌السلام بعد از آن [[امام سجاد|على بن الحسین]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام باقر|محمد بن على]] بعد از آن [[امام صادق|جعفر بن محمد]]، بعد از آن [[امام کاظم|موسى بن جعفر]] بعد از آن [[امام رضا|على بن موسى]] بعد از آن [[امام جواد|محمد بن على]]، بعد از آن تو اى آقاى من. حضرت فرمود: که بعد از من پسرم [[امام حسن عسکری|حسن]]. پس از براى مردم چه حال خواهد بود با خلف بعد از او؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که عرض کردم اى آقاى من این چگونه است و چرا این را به این طریق فرمودى؟ فرمود: زیرا که شخص او دیده نمی‌شود و یادش به نامش حلال نباشد تا وقتى که بیرون آید و زمین را از [[عدل]] و داد پر کند، چنان که از جور و ستم پر شده باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: عرض کردم که اقرار نمودم و می‌گویم که دوست ایشان دوست خدا است و دشمن ایشان دشمن خدا و فرمانبردارى ایشان فرمانبردارى خدا و نافرمانى ایشان نافرمانى خدا است و می‌گویم که [[معراج]] یعنى بالا رفتن [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] صلی الله علیه و آله به آسمان در حال بیدارى به بدن شریف و عنصر لطیف در شب معراج [[حق]] است. سؤال منکر و نکیر در [[قبر]] حق است و می‌گویم که [[بهشت]] حق است و [[دوزخ]] حق است و [[صراط]] حق است و ترازوى اعمال حق است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[قیامت|قیامت]] آمدنى است و در آن هیچ شکى نیست و می‌گویم که خدا بر خواهد انگیخت آن‌ها را که در قبرهایند و می‌گویم که فریضه هاى [[واجب]] بعد از [[ولایت]]، [[نماز]] است و [[زکات]] و [[روزه]] و [[حج]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهى از منکر]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس حضرت [[امام هادی علیه السلام|على بن محمد]] علیه‌السلام فرمود: که اى ابوالقاسم به خدا سوگند که این [[دین|دین]]، دین خدا است که آن را از براى بندگانش پسندیده، پس بر آن ثابت باش. خدا تو را ثابت بدارد به قول ثابت در زندگى دنیا و در آخرت».&amp;lt;ref&amp;gt; اسرار توحید (ترجمه توحید شیخ صدوق)، ترجمه محمدعلى اردکانى، انتشارات علمیه اسلامیه، تهران، باب دوم در بیان توحید و نفى تشبیه، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{اسلام}}&lt;br /&gt;
{{اعتقادات شیعه}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=شده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب= خوب&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط&lt;br /&gt;
|جامعیت= متوسط&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار= خوب&lt;br /&gt;
|سیر منطقی= خوب&lt;br /&gt;
|کیفیت پژوهش= متوسط&lt;br /&gt;
|رده= دارد&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مذاهب اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[Category:تعاریف کلی]]&lt;br /&gt;
[[رده:شیعه]]&lt;br /&gt;
[[رده: مقاله های مهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138894</id>
		<title>شیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138894"/>
		<updated>2022-05-23T05:36:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{متوسط}}&lt;br /&gt;
'''شیعه''' که در اصل لغت به معناى پیرو مى‌باشد، به کسانى گفته مى‌شود که جانشینى [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) را [[حق]] اختصاصى خانواده [[رسالت]] مى‌دانند و در معارف [[اسلام]] پیرو مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) مى‌باشند.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، بوستان کتاب، قم ۱۳۸۷، چاپ دوم، ص ۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیعیان برای اثبات حقانیت خود، دلایل متعددی از آیات کریمه [[قرآن]] و روایات معتبر پیامبر بیان کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تاریخچه شیعه ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» عده‌ای از دوستان و هواداران [[امام على]] علیه‌السلام بودند که پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیغمبر اکرم]] صلى الله علیه و آله و سلم براى احیاى حقوق [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام، در خصوص خلافت و [[مرجعیت|مرجعیت]] علمى به انتقاد و اعتراض پرداختند و از اکثریت مردم جدا شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» در زمان [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] (۱۱ تا ۳۵ هجرى) پیوسته زیر فشار قرار داشتند و پس از آن در مدت خلافت [[بنی امیه|بنى‌امیه]] (۴۰ تا ۱۳۲ هجری) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود، ولى هر چه فشار ستم و بیدادگرى برایشان بیشتر مى‌شد، در عقیده خود استوارتر مى‌گشتند و مخصوصاً از مظلومیت خود در پیشرفت عقیده بیشتر بهره مى‌بردند و از آن پس در اواسط قرن دوم که [[خلفای عباسی|خلفاى عباسى]] زمام حکومت اسلامى را بدست گرفتند، شیعه از فتورى که در این میان پیدا شد، نفسى تازه کرد ولى با مهلت کمى باز عرصه برایشان تنگ شد و تا اواخر قرن سوم هجرى، روز به روز تنگتر مى‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اوایل قرن چهارم که سلاطین بانفوذ [[آل بویه|آل‌بویه]] که '''شیعه''' بودند روى کار آمدند، شیعه قدرتى کسب کرد و تا حدود زیادى آزادى عمل یافت و به مبارزه علنى پرداخت و تا آخر قرن پنجم جریان کار به همین ترتیب بود و در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد، در اثر گرفتاری‌هاى عمومى و هم در اثر ادامه یافتن جنگ‌هاى صلیبى، حکومت‌هاى اسلامى چندان فشار به عالم تشیع وارد نمى ساختند و مخصوصاً شیعه شدن جمعى از سلاطین مغول در [[ایران|ایران]] و حکومت سلاطین مرعشى در مازندران، در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایى نمود و در هر گوشه از ممالک اسلامى و خاصه در ایران، تراکم میلیون‌ها نفر شیعه را محسوس ساخت و این وضع تا اواخر قرن نهم هجرى ادامه داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین از اوایل دهم هجرى، در اثر ظهور سلطنت [[صفویه|صفویه]] در ایران پهناور آن روز، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون -که ابتدای قرن پانزده هجرى مى‌باشد- به رسمیت خود باقى است و به علاوه در همه نقاط جهان، ده‌ها میلیون شیعه زندگى مى‌کنند.&amp;lt;ref&amp;gt; همان، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دلایل شیعه بر حقانیت خود==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;الف) [[حدیث یوم الدار]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در اولین روزهاى [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَ اَنْذِرْ عَشیرَتَک اْلاَقْرَبینَ»}} ([[سوره شعراء]]، آیه ۲۱۴) مأموریت یافت خویشان نزدیکتر خود را به [[اسلام|دین اسلام]] دعوت کند. آن حضرت در مجلسی که برای این دعوت تشکیل داد، صریحاً فرمود: که هر یک از شما به اجابت دعوت من سبقت گیرد، وزیر و جانشین و وصى من است. [[امام علی علیه السلام|على]] علیه‌السلام پیش از همه مبادرت نموده، اسلام را پذیرفت و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[ایمان|ایمان]] او را پذیرفت و وعده‌هاى خود را تقبل نمود. این مطلب در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نیز ذکر گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; برای اطلاع از چگونگی نقل این حدیث در منابع اهل سنت رجوع شود به مقاله [[حدیث یوم الدار]] در همین دانشنامه.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ب) [[حدیث غدیر]] و آیات تبلیغ و اکمال:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق حدیث [[خبر متواتر|متواتر]] غدیر که هیچ یک از دانشمندان [[اسلام]] در صدور آن تردید ننموده‌اند، پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین [[حج]] خود با نام [[حجة الوداع]]، [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام را از طرف [[الله|خدا]] به [[ولایت|ولایت]] عامه مردم نصب نمود.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل به کتاب [[عبقات الانوار]] میرحامد حسین و [[الغدیر]] علامه امینی رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt; [[آیه تبلیغ]] که پیامبر را مأمور به ابلاغ این پیام نموده است و [[آیه اکمال]] که اتمام نعمت و اکمال دین را با این واقعه می‌داند، در این روز بر پیامبر نازل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه تبلیغ: {{متن قرآن|«یأَیهَُّا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیک مِن رَّبِّک وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَایهدِى الْقَوْمَ الْکافِرِینَ}}؛ اى پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانى تبلیغ [[رسالت]] و اداء وظیفه نکرده اى و خدا تو را از (شر) مردمان محفوظ خواهد داشت، (و دل قوى دار که) خدا کافران را (به هیچ راه موفقیتى) راهنمایى نخواهد کرد. ([[سوره مائده]]/۶۷)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه اکمال: {{متن قرآن|«الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دِینا»}}؛ امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین آیین را که [[اسلام]] است برایتان برگزیدم». (سوره مائده/۳)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقل‌های شیعی این روایت پیامبر بر این مسئله تأکید می‌کند که [[امامت]] و [[ولایت|ولایت]] را تا [[روز قیامت]] در نسل خود باقی می‌گذارند.&amp;lt;ref&amp;gt; برای مطالعه متن کامل خطابه غدیر به کتاب [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/41446/%D8%AE-%D8%A7%D8%A8%D9%87%E2%80%8F-%D8%BA%D8%AF%D9%8A%D8%B1/&amp;amp;from=search&amp;amp;&amp;amp;query1=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87%20%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1&amp;amp;query2=&amp;amp;query3=&amp;amp;field1=&amp;amp;field2=&amp;amp;field3=&amp;amp;logic1=1&amp;amp;logic2=1&amp;amp;type1=1&amp;amp;type2=1&amp;amp;type3=1&amp;amp;collectionPID=0&amp;amp;lang=&amp;amp;count=20&amp;amp;execute=true خطابه غدیر] که به کوشش محمدباقر انصاری تنظیم گردیده است، رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ج) [[آیه ولایت]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام انگشتر خود را به سائلی در [[نماز]] بخشیدند، [[آیه]] نازل گردید که {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»}}؛ ولى امر و یاور شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى خواهند بود که نماز بپا داشته و به فقرا در حال رکوع [[زکات]] مى دهند». به اتفاق مفسران مراد از این آیه [[امام على]] علیه‌السلام است که انگشتر خود را در حال [[رکوع]] به سائلی بخشید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;د) حدیث جابر و منظور از اولی‌الامر:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که آیه‌ی {{متن قرآن|«َأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...»}}([[سوره نساء]]/۵۹) نازل گردید. [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر انصاری]] از پیامبر صلی الله علیه و آله سوال نمود: یا رسول ‌الله! ما خدا و رسول او را شناخته‌ایم، لازم است [[اولی الأمر|اولوا الامر]] را نیز بشناسیم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیامبر [[اسلام]] پاسخ داد: ای جابر، آنان جانشینان من و [[ائمه اطهار|امامان]] بعد از من‌اند. نخستین آنان [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی‌طالب]] است و سپس به ترتیب: [[امام حسن علیه السلام|حسن بن علی]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین بن علی]]، [[امام سجاد علیه السلام|علی بن حسین]]، [[امام باقر علیه السلام|محمد بن علی]]، که در [[تورات]] به &amp;quot;باقر&amp;quot; معروف است و تو در هنگام پیری او را خواهی دید و هر وقت او را دیدی، سلام مرا به او برسان، پس از او نیز به ترتیب: [[امام صادق علیه السلام|جعفر بن محمد]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]]، [[امام رضا علیه السلام|علی بن موسی]]، [[امام جواد علیه السلام|محمد بن علی]]، [[امام هادی علیه السلام|علی بن محمد]]، [[امام حسن عسکری علیه السلام|حسن بن علی]] و پس از ایشان فرزندش ([[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]]) می‌باشد که همنام من (محمد) و هم [[کنیه]] من (ابوالقاسم) است. اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] او طولانی می‌گردد تا آن جا که فقط افرادی که [[ایمان]] راسخ دارند، بر عقیده‌ی به او باقی می‌مانند.&amp;lt;ref&amp;gt; عوالی اللئالی، ابن ابی الجمهور احسائی، الجمله الثانیه: فی الاحادیث المتعلقة بالعلم و اهله و حاملیه، حدیث ۱۲۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;هـ) ضرورت [[عصمت]] امام و [[آیه تطهیر]] در شان ائمه علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}؛ و (به یاد آر) هنگامى که خدا [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را به امورى امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایى خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند مى دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید. ([[سوره بقره]]/۱۲۴) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آنجا که گناه، [[ظلم]] به نفس است پس مطابق با این آیه امامت جز معصوم به کس دیگری نمی‌رسد.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل بیشتر رجوع کنید به تفسیر این آیه در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیرالمیزان]] علامه طباطبائی رحمه‌الله.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند همچنین در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}؛ خدا چنین مى خواهد که هر رجس و آلایشى را از شما خانواده ([[نبوت]]) ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه گرداند». ([[سوره احزاب]]/۳۳) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موافق اخبار شیعه و [[اهل سنت]]، این آیه راجع به شخص [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهم‌السلام است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;و) [[آیه مباهله]] موید منظور بودن ائمه علیهم‌السلام از کلمه اهل بیت در [[آیه تطهیر]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}؛ به آنان (مسیحیان نجران) بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می‌کنیم. شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌کنیم شما نیز از نفوس خود را؛ آنگاه مباهله می‌کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می‌دهیم». ([[سوره آل عمران]]/۶۱)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شأن نزول]] این آیه که [[شیعه]] و اهل سنت در مورد آن اتفاق نظر دارند. یکی دیگر از دلایل حقانیت [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است. ما این شان نزول را از کتاب اسباب نزول واحدی از علمای اهل سنت قرن پنجم نقل می‌نماییم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عاقب و سید در رأس هیأت مسیحیان [[نجران|نجرانى]] نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله آمدند و پیغمبر اکرم آن دو را به [[اسلام]] دعوت کرد. گفتند: ما پیش از تو تسلیم خدا بوده ایم. فرمود: [[دروغ]] مى گویید، مى خواهید بگویم چه چیز شما را مانع از مسلمان شدن است؟ گفتند: بگو، فرمود: صلیب دوستى و [[شراب خواری|شرابخوارى]] و گوشت خوک خوردن و آن دو را دعوت به ملاعنه کرد و قرار شد فردا صبح بیایند. صبح پیغمبر صلی الله علیه و آله دست على و فاطمه و حسن و حسین را گرفت و به دنبال عاقب و سید فرستاد. آنها دعوت (به [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]]) را اجابت نکردند و پذیرفتند که [[خراج]] بدهند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: قسم به آن که مرا به حق مبعوث کرد اگر به ملاعنه حاضر مى شدند، صحرا آتشباران مى شد.&amp;lt;ref&amp;gt; اسباب نزول واحدی، [[سوره آل عمران]]، ذیل آیه ۶۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علامه طباطبایی]] در ذیل این آیه می‌فرماید: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در مقام امتثال این فرمان از «انفسنا» به غیر از [[امام علی علیه السلام|علی]] و از «نسائنا» به جز [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام ‌الله ‌علیها و از «ابنائنا» به جز [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهما‌السلام را نیاورد، معلوم می‌شود برای کلمه اول به جز علی و برای کلمه دوم به جز فاطمه سلام ‌الله ‌علیها و از سوم به جز حسنین علیهما‌السلام مصداق نیافت و کانه منظور از «ابناء» و «نساء» و «انفس» همان [[اهل بیت]] رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، همچنان ‌که در بعضی روایات به این معنا تصریح شده، بعد از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نام‌بردگان را با خود آورد عرضه داشت: «بارالها اینان‌اند اهل بیت من»، چون این عبارت می‌فهماند پروردگارا من به ‌جز اینان کسی را نیافتم تا برای مباهله دعوت کنم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ز) [[حدیث ثقلین]] بیان‌گر جایگاه اهل البیت علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق با روایات، پیامبر در واپسین روزهای عمر شریف خویش به عنوان وصیتی همیشگی برای امت خود فرمودند: «إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا ولن تزلّوا؛ من در میان شما امت دو چیز نفیس وزین و گرانبهایی را باقی گذرنده‌ام که کتاب خدا و عترت من که اهل بیت منند که این دو هرگز از همدیگر جدا نمی‌شوند تا وقتی که بر من نزد حوض کوثر وارد شوند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لازم به ذکر است، صحت و [[خبر متواتر|تواتر]] حدیث ثقلین از نظر فریقین در رساله‌ای که «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در [[مصر]] در این مورد چاپ نموده به اثبات رسیده ‌است. این [[حدیث]] علاوه بر امامت [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام، اثبات اتصال [[قرآن]] و [[اهل بیت]] علیهم‌السلام را می‌نماید و نشان می‌دهد که قرآن را به تنهایی بدون اهل بیت علیهم‌السلام نمی‌توان فهمید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ح) احادیث پیامبر در مورد [[عصمت]] و [[علم]] امام علی علیه‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به موجب چندین روایت [[حدیث مستفیض|مستفیض]] و [[خبر متواتر|متواتر]] - که [[سنی|سنى]] و '''شیعه''' روایت کرده‌اند - تصریح فرموده که على علیه‌السلام در قول و فعل خود از خطا و [[معصیت]] مصون است، هر سخنى که گوید و هر کارى که کند با دعوت دینى مطابقت کامل دارد و داناترین مردم است به معارف و شرایع اسلام.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، همان، ص ۳۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ط) [[حدیث سفینه]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در «حدیث سفینه» که در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نقل گردیده، دلیل دیگری برای شیعه در حقانیت مذهب خود است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ان مثل اهل بیتی فیکم کمثل سفینه نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها هلک؛ همانا مثل اهل بیت من در بین شما مثل کشتی [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] است هر کس سوار بر آن شود نجات یابد و آن که سرباز زند هلاک گردد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه [[میر حامد حسین هندی|میر حامد حسین]] در کتاب [[عبقات الانوار]] این حدیث را از ۹۲ کتاب که به وسیله نود و دو نفر از دانشمندان معروف اهل سنت تألیف یافته است، نقل می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/38539/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3-%D9%87%D8%A7%D8%B1/preview/18383/%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%8A%D9%86%D8%A9/ جلد ۳ کتاب خلاصة عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار] از علی حسینی میلانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==اعتقادات شیعه==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روایت عرضه اعتقادات [[حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام|عبدالعظیم حسنی]] رحمه‌الله بر [[امام هادی]] علیه‌السلام، روایتی جامع است که می‌توان از متن آن برای بیان اعتقادات شیعه به خوبی بهره گرفت، این روایت از زبان ایشان بدین صورت است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بر سید و آقاى خود حضرت على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابى‌طالب علیهم‌السلام داخل شدم و چون مرا دید، به من فرمود که مرحبا به تو و خوش آمدى اى أبوالقاسم، تو دوست مائى از روى راستى و درستى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که به آن حضرت عرض کردم یا ابن رسول الله به درستى که من اراده دارم که دین خود را بر تو عرضه دارم پس اگر پسندیده باشد بر آن ثابت بمانم تا آن هنگام که خداى عزوجل را ملاقات کنم. حضرت فرمود: که اى ابوالقاسم اعتقادات خود را بیان کن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرض کردم که من می‌گویم و به این قائلم و اعتقاد دارم که خداى تبارک و تعالى یکی است که چیزى مثل و مانند او نیست، بیرون است از دو حد که یکى حد ابطال است و دیگرى حد تشبیه&amp;lt;ref&amp;gt; منظور از ابطال معدوم دانستن خدا و منظور از تشبیه مانند نمودن او در صفات به دیگران است.&amp;lt;/ref&amp;gt; و آن جناب نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه اوست که جسم‌ها را جسم  ساخته و صورت‌ها را تصویر نموده و نگاشته و آفریننده عرض‌ها و جوهرهاست و پروردگار هر چیزى و مالک و خالق و مخترع و پدیدآورنده آنست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[پیامبر اسلام|محمد]]، بنده و رسول او است و خاتم پیغمبران است که بعد از او هیچ پیغمبرى نیست تا روز [[قیامت|قیامت]] و می‌گویم که [[شریعت|شریعت]] آن حضرت خاتمه شریعت‌ها است که بعد از آن تا روز قیامت شریعت دیگرى نخواهد بود و می‌گویم که امام و خلیفه و ولى امر [[امامت]] و امت بعد از آن حضرت [[امیرالمومنین]] على بن ابى‌طالب است. بعد از آن [[امام حسن]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام حسین]] علیه‌السلام بعد از آن [[امام سجاد|على بن الحسین]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام باقر|محمد بن على]] بعد از آن [[امام صادق|جعفر بن محمد]]، بعد از آن [[امام کاظم|موسى بن جعفر]] بعد از آن [[امام رضا|على بن موسى]] بعد از آن [[امام جواد|محمد بن على]]، بعد از آن تو اى آقاى من. حضرت فرمود: که بعد از من پسرم [[امام حسن عسکری|حسن]]. پس از براى مردم چه حال خواهد بود با خلف بعد از او؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که عرض کردم اى آقاى من این چگونه است و چرا این را به این طریق فرمودى؟ فرمود: زیرا که شخص او دیده نمی‌شود و یادش به نامش حلال نباشد تا وقتى که بیرون آید و زمین را از [[عدل]] و داد پر کند، چنان که از جور و ستم پر شده باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: عرض کردم که اقرار نمودم و می‌گویم که دوست ایشان دوست خدا است و دشمن ایشان دشمن خدا و فرمانبردارى ایشان فرمانبردارى خدا و نافرمانى ایشان نافرمانى خدا است و می‌گویم که [[معراج]] یعنى بالا رفتن [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] صلی الله علیه و آله به آسمان در حال بیدارى به بدن شریف و عنصر لطیف در شب معراج [[حق]] است. سؤال منکر و نکیر در [[قبر]] حق است و می‌گویم که [[بهشت]] حق است و [[دوزخ]] حق است و [[صراط]] حق است و ترازوى اعمال حق است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[قیامت|قیامت]] آمدنى است و در آن هیچ شکى نیست و می‌گویم که خدا بر خواهد انگیخت آن‌ها را که در قبرهایند و می‌گویم که فریضه هاى [[واجب]] بعد از [[ولایت]]، [[نماز]] است و [[زکات]] و [[روزه]] و [[حج]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهى از منکر]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس حضرت [[امام هادی علیه السلام|على بن محمد]] علیه‌السلام فرمود: که اى ابوالقاسم به خدا سوگند که این [[دین|دین]]، دین خدا است که آن را از براى بندگانش پسندیده، پس بر آن ثابت باش. خدا تو را ثابت بدارد به قول ثابت در زندگى دنیا و در آخرت».&amp;lt;ref&amp;gt; اسرار توحید (ترجمه توحید شیخ صدوق)، ترجمه محمدعلى اردکانى، انتشارات علمیه اسلامیه، تهران، باب دوم در بیان توحید و نفى تشبیه، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{اسلام}}&lt;br /&gt;
{{اعتقادات شیعه}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=شده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب= خوب&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط&lt;br /&gt;
|جامعیت= متوسط&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار= خوب&lt;br /&gt;
|سیر منطقی= خوب&lt;br /&gt;
|کیفیت پژوهش= متوسط&lt;br /&gt;
|رده= دارد&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مذاهب اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[Category:تعاریف کلی]]&lt;br /&gt;
[[رده:شیعه]]&lt;br /&gt;
[[رده: مقاله های مهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138892</id>
		<title>شیعه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87&amp;diff=138892"/>
		<updated>2022-05-23T05:21:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{متوسط}}&lt;br /&gt;
'''شیعه''' که در اصل لغت به معناى پیرو مى‌باشد، به کسانى گفته مى‌شود که جانشینى [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) را [[حق]] اختصاصى خانواده [[رسالت]] مى‌دانند و در معارف [[اسلام]] پیرو مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) مى‌باشند.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، بوستان کتاب، قم ۱۳۸۷، چاپ دوم، ص ۲۸.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیعیان برای اثبات حقانیت خود، دلایل متعددی از آیات کریمه [[قرآن]] و روایات معتبر پیامبر بیان کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تاریخچه شیعه ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» عده‌ای از دوستان و هواداران [[امام على]] علیه‌السلام بودند که پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیغمبر اکرم]] صلى الله علیه و آله و سلم براى احیاى حقوق [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم‌السلام، در خصوص خلافت و [[مرجعیت|مرجعیت]] علمى به انتقاد و اعتراض پرداختند و از اکثریت مردم جدا شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شیعه» در زمان [[خلفای نخستین|خلفاى راشدین]] (۱۱ تا ۳۵ هجرى) پیوسته زیر فشار قرار داشتند و پس از آن در مدت خلافت [[بنی امیه|بنى‌امیه]] (۴۰ تا ۱۳۲ هجری) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود، ولى هر چه فشار ستم و بیدادگرى برایشان بیشتر مى‌شد، در عقیده خود استوارتر مى‌گشتند و مخصوصاً از مظلومیت خود در پیشرفت عقیده بیشتر بهره مى‌بردند و از آن پس در اواسط قرن دوم که [[خلفای عباسی|خلفاى عباسى]] زمام حکومت اسلامى را بدست گرفتند، شیعه از فتورى که در این میان پیدا شد، نفسى تازه کرد ولى با مهلت کمى باز عرصه برایشان تنگ شد و تا اواخر قرن سوم هجرى، روز به روز تنگتر مى‌شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اوایل قرن چهارم که سلاطین بانفوذ [[آل بویه|آل‌بویه]] که '''شیعه''' بودند روى کار آمدند، شیعه قدرتى کسب کرد و تا حدود زیادى آزادى عمل یافت و به مبارزه علنى پرداخت و تا آخر قرن پنجم جریان کار به همین ترتیب بود و در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد، در اثر گرفتاری‌هاى عمومى و هم در اثر ادامه یافتن جنگ‌هاى صلیبى، حکومت‌هاى اسلامى چندان فشار به عالم تشیع وارد نمى ساختند و مخصوصاً شیعه شدن جمعى از سلاطین مغول در [[ایران|ایران]] و حکومت سلاطین مرعشى در مازندران، در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایى نمود و در هر گوشه از ممالک اسلامى و خاصه در ایران، تراکم میلیون‌ها نفر شیعه را محسوس ساخت و این وضع تا اواخر قرن نهم هجرى ادامه داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین از اوایل دهم هجرى، در اثر ظهور سلطنت [[صفویه|صفویه]] در ایران پهناور آن روز، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون -که ابتدای قرن پانزده هجرى مى‌باشد- به رسمیت خود باقى است و به علاوه در همه نقاط جهان، ده‌ها میلیون شیعه زندگى مى‌کنند.&amp;lt;ref&amp;gt; همان، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دلایل شیعه بر حقانیت خود==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;الف) [[حدیث یوم الدار]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در اولین روزهاى [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] با نزول آیه {{متن قرآن|«وَ اَنْذِرْ عَشیرَتَک اْلاَقْرَبینَ»}} ([[سوره شعراء]]، آیه ۲۱۴) مأموریت یافت خویشان نزدیکتر خود را به [[اسلام|دین اسلام]] دعوت کند. آن حضرت در مجلسی که برای این دعوت تشکیل داد، صریحاً فرمود: که هر یک از شما به اجابت دعوت من سبقت گیرد، وزیر و جانشین و وصى من است. [[امام علی علیه السلام|على]] علیه‌السلام پیش از همه مبادرت نموده، اسلام را پذیرفت و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[ایمان|ایمان]] او را پذیرفت و وعده‌هاى خود را تقبل نمود. این مطلب در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نیز ذکر گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; برای اطلاع از چگونگی نقل این حدیث در منابع اهل سنت رجوع شود به مقاله [[حدیث یوم الدار]] در همین دانشنامه.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ب) [[حدیث غدیر]] و آیات تبلیغ و اکمال:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق حدیث [[خبر متواتر|متواتر]] غدیر که هیچ یک از دانشمندان [[اسلام]] در صدور آن تردید ننموده‌اند، پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین [[حج]] خود با نام [[حجة الوداع]]، [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام را از طرف [[الله|خدا]] به [[ولایت|ولایت]] عامه مردم نصب نمود.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل به کتاب [[عبقات الانوار]] میرحامد حسین و [[الغدیر]] علامه امینی رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt; [[آیه تبلیغ]] که پیامبر را مأمور به ابلاغ این پیام نموده است و [[آیه اکمال]] که اتمام نعمت و اکمال دین را با این واقعه می‌داند، در این روز بر پیامبر نازل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه تبلیغ: {{متن قرآن|«یأَیهَُّا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیک مِن رَّبِّک وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یعْصِمُک مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَایهدِى الْقَوْمَ الْکافِرِینَ}}؛ اى پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانى تبلیغ [[رسالت]] و اداء وظیفه نکرده اى و خدا تو را از (شر) مردمان محفوظ خواهد داشت، (و دل قوى دار که) خدا کافران را (به هیچ راه موفقیتى) راهنمایى نخواهد کرد. ([[سوره مائده]]/۶۷)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه اکمال: {{متن قرآن|«الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دِینا}}؛ امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین آیین را که [[اسلام]] است برایتان برگزیدم». (سوره مائده/۳)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در نقل‌های شیعی این روایت پیامبر بر این مسئله تأکید می‌کند که [[امامت]] و [[ولایت|ولایت]] را تا [[روز قیامت]] در نسل خود باقی می‌گذارند.&amp;lt;ref&amp;gt; برای مطالعه متن کامل خطابه غدیر به کتاب [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/41446/%D8%AE-%D8%A7%D8%A8%D9%87%E2%80%8F-%D8%BA%D8%AF%D9%8A%D8%B1/&amp;amp;from=search&amp;amp;&amp;amp;query1=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87%20%D8%BA%D8%AF%DB%8C%D8%B1&amp;amp;query2=&amp;amp;query3=&amp;amp;field1=&amp;amp;field2=&amp;amp;field3=&amp;amp;logic1=1&amp;amp;logic2=1&amp;amp;type1=1&amp;amp;type2=1&amp;amp;type3=1&amp;amp;collectionPID=0&amp;amp;lang=&amp;amp;count=20&amp;amp;execute=true خطابه غدیر] که به کوشش محمدباقر انصاری تنظیم گردیده است، رجوع شود.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ج) [[آیه ولایت]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام انگشتر خود را به سائلی در [[نماز]] بخشیدند، [[آیه]] نازل گردید که {{متن قرآن|«إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}؛ ولى امر و یاور شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى خواهند بود که نماز بپا داشته و به فقرا در حال رکوع [[زکات]] مى دهند». به اتفاق مفسران مراد از این آیه [[امام على]] علیه‌السلام است که انگشتر خود را در حال [[رکوع]] به سائلی بخشید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;د) حدیث جابر و منظور از اولی‌الامر:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که آیه‌ی {{متن قرآن|«َا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ...»}}([[سوره نساء]]/۵۹) نازل گردید. [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر انصاری]] از پیامبر صلی الله علیه و آله سوال نمود: یا رسول ‌الله! ما خدا و رسول او را شناخته‌ایم، لازم است [[اولی الأمر|اولوا الامر]] را نیز بشناسیم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیامبر [[اسلام]] پاسخ داد: ای جابر، آنان جانشینان من و [[ائمه اطهار|امامان]] بعد از من‌اند. نخستین آنان [[امام علی علیه السلام|علی ابن ابی‌طالب]] است و سپس به ترتیب: [[امام حسن علیه السلام|حسن بن علی]]، [[امام حسین علیه السلام|حسین بن علی]]، [[امام سجاد علیه السلام|علی بن حسین]]، [[امام باقر علیه السلام|محمد بن علی]]، که در [[تورات]] به &amp;quot;باقر&amp;quot; معروف است و تو در هنگام پیری او را خواهی دید و هر وقت او را دیدی، سلام مرا به او برسان، پس از او نیز به ترتیب: [[امام صادق علیه السلام|جعفر بن محمد]]، [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]]، [[امام رضا علیه السلام|علی بن موسی]]، [[امام جواد علیه السلام|محمد بن علی]]، [[امام هادی علیه السلام|علی بن محمد]]، [[امام حسن عسکری علیه السلام|حسن بن علی]] و پس از ایشان فرزندش ([[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]]) می‌باشد که همنام من (محمد) و هم [[کنیه]] من (ابوالقاسم) است. اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] او طولانی می‌گردد تا آن جا که فقط افرادی که [[ایمان]] راسخ دارند، بر عقیده‌ی به او باقی می‌مانند.&amp;lt;ref&amp;gt; عوالی اللئالی، ابن ابی الجمهور احسائی، الجمله الثانیه: فی الاحادیث المتعلقة بالعلم و اهله و حاملیه، حدیث ۱۲۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;هـ) ضرورت [[عصمت]] امام و [[آیه تطهیر]] در شان ائمه علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}؛ و (به یاد آر) هنگامى که خدا [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] را به امورى امتحان فرمود و او همه را به جاى آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایى خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند مى دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید. ([[سوره بقره]]/۱۲۴) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آنجا که گناه، [[ظلم]] به نفس است پس مطابق با این آیه امامت جز معصوم به کس دیگری نمی‌رسد.&amp;lt;ref&amp;gt; برای تفصیل بیشتر رجوع کنید به تفسیر این آیه در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیرالمیزان]] علامه طباطبائی رحمه‌الله.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند همچنین در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}؛ خدا چنین مى خواهد که هر رجس و آلایشى را از شما خانواده ([[نبوت]]) ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه گرداند». ([[سوره احزاب]]/۳۳) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
موافق اخبار شیعه و [[اهل سنت]]، این آیه راجع به شخص [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] و [[امام علی|على]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه]] و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهم‌السلام است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;و) [[آیه مباهله]] موید منظور بودن ائمه علیهم‌السلام از کلمه اهل بیت در [[آیه تطهیر]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{متن قرآن|«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}؛ به آنان (مسیحیان نجران) بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت می‌کنیم. شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌کنیم شما نیز از نفوس خود را؛ آنگاه مباهله می‌کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می‌دهیم». ([[سوره آل عمران]]/۶۱)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شأن نزول]] این آیه که [[شیعه]] و اهل سنت در مورد آن اتفاق نظر دارند. یکی دیگر از دلایل حقانیت [[اهل بیت]] علیهم‌السلام است. ما این شان نزول را از کتاب اسباب نزول واحدی از علمای اهل سنت قرن پنجم نقل می‌نماییم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عاقب و سید در رأس هیأت مسیحیان [[نجران|نجرانى]] نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله آمدند و پیغمبر اکرم آن دو را به [[اسلام]] دعوت کرد. گفتند: ما پیش از تو تسلیم خدا بوده ایم. فرمود: [[دروغ]] مى گویید، مى خواهید بگویم چه چیز شما را مانع از مسلمان شدن است؟ گفتند: بگو، فرمود: صلیب دوستى و [[شراب خواری|شرابخوارى]] و گوشت خوک خوردن و آن دو را دعوت به ملاعنه کرد و قرار شد فردا صبح بیایند. صبح پیغمبر صلی الله علیه و آله دست على و فاطمه و حسن و حسین را گرفت و به دنبال عاقب و سید فرستاد. آنها دعوت (به [[مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران|مباهله]]) را اجابت نکردند و پذیرفتند که [[خراج]] بدهند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: قسم به آن که مرا به حق مبعوث کرد اگر به ملاعنه حاضر مى شدند، صحرا آتشباران مى شد.&amp;lt;ref&amp;gt; اسباب نزول واحدی، [[سوره آل عمران]]، ذیل آیه ۶۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علامه طباطبایی]] در ذیل این آیه می‌فرماید: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله در مقام امتثال این فرمان از «انفسنا» به غیر از [[امام علی علیه السلام|علی]] و از «نسائنا» به جز [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] سلام ‌الله ‌علیها و از «ابنائنا» به جز [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهما‌السلام را نیاورد، معلوم می‌شود برای کلمه اول به جز علی و برای کلمه دوم به جز فاطمه سلام ‌الله ‌علیها و از سوم به جز حسنین علیهما‌السلام مصداق نیافت و کانه منظور از «ابناء» و «نساء» و «انفس» همان [[اهل بیت]] رسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، همچنان ‌که در بعضی روایات به این معنا تصریح شده، بعد از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نام‌بردگان را با خود آورد عرضه داشت: «بارالها اینان‌اند اهل بیت من»، چون این عبارت می‌فهماند پروردگارا من به ‌جز اینان کسی را نیافتم تا برای مباهله دعوت کنم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ز) [[حدیث ثقلین]] بیان‌گر جایگاه اهل البیت علیهم‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مطابق با روایات، پیامبر در واپسین روزهای عمر شریف خویش به عنوان وصیتی همیشگی برای امت خود فرمودند: «إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا ولن تزلّوا؛ من در میان شما امت دو چیز نفیس وزین و گرانبهایی را باقی گذرنده‌ام که کتاب خدا و عترت من که اهل بیت منند که این دو هرگز از همدیگر جدا نمی‌شوند تا وقتی که بر من نزد حوض کوثر وارد شوند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لازم به ذکر است، صحت و [[خبر متواتر|تواتر]] حدیث ثقلین از نظر فریقین در رساله‌ای که «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در [[مصر]] در این مورد چاپ نموده به اثبات رسیده ‌است. این [[حدیث]] علاوه بر امامت [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام، اثبات اتصال [[قرآن]] و [[اهل بیت]] علیهم‌السلام را می‌نماید و نشان می‌دهد که قرآن را به تنهایی بدون اهل بیت علیهم‌السلام نمی‌توان فهمید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ح) احادیث پیامبر در مورد [[عصمت]] و [[علم]] امام علی علیه‌السلام:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم به موجب چندین روایت [[حدیث مستفیض|مستفیض]] و [[خبر متواتر|متواتر]] - که [[سنی|سنى]] و '''شیعه''' روایت کرده‌اند - تصریح فرموده که على علیه‌السلام در قول و فعل خود از خطا و [[معصیت]] مصون است، هر سخنى که گوید و هر کارى که کند با دعوت دینى مطابقت کامل دارد و داناترین مردم است به معارف و شرایع اسلام.&amp;lt;ref&amp;gt; شیعه در اسلام، همان، ص ۳۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''&amp;lt;I&amp;gt;ط) [[حدیث سفینه]]:&amp;lt;/I&amp;gt;'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در «حدیث سفینه» که در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] نقل گردیده، دلیل دیگری برای شیعه در حقانیت مذهب خود است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ان مثل اهل بیتی فیکم کمثل سفینه نوح من رکبها نجا و من تخلف عنها هلک؛ همانا مثل اهل بیت من در بین شما مثل کشتی [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] است هر کس سوار بر آن شود نجات یابد و آن که سرباز زند هلاک گردد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه [[میر حامد حسین هندی|میر حامد حسین]] در کتاب [[عبقات الانوار]] این حدیث را از ۹۲ کتاب که به وسیله نود و دو نفر از دانشمندان معروف اهل سنت تألیف یافته است، نقل می‌کند.&amp;lt;ref&amp;gt;رجوع شود به [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/38539/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%A9-%D8%B9%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3-%D9%87%D8%A7%D8%B1/preview/18383/%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%8A%D9%86%D8%A9/ جلد ۳ کتاب خلاصة عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار] از علی حسینی میلانی.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==اعتقادات شیعه==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روایت عرضه اعتقادات [[حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام|عبدالعظیم حسنی]] رحمه‌الله بر [[امام هادی]] علیه‌السلام، روایتی جامع است که می‌توان از متن آن برای بیان اعتقادات شیعه به خوبی بهره گرفت، این روایت از زبان ایشان بدین صورت است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بر سید و آقاى خود حضرت على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابى‌طالب علیهم‌السلام داخل شدم و چون مرا دید، به من فرمود که مرحبا به تو و خوش آمدى اى أبوالقاسم، تو دوست مائى از روى راستى و درستى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که به آن حضرت عرض کردم یا ابن رسول الله به درستى که من اراده دارم که دین خود را بر تو عرضه دارم پس اگر پسندیده باشد بر آن ثابت بمانم تا آن هنگام که خداى عزوجل را ملاقات کنم. حضرت فرمود: که اى ابوالقاسم اعتقادات خود را بیان کن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرض کردم که من می‌گویم و به این قائلم و اعتقاد دارم که خداى تبارک و تعالى یکی است که چیزى مثل و مانند او نیست، بیرون است از دو حد که یکى حد ابطال است و دیگرى حد تشبیه&amp;lt;ref&amp;gt; منظور از ابطال معدوم دانستن خدا و منظور از تشبیه مانند نمودن او در صفات به دیگران است.&amp;lt;/ref&amp;gt; و آن جناب نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه اوست که جسم‌ها را جسم  ساخته و صورت‌ها را تصویر نموده و نگاشته و آفریننده عرض‌ها و جوهرهاست و پروردگار هر چیزى و مالک و خالق و مخترع و پدیدآورنده آنست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[پیامبر اسلام|محمد]]، بنده و رسول او است و خاتم پیغمبران است که بعد از او هیچ پیغمبرى نیست تا روز [[قیامت|قیامت]] و می‌گویم که [[شریعت|شریعت]] آن حضرت خاتمه شریعت‌ها است که بعد از آن تا روز قیامت شریعت دیگرى نخواهد بود و می‌گویم که امام و خلیفه و ولى امر [[امامت]] و امت بعد از آن حضرت [[امیرالمومنین]] على بن ابى‌طالب است. بعد از آن [[امام حسن]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام حسین]] علیه‌السلام بعد از آن [[امام سجاد|على بن الحسین]] علیه‌السلام، بعد از آن [[امام باقر|محمد بن على]] بعد از آن [[امام صادق|جعفر بن محمد]]، بعد از آن [[امام کاظم|موسى بن جعفر]] بعد از آن [[امام رضا|على بن موسى]] بعد از آن [[امام جواد|محمد بن على]]، بعد از آن تو اى آقاى من. حضرت فرمود: که بعد از من پسرم [[امام حسن عسکری|حسن]]. پس از براى مردم چه حال خواهد بود با خلف بعد از او؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: که عرض کردم اى آقاى من این چگونه است و چرا این را به این طریق فرمودى؟ فرمود: زیرا که شخص او دیده نمی‌شود و یادش به نامش حلال نباشد تا وقتى که بیرون آید و زمین را از [[عدل]] و داد پر کند، چنان که از جور و ستم پر شده باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عبدالعظیم می‌گوید: عرض کردم که اقرار نمودم و می‌گویم که دوست ایشان دوست خدا است و دشمن ایشان دشمن خدا و فرمانبردارى ایشان فرمانبردارى خدا و نافرمانى ایشان نافرمانى خدا است و می‌گویم که [[معراج]] یعنى بالا رفتن [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] صلی الله علیه و آله به آسمان در حال بیدارى به بدن شریف و عنصر لطیف در شب معراج [[حق]] است. سؤال منکر و نکیر در [[قبر]] حق است و می‌گویم که [[بهشت]] حق است و [[دوزخ]] حق است و [[صراط]] حق است و ترازوى اعمال حق است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و می‌گویم که [[قیامت|قیامت]] آمدنى است و در آن هیچ شکى نیست و می‌گویم که خدا بر خواهد انگیخت آن‌ها را که در قبرهایند و می‌گویم که فریضه هاى [[واجب]] بعد از [[ولایت]]، [[نماز]] است و [[زکات]] و [[روزه]] و [[حج]] و [[جهاد]] و [[امر به معروف و نهى از منکر]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس حضرت [[امام هادی علیه السلام|على بن محمد]] علیه‌السلام فرمود: که اى ابوالقاسم به خدا سوگند که این [[دین|دین]]، دین خدا است که آن را از براى بندگانش پسندیده، پس بر آن ثابت باش. خدا تو را ثابت بدارد به قول ثابت در زندگى دنیا و در آخرت».&amp;lt;ref&amp;gt; اسرار توحید (ترجمه توحید شیخ صدوق)، ترجمه محمدعلى اردکانى، انتشارات علمیه اسلامیه، تهران، باب دوم در بیان توحید و نفى تشبیه، ص ۶۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{اسلام}}&lt;br /&gt;
{{اعتقادات شیعه}}&lt;br /&gt;
{{سنجش کیفی&lt;br /&gt;
|سنجش=شده&lt;br /&gt;
|شناسه= خوب&lt;br /&gt;
|عنوان بندی مناسب= خوب&lt;br /&gt;
|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب&lt;br /&gt;
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= متوسط&lt;br /&gt;
|جامعیت= متوسط&lt;br /&gt;
|رعایت اختصار= خوب&lt;br /&gt;
|سیر منطقی= خوب&lt;br /&gt;
|کیفیت پژوهش= متوسط&lt;br /&gt;
|رده= دارد&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مذاهب اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[Category:تعاریف کلی]]&lt;br /&gt;
[[رده:شیعه]]&lt;br /&gt;
[[رده: مقاله های مهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1&amp;diff=134701</id>
		<title>آیه 55 سوره نور</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1&amp;diff=134701"/>
		<updated>2021-06-28T07:42:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ|سوره=24|آیه =55}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 55  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 56&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 54&lt;br /&gt;
|سوره= نور&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 24&lt;br /&gt;
|جزء= 18&lt;br /&gt;
|نزول = مدینه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
خدا به کسانی از شما بندگان که (به خدا و حجّت عصر علیه السّلام) ایمان آرند و نیکوکار گردند وعده فرمود که (در ظهور امام زمان) در زمین خلافتشان دهد چنانکه امم صالح پیمبران سلف را جانشین پیشینیان آنها نمود، و دین پسندیده آنان را (که اسلام واقعی است بر همه ادیان) تمکین و تسلط عطا کند و به همه آنان پس از خوف و اندیشه از دشمنان ایمنی کامل دهد که مرا به یگانگی، بی هیچ شائبه، شرک و ریا پرستش کنند، و بعد از آن هر که کافر شود پس آنان به حقیقت همان فاسقان تبهکارند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین [دیگران] کند، همان گونه که پیشینیان آنان را جانشین [دیگران] کرد، و قطعاً دینشان را که برای آنان پسندیده به سودشان استوار و محکم نماید، و یقیناً ترس و بیمشان را تبدیل به امنیت کند، [تا جایی که] فقط مرا بپرستند [و] هیچ چیزی را شریک من نگیرند. و آنان که پس از این نعمت های ویژه ناسپاسی ورزند [در حقیقت] فاسق اند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، وعده داده است كه حتماً آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد؛ همان گونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند جانشين [خود] قرار داد، و آن دينى را كه برايشان پسنديده است به سودشان مستقر كند، و بيمشان را به ايمنى مبدل گرداند، [تا] مرا عبادت كنند و چيزى را با من شريك نگردانند، و هر كس پس از آن به كفر گرايد؛ آنانند كه نافرمانند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته كرده‌اند وعده داد كه در روى زمين جانشين ديگرانشان كند، همچنان كه مردمى را كه پيش از آنها بودند جانشين ديگران كرد. و دينشان را -كه خود برايشان پسنديده است- استوار سازد. و وحشتشان را به ايمنى بدل كند. مرا مى‌پرستند و هيچ چيزى را با من شريك نمى‌كنند. و آنها كه از اين پس ناسپاسى كنند، نافرمانند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده می‌دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید؛ و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده، پابرجا و ریشه‌دار خواهد ساخت؛ و ترسشان را به امنیّت و آرامش مبدّل می‌کند، آنچنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت. و کسانی که پس از آن کافر شوند، آنها فاسقانند.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Allah has promised those of you who have faith and do righteous deeds that He will surely make them successors in the earth, just as He made those who were before them successors, and He will surely establish for them their religion which He has approved for them, and that He will surely change their state to security after their fear, while they worship Me, not ascribing any partners to Me. Whoever is ungrateful after that—it is they who are the transgressors.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Allah has promised to those of you who believe and do good that He will most certainly make them rulers in the earth as He made rulers those before them, and that He will most certainly establish for them their religion which He has chosen for them, and that He will most certainly, after their fear, give them security in exchange; they shall serve Me, not associating aught with Me; and whoever is ungrateful after this, these it is who are the. transgressors.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Allah hath promised such of you as believe and do good work that He will surely make them to succeed (the present rulers) in the earth even as He caused those who were before them to succeed (others); and that He will surely establish for them their religion which He hath approved for them, and will give them in exchange safety after their fear. They serve Me. They ascribe no thing as partner unto Me. Those who disbelieve henceforth, they are the miscreants.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Allah has promised, to those among you who believe and work righteous deeds, that He will, of a surety, grant them in the land, inheritance (of power), as He granted it to those before them; that He will establish in authority their religion - the one which He has chosen for them; and that He will change (their state), after the fear in which they (lived), to one of security and peace: 'They will worship Me (alone) and not associate aught with Me. 'If any do reject Faith after this, they are rebellious and wicked.}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
*'''يمكنن''': تمكين: قدرت دادن. توانا كردن. تمكين دين كنايه از استقرار و ثبات و مورد عمل بودن آنست.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص236&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نزول==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
محمد بن العباس بعد از سه واسطه از عبدالله بن سنان نقل نماید که گفت: از [[امام صادق]] علیه‌السلام درباره این آیه سؤال کردم. فرمود: درباره على بن ابى‌طالب علیه‌السلام و [[ائمه اطهار]] علیهم‌السلام از اولاد او و نیز [[امام زمان|امام قائم]] علیه‌السلام نازل گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; البرهان فی تفسیر القرآن.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ابوالعالیة گوید: سبب نزول آیه چنین بوده است که [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله و یاران او پیش از هجرت روزگارى در [[مکه]] به سختى مى گذراندند و از دست دشمن در امان نبودند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند به آنان مى فرمود که صبر نمایند و دستورى براى نبرد و جنگ با کفار نمی‌داد و پیامبر نهان و آشکار مردم را به دین [[اسلام]] دعوت مى کرد تا این که موضوع هجرت پیش آمد پس از هجرت به [[مدینه]] مهاجرین و مسلمین مدینه همچنان در ناامنى بسر می‌بردند و همیشه با خود اسلحه همراه می‌داشتند تا این که روزى یکى از مهاجرین گفت: آیا روزى می‌رسد که ما در امن و امان باشیم و اسلحه را به زمین گذاریم؟ خداوند این آیه را نازل فرمود و ایشان را به نصرت و امنیت وعده داد.&amp;lt;ref&amp;gt; تفسیر کشف الاسرار.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
چنان که همین مضمون از ابى بن کعب نیز روایت شده است.&amp;lt;ref&amp;gt; تفسیر طبرانى و المستدرک از حاکم.&amp;lt;/ref&amp;gt; براء گوید: این آیه درباره ما نازل شده است&amp;lt;ref&amp;gt; تفسیر ابن ابى حاتم.&amp;lt;/ref&amp;gt; شیخ بزرگوار ما گوید: بنابر قول [[اهل البیت]] علیهم‌السلام مراد از این آیه مهدى موعود امام قائم علیه‌السلام است زیرا هنگامى که ظهور می‌نماید، خوف را از بین می‌برد و عدل و داد را مى گستراند سپس شیخ چنین گوید: این موضوع را به طور مفصل در کتاب الامامه خود بحث نموده ایم.&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ «55»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‌اند، وعده داده است كه حتماً آنان را در زمين جانشين قرار دهد، همان گونه كه كسانى پيش از ايشان را جانشين كرد، و قطعاً دينى را كه خداوند براى آنان پسنديده است، براى آنان استقرار و اقتدار بخشد و از پى ترسشان امنيّت را جايگزين كند، تا (تنها) مرا بپرستند و چيزى را براى من شريك نگيرند، و هر كس بعد از اين، كفر ورزد پس آنان همان فاسقانند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در روايات بسيارى از امام سجاد و امام باقر و امام صادق عليهم السلام مى‌خوانيم: مصداق كامل اين آيه، حكومت جهانى حضرت مهدى عليه السلام است. «1» كه خداوند وعده داده است در آن روز اهل ايمان بر جهان حكومت كنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در قرآن، بارها به حكومت نهايى صالحان تصريح شده است، از جمله:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سه مرتبه فرمود: «لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ» «2»* اسلام بر همه‌ى اديان پيروز خواهد شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در جاى ديگرى فرمود: «أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ» «3» بندگان صالح من وارث زمين خواهند شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و در جاى ديگر مى‌خوانيم: «وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى‌» «4» يا «وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» «5»*&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مراد از جانشينى مؤمنان، يا جانشينى از خداست در زمين و يا جايگزينى از اقوام پيشين.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«قُرطبى» در تفسير خود، درباره‌ى پيروزى كامل اسلام چند حديث نقل مى‌كند و مى‌گويد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». تفسير نورالثقلين.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». توبه، 33؛ فتح، 28 و صفّ، 9.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3». انبياء، 105.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«4». طه، 132.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«5». اعراف، 128.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 207&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در زمين خانه‌اى نخواهد بود مگر آن كه اسلام در آن خانه وارد خواهد شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در آخرين حج خود در مسير برگشت از مكّه (روز هيجدهم ذى‌الحجه) در غدير خم به فرمان خداوند، حضرت على عليه السلام را جانشين خود قرار داد، آيه نازل شد امروز من اسلام را به عنوان دين كامل براى شما پسنديدم؛ «رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً» «1» در اين آيه نيز وعده‌ى خداوند پيروزى آن دينى است كه پسنديده است؛ «دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بنابراين اسلامى كه جهان را خواهد گرفت، اسلامِ غدير خم است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- اسلام، دين آينده‌ى جهان است. آينده‌ى تاريخ به سود مؤمنان و شكست سلطه‌ى كافران است. وَعَدَ اللَّهُ‌ ... لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- به مؤمنان، اميد دهيد تا فشار و سختى‌ها، آنها را مأيوس نكند. «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- كليد و رمز لياقت براى بدست گرفتن حكومت گسترده حقّ، ايمان و عمل صالح است. «الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- دين، از سياست جدا نيست، بلكه سياست و حكومت براى حفظ دين است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ‌ ... يَعْبُدُونَنِي‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- در بيان وعده‌هاى الهى، براى باور كردن مردم، بيان نمونه‌هايى از تاريخ گذشته مفيد است. «كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- پيروزى نهايى اهل حقّ، يك سنّت الهى است. «كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- هدف از حكومت اهل ايمان، استقرار دين الهى در زمين و رسيدن به توحيد و امنيّت كامل است. «لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ‌- لَيُبَدِّلَنَّهُمْ‌- لا يُشْرِكُونَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- دست خدا را در تحولات تاريخ ببينيم. وَعَدَ اللَّهُ‌ ... لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ‌- لَيُبَدِّلَنَّهُمْ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9- دين اسلام، تنها دين مورد رضايت الهى است. «دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». مائده، 3.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 208&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10- امنيّت واقعى، در سايه‌ى حكومت دين است. «وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11- امنيّت در جامعه‌ى اسلامى، شرايط مناسبى براى عبادت فراهم مى‌سازد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«أَمْناً يَعْبُدُونَنِي» (هدف نهايى وعده‌هاى الهى، عبادت خالصانه خداوند است)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12- عبادت خدا، زمانى كامل است كه هيچ‌گونه شركى در كنار آن نباشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13- در زمان حكومت صالحان نيز، گروهى انحراف خواهند داشت. وَعَدَ اللَّهُ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ‌&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (55)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ‌: وعده فرموده خدا آنان را كه ايمان آوردند از شما، يعنى تصديق نمودند به خدا و پيغمبر و به جميع آنچه واجب است تصديق به آن، وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ‌: و بجا آوردند كارهاى شايسته و طاعات خالصه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ‌: هر آينه البته البته جانشين گرداند در زمين، و ارث دهد ايشان را زمين كفار عرب و عجم را، كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنانكه جانشين گردانيد آنانكه پيش از ايشان بودند. مراد بنى اسرائيل باشند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». تفسير الصّافى، ج 3، ص 443، مطبعة سعيد مشهد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 276&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كه بعد از هلاك جبابره و عمالقه خداوند آنها را جانشين گردانيد، وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ‌: و هر آينه البته متمكن و ثابت و با قوت گرداند براى مؤمنان صالح، دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ‌: دين ايشان را آنچنان دينى كه پسنديده و راضى داشته خدا براى ايشان. مراد آنستكه دين اسلام را بر همه اديان غالب گرداند. وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً: و هر آينه البته البته تبديل فرمايد بعد از ترس ايشان امنيت را، يعنى ترس ايشان را مبدل سازد به امن و راحتى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً: پرستش كنند ذات يگانه مرا در حالتى كه شريك نسازند با من چيزى را، يعنى خلافت و حكومت و جاه و جلال، ايشان را از عبادت و توحيد باز ندارد. وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ‌: و هر كه كافر شود يا كفران ورزد در اين نعمت بعد از تحقق آن وعده، فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ‌: پس آن گروه مرتد يا كافر به نعمت، ايشانند خارج شونده و بيرون روندگان از ايمان به كفر و از طاعت به معصيت. ذكر «فسق» با آنكه كفر اعظم از فسق است، به جهت آنستكه فسق هر چيزى، خروج از كثرت آن است، پس معنى آنكه آن جماعت ايشانند خارج شوندگان بسوى اقبح و افحش وجوه كفر و مراتب آن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنبيه: مفسرين را در اين آيه اختلاف است، بعضى گويند: در شأن اصحاب پيغمبر باشد. و نزد جمعى عام است در تمام امت پيغمبر؛ و لكن آنچه از اهل بيت وحى وارد شده آنست كه اين آيه شريفه خاصه خاتم الاوصياء، حضرت ولى عصر حجة بن الحسن عجل اللّه فرجه و شيعيان آن سرور مى‌باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عياشى- از حضرت على بن الحسين عليه السّلام روايت نموده كه حضرت اين آيه را تلاوت و فرمود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هم و اللّه شيعتنا اهل البيت يفعل اللّه بهم على يدى رجل منّا و هو مهدىّ هذه الامّة و هو الّذى قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله لو لم يبق من الدّنيا الّا يوم واحد لطوّل اللّه ذلك اليوم حتّى يأتى رجل من عترتى اسمه اسمى و كنيته كنيتى يملأ الارض قسطا و عدلا كما ملئت ظلما و جورا:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قسم بخدا ايشان شيعيان ما هستند بجا آورد آن را در باره ايشان بر دست مردى از ما، و اوست مهدى اين امت، و او كسى است كه فرمود رسول خدا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 277&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
صلى اللّه عليه و آله: اگر باقى نماند از دنيا مگر يك روز، هر آينه دراز فرمايد خدا آن روز را تا آنكه بيايد مردى از عترت من، نام او نام من، و كنيه او كنيه من، پر كند زمين را عدل و داد چنانكه پر شده باشد ظلم و جور. «1» در ينابيع الموده از طرف عامه نيز نقل شده.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تبصره: بنا به روايت صحيحه، مراد «الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ» حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و اهل بيت آن حضرت باشند. و آيه شريفه متضمن بشارت استخلاف و تمكن ايشان باشد در دنيا و ارتفاع خوف از ايشان نزد قيام مهدى از ايشان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و مراد «كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ» يعنى همچنان كه جماعتى را كه صلاحيت خلافت داشتند پيش از ايشان خليفه قرار داد مانند آدم و داود و سليمان عليهم السّلام، و نيز وعده تمكين و تمكن در ماضى و حال بى‌وجه است، پس بايد بعد از اين واقع شود؛ و اين دليل واضحى است بر صحت قول به اينكه مراد انجاز وعده الهى است زمان ظهور مهدى آل محمد عليهم السّلام، و فساد قول به اينكه مراد صحابه‌اند كه بعد از پيغمبر خلافت كردند از ابو بكر و عمر و عثمان، زيرا به اجماع امت خلافت آنان به اختيار امت بود نه از جانب خدا، پس فرمايش‌ «لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ» شامل حال آنها نباشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و ديگر آنكه تمكين و غلبه دين، زمان آنها حاصل نشد، زيرا مراد از تمكن غلبه دين اسلام است بر تمام زمين به طورى كه اديان باطله مضمحل شود؛ و اين معلوم است كه در زمان خلفا، معظم بلاد عالم در تصرف كفار بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و ديگر آنكه تبديل خوف به امن نشد، زيرا اگر امنيت تامه بود، عمر و عثمان را نمى‌كشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس اين صفات خاصّه سه گانه، بطور اتميت و اكمليت متحقق نگرديده، بنابراين به حكم كبراى كلى‌ «إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ»* وعده الهى تخلف پذير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». تفسير مجمع البيان، ج 4، ص 152 به نقل از عيّاشى و نيز ينابيع المودّة، باب الثانى و السعون ص 430- كتابفروشى بصيرتى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 278&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نيست، و البته در اين عالم واقع خواهد شد، و آن زمان ظهور دولت حقه مهدى آل محمد عجل اللّه فرجه مى‌باشد كه هم استخلاف به تمام روى زمين حاصل آيد كه همه مقهور شوند، و هم استقرار و غلبه دين اسلام در اطراف عالم كه هيچ كافرى باقى نماند، و هم تبديل ترس به امنيت به مرتبه‌اى كه گرگ و ميش در يكجا چرا كنند. اللّهم عجل فرجه و سهل مخرجه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و احاديث بسيار در اين قسمت وارد شده از جمله:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اكمال الدين- از حضرت صادق عليه السّلام بعد از آنكه بيان فرمايد كه اين استخلاف و تمكن در زمان قائم آل محمد عجل اللّه فرجه مى‌باشد. راوى گويد: عرض كردم ناصبين گمان كنند كه اين آيه نازل شده در شأن ابا بكر و عمر و عثمان. حضرت آن را انكار و مى‌فرمايد: كجا دين مرضى خدا و پيغمبر متمكن شد به انتشار امر در امت و رفتن خوف از قلوب آنان و مرتفع شدن شك از سينه‌ها در عهد يكى از اينها و در زمان على عليه السّلام با مرتد شدن مسلمانان و فتنه‌هائى كه برانگيخته شد در زمان آنان و جنگهائى كه واقع شد بين كفار و ميان ايشان. «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ لَيَخْرُجُنَّ قُلْ لا تُقْسِمُوا طاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ (53) قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْكُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ (54) وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (55) وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (56) لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ مَأْواهُمُ النَّارُ وَ لَبِئْسَ الْمَصِيرُ (57)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و سوگند ياد كردند بخدا با سخت‌ترين سوگندهاشان كه اگر امر كرده بودى آنها را البته بيرون ميرفتند بگو سوگند مخوريد طاعتى است معروف بدرستيكه خدا آگاه است بآنچه ميكنيد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بگو اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد رسول را پس اگر روى گردانيد پس جز اين نيست كه بر او است آنچه بعهده گذارده شده و بر شما است آنچه بعهده گذارده شديد و اگر اطاعت كنيد او را راه يابيد و نيست بر رسول مگر رسانيدن آشكار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وعده داده خدا آنان را كه گرويدند از شما و كردند كارهاى شايسته كه هر آينه جانشين كند البته ايشانرا در زمين چنانچه جانشين كرد آنانرا كه بودند پيش از ايشان و هر آينه جاى گزين و برقرار دارد البته براى ايشان دينشان را كه پسنديد براى ايشان و هر آينه مبدّل كند حالشان را البته بعد از ترسشان بايمنى كه پرستند مراو شريك قرار ندهند براى من چيزى را و هر كه كافر شد بعد از اين پس آنگروه آنهايند متمرّدان‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و بر پا بداريد نماز را و بدهيد زكوة را و فرمان بريد رسول را باشد كه شما رحم كرده شويد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مپندار البته آنانرا كه كافر شدند عاجز كنندگان خدا در زمين و جاى ايشان آتش است و هر آينه بد جاى بازگشتى است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فرقه سابق الذكر در مقام اعتذار به پيغمبر اكرم با سوگند اكيد عرضه داشتند كه ما در مقام امتثال امر مبارك باين اندازه حاضريم كه اگر بفرمائى دست از ديار و مال خود برداريد و برويد ميرويم و آن شخص معرض مذكور اين كار را كرده بود چون از مهاجرين بود و باين اظهار خواستند منكر اعراض خودشان شوند و خدا ميدانست اسلام و هجرت آنها بچه اغراضى بوده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 43&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لذا فرموده و قسم ياد نمودند بخدا و مبالغه كردند مبالغه كردنى در قسمهاشان كه اگر امر كنى آنها را بخروج از ديارشان البته خارج ميشوند بگو ما از شما قسم دروغ نخواستيم ما طاعت پسنديده خواستيم كه در آن ريا نباشد و خدا آگاه است بآنچه ميكنيد و آنچه نميكنيد و آنكه براى چه ميكنيد و اى پيغمبر بآنها از طرف من بگو اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيغمبر او را پس اگر روى گردانيد و مخالفت كنيد جز اين نيست كه ضررش بخودتان ميرسد چون آنچه بعهده پيغمبر است تبليغ است و آنچه بعهده شما است اطاعت است و اگر اطاعت كنيد هدايت ميشويد براه نجات در دنيا و آخرت و بعهده پيغمبر نيست مگر بيان واضح و ابلاغ آشكار و كلمه جهد ظاهرا مفعول مطلق است براى فعل محذوف و اضافه بمفعول آن شده و در حكم حال است مانند آنكه بفرمايد قسم ياد نمودند در حاليكه مبالغه كننده بودند و طاعة مبتدا است و معروفة صفت آن و خبر، محذوف است يعنى طاعت معروفه بهتر است از براى شما از قسم منكر و تولّوا در اصل تتولّوا بوده و يكى از دو تاء حذف شده و بعهده گذارنده عقل است كه حكم ميكند باطاعت خدا و امر خدا باطاعت، ارشاد بحكم عقل است و حكم پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم حكم خدا است و عهده‌دارى او در ابلاغ احكام و غيره هم بحكم عقل است و تكاليف الهيه مانند بار و دينى است كه بپشت و گردن مردم است و بايد آنرا بمنزل برسانند و ادا نمايند و اين معناى عهده است اگر آنرا انجام دادند بسعادت دنيا و آخرت نائل شده‌اند و الافلا در كافى از امام صادق عليه السّلام در وصف پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرموده كه آنحضرت آنچه عهده‌دار بود انجام داد و بار سنگين نبوت را بمنزل رساند و از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرمود اى كسانيكه قرائت مينمائيد قرآن را از خدا بپرهيزيد در آنچه بعهده شما گذارده در آن همانا من مسئولم و شما مسئوليد من مسئول در تبليغ رسالتم و شما مسئول در آنچه بعهده شما گذارده شده از كتاب خدا و سنّت من و خداوند براى دلخوشى مسلمانان در انجام وظائف خودشان و استقامتشان در امر دين وعده داده بكسانيكه ايمان بخدا و روز جزا و پيغمبر و ائمه اثنى عشر عليهم الصلوة و السلام داشته باشند و بتمام وظائف دينى خودشان كه خدا بعهده ايشان گذارده عمل نمايند تا صادق باشد كه بار خود را بمنزل‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 44&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رسانده‌اند و تمام اعمالشان شايسته بوده از ميان شما مسلمانان كه خليفه و جانشين كند ايشان را از پيغمبر خود در زمين چنانچه خليفه و جانشين نمود اين قبيل صلحاء را پيش از ايشان از انبياء گذشته و متمكن و مستقر و ثابت سازد براى ايشان دين حقشان را كه اسلام است و خدا پسنديده است براى ايشان و مبدل كند حال خوف اين نفوس ذكيّه را كه از اعداء دين و منافقين اين امت داشتند و تقيّه ميكردند بأمنيّت خاطر و اطمينان قلب تا عبادت كنند خدا را بهمان نحو كه مرضىّ او است بدون تقيه و ملاحظه نظر اعداء دين در عمل عبادى و كسانيكه كافر شوند بصدق اين وعده بعد از تصريح بآن پس آنگروه بيرون رفته‌اند از راه حق و راستى و حكم خدا اگر چه در ظاهر احكام اسلام بر آنها مرتّب شود يا كسانيكه منكر شوند مقامات آن ذوات مقدسه را بعد از اين بيان و ساير ادلّه دالّه بر امامت، آنگروه كامل در تمرّد و فسقند و اينكه اولا تعبير بكفر فرموده و ثانيا بفسق براى آنستكه آنها باطنا كافرند و ظاهرا مسلمان فاسق معاند اين بيانى است كه بنظر حقير از ظاهر آيه و مجموع روايات مفّره رسيده است ولى جمعى از مفسرين فرموده‌اند خدا وعده داده بصلحاء از اهل ايمان كه جانشين فرمايد ايشانرا از كفار در زمين يا خصوص مكه چنانچه اتباع انبياء سابق را از قبيل حضرت نوح و حضرت موسى و داود عليه السّلام جانشين كفار فرمود در زمين و متمكن كند و غالب نمايد دين ايشانرا كه اسلام است و خدا پسنديده است براى آنها بر اديان باطله و مبدل فرمايد خوف آنها را از كفار با منيّت مادامى كه موحّد باشند و عبادت غير خدا نكنند يا براى آنكه عبادت كنند خدا و ابا اطمينان خاطر و بدون شرك و ريا و كسيكه بكفر خود باقى بماند يا برگردد بكفر يا كفران اين نعمت را نمايد بعد از حصول آن فاسق و متمرد و خارج از دين است و اين وعده خدا در زمان پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم در جزيرة العرب و بعد از آن حضرت بفاصله مختصرى در قسمت مهمى از معموره زمين بانجاز رسيد و كفار مقهور و ذليل شدند و اراضى آنها بتصرف مسلمانان در آمد و اين دليل بر صدق او است در ادعاء نبوت چون خبر دادن از غيب بدون وحى الهى ممكن نيست و در مجمع بعد از نقل خلاف در مورد آيه كه آيا وارد است در اصحاب پيغمبر&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 45&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
صلّى اللّه عليه و اله و سلّم يا عموم امت فرموده و آنچه روايت شده از اهل بيت آنستكه آيه در شأن مهدى از آل محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نازل شده و عياشى ره باسناد خود از على بن الحسين عليه السّلام روايت نموده كه آنحضرت اين آيه را قرائت فرمود و فرمود آنها و اللّه شيعيان ما اهل بيتند كه خدا باين وعده عمل ميفرمايد در باره آنها بدست مردى از ما و او مهدى اين امت است و او آنكس است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرمود اگر باقى نماند از دنيا مگر يكروز هر آينه طولانى كند خدا آنروز را تا ولايت نمايد مردى از عترت من كه اسم او اسم من است پر ميكند زمين را از عدل و قسط چنانچه پر شده باشد از ظلم و جور و روايت شده است اين معنى از ابى جعفر و ابى عبد اللّه عليهما السلام و بنابر اين مراد از آنانكه ايمان آوردند و بجا آوردند اعمال صالحه را پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم و اهل بيت او عليهم السلامند و اين اجماع عترت طاهره است و آن حجّت است چون پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرموده من دو امانت سنگين ميان شما گذاردم كتاب خدا و عترت خود اهل بيتم از يكديگر جدا نميشوند تا وارد شوند بر من لب آن حوض و نيز تمكن تامّ در زمين اتفاق نيفتاده در گذشته پس آن منتظر است در آتيه چون خداوند تعالى تخلف نميكند از وعده خود فيض ره فرموده مراد از فرمايش امام عليه السّلام كه فرموده آنها و اللّه شيعيان ما اهل بيتند كه باين وعده در باره آنها عمل ميشود تبديل خوف بأمن است براى ايشان و ظاهرا اين فرمايش را براى جمع بين اين روايت و ساير رواياتى كه خودش در اين باب نقل نموده فرموده باشد كه در آنها ذكر شده كه ايشان ائمه عليهم السلامند يا آيه با ظهور امام زمان عليه السّلام تطبيق شده ولى در بعضى از روايات مفسره بامام قائم و اصحابش تصريح شده و ظاهرا مراد همانستكه خداوند خودش بيان فرموده و جاى اختلاف و محتاج بتفسير نيست چون كسانيكه داراى ايمان كامل و اعمال خالص صالحند ائمه اطهار و شيعيان خاص ايشانند كه در زمان ظهور امام زمان و رجعت آن ذوات مقدسه بر عالم و عالميان مسلط و حكمفرما خواهند شد انشاء اللّه تعالى و نيز در مجمع و جوامع از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نقل نموده كه جمع كرده شد براى من زمين پس ارائه داده شدم مشارق و مغارب آنرا و زود باشد برسد ملك امت من بآنچه جمع كرده شد براى من و عالم گير شدن دين اسلام در زمانى بطرق‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 46&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
متعدده از آنحضرت نقل شده است و در بعضى از روايات حكمت تأخير در انجاز وعد را بيان فرموده‌اند كه ممحّض شدن حق و مصفّا شدن ايمان از كدورت و ارتداد كسانيكه اهل شك و ريبند از شيعيان و مهلت يافتن شيطان و رسيدن موعد مقرر الهى است تا آنكه باقى نماند از اسلام مگر اسمش و از قرآن مگر رسمش و خداوند مؤيّد كند ولىّ غائب خود را بعساكر غيبى و غالب فرمايد دين پيغمبر خود را بر تمام اديان بدست مبارك امام زمان و خداوند بعد از اين بشارت امر فرموده باقامه نماز و اداء زكوة كه دور كن ايمان عملى است و ايجاب فرموده اطاعت پيغمبر را كه كلمه جامعه است در امر بتمام احكام شرعيه براى وصول برحمت الهيه ابديّه و اشاره فرموده بآنكه كفار نميتوانند مانع از نفوذ اراده الهيه در مملكت او شوند و نبايد پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم يا كسى اين تصور و گمان را بنمايد و مأوى و مقرّو مصير آنها آتش جهنم است كه براى آنها بسيار بد است اگر چه از خداوند بپاداش اعمال آنها خوب است و بعضى يحسبنّ بياء قرائت نموده‌اند و استخلف بضم تاء و ليبدلنّهم از باب افعال نيز قرائت شده است.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَعَدَ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا مِنكُم‌ وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَيَستَخلِفَنَّهُم‌ فِي‌ الأَرض‌ِ كَمَا استَخلَف‌َ الَّذِين‌َ مِن‌ قَبلِهِم‌ وَ لَيُمَكِّنَن‌َّ لَهُم‌ دِينَهُم‌ُ الَّذِي‌ ارتَضي‌ لَهُم‌ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُم‌ مِن‌ بَعدِ خَوفِهِم‌ أَمناً يَعبُدُونَنِي‌ لا يُشرِكُون‌َ بِي‌ شَيئاً وَ مَن‌ كَفَرَ بَعدَ ذلِك‌َ فَأُولئِك‌َ هُم‌ُ الفاسِقُون‌َ (55)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 555&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وعده‌ فرموده‌ خداوند متعال‌ كساني‌ ‌را‌ ‌که‌ ايمان‌ آورند و اعمال‌ صالحه‌ ‌به‌ جا آورند ‌هر‌ آينه‌ ‌آنها‌ ‌را‌ جانشين‌ مي‌كنيم‌ ‌در‌ زمين‌ چنانچه‌ جانشين‌ كرديم‌ پيش‌ ‌از‌ ‌آنها‌ و تمكن‌ مي‌دهيم‌ ‌آنها‌ ‌را‌ دين‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌آن‌ ديني‌ ‌که‌ مرضي‌ّ ‌آنها‌ ‌باشد‌ و موجب‌ رضاي‌ حق‌ ‌باشد‌ و ‌هر‌ آينه‌ مبدل‌ مي‌كنيم‌ ‌از‌ ‌بعد‌ خوف‌ ‌آنها‌ امنيت‌ ‌که‌ بتوانند مرا عبادت‌ كنند و بمن‌ شرك‌ نياورند چيزي‌ ‌را‌ و كسي‌ ‌که‌ كافر شود ‌بعد‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ ‌پس‌ ‌آنها‌ ‌خود‌ ‌آنها‌ فاسق‌ هستند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌اينکه‌ آيه شريفه‌ ‌را‌ مفسرين‌ عامه‌ دو نحوه‌ تفسير كردند يكي‌ آنكه‌ ‌بعد‌ ‌از‌ مهاجرت‌ حضرت‌ ‌رسول‌ اسلام‌ رو ‌به‌ ‌تعالي‌ و ترقي‌ پيدا كرد ‌تا‌ آنكه‌ ‌در‌ زمان‌ خلفا ممالك‌ عرب‌ و عجم‌ ‌در‌ تحت‌ رياست‌ اسلام‌ افتاد ديگر آنكه‌ مراد قيامت‌ ‌باشد‌ ‌که‌ نجات‌ و سعادت‌ و بهشت‌ اختصاص‌ ‌به‌ مسلمين‌ داشته‌ ‌باشد‌ و ‌اينکه‌ دو تفسير خلاف‌ ظاهر بلكه‌ خلاف‌ صريح‌ ‌آيه‌ ‌است‌ چنانچه‌ ‌در‌ ذيل‌ تفسير بيان‌ مي‌شود و اخبار بسياري‌ ‌از‌ ائمه اطهار داريم‌ ‌که‌ ‌اينکه‌ ‌آيه‌ راجع‌ ‌به‌ ظهور حضرت‌ بقية اللّه‌ و رجعت‌ ائمه اطهار ‌است‌ چنانچه‌ ‌در‌ تفسير بيان‌ مي‌شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَعَدَ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا مِنكُم‌ وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اولا وعده الهي‌ تخلف‌ پذير نيست‌ زيرا خلف‌ وعده‌ قبيح‌ ‌است‌ و محال‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌خدا‌ صادر شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و ثانيا خطاب‌ منكم‌ ‌به‌ مسلمين‌ ‌است‌ و معلوم‌ ‌است‌ ‌که‌ اين‌ها دو دسته‌ هستند زيرا ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(الَّذِين‌َ آمَنُوا مِنكُم‌) كساني‌ ‌که‌ ‌از‌ ‌شما‌ مسلمين‌ ايمان‌ داشته‌ باشند ‌که‌ مؤمن‌ ‌با‌ مسلم‌ ‌غير‌ مؤمن‌ فرق‌ دارند و مسلما مصداق‌ اتم‌ مؤمن‌ ائمه اطهار هستند ‌که‌ معصومين‌ باشند و ‌اينکه‌ وعده‌ خاص‌ ‌به‌ ‌آنها‌ ‌است‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ) صالحات‌ جمع‌ محلي‌ ‌به‌ الف‌ و لام‌ افاده‌ عموم‌ مي‌كند ‌يعني‌ جميع‌ صالحات‌ و كسي‌ ‌غير‌ ‌از‌ معصومين‌ خالي‌ ‌از‌ اعمال‌ فاسده‌ نيست‌ و ‌لو‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 556&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بلغ‌ ‌ما بلغ‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(لَيَستَخلِفَنَّهُم‌ فِي‌ الأَرض‌ِ) استخلاف‌ ‌در‌ ارض‌ سلطنت‌ و رياست‌ ‌بر‌ تمام‌ كره زمين‌ ‌است‌ و هيچكدام‌ ‌از‌ ائمه همچه‌ سلطنتي‌ پيدا نكردند فقط امير المؤمنين‌ ‌عليه‌ ‌السلام‌ پنج‌ سال‌ سلطنت‌ داشت‌ آنهم‌ نه‌ ‌بر‌ تمام‌ كره‌ آنهم‌ گرفتار عايشه‌ و طلحه‌ و زبير و معاويه‌ و خوارج‌ ‌بود‌ و ‌تا‌ آنكه‌ ‌در‌ محراب‌ ‌او‌ ‌را‌ كشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(كَمَا استَخلَف‌َ الَّذِين‌َ مِن‌ قَبلِهِم‌) مثل‌ نوح‌ ‌بعد‌ ‌از‌ طوفان‌ و داود و سليمان‌ ‌که‌ ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ حُشِرَ لِسُلَيمان‌َ جُنُودُه‌ُ مِن‌َ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ وَ الطَّيرِ) نمل‌ آيه 17.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ لَيُمَكِّنَن‌َّ لَهُم‌ دِينَهُم‌ُ الَّذِي‌ ارتَضي‌ لَهُم‌) دين‌ حق‌ ‌که‌ مرضي‌ خداوند ‌باشد‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ لَيُبَدِّلَنَّهُم‌ مِن‌ بَعدِ خَوفِهِم‌ أَمناً).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ائمه‌ ‌در‌ دوره زمان‌ ‌خود‌ متمكّن‌ نبودند ‌هر‌ كدام‌ گرفتار، امير المؤمنين‌ گرفتار مشايخ‌ ثلاث‌ حضرت‌ حسن‌ گرفتار معاويه‌، ابي‌ ‌عبد‌ اللّه‌ گرفتار يزيد حضرت‌ باقر و حضرت‌ سجاد گرفتار بني‌ مروان‌ بقيه‌ گرفتار بني‌ عباس‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تبديل‌ ‌اينکه‌ خوف‌ ‌به‌ امن‌ منحصر ‌به‌ دوره ظهور و رجعت‌ ‌است‌ ‌که‌ ديگر يك‌ كافر و مشرك‌ و ظالم‌ و مخالف‌ و معاند و ناصب‌ روي‌ زمين‌ باقي‌ نماند و مؤمنين‌ ‌با‌ كمال‌ امن‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(يَعبُدُونَنِي‌) ‌خدا‌ ‌را‌ عبادت‌ كنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(لا يُشرِكُون‌َ بِي‌ شَيئاً) دستگاه‌ شرك‌ برچيده‌ ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ مَن‌ كَفَرَ بَعدَ ذلِك‌َ فَأُولئِك‌َ هُم‌ُ الفاسِقُون‌َ) ‌بعد‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ بيان‌ ‌اگر‌ كسي‌ منكر شد و كافر ‌به‌ ظهور و رجعت‌ ائمه‌ شد ‌پس‌ فاسق‌ مي‌شود، فسق‌ ‌در‌ كفر اعظم‌ افراد كفر ‌است‌ فسق‌ بدتر ‌از‌ كفر بكلي‌ منحرف‌ مي‌شود و تجاوز مي‌كند ديگر احتياج‌ ‌به‌ نقل‌ اخبار نداريم‌ ‌از‌ همين‌ ‌آيه‌ استفاده‌ مي‌شود و نقل‌ اخبار ‌از‌ طول‌ ‌اينکه‌ تفسير خارج‌ ‌است‌ رجوع‌ ‌به‌ برهان‌ كنيد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
557&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اشاره&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 55)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شأن نزول:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«هنگامی که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و مسلمانان به مدینه هجرت کردند و انصار با آغوش باز آنها را پذیرا گشتند، تمامی عرب بر ضدّ آنها قیام کردند و آن چنان بود که آنها ناچار بودند اسلحه را از خود دور نکنند، شب را با سلاح بخوابند و صبح با سلاح بر خیزند. ادامه این حالت بر مسلمانان سخت آمده، بعضی گفتند آیا زمانی فرا خواهد رسید که اطمینان و آرامش بر ما حکم فرما گردد، و جز از خدا از هیچ کس نترسیم؟ آیه نازل شد و به آنها این بشارت را داد که آری چنین زمانی فرا خواهد رسید».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسیر:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حکومت جهانی مستضعفان! از آنجا که در آیات گذشته، سخن از اطاعت و تسلیم در برابر فرمان خدا و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله بود، این آیه همین موضوع را ادامه داده و نتیجه این اطاعت را که همان حکومت جهانی است بیان می‌کند، و به صورت مؤکد می‌گوید: «خداوند به کسانی که از شما ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند وعده می‌دهد که آنها را قطعا خلیفه روی زمین خواهد کرد، همان گونه که پیشینیان را خلافت روی زمین بخشید» (وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
منظور از «پیشینیان» بنی اسرائیل است، زیرا آنها با ظهور موسی (ع) و در هم شکسته شدن قدرت فرعون و فرعونیان مالک حکومت روی زمین شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«و دین و آیینی را که برای آنها پسندیده، بطور ریشه دار و پا بر جا در صفحه زمین مستقر سازد» (وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضی لَهُمْ). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص309&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«و خوف و ترس آنها را، به امنیت و آرامش مبدل خواهد کرد» (وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و آن چنان می‌شود که «تنها مرا می‌پرستند و چیزی را شریک من قرار نخواهند داد» (یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئاً).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مسلم است بعد از این سیطره حکومت توحید و استقرار آیین الهی و از میان رفتن هر گونه اضطراب و ناامنی و هر گونه شرک «کسانی که بعد از آن کافر شوند فاسقان واقعی آنها هستند» (وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از مجموع آیه چنین بر می‌آید که خداوند به گروهی از مسلمانان که دارای دو صفت «ایمان» و «عمل صالح» هستند سه نوید داده است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- جانشینی و حکومت روی زمین.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- نشر آیین حق بطور اساسی و ریشه‌دار در همه جا.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- از میان رفتن تمام اسباب خوف و ترس و وحشت و ناامنی.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و نتیجه این امور آن خواهد شد که با نهایت آزادی خدا را بپرستند و فرمانهای او را گردن نهند و هیچ شریک و شبیهی برای او قائل نشوند و توحید خالص را در همه جا بگسترانند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این وعده الهی از آن کیست؟ در آیه خواندیم خدا وعده حکومت روی زمین و تمکین دین و آیین و امنیت کامل را به گروهی که ایمان دارند و اعمالشان صالح است داده اما در این که منظور از این گروه از نظر مصداقی چه اشخاصی است؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بدون شک آیه شامل مسلمانان نخستین می‌شود و حکومت حضرت مهدی (عج)- که طبق عقیده عموم مسلمانان اعم از شیعه و اهل تسنن سراسر روی زمین را پر از عدل و داد می‌کند بعد از آن که ظلم و جور همه جا را گرفته باشد- مصداق کامل این آیه است، ولی با این حال مانع از عمومیت و گستردگی مفهوم آیه نخواهد بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نتیجه این که در هر عصر و زمان پایه‌های ایمان و عمل صالح در میان &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص310&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مسلمانان مستحکم شود، آنها صاحب حکومتی ریشه‌دار و پر نفوذ خواهند شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
چنین حکومتی تمام تلاشها و کوششهایش از جنگ و صلح گرفته تا برنامه‌های آموزشی و فرهنگی و اقتصادی و نظامی، همه در مسیر بندگی خدا، بندگی خالی از هر گونه شرک است.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=24 |آیه=55}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/2/2a/20210628063406%21%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۴۷۷ در ۲٬۴۷۷)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره نور]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;br /&gt;
[[رده:آیات دارای شان نزول]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134693</id>
		<title>پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134693"/>
		<updated>2021-06-28T07:02:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani صفحهٔ پرونده:آیه 55 سوره نور (1)l.jpg را به پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg منتقل کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
مهدویت&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 55 سوره نور===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ|ترجمه=و چون بندگان من (از دوری و نزدیکی)خدا به کسانی از شما بندگان که (به خدا و حجّت عصر علیه السّلام) ایمان آرند و نیکوکار گردند وعده فرمود که (در ظهور امام زمان) در زمین خلافتشان دهد چنانکه امم صالح پیمبران سلف را جانشین پیشینیان آنها نمود، و دین پسندیده آنان را (که اسلام واقعی است بر همه ادیان) تمکین و تسلط عطا کند و به همه آنان پس از خوف و اندیشه از دشمنان ایمنی کامل دهد که مرا به یگانگی، بی هیچ شائبه، شرک و ریا پرستش کنند، و بعد از آن هر که کافر شود پس آنان به حقیقت همان فاسقان تبهکارند.|سوره=24|آیه=55}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
مهدویت&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 55 سوره نور(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1)l.jpg&amp;diff=134694</id>
		<title>پرونده:آیه 55 سوره نور (1)l.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1)l.jpg&amp;diff=134694"/>
		<updated>2021-06-28T07:02:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani صفحهٔ پرونده:آیه 55 سوره نور (1)l.jpg را به پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg منتقل کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#تغییر_مسیر [[پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134690</id>
		<title>پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134690"/>
		<updated>2021-06-28T06:36:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
مهدویت&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 55 سوره نور===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ|ترجمه=و چون بندگان من (از دوری و نزدیکی)خدا به کسانی از شما بندگان که (به خدا و حجّت عصر علیه السّلام) ایمان آرند و نیکوکار گردند وعده فرمود که (در ظهور امام زمان) در زمین خلافتشان دهد چنانکه امم صالح پیمبران سلف را جانشین پیشینیان آنها نمود، و دین پسندیده آنان را (که اسلام واقعی است بر همه ادیان) تمکین و تسلط عطا کند و به همه آنان پس از خوف و اندیشه از دشمنان ایمنی کامل دهد که مرا به یگانگی، بی هیچ شائبه، شرک و ریا پرستش کنند، و بعد از آن هر که کافر شود پس آنان به حقیقت همان فاسقان تبهکارند.|سوره=24|آیه=55}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
مهدویت&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 55 سوره نور(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134689</id>
		<title>پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134689"/>
		<updated>2021-06-28T06:34:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه 55 سوره نور (1)l.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه 55 سوره نور&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134688</id>
		<title>پرونده:آیه 55 سوره نور (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87_55_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(1).jpg&amp;diff=134688"/>
		<updated>2021-06-28T06:33:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه 55 سوره نور&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه 55 سوره نور&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_21_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1&amp;diff=134680</id>
		<title>آیه 21 سوره نور</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_21_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1&amp;diff=134680"/>
		<updated>2021-06-28T04:58:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* آرشیو عکس و تصویر */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|۞ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۚ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَىٰ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ|سوره=24|آیه =21}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 21  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 22&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 20&lt;br /&gt;
|سوره= نور&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 24&lt;br /&gt;
|جزء= 18&lt;br /&gt;
|نزول = مدینه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، زنهار پیروی شیطان مکنید، که هر کس قدم به قدم از پی شیطان رفت او به کار زشت منکر وامی‌دارد، و اگر فضل و رحمت خدا شامل شما نبود احدی از شما (از گناه و زشتی) پاک و پاکیزه نشدی، لیکن خدا هر کس را می‌خواهد منزه و پاک می‌گرداند، و خدا شنوا و داناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
ای مؤمنان! از گام های شیطان پیروی نکنید؛ و هر که از گام های شیطان پیروی کند [هلاک می شود] زیرا شیطان به کار بسیار زشت و عمل ناپسند فرمان می دهد؛ و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، هرگز احدی از شما [از عقاید باطل و اعمال و اخلاق ناپسند] پاک نمی شد، ولی خدا هر که را بخواهد پاک می کند؛ و خدا شنوا و داناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، پاى از پى گامهاى شيطان منهيد، و هر كس پاى بر جاى گامهاى شيطان نهد [بداند كه‌] او به زشتكارى و ناپسند وامى‌دارد، و اگر فضل خدا و رحمتش بر شما نبود، هرگز هيچ كس از شما پاك نمى‌شد، ولى [اين‌] خداست كه هر كس را بخواهد پاك مى‌گرداند و خدا[ست كه‌] شنواى داناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، پاى به جاى پاى شيطان مگذاريد. و هر كه پاى به جاى پاى شيطان گذارد، بداند كه او به فحشا و منكر فرمان مى‌دهد. و اگر فضل و رحمتى كه خدا بر شما ارزانى داشته است نمى‌بود، هيچ يك از شما هرگز روى پاكى نمى‌ديد. ولى خدا هر كس را كه بخواهد پاكيزه مى‌سازد. و خدا شنوا و داناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از گامهای شیطان پیروی نکنید! هر کس پیرو شیطان شود (گمراهش می‌سازد، زیرا) او به فحشا و منکر فرمان می‌دهد! و اگر فضل و رحمت الهی بر شما نبود، هرگز احدی از شما پاک نمی‌شد؛ ولی خداوند هر که را بخواهد تزکیه می‌کند، و خدا شنوا و داناست!&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|O you who have faith! Do not follow in Satan’s steps. Whoever follows in Satan’s steps [should know that] he indeed prompts [you to commit] indecent and wrongful acts. Were it not for Allah’s grace and His mercy upon you, not one of you would ever become pure. But Allah purifies whomever He wishes, and Allah is all-hearing, all-knowing.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|O you who believe! do not follow the footsteps of the Shaitan, and whoever follows the footsteps of the Shaitan, then surely he bids the doing of indecency and evil; and were it not for Allah's grace upon you and His mercy, not one of you would have ever been pure, but Allah purifies whom He pleases; and Allah is Hearing, Knowing.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|O ye who believe! Follow not the footsteps of the devil. Unto whomsoever followeth the footsteps of the devil, lo! he commandeth filthiness and wrong. Had it not been for the grace of Allah and His mercy unto you, not one of you would ever have grown pure. But Allah causeth whom He will to grow. And Allah is Hearer, Knower.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|O ye who believe! follow not Satan's footsteps: if any will follow the footsteps of Satan, he will (but) command what is shameful and wrong: and were it not for the grace and mercy of Allah on you, not one of you would ever have been pure: but Allah doth purify whom He pleases: and Allah is One Who hears and knows (all things).}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
*'''خطوات''': خطوة: گام و قدم، خطوات جمع آنست ناگفته نماند خطوه فاصله دو قدم در راه رفتن و به فتح اول يك دفعه قدم برداشتن است، منظور از آن وساوس شيطانى است.&lt;br /&gt;
*'''فحشاء''': عمل بسيار زشت. راغب گويد: فحش و فاحشه و فحشاء هر قول و فعلى است كه قبح آن بزرگ باشد، زمخشرى گويد: كارى كه قبحش خارج از حد است، على هذا «منكر» به معنى ناپسند اعم از فحشاء است.&lt;br /&gt;
*'''زكى''': زكاة در اصل به معنى نموّ و زيادت است به معنى پاكى و مدح نيز آيد مراد از آن در اينجا پاكى است.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص190&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ «21»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! گام‌هاى شيطان را پيروى نكنيد و هركس پيرو گام‌هاى شيطان شود، همانا كه او به فحشا و منكر فرمان مى‌دهد و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود، هرگز هيچ يك از شما پاك نمى‌شد. ولى خداوند هر كس را بخواهد، پاك مى‌سازد و خدا شنوا و داناست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». تفسير كنزالدقائق.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 160&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در آيات 14، 20 و 21 سه بار سخن از فضل و رحمت خداوند آمده است تا بگويد اگر لطف او نبود، معلوم نبود وضع شما چگونه باشد!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«خُطُواتِ» جمع «خطوة» به معناى گام است. قرآن در مورد نحوه‌ى منحرف كردن شيطان، عبارتِ «خطوات الشيطان» را به كار برده است تا بگويد: شيطان، گام به گام انسان را به سوى انجام گناهان مى‌كشاند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در قرآن چند مرتبه از «خُطُواتِ الشَّيْطانِ» سخن به ميان آمده است؛ يك جا مى‌فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ» «1» همگى در صلح و آشتى درآييد و از گام‌هاى شيطان پيروى نكنيد. و در جاى ديگر مى‌فرمايد: «كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ» «2» از چيزهاى حلال و دلپسند بخوريد و مواظب گام‌هاى شيطان باشيد و از آن پيروى نكنيد. در اين آيه نيز پيرامون اشاعه‌ى فحشا نسبت به مؤمنين مى‌فرمايد: از گام‌هاى شيطان پيروى نكنيد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نمونه گام‌هاى شيطان عبارت است از: دوستى با افراد فاسد، شركت در مجالس آنان، ارتكاب گناهان كوچك، و پس از آن گناهان بزرگ و در نهايت قساوت قلب و بدعاقبتى و پايانى شوم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- به ايمان خود مغرور نشويم، توجّه به هشدارهاى پى در پى لازم است. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- شيطان براى گمراه كردن مؤمنان، تلاش مى‌كند. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- سياست شيطان، نفوذ تدريجى و گام به گام است. «خُطُواتِ الشَّيْطانِ» (از همان گام اوّل مواظب باشيم).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». بقره، 208.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». بقره، 168.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 161&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لا تَتّبعوا خُطوات الشيطان»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- با مردم مستدل سخن بگوييم. خداوند كه مى‌فرمايد: از شيطان پيروى نكنيد، دليل آن را ذكر مى‌كند: زيرا او به گناه فرمان مى‌دهد. فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- شيطان در آغاز وسوسه مى‌كند و به هركس از وسوسه او پيروى كند فرمان مى‌دهد. وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ‌ ... فَإِنَّهُ يَأْمُرُ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- كار شيطان، با نماز در تضادّ است. شيطان به انسان دستور گناه مى‌دهد، «فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» (امّا نماز انسان را از گناه باز مى‌دارد. إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ ... «1»)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- تزكيه، بدون توفيق الهى امكان ندارد. وَ لَوْ لا ... ما زَكى‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9- انسان، همواره به لطف خداوند نياز دارد. (تكرار جمله‌ «لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ» در اين آيه و آيات قبل)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10- در مسير زندگى انسان، فريب و فحشا وجود دارد، ولى راه توبه و نجات نيز باز است. «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11- حتّى اولياى خدا به توفيق الهى نياز دارند. «ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12- خداوند حكيم، به مقدار لياقت و ظرفيّت افراد، خير و سعادت نازل مى‌كند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13- علم به اينكه خدا همه چيز را مى‌بيند و مى‌شنود، بهترين عامل بازدارنده از فحشا و منكرات است. «وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ «21»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد از آن نهى بندگان فرمايد از پيروى گامهاى شيطان در وسوسه و مخالفت فرمان خداوند رحمان:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى كسانيكه ايمان آورده‌ايد، لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ‌: پيروى مكنيد گامهاى شيطان را، يعنى طرق معاصى را، يا وساوس او را در اشاعه فاحشه نسبت به مؤمنين، يا مطلق ارتكاب مناهى و محرمات‌ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ‌: و هر كه پيروى كند وساوس شيطانى را، فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ: پس بدرستى كه شيطان امر مى‌كند به كارى كه زشت‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 215&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و قبيح است در عرف و عقل و به عملى كه ناپسنديده است در حكم شرع. 2- مراد از فحشاء زنا، و مراد به منكر ساير قبايح. 3- فحشاء هر چيزى است كه قبح آن در نهايت افراط باشد و منكر آنچه نفوس سليمه متنفر از آن و راضى به آن نباشند، و قول اخير اكثر و اشهر است و اين جمله براى بيان علت نهى است از پيروى وساوس شيطانى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ‌: و اگر نبود فضل و كرم الهى بر شما به توفيق و توبه، يا تعيين حدى كه كفاره گناه است، وَ رَحْمَتُهُ‌: و بخشايش او به تطهير شما به توبه يا حد، ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً: پاك و پاكيزه نگشتى از شما هيچكسى هرگز، يعنى تا آخر عمر از دنس و كثافت گناهان پاك نشدى و به همين حال باقى ماندى، لا جرم به پاداش عقوبت اخروى گرفتار گشتى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تبصره: آيه شريفه‌ «لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ» تشبيه معقول است به محسوس، يعنى وساوس شيطانيه را كه امر معنوى و مخفى و القا كند در قلبهاى بندگان، تشبيه فرموده به پيروى نمودن گامهاى شخص رونده؛ و اشاره به آنكه چنانچه شخصى پيروى كند قدمهاى رونده راهى را، هر آينه منتهى شود به همان مقصدى كه آن شخص دارد؛ همچنين اگر كسى پيروى كند وساوس شيطانى را، او را مى‌كشاند به مقصد خود. و چون مسلم است كه شيطان، مراد و مقصدش گمراهى و ارتكاب فحشاء و منكر است، لا جرم كسى كه متابعت وساوس او را كند قهرا او را در ورطه معصيت خواهد انداخت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ: و لكن خدا پاك مى‌سازد هر كه را خواهد، يعنى هر كه را توفيق توبه ارزانى فرمايد و او به اخلاص توبه نمايد. وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‌: و خدا شنوا است به گفتار مردمان، دانا است به افعال و نيات و ضماير و اخلاص ايشان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنبيه: آيه شريفه دلالت دارد بر اينكه خداى تعالى اراده فرموده و خواسته از بندگان خود خلاف آنچه را كه شيطان خواهد، يعنى ايمان و طاعت و عدل و احسان را خواسته و به هيچ گونه راضى به ظلم و كفر و فسق و فحشاء و منكر نخواهد بود، زيرا وقتى مذمت فرمايد آمر به فحشاء و منكر را كه شيطان است و&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 216&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امر به پيروى ننمودن او را فرمايد، پس اگر راضى به فحشاء و منكر و قبايح باشد، هر آينه ذات اقدس الهى اولى به مذمت خواهد بود (تعالى اللّه عن ذلك علوا كبيرا).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و نيز در آيه اشعار است بر آنكه هيچكس اقدام به صلاح نمى‌نمايد مگر به لطف و فضل حضرت حق جل جلاله، و اگر فضل سبحانى نبودى هر آينه هيچكس از وسوسه شيطان نجات نيافتى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ «21» وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى‌ وَ الْمَساكِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ «22» إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ «23» يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ «24»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اى كسانيكه گرويديد پيروى مكنيد گامهاى شيطان را و كسيكه پيروى كند گامهاى شيطان را پس همانا او امر ميكند بكار زشت و ناپسند و اگر نبود فضل خدا بر شما و رحمتش پاك نميشد از شما هيچكس هرگز و لكن خدا پاك ميگرداند هر كه را ميخواهد و خدا شنواى دانا است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و نبايد سوگند خورند صاحبان فضل از شما و وسعت كه ندهند بصاحبان قرابت و درماندگان و هجرت كنندگان در راه خدا و بايد كه در گذرند و روى گردانند آيا دوست نميداريد كه بيامرزد خدا شما را و خدا آمرزنده مهربان است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همانا آنانكه نسبت‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 17&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
زنا ميدهند بزنان عفيفه بيخبر با ايمان لعنت كرده شدند در دنيا و آخرت و از براى آنها است عذابى بزرگ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزى كه گواهى دهد بر آنها زبانهاشان و دستهاشان و پاهاشان بآنچه بودند كه ميكردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند متعال بعد از بيان احكام و مواعظ سابقه ارشاد فرموده است اهل ايمان را بپرهيز از متابعت وسوسه دشمن داخلى خودشان كه شيطان رجيم است و در عروق بنى آدم مانند خون راه دارد باين تقريب كه اى اهل ايمان پيروى و متابعت نكنيد گامها و وسوسه‌هاى شيطان را چون كسيكه پيروى كند او را اگر چه بيك گام باشد امر ميكند او را و وادار مينمايدش بكارهاى زشت و قبيح عقلى يا شرعى و او بقدرى مسلط است در گمراه نمودن بنى آدم كه اگر فضل و رحمت خداوند شامل حال شما نبود بنگهدارى و ارشاد و ارائه صلاح و سداد پاك نميماند از شما احدى هرگز بلكه همه را آلوده بمعصيت ميكرد ولى خدا پاك ميكند هر كس را بخواهد بأعطاء ملكه عصمت و عدالت و توفيق صيانت و نگهدارى نفس امّاره از متابعت آن ملعون و اتباعش و در صورت تخلف بأرشاد نمودن بنده را بتوبه و قبول آن و خداوند ميشنود مقالات بندگانرا و ميداند نيّات آنها را و دفع ميكند بليات ايشانرا و در مجمع از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده كه خطؤات بهمزه قرائت فرموده و بنابراين ظاهرا و او قلب بهمزه شده و زكّى بتشديد نيز قرائت شده مناسبت و لكنّ اللّه يزكّى و من در من احد زائده است و نبايد قسم بخورند يا نبايد كوتاهى كنند صاحبان ثروت از شما و وسعت مالى در دنيا كه انفاق نمايند از مال حلال خود بأقارب خودشان و فقراء و كسانيكه هجرت نمودند از اوطان خودشان براى رضاى خدا مانند مسطح بن اثاثه كه گفته‌اند پسر خاله ابو بكر و از جمله مهاجرين و اصحاب بدر و فقير بود پس جامع اين جهات بود نسبت باو و ابو بكر باو كمك مالى مينمود و چون عايشه را قذف كرد ديگر با او كمكى نكرد و اين آيه نازل شد چون قسم خورده بود كه تا عمر دارد با او كمكى نكند و بعد از اين آيه مرتدع شد لذا بعضى گفته‌اند مراد آنستكه نبايد قسم بخورند كه انفاق ننمايند و اين در صورتى است كه يأتل مأخوذ از اليّه بتشديد ياء باشد كه بمعناى سوگند است ولى اگر&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 4 صفحه 18&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مأخوذ از ألو باشد كه بمعناى تقصير است محتاج بتقدير حرف نفى نيست و در جوامع نقل نموده كه نازل شد در باره جماعتى كه قسم خورده بودند كه صدقه ندهند بكسانيكه وارد شدند در صحبت افك و سخنى گفتند در خصوص تهمت و با آنها مواسات ننمايند و خداوند براى ردع آنها از عمل باين قسم باطل يا كوتاهى در امر انفاق فرموده و بايد عفو كنند و بايد رو بگردانند از تلافى و انتقام از خطا كاران و صرف نظر نمايند از تقصير آنها آيا دوست نداريد شما كه در مقام تلافى و انتقاميد كه خدا بيامرزد شما را پس شما هم بگذريد از خطاكاران و خدا آمرزنده و مهربان است شما هم بايد با گذشت و مهربان باشيد همانا آنانكه نسبت زنا ميدهند بزنان عفيفه‌اى كه از هيچ جا خبر ندارند و مرتكب امرى نشدند كه انتظار چنين نسبتى را داشته باشند و ايمان بخدا و پيغمبر و روز جزا دارند دور شدند از رحمت خدا در دنيا كه بايد حد قذف بخورند و رسوا و بى آبرو شوند و در آخرت كه براى آنها عذاب بزرگى است در روزى كه شهادت دهد بر ضرر آنها زبانهاشان كه من دروغ گفتم و تهمت زدم و دستهاشان كه من دزدى كردم يا ببدن نامحرم رسيدم و پاهاشان كه من از جنگ با كفار فرار نمودم يا از بلاد اسلام بدار الكفر رفتم خلاصه حال زبان كه معلوم است دست و پا را هم خداوند بقدرت كامله خود بنطق در ميآورد كه اقرار بمعاصى خود ميكنند و دهانشان هم بسته ميشود كه نميتوانند در حال اقرار دست و پا انكار كنند.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ وَ مَن‌ يَتَّبِع‌ خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ فَإِنَّه‌ُ يَأمُرُ بِالفَحشاءِ وَ المُنكَرِ وَ لَو لا فَضل‌ُ اللّه‌ِ عَلَيكُم‌ وَ رَحمَتُه‌ُ ما زَكي‌ مِنكُم‌ مِن‌ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِن‌َّ اللّه‌َ يُزَكِّي‌ مَن‌ يَشاءُ وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ «21»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اي‌ كساني‌ ‌که‌ ايمان‌ آورده‌ايد متابعت‌ نكنيد خطوه‌هاي‌ شيطان‌ ‌را‌ ‌او‌ كسي‌ ‌که‌ متابعت‌ كند خطوه‌هاي‌ شيطان‌ ‌را‌ ‌پس‌ محققا شيطان‌ امر مي‌كند بكارهاي‌ زشت‌ و ‌به‌ منكرات‌ و ‌اگر‌ حفظ الهي‌ و فضل‌ خداوند ‌بر‌ ‌شما‌ نبود و رحمت‌ ‌او‌ احدي‌ ‌از‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 509&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌شما‌ مزكي‌ نمي‌شديد هرگز، و لكن‌ خداوند تزكيه‌ ميفرمايد: ‌هر‌ ‌که‌ ‌را‌ ‌که‌ مشيّتش‌ تقاضا كند و خداوند شنوا و دانا ‌است‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا) خطاب‌ بمؤمنين‌ ‌است‌ و ‌لو‌ تمام‌ مكلفين‌ محكوم‌ باين‌ حكم‌ هستند ‌که‌ نبايد متابعت‌ شيطان‌ كنند لكن‌ ‌غير‌ المؤمنين‌ ‌اينکه‌ خطاب‌ ‌را‌ نمي‌ پذيرند و شيطان‌ ‌هم‌ ‌با‌ ‌آنها‌ چندان‌ كاري‌ ندارد و چون‌ ايمان‌ ندارند و اهل‌ عذاب‌ هستند ‌هر‌ چه‌ ميخواهند مي‌كنند، تمام‌ فكرش‌ متوجه‌ مؤمنين‌ ‌است‌ ‌که‌ بلكه‌ بتواند اينها ‌را‌ ‌هم‌ ‌به‌ عذاب‌ بيندازد و بي‌ايمان‌ كند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(لا تَتَّبِعُوا خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ) خطوه‌ پاها ‌را‌ گشاده‌ گذاردن‌ ‌است‌ ‌که‌ بزبان‌ ‌ما شلنگ‌ مي‌گوئيم‌ و دويدن‌ و ميتوان‌ ‌گفت‌ ‌که‌ خطوه‌ بزبان‌ فارسي‌ پا بي‌ربط زمين‌ گذاردن‌ و ‌ يا ‌ بي‌جا گذاردن‌ ‌است‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌يعني‌ ‌در‌ تعقيب‌ شيطان‌ نرويد و ‌به‌ وساوس‌ شيطان‌ عمل‌ نكنيد و ‌به‌ اغواي‌ شيطان‌ اغوا نشويد زيرا شيطان‌ دشمن‌ بزرگ‌ شماست‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(إِنَّه‌ُ لَكُم‌ عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ) يس‌ آيه 60 (إِن‌َّ الشَّيطان‌َ لَكُم‌ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوه‌ُ عَدُوًّا إِنَّما يَدعُوا حِزبَه‌ُ لِيَكُونُوا مِن‌ أَصحاب‌ِ السَّعِيرِ) فاطر آيه 6.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ مَن‌ يَتَّبِع‌ خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ) و كسي‌ ‌که‌ متابعت‌ شيطان‌ ‌را‌ ميكند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(فَإِنَّه‌ُ يَأمُرُ بِالفَحشاءِ وَ المُنكَرِ) فحشاء كارهاي‌ زشت‌ و قبيح‌ ‌است‌ ‌که‌ عقل‌ حكم‌ ‌به‌ قبح‌ مي‌كند و باصطلاح‌ قبايح‌ عقليه‌ و منكر محرمات‌ شرعيه‌ ‌است‌ ‌که‌ شارع‌ نهي‌ فرموده‌ مقابل‌ معروف‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ لَو لا فَضل‌ُ اللّه‌ِ عَلَيكُم‌ وَ رَحمَتُه‌ُ ما زَكي‌ مِنكُم‌ مِن‌ أَحَدٍ أَبَداً) خداوند دو نحوه‌ تفضل‌ و رحمت‌ دارد نسبت‌ ‌به‌ بندگان‌ عام‌ و خاص‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما عامش‌ نسبت‌ ‌به‌ جميع‌ بندگان‌ ‌است‌ ‌به‌ ارسال‌ رسل‌ و انزال‌ كتب‌ و جعل‌ احكام‌ ‌براي‌ هدايت‌ و ارشاد بندگان‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ ما أَرسَلناك‌َ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمِين‌َ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 510&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و اما خاصش‌ نسبت‌ بمؤمنين‌ ‌هر‌ چه‌ ايمان‌ ‌آنها‌ قوي‌ گردد، ‌هر‌ چه‌ تقواي‌ ‌آنها‌ بيشتر گردد ‌هر‌ چه‌ عبادات‌ ‌آنها‌ خالص‌تر گردد اسباب‌ بهتر و بالاتر ‌بر‌ ‌آنها‌ فراهم‌ ميفرمايد و ميل‌ و رغبت‌ ‌آنها‌ زيادتر مي‌شود ‌که‌ معناي‌ توفيق‌ ‌است‌ و بالعكس‌ اهل‌ معاصي‌ ‌هر‌ چه‌ بيشتر معصيت‌ كنند ‌از‌ ‌خدا‌ دورتر مي‌شوند و ‌به‌ شيطان‌ نزديكتر و اسباب‌ معاصي‌ زيادتر ‌بر‌ ‌آنها‌ فراهم‌ مي‌شود ‌که‌ معناي‌ خذلان‌ ‌است‌ لذا ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ لكِن‌َّ اللّه‌َ يُزَكِّي‌ مَن‌ يَشاءُ) ‌که‌ همان‌ توفيق‌ ‌است‌، ‌حتي‌ ‌در‌ خبر دارد ‌که‌ بنده‌ ‌اگر‌ يك‌ قدم‌ رو بخدا رود خداوند ده‌ قدم‌ رو باو مي‌آيد ‌يعني‌ قرب‌ و منزلت‌ پيدا مي‌كند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ) عالم‌ بآنچه‌ مي‌گوئيد و بآنچه‌ ‌در‌ قلب‌ و باطن‌ داريد و آنچه‌ عمل‌ ميكنيد.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 21)- گر چه در اینجا صریحا داستان افک را دنبال نمی‌کند ولی تکمیلی برای محتوای آن بحث محسوب می‌شود، هشداری است به همه مؤمنان که هر گاه نخستین وسوسه‌های اشاعه فحشا یا هر گناه دیگر آشکار می‌شود، باید همانجا در مقابل آن ایستاد تا آلودگی گسترش پیدا نکند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نخست روی سخن را به مؤمنان کرده، می‌گوید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از گامهای شیطان پیروی نکنید، و هر کس از گامهای شیطان پیروی کند (به انحراف و گمراهی و فحشا و منکر کشیده می‌شود) چرا که شیطان دعوت به فحشا &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص284&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و منکر می‌کند» (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ وَ مَنْ یَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّیْطانِ فَإِنَّهُ یَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هرگز یک انسان پاکدامن و با ایمان را نمی‌شود یک مرتبه در آغوش فساد پرتاب کرد، بلکه گام به گام این راه را می‌سپرد، و سر انجام گرفتار بدترین کبائر می‌شود، درست به کسی می‌ماند که زمام خویش را به دست جنایتکاری سپرده او را گام به گام به سوی پرتگاه می‌برد، تا سقوط کند و نابود گردد، آری این است «خطوات شیطان».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سپس اشاره به یکی از مهمترین نعمتهای بزرگش بر انسانها در طریق هدایت کرده، چنین می‌گوید: «و اگر فضل و رحمت الهی بر شما نبود احدی از شما هرگز پاک نمی‌شد، ولی خداوند هر که را بخواهد تزکیه می‌کند و خدا شنوا و داناست» (وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَکی مِنْکُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لکِنَّ اللَّهَ یُزَکِّی مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از یک سو موهبت عقل را داده، و از سوی دیگر موهبت وجود پیامبر و احکامی که از طریق وحی نازل می‌گردد ولی از این موهبت گذشته توفیقات خاص او و امدادهای غیبیش که شامل حال انسانهای آماده و مستعد و مستحق می‌گردد مهمترین عامل پاکی و تزکیه است.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=24 |آیه=21}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه 21 سوره نور (1).jpg&lt;br /&gt;
پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/6/6f/20210628045115%21%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%282%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۳٬۵۰۸ در ۳٬۵۰۸)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره نور]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134679</id>
		<title>پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134679"/>
		<updated>2021-06-28T04:56:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani صفحهٔ پرونده:آیه21 سوره نور (1).jpg را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg منتقل کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 21 سوره نور===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۚ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَىٰ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ|ترجمه=ای کسانی که ایمان آورده‌اید، زنهار پیروی شیطان مکنید، که هر کس قدم به قدم از پی شیطان رفت او به کار زشت منکر وامی‌دارد، و اگر فضل و رحمت خدا شامل شما نبود احدی از شما (از گناه و زشتی) پاک و پاکیزه نشدی، لیکن خدا هر کس را می‌خواهد منزه و پاک می‌گرداند، و خدا شنوا و داناست.|سوره=24|آیه=21}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
گناه&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 21 سوره نور(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134678</id>
		<title>پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134678"/>
		<updated>2021-06-28T04:55:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 21 سوره نور===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۚ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَىٰ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ|ترجمه=ای کسانی که ایمان آورده‌اید، زنهار پیروی شیطان مکنید، که هر کس قدم به قدم از پی شیطان رفت او به کار زشت منکر وامی‌دارد، و اگر فضل و رحمت خدا شامل شما نبود احدی از شما (از گناه و زشتی) پاک و پاکیزه نشدی، لیکن خدا هر کس را می‌خواهد منزه و پاک می‌گرداند، و خدا شنوا و داناست.|سوره=24|آیه=21}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
گناه&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 21 سوره نور(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134677</id>
		<title>پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134677"/>
		<updated>2021-06-28T04:51:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه21 سوره نور (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه21 سوره نور&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134676</id>
		<title>پرونده:آیه21 سوره نور (2).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8721_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_(2).jpg&amp;diff=134676"/>
		<updated>2021-06-28T04:50:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه21 سوره نور&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه21 سوره نور&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_41_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC&amp;diff=134667</id>
		<title>آیه 41 سوره حج</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_41_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC&amp;diff=134667"/>
		<updated>2021-06-27T10:15:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ|سوره=22|آیه =41}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 41  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 42&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 40&lt;br /&gt;
|سوره= حج&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 22&lt;br /&gt;
|جزء= 17&lt;br /&gt;
|نزول = مدینه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
(آنان که خدا را یاری می‌کنند) آنهایی هستند که اگر در روی زمین به آنان اقتدار و تمکین دهیم نماز به پا می‌دارند و زکات می‌دهند و امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند و (از هیچ کس جز خدا نمی‌ترسند چون می‌دانند که) عاقبت کارها به دست خداست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
همانان که اگر آنان را در زمین قدرت و تمکّن دهیم، نماز را برپا می دارند، و زکات می پردازند، و مردم را به کارهای پسندیده وا می دارند و از کارهای زشت بازمی دارند؛ و عاقبت همه کارها فقط در اختیار خداست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
همان كسانى كه چون در زمين به آنان توانايى دهيم، نماز برپا مى‌دارند و زكات مى‌دهند و به كارهاى پسنديده وامى‌دارند، و از كارهاى ناپسند باز مى‌دارند، و فرجام همه كارها از آنِ خداست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
همان كسان كه اگر در زمين مكانتشان دهيم نماز مى‌گزارند و زكات مى‌دهند و امر به معروف و نهى از منكر مى‌كنند. و سرانجام همه كارها با خداست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
همان کسانی که هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز را برپا می‌دارند، و زکات می‌دهند، و امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند، و پایان همه کارها از آن خداست!&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Those who, if We granted them power in the land, will maintain the prayer, give the zakat, bid what is right and forbid what is wrong. And with Allah rests the outcome of all matters.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Those who, should We establish them in the land, will keep up prayer and pay the poor-rate and enjoin good and forbid evil; and Allah's is the end of affairs.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Those who, if We give them power in the land, establish worship and pay the poor-due and enjoin kindness and forbid iniquity. And Allah's is the sequel of events.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|(They are) those who, if We establish them in the land, establish regular prayer and give regular charity, enjoin the right and forbid wrong: with Allah rests the end (and decision) of (all) affairs.}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
*'''مكناهم''': تمكن و قدرت داديم به آنها. تمكين: قدرت دادن.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص53&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نزول==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
محمد بن العباس بعد از سه واسطه از [[امام کاظم]] علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: روزى نزد پدرم در مسجد نشسته بودم، مردى آمد و مقابل پدرم ایستاد و گفت: یابن رسول الله به این آیه از قرآن توجه نمودم و آن را از جابر بن یزید سؤال کردم، مرا دلالت کرد که خدمت شما برسم و از شما پرسش نمایم. فرمود: این آیه درباره ما اهل البیت علیهم‌السلام نازل گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt; البرهان فی تفسیر القرآن.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ «41»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كسانى كه اگر آنان را در زمين به قدرت رسانيم، نماز بر پا مى‌دارند و زكات مى‌دهند و (ديگران را) به خوبى‌ها دعوت مى‌كنند و از بدى‌ها باز مى‌دارند؛ و پايان همه‌ى امور براى خداست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 51&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اگر قدرت و امكانات، در دست افراد صالح باشد، بهره‌بردارى صحيح مى‌كنند و اگر در اختيار نااهلان قرار گيرد سوء استفاده مى‌كنند. بنابراين دنيا و قدرت، براى گروهى نعمت و براى گروهى وسيله‌ى بدبختى است و قرآن از هر دو نمونه ياد كرده است: اگر مؤمنان به قدرت برسند، به سراغ نماز و زكات و امر به معروف مى‌روند ولى انسان‌هاى منحرف و نااهل، اگر قدرتمند شوند كارشان طغيان است، «إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى‌» «1» و در راه نابودى منابع اقتصادى و نسل بشر گام بر مى‌دارند، «وَ إِذا تَوَلَّى سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ» «2» و عاقبت، مردم را به دوزخ مى‌كشانند. «أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ» «3»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- يارى خداوند از طريق احياى دين اوست. «وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ»، الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- امر به معروف و نهى از منكر، به قدرت نياز دارد. «مَكَّنَّاهُمْ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- پيروزى مؤمنان، زمينه‌ى بندگى و تعاون مالى و فرهنگى را فراهم مى‌كند و غفلت و غرور را از بين مى‌برد. إِنْ مَكَّنَّاهُمْ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- براى مؤمنان، تمام زمين يكسان است، آنان هر كجا كه توان دارند هدف مقدّس خود را پياده مى‌كنند. «فِي الْأَرْضِ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- همه‌ى قدرت‌ها را از خدا بدانيم. «مكنا»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- اوّلين ثمره‌ى حكومت صالحان، نماز و زكات و امر به معروف و نهى از منكر است. إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- رابطه با خدا و دستگيرى از محرومان و آگاهى دادن به جامعه و جلوگيرى از مفاسد، از هم جدا نيست. أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- اقامه‌ى نماز و اداى زكات و امر به معروف و نهى از منكر از وظايف و كارهاى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». علق، 6.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». بقره، 205.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3». قصص، 41.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 6 - صفحه 52&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قطعى مسئولان حكومت اسلامى است. «أَقامُوا» نه «يقيمون»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9- حاكمان مؤمن، هم در فكر ارتقاى روحى و رشد امور معنوى هستند و هم به دنبال رفاه و حل مشكلات اقتصادى و فقرزدايى و اصلاح جامعه. أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ ... 10- جامعه‌اى تحت حمايت خداوند است كه اين چهار ارزش محورى را داشته باشد: نماز، زكات، امر به معروف و نهى از منكر. «وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ»، «الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11- امر و نهى شما، زمانى در جامعه موثّر است كه اوّل به وظايف فردى خود عمل كنيد. أَقامُوا الصَّلاةَ ... أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12- اقامه‌ى نماز، به قدرت و امكانات نياز دارد. إِنْ مَكَّنَّاهُمْ‌ ... أَقامُوا الصَّلاةَ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13- زكات، همتاى ناگسستنى نماز است. «أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ»* (در 28 آيه‌ى قرآن، زكات در كنار نماز آمده است).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14- با انجام همه‌ى وظايف، باز هم به حسن عاقبت خود و نتيجه‌ى نهايى كارتان مطمئن نشويد و بر خداوند اميد و توكل داشته باشيد. «وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15- امكانات، بيش از چند روزى در دست شما نيست. «وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ»&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ (41)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ديگر باره در صفت مهاجران مأذون در قتال فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ‌: آنانكه اگر تمكين و قدرت دهيم ايشان را در زمين، يا نصر كنندگان كسانيند كه اگر اقتدار دهيم ايشان را در زمين و زمام حكومت در كف كفايت ايشان دهيم، يعنى عطا فرمائيم آنچه صحيح باشد به آن تسلط و حكومت از علم و نصب دلالت واضحه و سلامتى قوا و قدرت و ازاحه علت و غير آن از الطاف. أَقامُوا الصَّلاةَ: بپاى دارند نماز را به جهت تعظيم ما. وَ آتَوُا الزَّكاةَ: و بدهند زكات مال را به جهت مساعدت بندگان ما. وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ‌: و امر كنند به نيكوئى، يعنى آنچه شرعا و عرفا نيك نامند. وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ: و باز دارند مردم را از ناشايسته، يعنى آنچه به حسب شرع و عقل قبيح و ناپسند باشد. وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ: و مر خداى راست سر انجام همه كارها، يعنى بازگشت تمام كارها به فرمان و حكم اوست، هر كه را خواهد نصرت دهد، و هر كه را خواهد فرو سازد بر وفق مشيت و حكمت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنبيه: آيه شريفه در باره آل محمد عليهم السّلام وارد شده:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- على بن ابراهيم قمى- از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده فرمود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس اين آيه براى آل محمد عليهم السّلام است، و مهدى و اصحاب او مالك مى‌گرداند ايشان را خدا مشارق و مغارب زمين، و آشكار فرمايد دين را، و مى‌ميراند خدا به سبب آن حضرت و اصحابش بدعتها و باطلها را، چنانكه ميراندند شقى‌ها حق را تا آنكه ديده نشود كجا است ظلم، و ايشان امر به معروف و نهى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 64&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از منكر نمايند. «1» 2- در مناقب از حضرت كاظم و جد بزرگوارش سيد الشهداء عليهما السّلام فرمود: اين آيه در حق ما اهل بيت مى‌باشد. «2» 3- در مجمع- از حضرت باقر عليه السّلام: «نحن هم و اللّه» يعنى مائيم آنانكه منصب امامت و حكومت و عظمت نامزد ما است. «3»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (36) لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‌ مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‌ ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ (37) إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ (38) أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (39) الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ (40)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ (41)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- و شتران تنومند گردانيديم آنها را از براى شما از علامتهاى خدا مر شما را است در آنها فوائدى پس ياد كنيد نام خدا را بر آنها صف زدگان پس چون فرود آيد پهلوهاشان پس بخوريد از آنها و بخورانيد فقير قانع و در معرض سؤال را همچنين مسخّر كرديم آنها را براى شما باشد كه شما شكر گذار شويد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هرگز نميرسد بقبول خدا گوشتهاى آنها و نه خونهاى آنها ولى ميرسد او را پرهيز- كارى از شما همچنين مسخر نمود آنها را براى شما تا ببزرگى ياد كنيد خدا را بر آنچه هدايت نمود شما را و مژده ده نيكوكاران را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همانا خدا دفاع ميكند از آنانكه ايمان آوردند همانا خدا دوست نميدارد هر خيانت كار ناسپاسى را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دستورى داده شد مر آنانرا كه مقاتله كرده ميشوند براى آنكه ستم كرده شدند و همانا خدا بر نصرت ايشان هر آينه توانا است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنانكه بيرون كرده شدند از منزلهاشان بنا حقّ مگر آنكه ميگفتند پروردگار ما خدا است و اگر نمى‌بود دفع نمودن خدا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 608&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مردم را بعضى از آنها را ببعضى هر آينه ويران كرده شده بود صومعه‌ها و معابد ترسايان و معابد يهود و مسجدها كه ذكر كرده ميشود در آنها نام خدا بسيار و هر آينه يارى خواهد كرد البته خدا كسيرا كه يارى ميكند او را بدرستيكه خدا هر آينه تواناى غالب است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنانكه اگر متمكّن گردانيمشان در زمين بر پاى دارند نماز را و دهند زكوة را و امر كنند بكار خوب و نهى كنند از كار بد و بدست خدا است انجام كارها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- بدن جمع بدنه است كه شتر تنومند قربانى است مأخوذ از بدن بمعناى تن كه خداوند آنرا از علائم دين خود و مناسك حج قرار داده براى مردم كه بايد آنرا قربانى نمايند و از براى ايشان در آنها خير است يعنى منافع دينيّه و دنيويّه‌اى كه از قبل آنها بايشان ميرسد و بايد نام خداوند را در وقت قربانى آنها بزبان جارى نمايند در حاليكه آنها صف زدگان باشند يعنى ايستاده باشند چون از دو دست و دو پايشان دو صف تشكيل ميشود يا چون صف از ايستادن تشكيل ميگردد نه از خوابيدن كه معمول در ذبح گاو و گوسفند است چنانچه قمّى ره نقل نموده كه نحر ميشود ايستاده و در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه اين وقتى است كه صف بسته ميشود براى نحر بسته ميشود دو دستش از كف تا زانو و كلمه صوافّ بتشديد فاء ظاهرا حال است از بدن و بملاحظه اصلش كه صوافف بوده غير منصرف ميباشد و صوافن بنون نيز قرائت شده و بنابراين مراد خم كردن و بستن يك دست آنست تا بيكدست و دو پا بايستد ولى معمول نيست و چون بپهلو بر زمين افتاد بايد گوشت آنرا بخورند و بفقير قانع كه راضى است بآنچه عطا باو شود و بكسيكه آمده باميد عطا و سؤال نميكند بخورانند و عطا نمايند و در مجمع از ائمه اطهار نقل نموده كه سزاوار است يك سوم آنرا بخورد و يك سوم آنرا بقانع و معترّ بدهد و ثلث باقى را هديه براى دوستان بفرستد و افتادن پهلوهاشان بر زمين كنايه از مردن و رفتن روح از بدنشان است و در بعضى از روايات ثلث اوّل باطعام اهل اختصاص داده شده و تفصيل اين امور محوّل بكتب فقهيّه است و خداوند حيوان با اين قوّت و عظمت را اين طور مسخّر بنى آدم نموده كه فوائد آنرا ببرند و آخر كار دستهايش را به بندند و نحرش كنند و گوشتش را بخورند و شكر خدا را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 609&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بجا آورند و در جوامع روايت نموده كه در زمان جاهليت يعنى قبل از اسلام معمول بود كه چون نحر مينمودند خون آنرا بخانه كعبه ميماليدند و چون مسلمانان حج نمودند خواستند كار آنها را بنمايند و اين آيه نازل شد كه دلالت دارد بر آنكه گوشت و خون آنها بقبول و رضاى الهى نميرسد ولى تقوى و پرهيزكارى و عبادت و فرمانبردارى مردم بمقام قبول و رضاى الهى ميرسد و اين تعبير بر حسب عادت عرب است كه ميگويند رسيد باو و اراده ميكنند كه قبول كرد يعنى خداوند قربانى شما را قبول ميكند بدون آنكه خانه كعبه را آلوده نمائيد چنانچه قربانى هابيل را قبول فرمود و قربانى قابيل رد شد چون مقرون بتقوى نبود و اين تسخير شگفت آور از اين حيوان بقدرت الهى براى آنستكه مردم بعظمت و بزرگى ياد كنند خدا را براى آنكه هدايت فرموده آنها را بكيفيّت تسخير حيوانات و طريقه تحصيل قربات و بشارت باد نيكوكاران را كه از روى اخلاص قربانى ميكنند و بخوبى ميخورند و بمردم ميخورانند و قمّى ره نقل فرموده كه مراد از تكبير بر هدايت گفتن تكبيرات مأثوره در ايام تشريق است بعد از پانزده نماز در منى و ده نماز در غير آن كه سابقا ذكر شد و خداوند دفع ميكند شرّ كفار را از اهل ايمان چون خداوند دوست نميدارد كسانيرا كه در امانت الهى خيانت نمودند و دين خدا را تغيير دادند و كافر شدند و كفران نعمت كردند و بنام بت قربانى نمودند و نيز ترخيص فرموده و اذن دفاع بمسلمانان داده كه مقاتله نمايند با كفارى كه بقتال با ايشان مبادرت مينمايند چون مدّتى مسلمانان مظلوم شدند و اجازه دفاع از تعدّيات كفّار بآنها نداشتند تا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هجرت فرمود از مكّه بمدينه و اين آيه نازل شد چنانچه در مجمع از امام باقر عليه السّلام قريب باين مضمون را نقل نموده ولى قمى ره نقل فرموده كه نازل شد در باره على عليه السّلام و جعفر و حمزه و جارى شد در امّت و از امام صادق عليه السّلام بخروج امام زمان و خونخواهى سيد الشهداء عليه السّلام تفسير شده و منافاتى ندارد و در هر حال خداوند قادر بر نصرت اهل ايمان بوده و هست و خواهد بود و بوعده خود وفا كرده و ميكند و ايشان كسانى هستند كه از تعدّيات كفّار ناچار شدند بخروج از وطن و خانه‌هاشان و هجرت نمودند از مكّه بمدينه بدون آنكه كسى بر آنها حقّى داشته باشد و اين اخراج بنا حقّ نبود مگر براى آنكه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 610&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ايشان ميگفتند پروردگار ما خداى يگانه است نه بتهائيكه مشركين مكّه قائل بخدائى و معبوديّت آنها بودند و در بعضى از روايات بخروج ائمه اطهار از اوطان خودشان بظلم ظالمين و حضرت سيد الشهداء عليه السّلام از تعدى يزيد پليد تفسير شده و اگر نبود اين ترخيص الهى و دفع نمودن خداوند شر كفار را از مسلمانان و غلبه دادن ايشانرا بر آنها در ازمنه سابقه و لاحقه هر آينه خراب و ويران ميشد صومعه‌ها كه ديرهاى رهبانان و عبّاد در كوهها و بيابانها است و كليساهاى نصارى و كنائس يهود كه آنرا صلاة بضمّ لام ميناميدند براى آنكه مكان نماز بوده و صلوات جمع آنست در مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه آنرا بضم صاد و لام قرائت فرموده است و مساجد مسلمانان كه نام خدا در آنمساجد يا در آن اماكن زياد برده ميشود چون اهل شرك احترام اين معابد را نگاه نميداشتند و خداوند هر كس دين او را يارى كند يارى خواهد فرمود چون قادر و قاهر و توانا و مقتدر است و ايشان كسانى هستند كه اگر خداوند قدرت و سلطنت كامل بآنان عطا فرمايد در روى زمين بر پا ميدارند نماز را و ميدهند زكوة را و امر بمعروف و نهى از منكر ميكنند و هر امر و ملك و سلطنت و قدرتى منتهى بخدا ميشود و جز او قادر و غالب و عزيز و مقتدرى باقى و برقرار نخواهد ماند و در روايات ائمه اطهار اين جماعت بآل محمد عليهم- السلام و امام زمان و اصحاب آنحضرت تفسير شده و معلوم است كه افراد كامله آنذوات مقدّسه ميباشند و سلطنت حقّه الهيّه و امر بمعروف و نهى از منكر بنحو اكمل در زمان ظهور امام زمان عليه السّلام خواهد بود ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
الَّذِين‌َ إِن‌ مَكَّنّاهُم‌ فِي‌ الأَرض‌ِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالمَعرُوف‌ِ وَ نَهَوا عَن‌ِ المُنكَرِ وَ لِلّه‌ِ عاقِبَةُ الأُمُورِ (41)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كساني‌ هستند ‌اينکه‌ هايي‌ ‌که‌ ‌از‌ ديارشان‌ خارج‌ كردند ‌اگر‌ خداوند مكنت‌ و قدرت‌ دهد ‌آنها‌ ‌را‌ و ‌بر‌ كفّار و مشركين‌ غالب‌ شوند برپا ميدارند نماز ‌را‌ و أداء مي‌كنند زكاة ‌را‌ و أمر مي‌كنند ‌به‌ معروف‌ و نهي‌ مي‌كنند ‌از‌ منكر و ‌از‌ ‌براي‌ خداوند ‌است‌ عاقبت‌ امور.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(الَّذِين‌َ): اشاره‌ بأنبياء و ائمّه طاهرين‌ و مؤمنين‌ ‌که‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌از‌ ديارشان‌ خارج‌ كردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(إِن‌ مَكَّنّاهُم‌ فِي‌ الأَرض‌ِ): چنانچه‌ انبياء سلف‌ ‌را‌ ‌بعد‌ ‌از‌ هلاكت‌ قوم‌ خداوند مكنت‌ داد، و پيغمبر أكرم‌ و مهاجرين‌ ‌را‌ ‌بعد‌ ‌از‌ فتح‌ مكّه‌، و أمير المؤمنين‌ ‌را‌ ‌بعد‌ ‌از‌ ذهاب‌ ثلاثه‌، و مؤمنين‌ ‌را‌ ‌بعد‌ ‌از‌ ذهاب‌ بني‌ عبّاس‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(أَقامُوا الصَّلاةَ): ‌هم‌ بجا مي‌آورند و ‌هم‌ نگاهداري‌ مي‌كنند ‌که‌ ‌از‌ ‌بين‌ نرود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ آتَوُا الزَّكاةَ): و كليّه انفاقات‌ واجبه‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ أَمَرُوا بِالمَعرُوف‌ِ وَ نَهَوا عَن‌ِ المُنكَرِ): ‌که‌ ‌اينکه‌ چهار ركن‌ اسلام‌ ‌است‌، و ‌در‌ خبر ‌است‌ ‌که‌ مي‌فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بني‌ الاسلام‌ ‌علي‌ خمس‌»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و پنجمي‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ولايت‌ شمرده‌ و مي‌فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«و ‌ما&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 310&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نودي‌ بشي‌ء مثل‌ ‌ما نودي‌ بالولاية».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ لِلّه‌ِ عاقِبَةُ الأُمُورِ): ‌در‌ دنيا چهار روزي‌ باطل‌ يك‌ جولتي‌ دارد و لكن‌ مي‌فرمايد: «إِن‌َّ الأَرض‌َ لِلّه‌ِ يُورِثُها مَن‌ يَشاءُ مِن‌ عِبادِه‌ِ وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقِين‌َ» اعراف‌ آيه 125. و نيز مي‌فرمايد: «وَ أمُر أَهلَك‌َ بِالصَّلاةِ (‌الي‌ ‌قوله‌ ‌تعالي‌) وَ العاقِبَةُ لِلتَّقوي‌» طه‌ آيه 132. و نيز مي‌فرمايد، «وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقِين‌َ» قصص‌ آيه 83.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 41)- این آیه که تفسیری است در مورد یاران خدا که در آیه قبل وعده یاری به آنها داده شده است چنین می‌گوید: «آنها کسانی هستند که هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیم نماز را بر پا می‌دارند و زکات را ادا می‌کنند و امر به معروف و نهی از منکر می‌نمایند» (الَّذِینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنها هرگز پس از پیروزی، همچون خودکامگان و جباران، به عیش و نوش و لهو و لعب نمی‌پردازند، و در غرور و مستی فرو نمی‌روند، بلکه پیروزیها و موفقیتها را نردبانی برای ساختن خویش و جامعه قرار می‌دهند ارتباطشان با خدا محکم و با خلق خدا نیز مستحکم است چرا که «صلاة» (نماز) سمبل پیوند با خالق است، و «زکات» رمزی برای پیوند با خلق، و امر به معروف و نهی از منکر پایه‌های اساسی ساختن یک جامعه سالم محسوب می‌شود و در همین چهار صفت برای معرفی این افراد کافی است و در سایه آن سایر عبادات و اعمال صالح و ویژگیهای یک جامعه با ایمان و پیشرفته فراهم است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و در پایان آیه می‌فرماید: «و پایان همه کارها از آن خداست» (وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص221&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
یعنی، همان گونه که آغاز هر قدرت و پیروزی از ناحیه خدا می‌باشد سر انجام نیز تمام اینها به او باز می‌گردد که «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در این آیات به دو قسمت مهم از فلسفه‌های جهاد اشاره شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نخست جهاد «مظلوم» در برابر «ظالم و ستمگر» که حقّ مسلّم طبیعی و فطری و عقلی اوست که تن به ظلم ندهد، برخیزد و فریاد کند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دیگر جهاد در برابر طاغوتهایی است که قصد محو نام خدا را از دلها و ویران ساختن معابدی که مرکز بیداری افکار است دارند.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=22 |آیه=41}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه41 سوره حج (1).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/7/73/20210627100233%21%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۸۰۶ در ۲٬۸۰۶)]&lt;br /&gt;
پرونده:آیه 17 سوره لقمان (2).jpg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره حج]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;br /&gt;
[[رده:آیات دارای شان نزول]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134666</id>
		<title>پرونده:آیه41 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134666"/>
		<updated>2021-06-27T10:13:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
انصار الله&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 41 سوره حج===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ|ترجمه=(آنان که خدا را یاری می‌کنند) آنهایی هستند که اگر در روی زمین به آنان اقتدار و تمکین دهیم نماز به پا می‌دارند و زکات می‌دهند و امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند و (از هیچ کس جز خدا نمی‌ترسند چون می‌دانند که) عاقبت کارها به دست خداست.|سوره=22|آیه=41}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
انصار الله&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 41 سوره حج(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134664</id>
		<title>پرونده:آیه41 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134664"/>
		<updated>2021-06-27T10:02:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه41 سوره حج (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه41 سوره حج&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134663</id>
		<title>پرونده:آیه41 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8741_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134663"/>
		<updated>2021-06-27T10:02:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه41 سوره حج&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه41 سوره حج&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134649</id>
		<title>پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134649"/>
		<updated>2021-06-27T05:44:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
جهاد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 39 سوره حج===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ|ترجمه=به مسلمانان که مورد قتل (و غارت) قرار گرفته‌اند رخصت (جنگ با دشمنان) داده شد، زیرا آنها از دشمن سخت ستم کشیدند و همانا خدا بر یاری آنها قادر است.|سوره=22|آیه=39}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
جهاد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 39 سوره حج(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_39_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC&amp;diff=134648</id>
		<title>آیه 39 سوره حج</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_39_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC&amp;diff=134648"/>
		<updated>2021-06-27T05:43:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ|سوره=22|آیه =39}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 39  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 40&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 38&lt;br /&gt;
|سوره= حج&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 22&lt;br /&gt;
|جزء= 17&lt;br /&gt;
|نزول = مدینه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
به مسلمانان که مورد قتل (و غارت) قرار گرفته‌اند رخصت (جنگ با دشمنان) داده شد، زیرا آنها از دشمن سخت ستم کشیدند و همانا خدا بر یاری آنها قادر است.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
به کسانی که [ستمکارانه] مورد جنگ و هجوم قرار می گیرند، چون به آنان ستم شده اذن جنگ داده شده، مسلماً خدا بر یاری دادن آنان تواناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل شده، رخصت [جهاد] داده شده است، چرا كه مورد ظلم قرار گرفته‌اند، و البته خدا بر پيروزى آنان سخت تواناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
به كسانى كه به جنگ بر سرشان تاخت آورده‌اند و مورد ستم قرار گرفته‌اند، رخصت داده شد و خدا بر پيروز گردانيدنشان تواناست.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
به کسانی که جنگ بر آنان تحمیل گردیده، اجازه جهاد داده شده است؛ چرا که مورد ستم قرار گرفته‌اند؛ و خدا بر یاری آنها تواناست.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Those who are fought against are permitted [to fight] because they have been wronged, and Allah is indeed able to help them}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Permission (to fight) is given to those upon whom war is made because they are oppressed, and most surely Allah is well able to assist them;}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Sanction is given unto those who fight because they have been wronged; and Allah is indeed Able to give them victory;}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|To those against whom war is made, permission is given (to fight), because they are wronged;- and verily, Allah is most powerful for their aid;-}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
«أُذِنَ»: اجازه داده شده است. «أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقاتَلُونَ ...»: خدا به کسانی که بدیشان حمله و تعدّی می‌شود اجازه دفاع از خود داده است .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نزول==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«[[شیخ طوسى]]» گویند: این آیه درباره مهاجرینى نازل شده که اهل [[مکه]] آن‌ها را از وطن خویش بیرون کرده بودند و وقتى که قوى شدند، خداوند آن‌ها را به جهاد امر نمود و این آیه نخستین آیه اى است که درباره قتال نازل شده است.&amp;lt;ref&amp;gt; در تفسیر البرهان بحرینى از محمد بن العباس او بعد از دو واسطه از عیسى بن داود او از [[امام کاظم]] علیه‌السلام و ایشان از پدر بزرگوار و از جد گرامى خود نقل فرماید که این آیه و آیه 40 درباره آل محمد علیهم‌السلام بخصوص نازل گردیده است.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt; علماى عامه از قبیل احمد در مسند خود و ترمذى در صحیح خویش و نیز حاکم در المستدرک از ابن عباس روایت کنند که وقتى که [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله از مکه بیرون رفت. ابوبکر گفت: آن‌هائى که پیامبر را از مکه بیرون راندند، نابود و هلاک خواهند شد سپس این آیه نازل گردید.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ «39»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به كسانى كه همواره و مظلومانه مورد تهاجم و قتل عام قرار گرفته‌اند، اجازه دفاع وجهاد داده شده است والبتّه خداوند بر يارى آنان قادر است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گفته‌اند: اين آيه اوّلين آيه‌اى است كه به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اجازه جهاد و جنگ مسلحانه داده است، زيرا كار آن حضرت چند مرحله داشت: 1- دعوت و اصلاح قلبى و خودسازى نيروها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- تشكّل و بسيج نيروها. 3- دفاع يا حمله.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- جهاد، بدون اذن خدا و رسول جايز نيست. «أُذِنَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- مظلومان، مجازند با دشمنان خود جهاد كنند. «أُذِنَ‌- بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- نصرت خدا، بعد از بپاخاستن وحركت ماست. «أُذِنَ‌- إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- به رزمندگان روحيه دهيد. «وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- حقّ بر باطل پيروز است. «وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- امداد الهى، تنها جنبه‌ى نظامى ندارد و انواع نصرت‌ها و امدادها را شامل مى‌شود. «نَصْرِهِمْ» به طور مطلق مطرح شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- نصرت الهى حتمى است. (كلمه‌ «إِنَّ»، «لَقَدِيرٌ»، حرف لام و جمله‌ى اسميّه)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- امداد و يارى خداوند نسبت به مؤمنان گسترده است. «قدير»، نفرمود: «قادر»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير نور(10جلدى)، ج‌6، ص: 49&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (39)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شأن نزول: در اسباب نزول آورده كه: كفار مكه به دست و زبان در آزار و ايذاء مؤمنان مى‌كوشيدند و هر ساعت از اصحاب بعضى سرشكسته و جمعى دست بسته خدمت پيغمبر آمده شكايت مى‌نمودند. حضرت آنها را امر به صبر و مى‌فرمود كه من مأمور به قتال نيستم، و زياده از هفتاد آيه در نهى از قتال وارد شده. و چون هجرت به مدينه واقع شد، اذن در قتال رسيد؛ و اول آيتى كه نازل شد اين بود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ‌: دستور داده شد كارزار كردن مر كسانى را كه خواهند كارزار كنند با كافران، بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا: به سبب آنكه ستم رسيده شده‌اند و جفاهاى بسيار از دشمنان كشيده‌اند بنابر صيغه مجهول معنى آنكه: دستورى داديم آنان را كه كافران با ايشان مقاتله كنند كارزار نمايند. وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ: و بدرستى كه خداى تعالى بر يارى دادن مظلومان كه اهل ايمانند و اصحاب پيغمبر آخر الزمان، هر آينه تواناست. اين وعده ايشان است به نصرت، چنانكه به دفع اذيت كفار وعده فرموده بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
على بن ابراهيم قمى- فرموده اين آيه در حق امير المؤمنين عليه السّلام و جعفر و حمزه نازل شد «1»، ولى حكم آن عموم بهم رسانيد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ايضا از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده كه عامه مى‌گويند: اين آيه نازل شد در حق حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله وقتى كه قريش او را از مكه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1». تفسير برهان، ج 3، روايت 9، ص 94 به نقل از على بن ابراهيم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 9 - صفحه 60&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بيرون نمودند؛ و حال آنكه در حق قائم عجل اللّه فرجه است، وقتى كه خروج نمايد و مطالبه خون حضرت حسين عليه السّلام را نمايد و مى‌گويد: مائيم اولياء آن خون، و مائيم طلب كننده آن. «1» و روايتى ديگر در تفسير برهان وارد شده.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (36) لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‌ مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‌ ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ (37) إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ (38) أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (39) الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ (40)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ (41)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- و شتران تنومند گردانيديم آنها را از براى شما از علامتهاى خدا مر شما را است در آنها فوائدى پس ياد كنيد نام خدا را بر آنها صف زدگان پس چون فرود آيد پهلوهاشان پس بخوريد از آنها و بخورانيد فقير قانع و در معرض سؤال را همچنين مسخّر كرديم آنها را براى شما باشد كه شما شكر گذار شويد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هرگز نميرسد بقبول خدا گوشتهاى آنها و نه خونهاى آنها ولى ميرسد او را پرهيز- كارى از شما همچنين مسخر نمود آنها را براى شما تا ببزرگى ياد كنيد خدا را بر آنچه هدايت نمود شما را و مژده ده نيكوكاران را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همانا خدا دفاع ميكند از آنانكه ايمان آوردند همانا خدا دوست نميدارد هر خيانت كار ناسپاسى را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دستورى داده شد مر آنانرا كه مقاتله كرده ميشوند براى آنكه ستم كرده شدند و همانا خدا بر نصرت ايشان هر آينه توانا است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنانكه بيرون كرده شدند از منزلهاشان بنا حقّ مگر آنكه ميگفتند پروردگار ما خدا است و اگر نمى‌بود دفع نمودن خدا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 608&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مردم را بعضى از آنها را ببعضى هر آينه ويران كرده شده بود صومعه‌ها و معابد ترسايان و معابد يهود و مسجدها كه ذكر كرده ميشود در آنها نام خدا بسيار و هر آينه يارى خواهد كرد البته خدا كسيرا كه يارى ميكند او را بدرستيكه خدا هر آينه تواناى غالب است‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنانكه اگر متمكّن گردانيمشان در زمين بر پاى دارند نماز را و دهند زكوة را و امر كنند بكار خوب و نهى كنند از كار بد و بدست خدا است انجام كارها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- بدن جمع بدنه است كه شتر تنومند قربانى است مأخوذ از بدن بمعناى تن كه خداوند آنرا از علائم دين خود و مناسك حج قرار داده براى مردم كه بايد آنرا قربانى نمايند و از براى ايشان در آنها خير است يعنى منافع دينيّه و دنيويّه‌اى كه از قبل آنها بايشان ميرسد و بايد نام خداوند را در وقت قربانى آنها بزبان جارى نمايند در حاليكه آنها صف زدگان باشند يعنى ايستاده باشند چون از دو دست و دو پايشان دو صف تشكيل ميشود يا چون صف از ايستادن تشكيل ميگردد نه از خوابيدن كه معمول در ذبح گاو و گوسفند است چنانچه قمّى ره نقل نموده كه نحر ميشود ايستاده و در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه اين وقتى است كه صف بسته ميشود براى نحر بسته ميشود دو دستش از كف تا زانو و كلمه صوافّ بتشديد فاء ظاهرا حال است از بدن و بملاحظه اصلش كه صوافف بوده غير منصرف ميباشد و صوافن بنون نيز قرائت شده و بنابراين مراد خم كردن و بستن يك دست آنست تا بيكدست و دو پا بايستد ولى معمول نيست و چون بپهلو بر زمين افتاد بايد گوشت آنرا بخورند و بفقير قانع كه راضى است بآنچه عطا باو شود و بكسيكه آمده باميد عطا و سؤال نميكند بخورانند و عطا نمايند و در مجمع از ائمه اطهار نقل نموده كه سزاوار است يك سوم آنرا بخورد و يك سوم آنرا بقانع و معترّ بدهد و ثلث باقى را هديه براى دوستان بفرستد و افتادن پهلوهاشان بر زمين كنايه از مردن و رفتن روح از بدنشان است و در بعضى از روايات ثلث اوّل باطعام اهل اختصاص داده شده و تفصيل اين امور محوّل بكتب فقهيّه است و خداوند حيوان با اين قوّت و عظمت را اين طور مسخّر بنى آدم نموده كه فوائد آنرا ببرند و آخر كار دستهايش را به بندند و نحرش كنند و گوشتش را بخورند و شكر خدا را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 609&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بجا آورند و در جوامع روايت نموده كه در زمان جاهليت يعنى قبل از اسلام معمول بود كه چون نحر مينمودند خون آنرا بخانه كعبه ميماليدند و چون مسلمانان حج نمودند خواستند كار آنها را بنمايند و اين آيه نازل شد كه دلالت دارد بر آنكه گوشت و خون آنها بقبول و رضاى الهى نميرسد ولى تقوى و پرهيزكارى و عبادت و فرمانبردارى مردم بمقام قبول و رضاى الهى ميرسد و اين تعبير بر حسب عادت عرب است كه ميگويند رسيد باو و اراده ميكنند كه قبول كرد يعنى خداوند قربانى شما را قبول ميكند بدون آنكه خانه كعبه را آلوده نمائيد چنانچه قربانى هابيل را قبول فرمود و قربانى قابيل رد شد چون مقرون بتقوى نبود و اين تسخير شگفت آور از اين حيوان بقدرت الهى براى آنستكه مردم بعظمت و بزرگى ياد كنند خدا را براى آنكه هدايت فرموده آنها را بكيفيّت تسخير حيوانات و طريقه تحصيل قربات و بشارت باد نيكوكاران را كه از روى اخلاص قربانى ميكنند و بخوبى ميخورند و بمردم ميخورانند و قمّى ره نقل فرموده كه مراد از تكبير بر هدايت گفتن تكبيرات مأثوره در ايام تشريق است بعد از پانزده نماز در منى و ده نماز در غير آن كه سابقا ذكر شد و خداوند دفع ميكند شرّ كفار را از اهل ايمان چون خداوند دوست نميدارد كسانيرا كه در امانت الهى خيانت نمودند و دين خدا را تغيير دادند و كافر شدند و كفران نعمت كردند و بنام بت قربانى نمودند و نيز ترخيص فرموده و اذن دفاع بمسلمانان داده كه مقاتله نمايند با كفارى كه بقتال با ايشان مبادرت مينمايند چون مدّتى مسلمانان مظلوم شدند و اجازه دفاع از تعدّيات كفّار بآنها نداشتند تا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هجرت فرمود از مكّه بمدينه و اين آيه نازل شد چنانچه در مجمع از امام باقر عليه السّلام قريب باين مضمون را نقل نموده ولى قمى ره نقل فرموده كه نازل شد در باره على عليه السّلام و جعفر و حمزه و جارى شد در امّت و از امام صادق عليه السّلام بخروج امام زمان و خونخواهى سيد الشهداء عليه السّلام تفسير شده و منافاتى ندارد و در هر حال خداوند قادر بر نصرت اهل ايمان بوده و هست و خواهد بود و بوعده خود وفا كرده و ميكند و ايشان كسانى هستند كه از تعدّيات كفّار ناچار شدند بخروج از وطن و خانه‌هاشان و هجرت نمودند از مكّه بمدينه بدون آنكه كسى بر آنها حقّى داشته باشد و اين اخراج بنا حقّ نبود مگر براى آنكه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 610&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ايشان ميگفتند پروردگار ما خداى يگانه است نه بتهائيكه مشركين مكّه قائل بخدائى و معبوديّت آنها بودند و در بعضى از روايات بخروج ائمه اطهار از اوطان خودشان بظلم ظالمين و حضرت سيد الشهداء عليه السّلام از تعدى يزيد پليد تفسير شده و اگر نبود اين ترخيص الهى و دفع نمودن خداوند شر كفار را از مسلمانان و غلبه دادن ايشانرا بر آنها در ازمنه سابقه و لاحقه هر آينه خراب و ويران ميشد صومعه‌ها كه ديرهاى رهبانان و عبّاد در كوهها و بيابانها است و كليساهاى نصارى و كنائس يهود كه آنرا صلاة بضمّ لام ميناميدند براى آنكه مكان نماز بوده و صلوات جمع آنست در مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه آنرا بضم صاد و لام قرائت فرموده است و مساجد مسلمانان كه نام خدا در آنمساجد يا در آن اماكن زياد برده ميشود چون اهل شرك احترام اين معابد را نگاه نميداشتند و خداوند هر كس دين او را يارى كند يارى خواهد فرمود چون قادر و قاهر و توانا و مقتدر است و ايشان كسانى هستند كه اگر خداوند قدرت و سلطنت كامل بآنان عطا فرمايد در روى زمين بر پا ميدارند نماز را و ميدهند زكوة را و امر بمعروف و نهى از منكر ميكنند و هر امر و ملك و سلطنت و قدرتى منتهى بخدا ميشود و جز او قادر و غالب و عزيز و مقتدرى باقى و برقرار نخواهد ماند و در روايات ائمه اطهار اين جماعت بآل محمد عليهم- السلام و امام زمان و اصحاب آنحضرت تفسير شده و معلوم است كه افراد كامله آنذوات مقدّسه ميباشند و سلطنت حقّه الهيّه و امر بمعروف و نهى از منكر بنحو اكمل در زمان ظهور امام زمان عليه السّلام خواهد بود ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
أُذِن‌َ لِلَّذِين‌َ يُقاتَلُون‌َ بِأَنَّهُم‌ ظُلِمُوا وَ إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي‌ نَصرِهِم‌ لَقَدِيرٌ (39)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اذن‌ داده‌ شد ‌از‌ ‌براي‌ كساني‌ ‌که‌ كفّار و مشركين‌ و اهل‌ ضلالت‌ ‌با‌ ‌آنها‌ مقاتله‌ مي‌كنند ‌به‌ اينكه‌ اينها مظلوم‌ شدند، و محققا خداوند ‌بر‌ نصرت‌ اينها ‌هر‌ آينه‌ قدرت‌ دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌در‌ اخبار بسيار داريم‌ ‌به‌ تفسيرات‌ مختلف‌ ‌در‌ بعضي‌ بوجود ‌رسول‌ و امير المؤمنين‌ و حمزه‌ و جعفر تفسير ‌شده‌، ‌در‌ بعضي‌ بحضرت‌ حسن‌ و حسين‌، ‌در‌ بعضي‌ بائمّه‌ ‌عليهم‌ ‌السلام‌ ‌در‌ بعضي‌ بحضرت‌ قائم‌ (عج‌). و مكرّر گفته‌ايم‌ ‌که‌ اخبار وارده‌ ‌در‌ تفسير بيان‌ مصداق‌ اتم‌ّ مي‌كند و همين‌ اختلاف‌ اخبار ‌هم‌ شاهد ‌بر‌ ‌اينکه‌ مدّعا ‌است‌ و منافات‌ ‌با‌ عموم‌ ‌آيه‌ ندارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و گفتند: ‌اينکه‌ اوّلين‌ ‌آيه‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ امر جهاد وارد ‌شده‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(أُذِن‌َ لِلَّذِين‌َ يُقاتَلُون‌َ) حضرت‌ رسالت‌ ‌تا‌ مادامي‌ ‌که‌ ‌در‌ مكّه‌ تشريف‌ داشت‌ مأمور ‌به‌ جهاد نبود و مشركين‌ بسيار باو و بمؤمنين‌ اذيّت‌ و ظلم‌ مي‌كردند ‌که‌ مفاد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(بِأَنَّهُم‌ ظُلِمُوا): ‌است‌ ‌پس‌ ‌از‌ هجرت‌ بمدينه‌ و فرار ‌از‌ دست‌ مشركين‌ مأمور بجهاد شد آنهم‌ مشركين‌ حمله‌ مي‌كردند ‌که‌ اكثر جهادهاي‌ ‌آن‌ حضرت‌ دفاعي‌ بوده‌ و خداوند بمؤمنين‌ ‌در‌ موضوع‌ جهاد وعده‌ نصرت‌ داده‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ إِن‌َّ اللّه‌َ عَلي‌ نَصرِهِم‌ لَقَدِيرٌ): ‌که‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ جهادها غلبه‌ و نصرت‌ ‌با‌ مؤمنين‌ ‌بود‌ ‌تا‌ فتح‌ مكّه‌. و ‌از‌ ‌اينکه‌ اخبار استفاده‌ مي‌شود ‌که‌ ‌اينکه‌ وعده‌ مصاديق‌ بسياري‌ دارد ‌تا‌ زمان‌ حضرت‌ قائم‌ (عج‌) سپس‌ خداوند بيان‌ صفات‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌در‌ آيه ‌بعد‌ مي‌فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
307&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 39)- نخستین فرمان جهاد: هنگامی که مسلمانان در مکّه بودند مشرکان پیوسته آنها را آزار می‌دادند، و مرتبا مسلمانان کتک خورده با سرهای شکسته خدمت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله می‌رسیدند و شکایت می‌کردند (و تقاضای اذن جهاد &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص219&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
داشتند) اما پیامبر صلّی اللّه علیه و آله به آن‌ها می‌فرمود: صبر کنید، هنوز دستور جهاد به من داده نشده تا این که هجرت شروع شد و مسلمین از مکّه به مدینه آمدند، خداوند این آیه را که متضمن اذن جهاد است نازل کرد و این نخستین آیه‌ای است که در باره جهاد نازل شده.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در آیه قبل ذکر شد که خداوند وعده دفاع از مؤمنان را داده، در این آیه می‌گوید: «خداوند به کسانی که جنگ از طرف دشمنان بر آنها تحمیل شده اجازه جهاد داده است، چرا که آنها مورد ستم قرار گرفته‌اند» (أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سپس این اجازه را با وعده پیروزی از سوی خداوند قادر متعال تکمیل کرده، می‌فرماید: «و خداوند قدرت بر یاری کردن آنها را دارد» (وَ إِنَّ اللَّهَ عَلی نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شما باید آنچه در توان دارید در این عالم اسباب به کار گیرید و در آنجا که قدرت شما پایان می‌گیرد در انتظار یاری خدا باشید، و این همان برنامه‌ای بود که پیامبر اسلام صلّی اللّه علیه و آله در تمام مبارزاتش به کار می‌گرفت و پیروز می‌شد.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=22 |آیه=39}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
* محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg||[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/b/bc/20210627051930%21%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۴۷۷ در ۲٬۴۷۷)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره حج]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;br /&gt;
[[رده:آیات دارای شان نزول]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134647</id>
		<title>پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134647"/>
		<updated>2021-06-27T05:42:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
نزدیکی پروردگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 83 سوره بقره===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ|ترجمه=و چون بندگان من (از دوری و نزدیکی) من از تو پرسند، (بدانند که) من به آنها نزدیکم، هرگاه کسی مرا خواند دعای او را اجابت کنم. پس باید دعوت مرا (و پیغمبران مرا) بپذیرند و به من بگروند، باشد که (به سعادت) راه یابند.|سوره=2|آیه=186}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
نزدیکی پروردگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 186 سوره بقره(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134645</id>
		<title>پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134645"/>
		<updated>2021-06-27T05:19:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه39 سوره حج&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134644</id>
		<title>پرونده:آیه39 سوره حج (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8739_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%D8%AC_(1).jpg&amp;diff=134644"/>
		<updated>2021-06-27T05:19:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه39 سوره حج&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه39 سوره حج&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87&amp;diff=134643</id>
		<title>آیه 124 سوره طه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87&amp;diff=134643"/>
		<updated>2021-06-27T04:57:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَىٰ|سوره=20|آیه =124}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 124  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 125&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 123&lt;br /&gt;
|سوره= طه&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 20&lt;br /&gt;
|جزء= 16&lt;br /&gt;
|نزول = مکه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
و هر کس از یاد من اعراض کند همانا (در دنیا) معیشتش تنگ شود و روز قیامتش نابینا محشور کنیم.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
و هر کس از هدایت من [که سبب یاد نمودن از من در همه امور است] روی بگرداند، برای او زندگی تنگ [و سختی] خواهد بود، و روز قیامت او را نابینا محشور می کنیم.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
و هر كس از ياد من دل بگرداند، در حقيقت، زندگى تنگ [و سختى‌] خواهد داشت، و روز رستاخيز او را نابينا محشور مى‌كنيم.»&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
و هر كس كه از ياد من اعراض كند، زندگيش تنگ شود و در روز قيامت نابينا محشورش سازيم.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
و هر کس از یاد من روی گردان شود، زندگی (سخت و) تنگی خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور می‌کنیم!»&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|But whoever disregards My remembrance, his shall be a wretched life, and We shall raise him blind on the Day of Resurrection.’}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|And whoever turns away from My reminder, his shall be a straitened life, and We will raise him on the day of resurrection, blind.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|But he who turneth away from remembrance of Me, his will be a narrow life, and I shall bring him blind to the assembly on the Day of Resurrection.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|&amp;quot;But whosoever turns away from My Message, verily for him is a life narrowed down, and We shall raise him up blind on the Day of Judgment.&amp;quot;}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
ضنكا: ضنك: تنگ و تنگ شدن، اسم و مصدر هر دو آمده است . &lt;br /&gt;
مؤنث و مذكر در آن يكسان است . مانند : مكان ضنك و معيشة ضنك. «ضنك المكان: ضاق».&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌ «124» &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و هر كس از ياد من روى گرداند، پس همانا براى او زندگى تنگ و سختى خواهد بود و ما او را در قيامت نابينا محشور مى‌كنيم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى‌ وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً «125»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(در قيامت خواهد) گفت: پروردگارا! چرا مرا نابينا محشور كردى در حالى كه من (در دنيا) بينا بودم؟!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آيه‌ى قبل بشارت به پيروان حقّ مى‌داد، ولى اين آيه هشدار واخطار به روى‌گردانان از حقّ، تا بيم و اميد در كنار هم مطرح شده و مؤثّر باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در روايات، رها كردن خط ولايت اهلبيت عليه السلام يا ترك كردن فريضه‌ى حج، مصداق اعراض از ياد خدا شمرده شده است. «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مراد از سختى و تنگى زندگى، نداشتن نيست، بلكه بسيارى از سرمايه‌داران به خاطر حرص، ترس و دلهره، در فشار و تنگنا زندگى مى‌كنند. «2»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سؤال: كور بودن مجرمين، با آيه‌ «اقْرَأْ كِتابَكَ» «3» كه خواندن نامه اعمال نياز به چشم‌&lt;br /&gt;
------&lt;br /&gt;
«1». تفسير نورالثقلين.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». تفسير نمونه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3». اسراء، 14.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 405&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دارد، چگونه قابل جمع است؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پاسخ: چون در قيامت مواقف متعدّد است، ممكن است در موقفى بينا و در موقف ديگر اعمى باشند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روايات متعدّدى مراد از كورى در قيامت را نديدن راه حقّ وخير دانسته‌اند. «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام سجاد عليه السلام پس از تلاوت آيه‌ى‌ مَنْ أَعْرَضَ‌ ... ضَنْكاً فرمودند: قسم به خداوند! همانا قبر، باغى از باغ‌هاى بهشت يا گودالى از گودال‌هاى جهنّم است. «2» بنابراين دامنه معيشت تنگ تا برزخ نيز ادامه دارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- انسان‌ها در انتخاب آزادند. «مَنْ أَعْرَضَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- فطرت انسان بر خداپرستى است، انبيا و اديان آسمانى تنها آن را يادآورى مى‌كنند. «عَنْ ذِكْرِي» «3»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- دورى از ياد خدا مايه اضطراب، حيرت و حسرت است، هر چند تمكّن مالى بالا باشد. مَنْ أَعْرَضَ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- زندگى آرام و شيرين، فقط در پرتو ياد و ذكر خداست. «مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- معنويت در زندگى مادّى نيز نقش مهمى دارد. «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- كسى كه در دنيا چشم جانش را بر روى حقايق بست، در قيامت كور محشور خواهد شد. «مَنْ أَعْرَضَ‌- يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- بى ايمان، هم در دنيا زندگى مشقّت‌بار دارد و هم در آخرت از نعمت ديدن محروم است. «مَنْ أَعْرَضَ‌- مَعِيشَةً ضَنْكاً- يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌»&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
«1». من‌لايحضره‌الفقيه، ج 2، ص 447.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». بحار، ج 7، ص 104.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3». «ذكر» يادآورى چيزى است كه انسان فراموش كرده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير نور(10جلدى)، ج‌5، ص: 406&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌ (124)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي‌: و هر كه اعراض كند و برگردد از ذكر من، يعنى هر كه روى برگرداند از هدى كه سبب ياد من و عبادت ذات يگانه من باشد، يا هر كه روى برگرداند از ايمان و توحيد و قرآن كه ياد من است. فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً: پس بدرستى كه بر اوست زندگانى تنگ و سخت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنبيه: در آيه شريفه سابقه وعده فرمود پيروان هدايت را، در اين آيه بيان فرمايد وعيد معرضين از هدايت را كه براى آنهاست زندگانى سخت؛ و اين يا در دنيا است، يا در قبر، يا در آخرت و در جهنم، يا در تمام اينها، يا در اكثر. اما اول:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جمعى از مفسرين قائلند، زيرا مسلمان بواسطه توكل بر خدا در دنيا زندگانى نمايد به راحتى و خوشى، و معرض از ياد الهى، طالب زيادتى حريص گرديده خود را به زحمت و سختى اندازد. دوم- قول ابن عباس و ابن مسعود مراد عذاب قبر است كه چنان قبر بر او تنگ شود كه استخوانهاى پهلوهاى او بهم آيد و بر او مسلط شود مارها. سوم- مراد ضيق در آخرت است كه در جهنم طعام ايشان زقوم و ضريع، و آب آنها غسلين، و نميرند در آن. 4- مراد آنكه زندگانى بر او گوارا نشود و از مال و منال خود بهره نبرد، در آخرت به اينكه همه وبال و عذاب گردد. يا در دنيا به اينكه آسايش و سلامتى از او گرفته شود و نتواند حظى و لذتى از طيبات دنيا ببرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌: و حشر كنيم او را در قيامت نابينا و كور. نزد بعضى نابينا از طريق خير و ثواب، يعنى به هيچ خيرى نرسد، يا نابينا از حجت كه نتواند حجتى آورد. و قول اول مناسب ظاهر آيه باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبى‌ (116) فَقُلْنا يا آدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى‌ (117) إِنَّ لَكَ أَلاَّ تَجُوعَ فِيها وَ لا تَعْرى‌ (118) وَ أَنَّكَ لا تَظْمَؤُا فِيها وَ لا تَضْحى‌ (119) فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطانُ قالَ يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى‌ شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْكٍ لا يَبْلى‌ (120)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فَأَكَلا مِنْها فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ عَصى‌ آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى‌ (121) ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌ (122) قالَ اهْبِطا مِنْها جَمِيعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَ لا يَشْقى‌ (123) وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌ (124) قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى‌ وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً (125)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى‌ (126)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و هنگاميكه گفتيم مر ملائكه را كه سجده كنيد براى آدم پس سجده كردند مگر شيطان كه ابا نمود&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس گفتيم اى آدم همانا اين دشمن است با تو و با جفتت پس بيرون نكند شما را از بهشت پس بزحمت افتى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همانا مر تو را است كه نه گرسنه شوى در آن و نه برهنه مانى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و آنكه تو نه تشنه شوى در آن و نه در آفتاب بمانى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس وسوسه كرد مر او را شيطان گفت اى آدم آيا دلالت كنم تو را بر درخت جاودانى و پادشاهى بى‌زوال‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس خوردند از آن پس ظاهر شد مر آن دو را عورتهاشان و شروع نمودند ميچسبانيدند بر آن دو از برگ بهشت و نافرمانى كرد آدم پروردگارش را پس بى‌بهره ماند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سپس برگزيد او را پروردگارش و پذيرفت توبه او را و هدايت نمود&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گفت فرود آئيد از آن همگى بعضى از شما با بعضى دشمنيد پس اگر بيايد براى شما از من هدايتى پس هر كس پيروى نمود هدايت مرا پس نه گمراه ميشود و نه بزحمت مى‌افتد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و هر كس رو گرداند از&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 531&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دستور من پس همانا مر او را است زندگانى تنگ و محشور ميكنيم او را روز قيامت نابينا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گفت پروردگار من چرا محشور نمودى مرا نابينا با آنكه بودم بينا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گفت اين چنين بود كه آمد تو را آيتهاى ما پس وا گذاشتى آنرا و اين چنين امروز واگذاشته شوى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند در آيات سابقه اشاره بقصّه حضرت آدم فرموده بود لذا مناسب شد شمه‌اى از تفصيل آنهم ذكر شود باين تقريب كه ياد كن وقتى را كه گفتيم بملائكه سجده كنيد براى خداوند در برابر آدم براى تعظيم او چون حامل انوار طيّبه محمد و آل اطهار او بود و آنها اطاعت نمودند مگر ابليس كه اصلا از جن بود و چندى با ملائكه اشتغال بعبادت داشت و او امتناع نمود و مطرود شد پس خداوند بحضرت آدم فرمود اين شيطان دشمن تو و حوّا است مبادا فريب او را بخوريد و اين موجب بيرون رفتن شما از بهشت شود پس تو در زحمت و مشقت تهيّه معاش براى خود و عيالت در دنيا افتى و تا اينجا هستى نه گرسنه ميشوى و نه برهنه ميمانى و نه تشنه ميشوى و نه در آفتاب سوزان ميمانى بلكه تمام لوازم معاش و آسايش تو در بهشت فراهم است پس وسوسه نمود باو شيطان و گفت اى آدم آيا ميخواهى دلالت كنم تو را بدرختى كه اگر از آن تناول نمائى مخلّد و جاويد بمانى در بهشت و بپادشاهى و سلطنتى برسى كه فتور و سستى و زوال نداشته باشد و آن درخت همان شجره منهيّه بود و آدم و حوّا باور كردند و خوردند از آن پس لباسهاى بهشتى از تن آن دو ريخت و عورتهاشان براى خودشان ظاهر گرديد و ناچار شروع نمودند بپوشاندن عورتهاشان با برگهاى درختهاى بهشت از قبيل انجير تا چشمهاشان بآن نيفتد و نافرمانى نمود آدم و بمراد خود كه خلود در بهشت بود نرسيد پس از آن خداوند بوسيله توسل او بمحمّد و آل اطهارش او را برگزيد و برحمت خود نزديك فرمود و توفيق توبه داد و او توبه كرد و خداوند قبول فرمود و هدايت كرد او را بدين حقّ و ثبات قدم در اطاعت خداوند و تشبّث بوسائل عصمت و نيل بمقام نبوّت و رسالت و خداوند بآدم و حوّا فرمود كه بزمين هبوط نمائيد از بهشت و اخبار فرمود كه بعد از نزول شما در زمين ذريّه بسيارى از شما بوجود ميآيد و بعضى از شما با بعضى عداوت و دشمنى پيدا ميكنيد و بنابراين‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 532&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مراد از جميعا اجتماع آن دو است با يكديگر و خطاب جمع باعتبار آنستكه آن دو اصل ذريّه‌اند و عداوت محقّق الحصول است بين ذريّه چنانچه بين قابيل و هابيل مشهود شد و تاكنون باقى است ولى در سوره بقره گذشت كه مراد هبوط آدم و حوا بمعيّت شيطان و مار بوده و بنابراين لفظ جمع باعتبار جماعت موجوده و عداوت فعليّه است و معنى ظاهر و تفصيل اين قضايا در سوره بقره و اعراف نقل شده لذا اينجا بنحو اجمال و اختصار ذكر گرديد و در اينمقام خداوند ضمانت فرموده براى بندگان كه اگر كتاب آسمانى از جانب من براى هدايت شما نازل شد و پيروى نموديد در دنيا گمراه نشويد و در آخرت بزحمت و مشقت گرفتار نگرديد و كسيكه رو- گرداند و اعراض كند از كتاب آسمانى كه قرآن است و از ولايت امير المؤمنين عليه السّلام كه كلام اللّه ناطق است پس از براى او است زندگانى تنگ سخت نهايت آنكه ممكن است خودش متوجّه به تنگى و سختى آن نباشد در دنيا ولى در آخرت متوجّه خواهد شد بسختى و تنگى معيشت خود در دنيا و آخرت چون كسيكه متوجّه بقرآن و مواعيد آن نشود دنيا در نظرش جلوه ميكند و مقام رضا و تسليم و قناعت و توكّل و تحمّل را از دست ميدهد و دنيا هم بكام كسى نميگردد و حرص و آز و طمع و خودبينى و خود خواهى و كبر و غرور و حسد و ساير صفات ناپسنديده زندگى او را تلخ و جهان را بر او تنگ مينمايد و در آخرت هم بعذاب اليم گرفتار خواهد شد و كور وارد صحراى محشر ميشود و عرضه ميدارد خدايا چرا مرا كور محشور نمودى من كه در دنيا بينا بودم جواب ميرسد اينچنين بود كه آيات الهيّه بتو رسيد و آنها را واگذاشتى و نديده پنداشتى همين طور امروز واگذاشته شوى و بكورى و عذاب باقى و برقرار خواهى بود چون جزاى مناسب با آن كردار اين رفتار است و در بعضى از روايات ائمه اطهار معيشت ضنك و كور محشور شدن در اين آيات جزاى انكار ولايت و ابراز عداوت با خانواده عصمت و طهارت قرار داده شده و اللّه اعلم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 533&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ مَن‌ أَعرَض‌َ عَن‌ ذِكرِي‌ فَإِن‌َّ لَه‌ُ مَعِيشَةً ضَنكاً وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي‌ (124)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و كسي‌ ‌که‌ اعراض‌ كند ‌از‌ ياد آوري‌ ‌من‌ ‌پس‌ محقّقا ‌از‌ ‌براي‌ ‌او‌ ‌است‌ زندگاني‌ تنگ‌، سختي‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ مَن‌ أَعرَض‌َ عَن‌ ذِكرِي‌) اعراض‌ پشت‌ پا زدن‌ و قبول‌ نكردن‌ و زير بار نرفتن‌ ‌است‌ و ذكر دستورات‌ الهي‌ ‌که‌ بتوسط انبياء و كتب‌ آسماني‌ و بالاخص‌ّ قرآن‌ مجيد و دين‌ مقدّس‌ اسلام‌ ‌که‌ جامعترين‌ اديان‌ و مشتمل‌ ‌بر‌ جميع‌ ‌ما يحتاج‌ انسان‌ ‌در‌ امر دنيا و آخرت‌ ‌است‌ ‌که‌ حضرت‌ رسالت‌ ‌در‌ خطبة الوداع‌ فرمود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(‌ما ‌من‌ شي‌ء يقرّبكم‌ ‌الي‌ الجنّة و يبعّدكم‌ ‌عن‌ النّار الا و ‌قد‌ امرتكم‌ ‌به‌ و ‌ما ‌من‌ شي‌ء يبعّدكم‌ ‌عن‌ الجنّة و يقرّبكم‌ ‌الي‌ النّار الّا و ‌قد‌ نهيتكم‌ عنه‌)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و ‌در‌ قرآن‌ مجيد ميفرمايد: (وَ لا رَطب‌ٍ وَ لا يابِس‌ٍ إِلّا فِي‌ كِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ) انعام‌ آيه 59 و ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ كُل‌َّ شَي‌ءٍ أَحصَيناه‌ُ فِي‌ إِمام‌ٍ مُبِين‌ٍ) يس‌ آيه 11.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(فَإِن‌َّ لَه‌ُ مَعِيشَةً ضَنكاً) مبتلي‌ ميشود بحرص‌ و بخل‌ و امساك‌ و غرق‌ دنيا ميشود و بكلّي‌ ‌از‌ آخرت‌ محروم‌ ميگردد و فرصت‌ و مجالي‌ ‌براي‌ ‌خود‌ قرار نميدهد و ‌با‌ اهل‌ دنيا دائما ‌در‌ زد و خورد ‌است‌ بخلاف‌ كساني‌ ‌که‌ بدستورات‌ دين‌ رفتار ميكنند بقناعت‌ زندگاني‌ ميكنند و راضي‌ بمقادير الهي‌ هستند و توكّل‌ ‌بر‌ ‌خدا‌ ميكنند و&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 119&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بامور آخرتي‌ ميپردازند و بكمال‌ راحتي‌ طي‌ ميكنند و سعادت‌ دارين‌ ‌را‌ تحصيل‌ ميكنند و دنيا ‌در‌ نظر ‌آنها‌ مثل‌ مردار گنديده‌ ‌است‌ ‌که‌ بدست‌ آدمهاي‌ پست‌ افتاده‌ نظر كنيد حالات‌ ائمه‌ طاهرين‌ و صلحاء مؤمنين‌ ‌با‌ حالات‌ جبابره‌ و اكاسره‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي‌ و محشور ميكنيم‌ ‌او‌ ‌را‌ روز قيامت‌ كور چون‌ روز قيامت‌ (يَوم‌َ تُبلَي‌ السَّرائِرُ) طارق‌ آيه 9 ‌است‌ جميع‌ بواطن‌ ظاهر ميشود متكبّر كبرش‌ ظاهر ميشود فاسق‌ فسق‌ ‌او‌ نمايان‌ ميشود كافر كفرش‌ بارز ميشود و هكذا چيزي‌ ‌از‌ صفات‌ و افعال‌ و عقائد ‌او‌ مخفي‌ و پنهان‌ نيست‌، و نيز مكرّر اشاره‌ ‌شده‌ ‌که‌ همين‌ نحو ‌که‌ ‌از‌ ‌براي‌ بدن‌ قواي‌ ظاهريّه‌ مثل‌ باصره‌ سامعه‌ لامسه‌ ذائقه‌ شامّه‌ و قواي‌ باطنيّه‌ مثل‌ شهويّه‌ غضبيّه‌ وهميّه‌ عقليّه‌ متخيّله‌ متفكّره‌ متصرّفه‌ متصوّره‌ هست‌، ‌از‌ ‌براي‌ روح‌ انساني‌ ‌که‌ تعبير بقلب‌ ميكنيم‌ همين‌ نحو قوي‌ ‌است‌ و چون‌ روز قيامت‌ تمام‌ ‌اينکه‌ قوي‌ ظاهر ميشود ‌اگر‌ قلب‌ قوه‌ باصره‌ نداشته‌ و كور بوده‌ حقايق‌ ايمان‌ ‌را‌ درك‌ نميكرد كوري‌ ‌آن‌ ظاهر ميشود ‌اگر‌ طعم‌ ايمان‌ و عبادات‌ ‌را‌ نميچشيده‌ ‌اگر‌ فرمايشات‌ انبياء و دعاة دين‌ ‌را‌ نميشنيده‌ ‌اگر‌ بوي‌ حقيقت‌ بمشامش‌ نرسيده‌ آثارش‌ نمايان‌ ميشود كور و كر و لال‌ وارد صحراي‌ محشر ميشود، لذا ميفرمايد: (صُم‌ٌّ بُكم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم‌ لا يَرجِعُون‌َ) بقره‌ آيه 17 (فَهُم‌ لا يَعقِلُون‌َ) بقره‌ آيه 166 (صُم‌ٌّ وَ بُكم‌ٌ فِي‌ الظُّلُمات‌ِ) انعام‌ آيه 39، لذا ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي‌) كور بوده‌ بهمان‌ نحو محشور ‌شده‌ (تنبيه‌) انسان‌ عوالمي‌ دارد و منازلي‌ ‌که‌ بايد طي‌ كند ظهر آباء رحم‌ امّهات‌ عالم‌ دنيا و عالم‌ آخرت‌ و فقط ‌در‌ عالم‌ دنيا ‌اينکه‌ چهار روزه‌ زندگاني‌ دنيوي‌ ميتواند تغيير صفات‌ و اخلاق‌ و تحصيل‌ عقائد و اعمال‌ صالحه‌ و تكميل‌ اخلاق‌ حميده‌ كند، لذا دار تكليف‌ ‌است‌ و ارسال‌ رسل‌ و انزال‌ كتب‌ و جعل‌ احكام‌ ‌براي‌ همين‌ عالم‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ جهت‌ فرمودند:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(اذا مات‌ ‌إبن‌ آدم‌ انقطع‌ عمله‌) ‌اگر‌ كور كورانه‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ عالم‌ مشي‌ كرد و اعراض‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 13 - صفحه 120&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌از‌ ذكر الهي‌ نمود و اعتناء بدين‌ و عقائد و احكام‌ ‌آن‌ نكرد بهمين‌ نحو دائما باقيست‌.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
(آیه 124)- و برای این که تکلیف آنها که فرمان حق را فراموش می‌کنند نیز روشن گردد اضافه می‌کند: «و کسی که از یاد من روی گردان شود، زندگی سخت و تنگی خواهد داشت» (وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَةً ضَنْکاً).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«و در قیامت او را نابینا محشور می‌کنیم» (وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ أَعْمی).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اصولا تنگی زندگی بیشتر به خاطر کمبودهای معنوی و نبودن غنای روحی است، به خاطر عدم اطمینان به آینده و ترس از نابود شدن امکانات موجود، و وابستگی بیش از حد به جهان ماده است، و آن کس که ایمان به خدا دارد و دل به ذات پاک او بسته، از همه این نگرانیها در امان است.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=20 |آیه=124}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه124 سوره طه (1).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/a/ab/20210627045003%21%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۳٬۵۰۸ در ۳٬۵۰۸)]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره طه]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134642</id>
		<title>پرونده:آیه124 سوره طه (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134642"/>
		<updated>2021-06-27T04:54:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
یاد پروردگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 124 سوره طه===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَىٰ|ترجمه=و هر کس از یاد من اعراض کند همانا (در دنیا) معیشتش تنگ شود و روز قیامتش نابینا محشور کنیم.|سوره=20|آیه=124}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
یاد پروردگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 124 سوره طه(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134641</id>
		<title>پرونده:آیه124 سوره طه (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134641"/>
		<updated>2021-06-27T04:50:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه124 سوره طه (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه124 سوره طه&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134638</id>
		<title>پرونده:آیه124 سوره طه (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%87124_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%87_(1).jpg&amp;diff=134638"/>
		<updated>2021-06-27T04:44:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه124 سوره طه&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه124 سوره طه&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_67_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85&amp;diff=134624</id>
		<title>آیه 67 سوره مریم</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_67_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85&amp;diff=134624"/>
		<updated>2021-06-26T07:04:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا|سوره=19|آیه =67}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 67  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 68&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 66&lt;br /&gt;
|سوره= مریم&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 19&lt;br /&gt;
|جزء= 16&lt;br /&gt;
|نزول = مکه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
آیا آدمی (برای ایمان به معاد) متذکر آن نمی‌شود که اول که هیچ محض و معدوم صرف بود ما او را ایجاد کردیم؟&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
آیا انسان به یاد نمی آورد [و توجه ندارد] که ما او را پیش از این در حالی که چیزی نبود، آفریدیم.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
آيا انسان به ياد نمى‌آورد كه ما او را قبلاً آفريده‌ايم و حال آنكه چيزى نبوده است؟&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
و آدمى به ياد ندارد كه او را پيش از اين آفريده‌ايم و او خود چيزى نبوده است؟&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
آیا انسان به خاطر نمی‌آورد که ما پیش از این او را آفریدیم در حالی که چیزی نبود؟!&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Does not man remember that We created him before when he was nothing?}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Does not man remember that We created him before, when he was nothing?}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|Doth not man remember that We created him before, when he was naught?}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|But does not man call to mind that We created him before out of nothing?}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
«وَ لَمْ یَکُ شَیْئاً»: در حالی که چیزی نبود. یعنی نیست بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا «66»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وانسان مى‌گويد: آيا آنگاه كه مُردم، دوباره زنده (از قبر) خارج خواهم شد؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً «67»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آيا انسان (در زنده شدن دوباره‌ى خود شك دارد؟ و) به ياد نمى‌آورد كه ما او را پيش از اين آفريده‌ايم، در حالى كه چيزى نبود؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اين آيه شبيه آيات 78 و 79 سوره‌ى يس است كه شخصى با آوردن استخوانى پوسيده و خرد كردن آن مقابل پيامبر صلى الله عليه و آله، با پيامبر به بحث و گفتگو پرداخت و گفت: كيست كه استخوان‌هاى پوسيده را زنده كند؟ خداوند در پاسخ فرمود: (اى پيامبر!) بگو: همان كسى كه اوّل آفريد، پس از مرگ هم زنده مى‌كند، و او همه چيز را مى‌داند. «وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ. قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 295&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از امام صادق عليه السلام درباره‌ «خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً» سؤال شد، حضرت فرمودند: يعنى نه در مرحله‌ى تقدير و نه در مرحله تكوين هيچ چيز نبود. راوى حديث درباره‌ى‌ «لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً» «1» پرسيد، حضرت فرمودند: يعنى مقدّر بود، ولى نامى از آن در ميان نبود. «2»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بنابراين، اين دو آيه از دو مرحله‌ى پيش از آفرينش انسان سخن مى‌گويد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در حديث ديگرى نيز امام باقر عليه السلام در مورد «مِنْ قَبْلُ» فرمودند: نه در كتاب و نه در علم سخنى از او نبود. «3»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- باور نداشتن معاد، راه توجيه گناه وفرار از عبادت است. فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ‌ ... يَقُولُ الْإِنْسانُ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- تعجّب از معاد وزنده شدن دوباره، مربوط به يك زمان و يك گروه خاص از انسان‌ها نيست. «يَقُولُ الْإِنْسانُ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- معاد، جسمانى است. «أُخْرَجُ» يعنى خارج شدن جسم از زمين.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- معاد، قهرى واجبارى است. «أُخْرَجُ» يعنى خروج قهرى وبدون اختيار.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- ترديد در معاد با توجّه به آفرينش ابتدائى خود، شگفت‌آور است. «أَ وَ لا يَذْكُرُ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- توجّه انسان به اينكه اوّل نبوده و بعداً خلق شده است، براى قبول معاد كافى است. أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7- منكران معاد، براى عقيده‌ى خود دليلى ندارند و تنها قيامت را بعيد مى‌دانند، ولى قرآن با دليل سخن مى‌گويد. «خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- آفرينش انسان از عدم، بسيار پيچيده‌تر و به ظاهر مشكل‌تر از آفرينش مجدّد انسان پس از مرگ است. خَلَقْناهُ‌ ... وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً&lt;br /&gt;
-----&lt;br /&gt;
«1». انسان، 1.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». كافى، ج 1، ص 147.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3». بحار، ج 5، ص 84.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير نور(10جلدى)، ج‌5، ص: 296&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً (67)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ‌: آيا نمى‌انديشد و ياد نمى‌كند آن آدمى. أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ‌: بدرستى كه ما آفريديم او را پيش از اين. وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً: و نبود چيزى بلكه عدم صرف بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در كافى- حضرت صادق عليه السلام در اين آيه فرمايد: آيا ياد نمى‌آورد آدمى، آفريديم او را پيش از اين و حال آنكه نه مقدور بود نه مكون‌ «2».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
برهان قاطع بر اثبات معاد: دهريه منكر معاد شده به استبعاد آنكه: بعد از پوسيدگى چگونه زندگى حاصل آيد؟ خداى تعالى رد انكار و استبعاد آنان را&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1» مجمع البيان ج 3 ص 523.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2» تفسير برهان ج 3 ص 19 بنقل از كافى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 8 - صفحه 210&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فرمود به يادآورى مرحله اول بدين تقرير: «آيا ياد نمى‌آورد منكر معاد، خلقت غريب خود را در حالى كه هيچيك از مراتب وجود را (وجود ذهنى، وجود خارجى، وجود لفظى و وجود كتبى) دارا نبود، قادر متعال او را از نطفه متشابه الاجزاء به كيفيت خاصه كه محير العقول است ايجاد فرمود، و البته خلق ابتدائيه دشوارتر و عجيبتر خواهد بود» و چون اولين مرحله ايجادش محقق شد، در دومين مرتبه اعاده‌اش مسلم گردد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بيان ديگر: خالقيت ذات احديت نسبت به تمام وجود، مبرهن، و قادريت سبحانى به نحو اتم و اكمل باقى، و ممتنع الزوال، و عالميت الهى به جميع معلومات از جزئى و كلى محقق باشد. بنابراين عقل حكم نمايد ذات قادر بر ايجاد چيزى كه قدرتش باقى و عالم به كلى و جزئى باشد، البته قدرت خواهد داشت بر اعاده آنان بدون هيچ استبعاد و انكارى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا (66) أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً (67) فَوَ رَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَ الشَّياطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا (68) ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا (69) ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلى‌ بِها صِلِيًّا (70)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- و ميگويد آدمى آيا وقتى كه مردم هر آينه بعد از اين بيرون آورده شوم زنده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آيا ياد آور نميشود آدمى كه ما آفريديم او را از پيش با آنكه نبود چيزى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس قسم بپروردگار تو كه هر آينه جمع كنيم آنها و شيطانها را پس حاضر كنيم البتّه آنها را گرداگرد جهنّم بزانو در آمدگان‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس بيرون ميآوريم البتّه از هر فرقه‌اى هر كدام از آنها را كه شديدتر باشند بر خدا از راه نافرمانى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس هر آينه ما داناتريم بآنانكه آنها سزاوارترند بجهنّم در انداختن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روايت شده است كه ابىّ بن خلف استخوان پوسيده‌اى را در دست گرفت و نرم نمود و بباد داد و گفت كه محمد گمان ميكند كه ما بعد از مردن زنده ميشويم اين محال است پس اين آيه نازل شد و بعضى او را وليد بن مغيره دانسته‌اند در هر حال خداوند در جواب گوينده اين قبيل كلمات از افراد انسان چون مجرّد استبعادى بيش نيست جوابى فرموده كه رفع استبعاد شود و براى اين غرض جوابى بهتر از اين نيست چون هر كس متذكّر ابتداء خلق خودش شود مى‌يابد كه هيچ چيز نبوده و همه چيز شده و ميداند آنكس كه قدرت داشته از هيچ چنين موجود تمام و كمالى بوجود آورد قادر است آنرا ثانيا نابود كند و باز بصورت اوّل درآورد چون اختراع هر مصنوعى مشكل‌تر از ايجاد مثل آنست و بعضى يذكّر بتشديد كاف قرائت نموده‌اند و اين با معناى تذكّر و تفكّر مناسب‌تر است در كافى از امام صادق عليه السّلام روايت نموده كه لم يك شيئا يعنى نه مقدّر بود و نه كائن و در محاسن از آنحضرت نقل نموده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 486&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كه نه در كتابى بود و نه در علمى و قمّى ره فرموده كه ذكرى از او نبود و روايت شده كه كفّار محشور ميشوند در قيامت با اقران خودشان از شياطينى كه آنها را اغواء نمودند هر كافرى با شيطان خود در زنجيرى بنابراين محتمل است و او در و الشياطين بمعناى مع باشد و ممكن است و او عاطفه باشد يعنى تصوّر باطلى كردند كه محشور نميشوند قسم بخداوند محشور ميكنيم آنها را كه منكر معادند بعلاوه شياطين و ملا عينى را كه اين وسوسه‌هاى باطل را مينمايند پس حاضر ميگردانيم آنها را گرداگرد جهنّم در حاليكه از شدّت هول و وحشت و سنگينى بار گناه و خفّت بكنده‌هاى زانوشان بزمين در آيند و قوّت برخاستن نداشته باشند چون جثى جمع جاثى است و آن كسى باشد كه مانند شتر بدو كنده زانو بزمين در آيد شايد خداوند خواسته باشد آنها را بانواع عذاب معذّب فرمايد چون خفّتى بالاتر از اين نيست كه در انظار اهل ايمان به اين وارد در محشر و جاى گير در اطراف جهنّم شوند پس بيرون ميآوريم از ميان هر امّت و ملّتى كه تابع دينى و مذهب باطلى باشند براى دخول در جهنّم عاصى و نافرمان و سركش‌ترين آنها را و ما بهتر ميدانيم كه كدام يك از آنها سزاوارترند بآنكه در قعر جهنّم جاى‌گير شوند لذا زودتر در آن انداخته شوند و گفته‌اند آنها پيشروان و رؤساء هر فرقه ضالّه‌اى ميباشند كه در دنيا پيش قدم در كفر بودند در آخرت هم بايد پيش قدم در دخول جهنّم باشند و عتى و صلى هر دو مصدرند كه تميز از اشدّ و اولى واقع شده‌اند ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
أَ وَ لا يَذكُرُ الإِنسان‌ُ أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن‌ قَبل‌ُ وَ لَم‌ يَك‌ُ شَيئاً (67)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آيا متذكر نمي‌شود انسان‌ ‌که‌ ‌ما ‌او‌ ‌را‌ خلق‌ كرديم‌ ‌از‌ قبل‌ و نبود شيئي‌، خداوند عالم‌ قبل‌ ‌از‌ ايجاد موجودي‌ ذات‌ ‌او‌ ‌بود‌ و بس‌ ‌تا‌ آنكه‌ ارواح‌ بشر ‌را‌ خلق‌ فرمود ‌در‌ عالم‌ ارواح‌ ‌که‌ عالم‌ مجردات‌ ‌بود‌، عالم‌ عقول‌ و نفوس‌ ‌تا‌ آنكه‌ عالم‌ اجسام‌ ‌را‌ خلق‌ فرمود و كره‌ زمين‌ و آدم‌ ‌را‌ ‌از‌ همين‌ خاك‌ زمين‌ خلق‌ فرمود، و ‌از‌ همين‌ خاك‌ حبوبات‌ و فواكه‌ و مأكولات‌ ‌را‌ خلق‌ فرمود، و ‌از‌ همين‌ ماكولات‌ نطفه‌ ‌را‌ استخراج‌ كرد و ‌در‌ منازلي‌ سير داد و علقه‌ مضغه‌ عظام‌ لحم‌ صورت‌ انساني‌ ‌تا‌ روح‌ باو تعلق‌ گرفت‌ و ‌در‌ دنيا آمد، و ‌پس‌ ‌از‌ مردن‌ خاك‌ و پوسيده و ريسيده‌ شد. همين‌ ‌خدا‌ قدرت‌ دارد ‌که‌ دو مرتبه‌ ‌از‌ همين‌ خاك‌ انسان‌ آورد، و همين‌ روح‌ بآن‌ تعلق‌ پيدا كند و ‌در‌ عالم‌ قيامت‌ وارد شود، و ‌اينکه‌ موضوع‌ ‌را‌ خداوند مكررا ‌در‌ سور قرآني‌ گوش‌ زد بندگان‌ فرموده‌ يك‌ جا ميفرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 12 - صفحه 468&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قُل‌ يُحيِيهَا الَّذِي‌ أَنشَأَها أَوَّل‌َ مَرَّةٍ يس‌ آيه 79 يك‌ جا ميفرمايد: مِنها خَلَقناكُم‌ وَ فِيها نُعِيدُكُم‌ وَ مِنها نُخرِجُكُم‌ تارَةً أُخري‌ طه‌ آيه 57 و ‌غير‌ اينها لذا ميفرمايد أَ وَ لا يَذكُرُ الإِنسان‌ُ فكر نمي‌كند و تدبير نمي‌نمايد و تأمل‌ ندارد انسان‌ كافر جاحد منكر معاد. أَنّا خَلَقناه‌ُ مِن‌ قَبل‌ُ چه‌ صورت‌هايي‌ بخود گرفت‌ صورت‌ خاكي‌ ‌را‌ رها كرد صورت‌ حبوبي‌ و فواكهي‌ گرفت‌ ‌او‌ ‌را‌ رها كرد بصورت‌ نطفه‌ ‌در‌ آمد ‌او‌ ‌را‌ رها كرد صورت‌ علقه‌ و مضغه‌ و عظام‌ ‌تا‌ بصورت‌ انساني‌ ‌در‌ آمد، ‌اينکه‌ ‌را‌ ‌هم‌ رها ميكند و بصورت‌ ترابي‌ ‌در‌ ميآيد بالحس‌ و الوجدان‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌پس‌ چه‌ مانع‌ دارد ‌که‌ صورت‌ ترابي‌ ‌را‌ دو مرتبه‌ رها كند و بصورت‌ انساني‌ ‌در‌ آيد، بلكه‌ ‌اينکه‌ امر بسيار سهل‌ ‌است‌، زيرا ماده‌ ‌در‌ تمام‌ ‌اينکه‌ مراحل‌ محفوظ ‌است‌ فقط تبديل‌ بصور مختلفه‌ مي‌شود، اعجب‌ ‌از‌ اينكه‌ زماني‌ ‌که‌ نه‌ صورت‌ بوده‌ نه‌ ماده‌.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ لَم‌ يَك‌ُ شَيئاً معدوم‌ صرف‌ ‌بود‌ خداوند متعال‌ بقدرة كامله ‌خود‌ موافق‌ حكمت‌ و مصلحت‌ ‌از‌ كتم‌ عدم‌ بعرصه‌ وجودش‌ آورد.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
(آیه 67)- بلا فاصله با همان لحن و تعبیر به آن پاسخ می‌گوید: «آیا انسان (این واقعیت را) به یاد نمی‌آورد که ما او را پیش از این آفریدیم، و او ابدا چیزی نبود»؟! (أَ وَ لا یَذْکُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ یَکُ شَیْئاً).&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=19 |آیه=67}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه67 سوره مریم (1).jpg||[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/c/c1/20210626070049%21%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۲۵۷ در ۲٬۲۵۷)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره مریم]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134623</id>
		<title>پرونده:آیه67 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134623"/>
		<updated>2021-06-26T07:02:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
خلقت انسان&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 67 سوره مریم===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا|ترجمه=آیا آدمی (برای ایمان به معاد) متذکر آن نمی‌شود که اول که هیچ محض و معدوم صرف بود ما او را ایجاد کردیم؟|سوره=67|آیه=19}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
آفرینش&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 67 سوره مریم(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134622</id>
		<title>پرونده:آیه67 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134622"/>
		<updated>2021-06-26T07:00:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه67 سوره مریم (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه67 سوره مریم&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134621</id>
		<title>پرونده:آیه67 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8767_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134621"/>
		<updated>2021-06-26T07:00:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه67 سوره مریم&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه67 سوره مریم&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_30_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85&amp;diff=134619</id>
		<title>آیه 30 سوره مریم</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_30_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85&amp;diff=134619"/>
		<updated>2021-06-26T06:44:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا|سوره=19|آیه =30}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 30  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 31&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 29&lt;br /&gt;
|سوره= مریم&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 19&lt;br /&gt;
|جزء= 16&lt;br /&gt;
|نزول = مکه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
آن طفل (به امر خدا به زبان آمد و) گفت: همانا من بنده خاص خدایم که مرا کتاب آسمانی و شرف نبوت عطا فرمود.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
نوزاد [از میان گهواره] گفت: بی تردید من بنده خدایم، به من کتاب عطا کرده و مرا پیامبر قرار داده است.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
[كودك‌] گفت: «منم بنده خدا، به من كتاب داده و مرا پيامبر قرار داده است،&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
كودك گفت: من بنده خدايم، به من كتاب داده و مرا پيامبر گردانيده است.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
(ناگهان عیسی زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدایم؛ او کتاب (آسمانی) به من داده؛ و مرا پیامبر قرار داده است!&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|He said, ‘Indeed I am a servant of Allah! He has given me the Book and made me a prophet.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|He said: Surely I am a servant of Allah; He has given me the Book and made me a prophet;}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|He spake: Lo! I am the slave of Allah. He hath given me the Scripture and hath appointed me a Prophet,}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|He said: &amp;quot;I am indeed a servant of Allah: He hath given me revelation and made me a prophet;}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
«آتَانِیَ» و «جَعَلَنِی»: استعمال فعل ماضی به خاطر وقوع قطعی کار در آینده نزدیک است که انگار رخ داده است. یا این که به اعتبار سبقت آن در قضا و قدر الهی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تفسیر آیه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
فَأَشارَتْ إِلَيْهِ قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا «29»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس مريم به سوى او (عيسى) اشاره كرد. گفتند: چگونه با كسى كه در گهوراه (و) كودك است سخن بگوييم؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا «30»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(عيسى به سخن آمد و) گفت: منم بنده‌ى خدا، او به من كتاب (آسمانى) داده و مرا پيامبر قرار داده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت مريم چون روزه‌ى سكوت گرفته بود، به خاطر وفاى به نذر به جاى سخن، اشاره كرد. «فَأَشارَتْ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
با اينكه اوّلين سخن عيسى عليه السلام درباره‌ى بندگى خدا بود، ولى پيروان او غلوّ كرده، او را خدا و فرزند خدا دانسته‌اند!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از امام باقر سؤال شد كه آيا حضرت عيسى در گهواره نيز حجّت خدا بر مردم بود؟ حضرت فرمودند: عيسى عليه السلام نبىّ بود، امّا مرسل نبود تا آنكه به سن هفت سالگى رسيد، مقام رسالت نيز به او اعطا شد. «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عيسى عليه السلام با يك جمله‌ى كوتاه، هم تهمت را از مادرش دور كرد، هم از آينده‌ى خود سخن گفت و هم به وظيفه‌ى آينده‌ى مردم اشاره كرد. إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ‌ ... جَعَلَنِي نَبِيًّا&lt;br /&gt;
--------&lt;br /&gt;
«1». تفسير كنزالدقائق.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 262&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- آنجا كه خداوند بخواهد، كودكى در گهواره به سخن مى‌آيد وشايعات و فتنه‌ها را مى‌خواباند. قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- در معرّفى خود، قبل از هر چيز مُهر بندگى خدا را بر خود بزنيم كه اين، بزرگ‌ترين افتخار است. إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ‌ ... وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- بندگى خدا سرچشمه‌ى همه‌ى فيوضات الهى است. إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ‌ ... وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- در نبوّت (و امامت) سن خاصى شرط نيست. فِي الْمَهْدِ ... جَعَلَنِي نَبِيًّا&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا (30)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ‌: گفت بدرستى كه من بنده خدايم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرت عيسى عليه السلام خود را معرفى فرمود به صفات نه گانه:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- اقرار به بندگى خدا.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- آنكه: آتانِيَ الْكِتابَ‌: عطا فرمود مرا خداوند كتاب انجيل يعنى علم ازلى الهى تعلق يافته كه انجيل را به من عطا فرمايد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا: و قرار داده مرا پيغمبر يعنى حكم فرموده به پيغمبرى من. يا زود باشد كه مرا مبعوث سازد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بنابر معنى تكلم «ارهاص» و مقدمات النبوه باشد نسبت به عيسى و كرامت نسبت به مريم به جهت برائت ساحت قدس او، و لذا چون عيسى زبان به گفتار گشود، همه متوجه او شدند و گفتند اين امر عظيم و عجيب و غريب مى‌باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنبيه: اولين كلام صادره از عيسى عليه السلام، اقرار به عبوديت خود بود، و اين اقوى دليل است بر بطلان قائلين به الوهيت وى از فرق سه گانه نصارى:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نسطوريه؛ يعقوبيه و ملكانيه كه قائلند به اتحاد و حلول و اقانيم ثلاث.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ايضا صدور اين كلام از عيسى، دال است بر آنكه او در حال طفوليت، كمال عقل را دارا بود كه اقرار به بندگيش مقبول درگاه الهى واقع شد، همچنين حضرت امير المؤمنين عليه السلام قبل از بلوغ كمال عقل را دارا و محل و مرتبه او قابل دعوت بود كه حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله او را دعوت به ايمان، و پس از اقرار، مقام شامخ ايمانى را فائز و موجب مدح آن سرور گرديد، و خاصه و عامه آن را فضيلتى محسوب داشتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در ينابيع المودّه‌ «1»- ترمذى و حموينى از علماء عامه از انس بن مالك نقل‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1» ينابيع المودة ص 60 باب 12 (بنقل از ترمذى و حموينى)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 8 - صفحه 174&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نموده كه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مبعوث شد روز دوشنبه، و نماز گزارد حضرت على روز سه‌شنبه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ايضا ابن عباس گويد: بدرستى كه حضرت على اول كسى است كه اسلام آورد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اكثر مفسران و ابن عباس برآنند كه حضرت عيسى دعوى پيغمبرى كرد در حال طفوليت و تلاوت انجيل و تكلم به طريق اعجاز نمود و بندگان را به خدا دعوت كرد «1»، چنانكه در كافى از حضرت باقر عليه السلام سؤال شد كه عيسى بن مريم هنگام تكلم در مهد حجت خدا بود بر اهل زمانش؟ فرمود: پيغمبر غير مرسل بود، آيا نشنيدى كه گفت: (إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ ...) عرض شد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آن روز حجت بر زكريا هم بود. فرمود: عيسى عليه السلام در آن حال آيت براى مردمان و رحمتى بود از خدا براى مريم وقت تكلم، و حجت بود نسبت به هر كه كلام او را شنيد. پس ساكت شد تا دو سال، و حضرت زكريا در آن مدت حجت الهى بود. چون زكريا وفات يافت، يحيى ميراث نبوت را برد تا عيسى هفت ساله شد، تكلم نمود به نبوت و رسالت. وقتى خداوند به او وحى فرمود، پس عيسى حجت بر يحيى و بر تمام مردمان شد ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
فَأَشارَتْ إِلَيْهِ قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا «29» قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا (30) وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا (31) وَ بَرًّا بِوالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيًّا (32) وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا (33)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ذلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ (34) ما كانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحانَهُ إِذا قَضى‌ أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (35) وَ إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ (36)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس اشاره نمود باو گفتند چگونه سخن گوئيم با كسيكه باشد در گهواره كودكى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گفت همانا من بنده خدايم داد بمن كتاب را و گردانيد مرا پيغمبر&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و گردانيد مرا با بركت هر جا باشم و توصيه نمود مرا بنماز و زكوة ماداميكه باشم زنده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و گرداند مرا نيكوكار بمادرم و نگرداند مرا سركش فرمان نابردار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و نازل شد سلامتى بر من در روز كه متولّد شدم و در روز كه ميميرم و در روز كه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 471&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مبعوث ميشوم در حاليكه زنده‌ام‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اين است عيسى پسر مريم ميگويم گفتار حقى را كه در آن شك ميكنند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نبوده است مر خدا را كه بگيرد از جنسى فرزندى منزّه است او چون اراده كند امرى را پس جز اين نيست كه ميگويد مر آنرا بشو پس ميشود&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و همانا خدا پروردگار من و پروردگار شما است پس عبادت كنيد او را اين است راه راست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- حضرت مريم بعد از شنيدن مقالات قوم كه در آيات سابقه ذكر شد در مقام جواب اشاره نمود بحضرت عيسى يعنى از اين بچه بپرسيد و جواب بشنويد من روزه‌ام و نمى‌توانم سخن بگويم آنها گفتند چگونه ما سخن بگوئيم با كودكى كه در گهواره است يا مانند آن، كه آغوش مادر است چون مهد بر جايگاه هم اطلاق ميشود ناگاه حضرت عيسى زبان گشود و فرمود همانا من بنده خدايم كه داد مرا انجيل و گرداند مرا پيغمبر و گرداند مرا با بركت و نفع در هر جا باشم و توصيه فرمود مرا باداء نماز و زكوة ماداميكه زنده‌ام و گرداند مرا نيكوكار بمادرم و نگرداند مرا سركش متكبر و بدبخت متمرّد و مقدّر فرمود براى من سلامتى از شرور و رذائل و آفات را از روز كه بدنيا آمدم تا روز كه از دنيا ميروم و در روز كه مبعوث ميشوم براى زندگى جاويد و قيام در حضور الهى در محشر روز قيامت كبرى و اينكه لفظ سلام معرّف بالف و لام شده شايد براى اشاره بسلام خدا باشد كه در قصّه حضرت يحيى گذشت و شايد براى شمول انواع سلامتيها باشد كه اشاره شد و ظاهر آيات شريفه آنستكه آنحضرت در آنحال واجد مقام نبوّت و داراى كتاب و شريعت و ساير اوصاف مذكوره در آيات بوده چنانچه در كافى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند آيا عيسى بن مريم وقتى كه در گهواره تكلّم نمود حجّت خدا بود بر اهل زمانش فرمود بلى آنروز نبى و حجّت خدا بود ولى مرسل نبود گفتند آنروز حجّت خدا بود بر زكريّا با آنكه در گهواره بود فرمود آنروز سخن گفتنش معجزه‌اى بود براى مردم و رحمتى بود از خدا براى مريم و اثبات پاكدامنى او و نبى بود و حجّت بر هر كس شنيد كلام او را در آنحال پس ساكت شد و سخن نگفت تا دو سال و حضرت زكريا حجّت خدا بود بعد از سكوت عيسى عليه السّلام تا دو سال پس از دنيا رحلت نمود زكريّا و ارث برد از او فرزندش يحيى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 472&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كتاب و حكمت را با آنكه صبى و صغير بود و چون عيسى عليه السّلام بهفت سالگى رسيد سخن گفت به نبوّت و رسالت وقتى كه وحى باو رسيد پس بود حجّت بر يحيى عليه السّلام و بر تمام مردم و بآيات اين سوره كه دلالت بر اين معانى دارد تمسّك فرمود و ظاهرا مراد امام عليه السّلام آنستكه داراى منصب نبوت بوده ولى مأمور به ابلاغ احكام نبوده چون گفته‌اند فرق بين نبى و رسول آنستكه نبى داراى حكم است ولى مأمور به ابلاغ نيست و رسول نبى مأمور بابلاغ است و اينكه فرموده حجّت بود بر هر كس شنيد كلام او را ظاهرا براى جواب از استبعاد آنها بوده از حجّت بودن او بر زكريّا چون گفته‌اند حضرت زكريا كه شوهر خاله او بود آنوقت كه تكلّم كرد حاضر بود و از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه عيسى عليه السّلام قائم بحجّت شد با آنكه پسر سه ساله بود و قمّى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه مراد از زكوة در كلام حضرت عيسى زكوة فطره است چون تمام مردم مالدار نيستند امّا فطريّه بر همه تعلّق ميگيرد و كلمه برّ كه بمعناى بار و نيكوكار است عطف است بر مباركا در آيه قبل يعنى و جعلنى برّا در عيون از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه از جمله معاصى كبيره عقوق والدين است چون خداوند عاقّ را جبّار شقى خوانده در اين آيه شريفه و خداوند بعد از نقل كلام عيسى عليه السّلام احتجاج بر نصارى فرموده باين تقريب كه اين كسيكه از مادر بدميدن روح الامين در مريم متولّد شد و در كودكى اقرار بعبوديّت و نبوّت خود كرد عيسى بن مريم بود نه آنكه شما ميگوئيد كه پسر خدا و شريك او است من ميگويم گفتار حقّ را كه حقّم اگر قول منصوب باشد كه قرائت عاصم و بعضى است و آنچه گفتيم ما از احوال او گفتار حقّ است اگر مرفوع باشد كه قرائت جمع ديگر است و بنابر اول قول مفعول فعل مقدّر و بنابر دوّم خبر مبتداء محذوف است و با آنكه واضح است حقيّت اين قول باز نصارى در آن شك ميكنند يا مخاصمه مينمايند براى آنكه بعضى ميگويند خدا است و بعضى پسر خدا چون ممكن نيست خداوندى كه منزّه است از جسميّت و لوازم آن كه توالد و تناسل است از جنس بشر يا ملائكه يا ساير موجودات براى خود فرزندى اتّخاذ و اختيار نمايد بلكه هر وقت بخواهد امرى بشود ميگويد بشو ميشود مانند ما احتياج بتوالد و تناسل ندارد و هم جنس با بشر يا ملائكه يا ساير موجودات نيست تا اولاد از جنس آنها داشته باشد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 473&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و اين اقرار حضرت عيسى بعبوديّت اختصاص باين حال نداشت بلكه بعد از مبعوث شدن برسالت هم اوّل سخنى كه با قوم فرمود اين بود كه گفت همانا خدا پروردگار من و پروردگار شما است پس بندگى كنيد او را و شريك نكنيد غير او را با او در بندگى اين راه راستى است كه شما را بسعادت دنيا و آخرت ميرساند و بنابراين آيه اخيره جزء اقوال حضرت عيسى است نهايت آنكه چون در خارج منفصل از اقوال سابقه او بوده خداوند هم آنرا منفصل نقل فرموده و بعضى و انّ بفتح همزه قرائت نموده‌اند و بنابراين از امورى است كه خداوند آنحضرت را بآنها توصيه فرموده بود و در هر حال عطف بر ما سبق است و شمّه‌اى از تفسير اين آيه در سوره آل عمران در ضمن احوال آنحضرت و حضرت زكريّا گذشت ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
قال‌َ إِنِّي‌ عَبدُ اللّه‌ِ آتانِي‌َ الكِتاب‌َ وَ جَعَلَنِي‌ نَبِيًّا (30)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فرمود عيسي‌ ‌عليه‌ السّلام‌ محققا ‌من‌ بنده‌ ‌خدا‌ هستم‌ بمن‌ عطا فرموده‌ كتاب‌ ‌را‌ و قرار داده‌ نبي‌ّ و پيغمبر قال‌َ إِنِّي‌ عَبدُ اللّه‌ِ اشاره‌ ‌به‌ اينكه‌ ميدانست‌ ‌که‌ جماعت‌ نصاري‌ ‌او‌ ‌را‌ ‌إبن‌ اللّه‌ ميگويند و مقام‌ الوهيت‌ ‌بر‌ ‌او‌ قائل‌ ميشوند لذا ‌گفت‌ ‌من‌ بنده‌ ‌خدا‌ هستم‌ مثل‌ ساير بنده‌گان‌ غاية الامر بدون‌ پدر خلق‌ شده‌ام‌ چنانچه‌ آدم‌ بدون‌ پدر و مادر خلق‌ ‌شده‌ بعلاوه‌ ‌اينکه‌ كلام‌ ساحت‌ قدس‌ مادرش‌ ‌را‌ ‌هم‌ حفظ فرموده‌ ‌که‌ تهمت‌ يهود نسبت‌ باو رفع‌ شود آتانِي‌َ الكِتاب‌َ انجيل‌ ‌که‌ يكي‌ ‌از‌ كتب‌ اربعه‌ ‌است‌ بمن‌ عنايت‌ ‌شده‌ تورية و زبور و انجيل‌ و قرآن‌ مجيد و اما ‌بر‌ ساير انبياء صحف‌ نازل‌ ‌شده‌ صحف‌ آدم‌ و شيث‌ و نوح‌ و ابراهيم‌ و ‌غير‌ اينها و اينكه‌ بعضي‌ توهم‌ كرده‌اند ‌که‌ مراد ‌بعد‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ ‌بر‌ ‌من‌ كتاب‌ نازل‌ ميشود توهم‌ فاسديست‌ و خلاف‌ ظاهر بلكه‌ نص‌ّ آيه شريفه‌ ‌است‌ ‌که‌ بماضي‌ تعبير فرموده‌ وَ جَعَلَنِي‌ نَبِيًّا مقام‌ نبوت‌ ‌غير‌ ‌از‌ مقام‌ رسالت‌ ‌است‌ ميداند و بدستور الهي‌ عمل‌ ميكند چنانچه‌ ‌در‌ ‌آيه‌ ‌بعد‌ تصريح‌ ميفرمايد ولي‌ هنوز مأمور بدعوت‌ و تبليغ‌ نشده‌ و ‌اينکه‌ تعجب‌ ندارد ‌که‌ طفل‌ يك‌ روزه‌ داراي‌ مقام‌ نبوّت‌ و وحي‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 12 - صفحه 436&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الهي‌ ‌باشد‌ پيغمبر اكرم‌ فرمود&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كنت‌ نبيا و آدم‌ ‌بين‌ الماء و الطين‌.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
(آیه 30)- به هر حال، جمعیت از شنیدن این گفتار مریم نگران و حتی شاید عصبانی شدند آن چنان که طبق بعضی از روایات به یکدیگر گفتند: مسخره و استهزاء او، از انحرافش از جاده عفت، بر ما سخت‌تر و سنگین‌تر است! ولی این حالت چندان به طول نیانجامید؟ چرا که آن کودک نوزاد زبان به سخن گشود و «گفت: من بنده خدایم» (قالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج3، ص88&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«او کتاب آسمانی به من مرحمت کرده» (آتانِیَ الْکِتابَ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«و مرا پیامبر قرار داده است» (وَ جَعَلَنِی نَبِیًّا).&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=19 |آیه=30}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
* [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
* [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
* [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
* [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
* [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
* [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه30 سوره مریم (1).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/a/a4/20210626063714%21%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۳٬۰۰۶ در ۳٬۰۰۶)]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره مریم]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134618</id>
		<title>پرونده:آیه30 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134618"/>
		<updated>2021-06-26T06:43:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
ولادت حضرت عیسی بن مریم&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 30 سوره مریم===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا|ترجمه=آن طفل (به امر خدا به زبان آمد و) گفت: همانا من بنده خاص خدایم که مرا کتاب آسمانی و شرف نبوت عطا فرمود.|سوره=19|آیه=30}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
ولادت حضرت عیسی بن مریم&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 30 سوره مریم(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134616</id>
		<title>پرونده:آیه30 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134616"/>
		<updated>2021-06-26T06:37:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه30 سوره مریم (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه30 سوره مریم&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134615</id>
		<title>پرونده:آیه30 سوره مریم (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8730_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85_(1).jpg&amp;diff=134615"/>
		<updated>2021-06-26T06:36:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه30 سوره مریم&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه30 سوره مریم&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_81_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=134576</id>
		<title>آیه 81 سوره اسراء</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_81_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=134576"/>
		<updated>2021-06-24T07:30:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا|سوره=17|آیه =81}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 81  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 82&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 80&lt;br /&gt;
|سوره= اسراء&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 17&lt;br /&gt;
|جزء= 15&lt;br /&gt;
|نزول = مکه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
و (به امت) بگو که (دین) حق آمد و باطل نابود شد، که باطل خود لایق محو نابودی ابدی است.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
و بگو: حق آمد و باطل نابود شد؛ بی تردید باطل نابود شدنی است.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
و بگو: «حق آمد و باطل نابود شد. آرى، باطل همواره نابودشدنى است.»&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
بگو: حق آمد و باطل نابود شد. حقا كه باطل نابودشدنى بود.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
و بگو: «حق آمد، و باطل نابود شد؛ یقیناً باطل نابود شدنی است!»&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|And say, ‘The truth has come, and falsehood has vanished. Indeed falsehood is bound to vanish.’}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|And say: The truth has come and the falsehood has vanished; surely falsehood is a vanishing (thing).}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|And say: Truth hath come and falsehood hath vanished away. Lo! falsehood is ever bound to vanish.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|And say: &amp;quot;Truth has (now) arrived, and Falsehood perished: for Falsehood is (by its nature) bound to perish.&amp;quot;}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
زهق: زهق و زهوق: هلاك و بطلان و اضحملال. زهوق: باطل شونده،&lt;br /&gt;
منظور آشكار شدن بطلان باطل و اضمحلال آنست.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نزول==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[ابوهريره|ابوهریرة]] گوید: [[جابر ابن عبدالله انصاری|جابر بن عبدالله]] به من گفت: بعد از [[فتح مکه]] با [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله داخل [[مکه]] شدیم و به خانه خدا وارد گشتیم در حالتى که 360 بت در آن بود. پیامبر دستور فرمود: همه بت ها را از خانه خدا بیرون آورده، بشکنند و یک بت بسیار بزرگ در آن بود که به آن [[هبل]] مى گفتند. پیامبر به سوى [[امام على]] علیه‌السلام نظر افکند و فرمود: یا على بر روى شانه من سوار شو تا این که از پشت خانه کعبه آن بت بزرگ را بشکنى. على گفت: یا رسول اللّه شما پاى خود را بر پشت من بگذارید و آن بت بزرگ را بشکنید. على گوید: وقتى که پیامبر پاى خود را بر پشت من نهاد دیدم یاراى تحمل سنگینى [[نبوت]] و رسالت پیامبر را ندارم، گفتم: یا رسول الله اجازه بدهید من پاى خود را بر روى شانه شما بگذارم. پیامبر خندید و از پشت من به زیر آمد و من پاى خود را بر روى شانه پیامبر گذاشتم و بت بزرگ هبل را از پشت خانه کعبه شکستم، سپس خداوند این آیه را نازل فرمود&amp;lt;ref&amp;gt; کتاب نزول القرآن از ابوبکر شیرازى و [[ابن شهر آشوب]].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;محمدباقر محقق،‌ [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 509.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
==تفسیر آیه==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً «81»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و بگو: حقّ آمد و باطل نابود شد، همانا باطل، نابود شدنى است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«حق»، به معناى ثابت و باقى است. لذا خدا و هرچه از سوى او باشد، حقّ است. «حق» يكى از نام‌هاى خداوند است. كلمه‌ى «زهوق» به معناى رفتن است. «زهق نفسه» يعنى روح از بدنش خارج شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
براى اين آيه مصاديقى همچون ظهور اسلام، ورود به مدينه، فتح مكّه و شكستن بت‌ها را گفته‌اند كه در همه‌ى آنها باطل شكست خورده است. ولى آيه داراى مفهوم گسترده‌اى است و فناى باطل و بقاى حق را نويد مى‌دهد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بقاى حقّ و نابودى باطل، يك سنّت وقانون الهى است، نه پندارى و تصادفى، هر چند پيروان حقّ كم و طرفداران باطل زياد باشند. چرا كه حقّ همچون آب، ثابت و ماندگار و باطل مانند كف، ناپايدار و فانى است. «فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ» «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قرآن مى‌فرمايد: «نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ» «2» ما حقّ را بر سر باطل مى‌كوبيم و آن را نابود مى‌سازيم. و در اين صورت است كه باطل رفتنى است. بنابراين حقّ بايد باقدرت و كوبنده بر باطل هجوم آورد.&lt;br /&gt;
-----&lt;br /&gt;
«1». رعد، 17.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». انبياء، 18.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 109&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- پيامبر بايد با قاطعيّت، پيروزى نهايى حقّ را به مردم اعلام كند. «قُلْ جاءَ الْحَقُّ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- بايد حقّ را به ميدان آورد تا باطل از بين برود. جاءَ ... زَهَقَ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- عاقبت، باطل رفتنى و نابود شدنى است و حقّ، باقى و پايدار. جاءَ ... زَهَقَ‌ (فعل ماضى نشانه قطعى بودن است.)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- از جلوه‌ها و مانورهاى باطل نبايد هراسيد كه دوامى ندارد. «كانَ زَهُوقاً»&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً (81)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ قُلْ جاءَ الْحَقُ‌: و بگو ظاهر شد حق يعنى توحيد و اسلام و دين و قرآن.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وَ زَهَقَ الْباطِلُ‌: و نابود و باطل شد شرك و كفر و شيطان‌ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً: بدرستى كه باطل هر چه باشد از شأنش زوال و اضمحلال است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ابن شهرآشوب- ابو بكر شيرازى در نزول القران در شأن على بن ابى طالب عليه السّلام احمد بن حنبل و أبو يعلى در مسندشان، خوارزمى در اربعين، ابو بكر خطيب در تاريخ خود، محمد بن الصباغ در فضائل، طبرى در خصائص، از جابر نقل نموده كه گفت:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
با پيغمبر وارد مكه شديم، اطراف كعبه سيصد و شصت بت نصب، و بتى بزرگ هبل در سطح خانه مقرر. حضرت نظر به حضرت على عليه السّلام فرمود:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به شانه من بالا رو براى انداختن هبل. حضرت امير عليه السّلام عرض كرد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«1» جلد 2، صفحه 315.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2» تفسير برهان، جلد 2، صفحه 441.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«3» تفسير صافى، جلد 3، صفحه 212.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 7 - صفحه 430&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حضرتت بر من بالا رود، و چون رسول به پشت من قدم گذاشت، توانائى نياوردم به سبب عظمت رسالت، و من بر كتف رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بالا رفتم. قسم به خدائى كه دانه را شكافد و خلق فرمايد انسان را، اگر مى‌خواستم دست خود را به آسمان رسانم مى‌توانستم، هبل و بتان را انداخت به طورى كه ديوارها متزلزل، و آيه شريفه نازل شد (وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ ....) «1» تتمه: در تفسير برهان- از أبو حمزه از حضرت باقر عليه السّلام در اين آيه‌ (وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ ...) اذا قام القائم اذهب دولة الباطل: وقتى قيام نمايد حضرت قائم عجل اللّه فرجه، ببرد دولت باطل را. «2» و در خرايج‌ «3»- از حكيمه خاتون: وقتى متولد شد حضرت قائم عجل اللّه فرجه نظيف و ظاهر بود، و ذراع راست او نوشته بود (جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ ....).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‌ غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً (78) وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى‌ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً (79) وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً (80) وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً (81)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بپاى دار نماز را نزد زوال آفتاب تا تاريكى شب و نماز صبح را همانا نماز صبح بوده است مشاهده شده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و از شب پس بيدار شو براى آن كه مزيّتى باشد براى تو، باشد كه بپا دارد تو را پروردگارت در جايگاهى ستوده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و بگو پروردگار من وارد كن مرا وارد كردنى پسنديده و بيرون آور مرا بيرون آوردنى پسنديده و قرار ده براى من از نزد خود سلطنتى يارى كننده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و بگو آمد حق و نابود شد باطل همانا باطل باشد نابود شونده.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خداوند متعال در اين آيه شريفه بنحو اجمال بيان اوقات پنج نماز واجب در شبانه روز را نموده باين تقريب كه به پيغمبر خود دستور فرموده كه بر پا دارد نماز را از وقت زوال آفتاب كه گذشتن نصف روز باشد تا وقت تاريكى كامل شب كه نصف آن است و اين وقت چهار نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء است نهايت آنكه نيم اخير روز مشترك ميان دو نماز اوّل و نيم اوّل شب مشترك ميان دو نماز آخر است و نيز فرموده كه بر پا دار نماز صبح را بكلمه جامعه و قرآن الفجر تا دلالت داشته باشد اجمالا بوقت آن و اهتمام بقرائت قرآن در اوّل روز كه اوّل شروع در كار است و وجوب آن در نماز كه بدون آن نماز نميباشد مانند ركوع و سجود كه از نماز بآن دو تعبير ميشود بملاحظه ركنيّت آن دو ولى مقصود اينجا بيان ركنيّت قرائت نيست بلكه بيان اهتمام بآن است چون در تسميه كلّ باسم جزء كافى است انتفاء كلّ بانتفاء جزء اگر چه در تمام احوال نباشد چون اهميت جزء كافى است براى صحّت استعمال و ذيلا اشاره فرموده بوقت آن تفصيلا كه بين طلوع صبح صادق و آفتاب است كه هم جزء شب حساب ميشود هم جزء روز لذا اين نماز بالخصوص مشهود تمام ملائكه است فرشتگان شب كه صعود مينمايند و فرشتگان روز كه نزول ميكنند آنرا مشاهده و ثبت مينمايند و باين معنى اخبار كثيره در كتب متعدده معتبره از اهل بيت عصمت و طهارت نقل شده و بنابراين مجالى براى نقل اقوال مفسّرين باقى نميماند و در آيه دوّم دستور فرموده به پيغمبر خود كه بيدار شود در پاره‌اى از شب براى قرآن كه مراد از آن نماز شب است و بر آنحضرت واجب‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 382&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بوده و بر امّت مستحب مؤكّد است چون نفل بمعناى زيادى و مزيت است و الحقّ در بين اعمال مستحبّه اين عمل مزيّت فوق العاده دارد و ثمرات دنيوى و اخروى آن بسيار و اخبار در فضل و ثوابش بيشمار است كسانيكه موفقند ميدانند چه گوهر گرانبهائى از دست كسانيكه در خواب غفلتند رفته و ميرود و در كلمه تهجّد كه بمعناى بيدارى بعد از خواب است اشاره است بوقت نماز شب كه از نصف شب شروع ميشود و هر قدر نزديك بصبح باشد افضل است و لفظ عسى و امثال آن از خداوند گفته‌اند براى وجوب است و بنظر حقير براى افاده مقام رجاء است اگر چه متكلّم راجى نباشد و جازم باشد و البتّه ذات احديّت منزّه از جهل و شك و ترديد است ولى ميتواند بغرضى از اغراض انشاء ترجّى نمايد و آن آنستكه بنده بداند اينجا جاى اميدوارى است و تحقيق اين مطلب در اصول شده است و مقام محمود كمال و مرتبه رفيعه‌اى است كه در نتيجه قرب نوافلى براى حضرت ختمى مرتبت حاصل شده و چون قيامت كبرى بر پا شود خداوند او را مبعوث فرمايد و بر پا دارد در مقامى كه مشرف باشد بر خلق اوّلين و آخرين و آنها او را ستايش نمايند بر آن مقام و در آنمقام و همه حتّى انبياء و مرسلين احتياج بشفاعت او پيدا كنند و او شفاعت فرمايد و مقبول حضرت احديّت گردد و از آنحضرت روايت شده كه وقتى در مقام محمود بايستم شفاعت كنم كسانيرا از امّتم كه مرتكب گناهان بزرگ شده‌اند و خدا شفاعتم را قبول فرمايد و بخدا شفاعت نميكنم از كسانيكه اذيّت نمودند ذريّه مرا و باين معنى روايات كثيره از اهل بيت عصمت و طهارت وارد است و در مجمع نقل نموده اجماع مفسّرين را بر آنكه مراد از مقام محمود مقام شفاعت است كه در آنمقام شفاعت فرمايد آنحضرت از مردم و بدست او داده شود لواء حمد و مجتمع گردند در زير آن تمام انبيا و ملائكه و ميباشد او اول شافع و مشفّع و عجب در آنستكه با اينمعنى فرموده مقام مصدر است بمعناى بعث يا يبعث بمعناى يقيم است با آنكه ظاهرا اسم مكان است و احتياج باين تكلّفات ندارد و از عبارت زيارت جامعه و زيارت عاشورا استفاده ميشود كه اين مقام مخصوص بآنحضرت و اهل بيت اطهار او است و والد ما جد ما در شرح اين كلمه اثبات فرموده است به بيان او فى اين مقام را براى امير المؤمنين عليه السّلام بعد از آن حضرت‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 383&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و براى يازده امام فرزندان آن دو بترتيب و دعوى فرموده تواتر اخبار را در اينمعنى كه مشاركت ائمه اطهار عليهم السلام است با پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در تمام مقامات و تمام كمالات و آنكه جاى ترديد و ارتياب نيست كلّهم نور واحد روحى و ارواح العالمين لهم الفداء بلى فرقى كه هست در عالم فرق است نه جمع و از آن با صليّت و ظلّيّت تعبير ميشود و حاصلش آنستكه همه از آن سر چشمه فيض برده‌اند و بكمال لايق خود رسيده‌اند سلام اللّه عليهم اجمعين و در آيه سوّم كه قمّى فرموده در روز فتح مكّه نازل شده است دستور فرموده كه در وقت ورود بشهر يا هر امرى بگويد پروردگارا وارد فرما مرا ورودى كه پسنديده و مرضىّ تو باشد و بيرون آور مرا بيرون آوردنى كه ستوده و محمود باشد عاقبت آن در دنيا و دين و قرار ده براى من از جانب خود قوّت و قدرت و عزّت و سلطنت و حجّتى را كه يار و ياور و معين من باشد در امور تا بتوانم بكمك آن بر دشمنان دين غالب شوم و علم اسلام را در عالم بر پا دارم و در محاسن از امام صادق عليه السّلام نقل نموده امر بقرائت اين آيه را در وقت ورود در هر امر خوفناك و اخيرا فرموده بگو آمد و آشكار شد اسلام و دين حقّ و رفت و زائل و نابود گشت شرك و كفر همانا باطل زائل و نيست و نابود خواهد شد و دوام و ثباتى در عالم نداشته و ندارد و نخواهد داشت و از طرق عامّه و خاصّه روايت شده كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در وقت شكستن بتهاى كعبه اين آيه را تلاوت ميفرمود و در بعضى از روايات بظهور دولت حقّه تفسير شده و آنكه بر ساعد راست امام زمان در موقع ولادت نوشته بود جاء الحقّ و زهق الباطل انّ الباطل كان زهوقا ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ قُل‌ جاءَ الحَق‌ُّ وَ زَهَق‌َ الباطِل‌ُ إِن‌َّ الباطِل‌َ كان‌َ زَهُوقاً (81)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
و بفرما باين‌ كفار و مشركين‌ آمد حق‌ و ‌از‌ ‌بين‌ رفت‌ باطل‌ محققا باطل‌ ‌از‌ ‌بين‌ رفتني‌ ‌است‌ وَ قُل‌ جاءَ الحَق‌ُّ دين‌ مقدس‌ اسلام‌ قرآن‌ مجيد رسالت‌ حضرت‌ ‌رسول‌ ولايت‌ ائمه اطهار احكام‌ شرع‌ مطهر تمام‌ اينها حق‌ ‌است‌ و حق‌ بمعني‌ ثابت‌ و باقي‌ ‌است‌ و زوال‌ و فناء ندارد چنانچه‌ يكي‌ ‌از‌ اسماء ذات‌ حق‌ ‌است‌ بمعني‌ وجوب‌ وجود و يكي‌ هواست‌ اشاره‌ بمقام‌ غيب‌ الغيوبي‌ و يكي‌ اللّه‌ ذات‌ مستجمع‌ جميع‌ كمالات‌ و منزه‌ ‌از‌ جميع‌ عيوب‌ و نواقص‌ و دولت‌ حقه‌ ‌در‌ زمان‌ ظهور حضرت‌ بقية اللّه‌ ثابت‌ ميماند ‌تا‌ دوره‌ رجعت‌ ‌تا‌ قيامت‌ وَ زَهَق‌َ الباطِل‌ُ باطل‌ ‌بر‌ خلاف‌ حق‌ ‌است‌ ‌هر‌ چه‌ بقاء و ثبات‌ ندارد باطل‌ ‌است‌ اديان‌ باطله‌ ‌از‌ شرك‌ و كفر و مذاهب‌ سخيفه‌ و طرق‌ شيطاني‌ و سلطنت‌ ظالمانه‌ و قوانين‌ مخترعه‌ و عادات‌ رذيله‌ و اخلاق‌ فاسده‌ و اعمال‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 12 - صفحه 297&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قبيحه‌ تمام‌ مصاديق‌ باطل‌ ‌است‌ و ‌در‌ مقابل‌ حق‌ عرض‌ اندام‌ نميكنند و چهار روزي‌ جلواتي‌ دارند و بكلي‌ زائل‌ مي‌شوند للحق‌ دولة و للباطل‌ جولة إِن‌َّ الباطِل‌َ كان‌َ زَهُوقاً لازمه‌ ذاتي‌ باطل‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌بين‌ رفتن‌ و فاسد شدن‌ و همين‌ نحو ‌که‌ باطل‌ ‌از‌ ‌بين‌ مي‌رود اهل‌ باطل‌ ‌هم‌ ثبات‌ و بقايي‌ ندارند و امروز اهل‌ باطل‌ زياد شده‌اند و بترسند و انتظار داشته‌ باشند ‌که‌ بزودي‌ زود ‌از‌ ‌بين‌ ميروند ولي‌ اهل‌ حق‌ باقي‌ هستند ببقاء اللّه‌ چه‌ ‌در‌ عالم‌ دنيوي‌ ‌ يا ‌ برزخي‌ ‌ يا ‌ اخروي‌ و حتم‌ و واجب‌ ‌است‌ متابعت‌ حق‌ و ترك‌ باطل‌ طرق‌ الهيه‌ حق‌ ‌است‌ و سبل‌ شيطانيه‌ باطل‌ صراط مستقيم‌ حق‌ ‌است‌ طرق‌ اهل‌ ضلالت‌ باطل‌ ايمان‌ حق‌ ‌است‌ شرك‌ و كفر و عناد و خلاف‌ باطل‌ عبادت‌ حق‌ ‌است‌ و معاصي‌ باطل‌ اخلاق‌ حميده‌ حق‌ ‌است‌ صفات‌ رذيله‌ باطل‌ و هكذا حق‌ و باطل‌ دو نقطه‌ متقابل‌ هستند و اجتماع‌ ندارند انسان‌ بايد ‌در‌ جميع‌ امور قلبيه‌ و نفسيه‌ و جوارحيه‌ داخليه‌ و خارجيه‌ نظر كند حق‌ ‌را‌ بگيرد و باطل‌ ‌را‌ رها كند و مميز ‌بين‌ حق‌ و باطل‌ سه‌ چيز ‌است‌ عقل‌ و شرع‌ و مشورت‌ ‌با‌ عقلا و دانشمندان‌.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 81)- و از آنجا که به دنبال «صدق» و «توکل» که در آیه قبل به آن اشاره شد، امید به پیروزی قطعی، خود عامل دیگری برای موفقیت است در این آیه به پیامبرش می‌گوید: «و بگو: حق فرا رسید و باطل مضمحل و نابود شد» (وَ قُلْ جاءَ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج2، ص663&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.«اصولا طبیعت باطل (همین است که) مضمحل و نابود شدنی است» (إِنَّ الْباطِلَ کانَ زَهُوقاً).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
باطل جولانی دارد ولی دوام و بقایی نخواهد داشت و سر انجام، پیروزی از آن حق و طرفداران و پیروان حق خواهد بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آیه (جاءَ الْحَقُّ ...) و قیام حضرت مهدی (عج): در بعضی از روایات جمله «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ» به قیام حضرت مهدی- عج- تفسیر شده است. امام باقر علیه السّلام فرمود: مفهوم این سخن الهی این است که: «هنگامی که امام قائم علیه السّلام قیام کند دولت باطل برچیده می‌شود».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در روایت دیگری می‌خوانیم: مهدی به هنگام تولد بر بازویش این جمله نقش بسته بود: «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ کانَ زَهُوقاً».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مسلما مفهوم این احادیث انحصار معنی وسیع آیه به این مصداق نیست بلکه قیام مهدی- عج- از روشنترین مصداقهای آن است که نتیجه‌اش پیروزی نهایی حق بر باطل در سراسر جهان می‌باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کوتاه سخن این که این قانون کلی الهی و ناموس تخلف ناپذیر آفرینش در هر عصر و زمانی مصداقی دارد، و قیام پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و پیروزیش بر لشکر شرک بت پرستی و همچنین قیام حضرت مهدی- عج- بر ستمگران و جباران جهان از چهره‌های روشن و تابناک این قانون عمومی است.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=17 |آیه=81}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
*[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
*محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه81 سوره اسراء (1).jpg||[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/d/d8/20210624072844%21%D8%A2%DB%8C%D9%8781_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%281%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۴۷۷ در ۲٬۴۷۷)]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره اسراء]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;br /&gt;
[[رده:آیات دارای شان نزول]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8781_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(1).jpg&amp;diff=134575</id>
		<title>پرونده:آیه81 سوره اسراء (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8781_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(1).jpg&amp;diff=134575"/>
		<updated>2021-06-24T07:28:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: Aghajani نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیه81 سوره اسراء (1).jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه81 سوره اسراء&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8781_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(1).jpg&amp;diff=134574</id>
		<title>پرونده:آیه81 سوره اسراء (1).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%8781_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(1).jpg&amp;diff=134574"/>
		<updated>2021-06-24T07:28:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: آیه81 سوره اسراء&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== خلاصه ==&lt;br /&gt;
آیه81 سوره اسراء&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_7_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=134572</id>
		<title>آیه 7 سوره اسراء</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_7_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1&amp;diff=134572"/>
		<updated>2021-06-24T06:50:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: /* آرشیو عکس و تصویر */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{قرآن در قاب|إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ۚ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا|سوره=17|آیه =7}}&lt;br /&gt;
{{مشخصات آیه&lt;br /&gt;
|شماره آیه = 7  &lt;br /&gt;
|شماره بعدی = 8&lt;br /&gt;
|شماره قبلی = 6&lt;br /&gt;
|سوره= اسراء&lt;br /&gt;
|شماره سوره= 17&lt;br /&gt;
|جزء= 15&lt;br /&gt;
|نزول = مکه&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
==ترجمه های فارسی==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
الهی قمشه‌ای=&lt;br /&gt;
اگر نیکی و احسان کردید به خود کرده‌اید و اگر بدی و ستم کردید باز به خود کرده‌اید. و آن‌گاه که وقت (انتقام ظلم) دیگر شما (که کشتن یحیی و زکریاست یا عزم قتل عیسی) فرا رسید (باز بندگانی قوی و جنگ آور را بر شما مسلط می‌کنیم) تا اثر بیچارگی و خوف و اندوه بر رخسار شما نشانند و به مسجد بیت المقدس (معبد بزرگ شما) مانند بار اول درآیند و به هر چه رسند نابود سازند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
انصاریان=&lt;br /&gt;
اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده اید، و اگر بدی کنید به خود بدی کرده اید. پس هنگامی که [زمان ظهور] وعده دوم [برای عذاب و انتقام] فرا رسد، [پیکارگرانی بسیار سخت گیر بر ضد شما برمی انگیزیم] تا شما را [با دچار کردن به مصایب سنگین و گزند و آسیب فراوان] غصه دار و اندوهگین کنند و به مسجد [الاقصی] درآیند، آن گونه که بار اول درآمدند تا هر که و هر چه را دست یابند، به شدت در هم کوبند و نابود کنند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
فولادوند=&lt;br /&gt;
اگر نيكى كنيد، به خود نيكى كرده‌ايد، و اگر بدى كنيد، به خود [بد نموده‌ايد]. و چون تهديد آخر فرا رسد [بيايند] تا شما را اندوهگين كنند و در معبد[تان‌] چنانكه بار اول داخل شدند [به زور] درآيند و بر هر چه دست يافتند يكسره [آن را] نابود كنند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
آیتی=&lt;br /&gt;
اگر نيكى كنيد به خود مى‌كنيد، و اگر بدى كنيد به خود مى‌كنيد. و چون وعده دوم فرا رسيد، كسانى بر سرتان فرستاديم تا شما را غمگين سازند و چون بار اول كه به مسجد درآمده بودند به مسجد درآيند و به هر چه دست يابند نابود سازند.&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
مکارم شیرازی=&lt;br /&gt;
اگر نیکی کنید، به خودتان نیکی می‌کنید؛ و اگر بدی کنید باز هم به خود می‌کنید. و هنگامی که وعده دوم فرا رسد، (آنچنان دشمن بر شما سخت خواهد گرفت که) آثار غم و اندوه در صورتهایتان ظاهر می‌شود؛ و داخل مسجد (الاقصی) می‌شوند همان گونه که بار اول وارد شدند؛ و آنچه را زیر سلطه خود می‌گیرند، در هم می‌کوبند.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ترجمه های انگلیسی(English translations)==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qarai=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|[saying,] ‘If you do good, you will do good to your [own] souls, and if you do evil, it will be [evil] for them.’ So when the occasion for the other [prophecy] comes, they will make your faces wretched, and enter the Temple just as they entered it the first time, and destroy utterly whatever they come upon.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Shakir=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|If you do good, you will do good for your own souls, and if you do evil, it shall be for them. So when the second promise came (We raised another people) that they may bring you to grief and that they may enter the mosque as they entered it the first time, and that they might destroy whatever they gained ascendancy over with utter destruction.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
Pickthall=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|(Saying): If ye do good, ye do good for your own souls, and if ye do evil, it is for them (in like manner). So, when the time for the second (of the judgments) came (We roused against you others of Our slaves) to ravage you, and to enter the Temple even as they entered it the first time, and to lay waste all that they conquered with an utter wasting.}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
yusufali=&lt;br /&gt;
{{چپ به راست|If ye did well, ye did well for yourselves; if ye did evil, (ye did it) against yourselves. So when the second of the warnings came to pass, (We permitted your enemies) to disfigure your faces, and to enter your Temple as they had entered it before, and to visit with destruction all that fell into their power.}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
==معانی کلمات آیه==&lt;br /&gt;
ليسوؤا: اسائه: محزون كردن.‏ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ‏: تا محزون كنند چهره ‏هاى شما را &lt;br /&gt;
(شما را محزون كنند تا اثر حزن در قيافه شما پديدار شود).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تتبير: تبر (بر وزن عقل و شرف): هلاك شدن و نابود گشتن. تتبير: هلاك كردن. لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً: تا هر چه غلبه كردند به طور كامل نابود كنند.&amp;lt;ref&amp;gt;تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر آیه==&lt;br /&gt;
&amp;lt;tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
 تفسیر نور=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر نور (محسن قرائتی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً «7»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اگر نيكى كنيد به خودتان نيكى كرده‌ايد واگر بدى كنيد (باز هم) به خود بد كرده‌ايد. پس همين كه وعده‌ى (فسادگرى) دوّم فرا رسد (جنگجويان نيرومند و مؤمن را براى قلع وقمع شما مى‌فرستيم) تا سيماى (نظامى وعزّت دنيوى) شما را زشت نمايند و (براى گرفتن قدرت) به مسجدالاقصى وارد شوند، همان گونه كه بار نخست وارد شدند وتا آنچه را زير سلطه درآورده‌اند، به سختى ويران كنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===نکته ها=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنچه در حوادث تاريخى اهميّت داشته و موجب سازندگى مى‌شود، عبرت‌ها و درسهاى آن است، نه جزئيات حوادث. ماجراى تارومار شدن مستكبران يهود به دست بندگان مؤمن خدا كه در دو آيه‌ى اخير بيان شده، براى اين است كه بگويد: استكبار وكفر، بى‌پاسخ نيست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 23&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
چون همين هدف كلّى و تربيتى مقصود بوده است، لذا آيه به ذكر جزئيات درگيرى و نفرات و سلاح نپرداخته است، مثل داستان حضرت يوسف عليه السلام كه چون هدف تربيتى و عفاف آموزى دارد، خيلى از جزئيّات داستان، حتّى نام زليخا نيز مطرح نشده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گرچه بعضى تفاسير، استكبار و فساد يهود و قلع و قمع شدن آنان را در دو نوبت، به افرادى در گذشته‌هاى دور يا نزديك نسبت داده‌اند و مسجدالاقصى در طول چند هزار سال، بارها شاهد حوادث و خاطرات تلخ بوده است، ولى شايد با توجّه به آيات وروايات، بايد منتظر تجاوز و استكبار اسرائيل در آينده و ريشه كن شدن آنان از سوى بندگان صالح خدا باشيم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
چنانكه از ظاهر آيه‌ى 5 و 6 بر مى‌آيد، كه هنوز چنين فساد گسترده‌اى در زمين از طرف بنى‌اسرائيل وچنين قلع و قمع مهمى توسط مردان خدا انجام نشده است. «1»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روايات متعدّدى كه در ذيل اين آيه در تفاسير آمده است، برخى نابودى يهوديان متجاوز را به قبل از قيام حضرت مهدى عليه السلام توسط انقلابيون مؤمن دانسته است، كه شمشيرهاى خود را بر دوش نهاده، تا مرز شهادت پيش مى‌روند و زمينه‌ساز حكومت جهانى حضرت مهدى عليه السلام مى‌شوند. و برخى وقوع آن را در زمان ظهور امام زمان دانسته كه متجاوزان يهود، قلع و قمع خواهند شد. «2»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===پیام ها===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1- نيكى و بدى ما، به خداوند سود يا زيانى نمى‌رساند بلكه نتيجه آن به خود ما باز مى‌گردد. «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها»&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
«1». ما امروز، از يك سو شاهد تجاوز گسترده‌ى اسرائيل و نقشه‌ى تصرّف از نيل تا فرات و اخراج مسلمانان از وطن خود و ايجاد شبكه‌هاى جاسوسى در جهان و بدست گرفتن بوق‌هاى تبليغاتى و گردآورى نيروهاى خود از شرق و غرب و انواع كارهاى فسادانگيز هستيم و از سوى ديگر شاهد انقلاب اسلامى و پيدا شدن جوانان حزب‌الّلهى در فلسطين و هجوم به اسرائيل و پس گرفتن مسجدالاقصى هستيم كه شايد آيه اشاره به اين موارد باشد. واللَّه العالم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«2». تفاسير نورالثقلين، فرقان، نمونه و ....&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 5 - صفحه 24&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2- اوّل بايد از نيكى‌ها دم زد، سپس از بدى‌ها. إِنْ أَحْسَنْتُمْ‌ ... إِنْ أَسَأْتُمْ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3- انسان در انتخاب و چگونگى عمل خويش، آزاد است. إِنْ أَحْسَنْتُمْ‌ ... إِنْ أَسَأْتُمْ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4- فراز ونشيب‌هاى تاريخ ونابودى يهود بدنبال بلندپروازى آن، بر پايه قانون و سنّت الهى مى‌باشد. إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ‌ ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5- مساجد، پيوسته پايگاه قدرت اديان و سمبل قدرت بوده و آزاد كردن مساجد از سلطه‌ى كفار از وظائف مؤمنان است. براى سركوب يهوديان متجاوز، مردان خدا وارد بيت المقدّس مى‌شوند، چنانكه مسلمانان با فتح مكّه وارد مسجدالحرام شدند. «لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6- براى تقويت حق، قلع و قمع مستكبران لازم است. «وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً»&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اثنی عشری=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً «7»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
إِنْ أَحْسَنْتُمْ‌: اگر نيكى كنيد شما در گفتار و كردار خود. أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ‌: پس نفع دهد احسان شما مر شما را و فايده آن عائد نفس شما گردد در دنيا به نصرت بر دشمنان و نزول بركات و غيره، و در آخرت به رسيدن به ثواب. وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها: و اگر بدى نمائيد، پس وبال و ضرر آن بر نفس شما است. حاصل آنكه: جزا و سزاى نيكى و بدى، برگشت به خود شما نمايد. هر چه بكارى تو همان بدروى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تبصره: سوق نظم آيه شريفه مقتضى است خطاب به بنى اسرائيل را، لكن ممكن است خطاب به امت پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و جمله معترضه باشد بين قصه، چنانچه خطيب و واعظ در ضمن حكايتى موعظه و نصيحتى به مناسبت كند و بعد عود به بقيه كلام نمايد. بنابراين چون بنى اسرائيل علو و طغيان و افساد كردند در زمين، مسلط فرمود بر آنها قومى را، و چون توبه نمودند، قبول فرمود توبه ايشان را و ظفر داد بر دشمنان. پس به مناسبت خطاب فرمايد امت پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به اينكه اگر نيكى كنيد، نيكوئى نموديد مر نفسهاى خود را چه ثواب آن به شما رسد، و اگر بدى كنيد، وبال آن مر نفسهاى شما راست و بس. و اين آگاهى باشد عموم مكلفين را به اقدام خيرات و مبرات و اجتناب از شرور و محرمات، و به استمرار اين ملكه حسنه، فساد و افساد نقصان، بلكه به كلى رفع گردد. در مدارك‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 7 - صفحه 333&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: من هرگز به كسى نيكوئى نكرده‌ام و هرگز به كسى بدى نيز نرسانيده‌ام، پس اين آيه تلاوت نموده. اين به جهت آنكه:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هر چه كنى به خود كنى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گر همه نيك و بد كنى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ: پس چون بيايد وعده عقاب نوبت ديگرى، يعنى افساد دوم. به قول مفسرين ميان اين دو افساد، دويست و ده سال فاصله بوده.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ‌: برانگيزيم بر وجه تخليه گروهى را به شما تا آن فرستادن و برانگيختن بد سازد رويهاى شما را، يعنى آثار غم و اندوه بر بشره شما پيدا شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قرائت حفص به جمع باشد «لِيَسُوؤُا» يعنى تا آن قوم رويهاى شما را بد سازند قرائت كسائى «لنسوؤ» به اعتبار «بَعَثْنا» كه اضافه به خدا باشد، يعنى بد سازيم رويهاى شما را. وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ: و تا داخل مسجد بيت المقدس شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ: چنانچه داخل شدند مسجد الحرام را آن جماعت در مرتبه اول. وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً: و تا هلاك كنند آنان را كه بر او غالب شده باشند از ديار شما هلاك كردنى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
روان جاوید=&lt;br /&gt;
===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
وَ قَضَيْنا إِلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَ لَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيراً «4» فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولاً «5» ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ جَعَلْناكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً «6» إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً «7» عَسى‌ رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً «8»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترجمه‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- و اعلام نموديم به بنى اسرائيل در كتاب كه هر آينه فساد خواهيد نمود البتّه در زمين دو بار و هر آينه سركشى خواهيد كرد البته سركشى بزرگ‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس چون آمد وعده اوّل آن دو برانگيزيم بر شما بندگانى را از خودمان صاحبان شوكت و قوّت بسيار پس جستجو كنند ميان منزلها و باشد وعده‌اى بجا آورده‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس برگردانيم براى شما غلبه بر آنها را و مدد نمائيم شما را بمالها و پسرها و گردانيم شما را بيشتر از جهت نفرات‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اگر خوبى كنيد خوبى كرديد براى خودتان و اگر بدى كنيد پس براى خودتان است پس چون آمد وعده ديگر بار برانگيزيم تا بد سازند رويهاتان را و تا داخل شوند در مسجد چنانچه داخل شدند آنرا اوّل بار و تا هلاك كنند آنچه را غالب شدند بر آن هلاك كردنى‌&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اميد است كه پروردگار شما رحم كند بر شما و اگر عود كنيد عود خواهيم نمود و قرار داديم جهنّم را براى كافران زندان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- خداوند حكم و اثبات و اعلام فرمود به بنى اسرائيل در كتاب تورية كه شما دو مرتبه حتما مرتكب فساد خواهيد شد در زمين و طغيان و سركشى بزرگى خواهيد نمود و چون موعد فساد مرتبه اولى رسيد مبعوث كنيم بر شما&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 343&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بندگانى را از خودمان كه داراى شوكت و قوّت و قدرت زياد باشند در جنگ و امر شما را بآنها واگذار ميكنيم و كمك از شما نميكنيم براى مجازات و عقوبت دنيوى شما بر فساد اوّل خودتان و آن جماعت كه بر شما مسلّط شدند رحم بر صغير و كبير شما نخواهند نمود تا اين درجه كه در ميان منازل شما تجسّس ميكنند براى آنكه به بينند كسى يا چيزى باقى مانده كه بكشند يا اسير كنند يا بغارت ببرند و اين انتقام الهى بقدرى مسلّم و يقينى است وقوع آن كه بايد وعده منجز و بجا آورده دانست آنرا و در جوامع از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده كه عبيدا بجاى عبادا قرائت فرموده و آن هم اگر چه جمع عبد است ولى مناسب‌تر بودنش با انتقام بر ارباب ذوق پوشيده نيست چون بيشتر در مملوك و زير دست خلق استعمال ميشود پس بر ميگردانيم براى شما دولت و غلبه بر كسانيرا كه مسلّط نموديم بر شما و كمك ميكنيم شما را بمالها و پسرها و قرار ميدهيم شما را بيش از پيش از حيث اعوان و انصار و عساكر مهيّا براى جنگ با دشمن چون نفير بر اين قبيل افراد اطلاق ميشود اگر خوبى كنيد ثواب و نتيجه و پاداش آن بخود شما عائد ميشود و اگر بدى كنيد عقاب و نتيجه و كيفر آن بشما واصل خواهد شد و اينكه احسان و اسائه هر دو متعدّى بلام شده است ظاهرا براى ازدواج اسائه با احسان است و الّا معمولا اسائه بايد متعدّى بعلى شود و در عيون از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه اسائه بسا باشد كه مغفور شود و چون وعده فساد مرتبه اخرى و عقوبت آن برسد بعث ميكنيم بر شما مردمى را براى آنكه رويهاى شما را تغيير دهند باثر بدى و تا داخل شوند در مسجد بيت المقدّس و شهر آن چنانچه داخل شدند در آن كسانيكه مبعوث بودند در مرتبه اولى و تا نابود و هلاك گردانند آنچه را غلبه نمودند بر آن يا در مدّت استيلاء و غلبه خودشان نابود و هلاك نمودنى آشكار و با اين وصف باز جاى اميدوارى است برحمت خداوند در صورت توبه و انابه كه شما را بحال اوّل باز گرداند و ادامه دهد نعمت خود را بر شما و اگر معاودت نمائيد بفساد خداوند هم معاودت ميفرمايد در دنيا بانتقام و در آخرت هم جايگاه دائم محصور شما را جهنّم قرار خواهد داد كه حبس مخلّد باشيد در آن اگر ايمان نياوريد به پيغمبر آخر الزّمان و كافر از دنيا برويد و بعد از قول خداوند فاذا جاء&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 344&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وعد الآخرة جمله بعثنا عليكم كه متعلّق ليسوؤا وجوهكم است مقدّر شده براى دلالت كلام سابق بر آن و در بيان اين دو فساد و دو انتقام اختلاف شديدى بين مفسّرين عامّه و خاصّه روى داده بعضى فساد اول را بقتل زكريّا و فساد دوم را بقتل يحيى على نبيّنا و اله و عليهما السلام تفسير نموده‌اند و انتقام اوّل را خروج بخت نصر و دخول آن در بيت المقدّس و تخريب او آن مكان شريف را و قتل عام از بنى اسرائيل دانسته‌اند و انتقام دوّم را گفته‌اند بدست سلاطين فارس و روم بوده و اسم منتقم را باختلاف ططوس و هردوس و فردوس ذكر كرده‌اند و فاصله بين دو فساد را گفته‌اند دويست و ده سال بوده و بنظر حقير فساد و انتقام اوّل اشاره بقصّه جالوت و طالوت است كه شرح آن در ضمن آياتى در سوره بقره گذشت و فساد و انتقام دوم اشاره بقتل حضرت يحيى و خروج بخت نصر است كه در ذيل آيه او كالّذى مرّ على قرية در سوره بقره بيان شد چون ظاهرا مسلّم است كه قتل حضرت يحيى در فساد دوّم بوده و قتل حضرت زكريّا مسلّم نيست و بعضى گفته‌اند آنحضرت بمرگ طبيعى از دنيا رفته است و مشهور آنستكه خروج بخت نصر براى خونخواهى حضرت يحيى بوده و بقدرى او از بنى اسرائيل كشته كه خون آنحضرت از جوش افتاده است و غلبه سلاطين فارس و روم بر بنى اسرائيل سابقه ذكر در قرآن ندارد و انسب آنستكه اين دو واقعه سبق ذكرى يا شهرت خارجى داشته باشد تا اشاره بمجهول نباشد و غلبه بنى اسرائيل بر اعداء را كه بعضى بردّ كورش همدانى اسراء آنها را به بيت المقدّس و عود استقلالشان تفسير نموده‌اند و در صافى اين كمك با آنها را ببهمن بن اسفنديار نقلا نسبت داده نيز خلاف ظاهر آيه شريفه است چون مستفاد از آن غلبه تامّه خود بنى اسرائيل است بر اعداء كه بكشته شدن جالوت بدست حضرت داود براى آنها حاصل گرديد اينها همه شواهد و مؤيّدات نظريه حقير است كه ذكر شد ولى چون در آيه شريفه تعيين مصداق نشده و از مفسّرين اقوال مختلفه‌اى نقل شده است بهتر احاله علم آنست باهل آن كه ائمه اطهار عليهم السلامند در كافى و عيّاشى ره از امام صادق عليه السّلام روايت نموده است كه مراد از دو مرتبه فساد كشتن امير المؤمنين عليه السّلام و ضربت زدن بامام حسن عليه السّلام است و مراد از علوّ كبير شهادت امام حسين عليه السّلام است و بندگان پر قوّت و قدرت خدا كسانى هستند كه قبل از ظهور&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 3 صفحه 345&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
امام زمان قيام بخونخواهى آل محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مينمايند و قتله ايشانرا ميكشند كه محتمل است مراد مختار بن ابى عبيده ثقفى و اعوان او باشند و مراد از وعده حتمى خدا ظهور امام زمان است و مراد از عود غلبه بر اعداء رجعت حسينى است كه آنحضرت با هفتاد نفر از اصحاب بدنيا بر ميگردند در زمان حيات حضرت حجّت عليه السّلام و عيّاشى علاوه نموده كه امام حسين عليه السّلام بر مردم سلطنت ميكند تا موى ابرويش بر چشمش بريزد و ظاهرا مراد تطبيق امثال قضاياى واقعه در بنى اسرائيل باشد بر اين امّت و اللّه اعلم ..&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
اطیب البیان=&lt;br /&gt;
===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
إِن‌ أَحسَنتُم‌ أَحسَنتُم‌ لِأَنفُسِكُم‌ وَ إِن‌ أَسَأتُم‌ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعدُ الآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُم‌ وَ لِيَدخُلُوا المَسجِدَ كَما دَخَلُوه‌ُ أَوَّل‌َ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوا تَتبِيراً «7»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌اگر‌ نيكي‌ كرديد بايمان‌ و اعمال‌ صالحه‌ و اخلاق‌ حميده‌ و احسان‌ بديگران‌ بخودتان‌ احسان‌ كرده‌ايد و مثوبات‌ دنيوي‌ و اخروي‌ بخودتان‌ واصل‌ ميشود و ‌اگر‌ اسائه‌ كرديد شرك‌ و كفر و اعمال‌ سيئه‌ و اخلاق‌ رذيله‌ و ظلم‌ و تعدي‌ بديگران‌ ضرر و عقوبت‌ دنيوي‌ و اخروي‌ ‌آنها‌ بخودتان‌ متوجه‌ مي‌شود زماني‌ ‌که‌ وعده‌ ديگر&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلد 12 - صفحه 224&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‌که‌ وعده‌ ثانوي‌ ‌باشد‌ ‌که‌ فساد ‌در‌ ارض‌ كرديد مسلط مي‌شوند ‌بر‌ ‌شما‌ اعداء ‌شما‌ و سلاطين‌ و بزرگان‌ ‌شما‌ ‌را‌ ميكشند و ‌شما‌ ‌را‌ اسير مي‌كنند ‌که‌ معناي‌ اسائه‌ وجه‌ ‌است‌ و چون‌ پناه‌ برديد ‌به‌ بيت‌ المقدس‌ مسجد اقصي‌ داخل‌ مسجد ميشوند چنانچه‌ ‌در‌ مره‌ اولي‌ داخل‌ شدند و ‌شما‌ ‌را‌ بقتل‌ و اسيري‌ و ذلت‌ و مسكنة مياندازند و ‌هر‌ آينه‌ هلاك‌ ميكنند ‌شما‌ ‌را‌ ‌با‌ كمال‌ تسلط چه‌ هلاك‌ كردني‌ بعيد نيست‌ ‌که‌ ‌اينکه‌ ‌آيه‌ اشاره‌ بتولد بخت‌ النصر بوده‌ ‌باشد‌ ‌که‌ مسلط شد ‌بر‌ يهود و چه‌ كرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
إِن‌ أَحسَنتُم‌ أَحسَنتُم‌ لِأَنفُسِكُم‌ احسان‌ بدين‌ و احسان‌ بانبياء و صلحاء و مؤمنين‌ و احسان‌ بزيردستان‌ تمام‌ احسان‌ بنفس‌ ‌است‌ وَ إِن‌ أَسَأتُم‌ فَلَها لام‌ بمعني‌ ‌علي‌ ‌است‌ چون‌ اسائه‌ احتمال‌ نفع‌ ندارد مثل‌ لَهُم‌ُ اللَّعنَةُ چنانچه‌ بالعكس‌ جايي‌ ‌که‌ احتمال‌ ضرر ندارد بعلي‌ تعبير مي‌كنند مثل‌ صل‌ ‌علي‌ محمّد و آله‌ و ‌اينکه‌ طغيان‌ و سر‌-‌ كشي‌ و بت‌ پرستي‌ و خونريزي‌ ‌بعد‌ ‌از‌ سليمان‌ ‌بود‌ ‌تا‌ زمان‌ عيسي‌ ‌که‌ چه‌ اندازه‌ ‌از‌ انبياء ‌را‌ كشتند و چه‌ فسادها كردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فَإِذا جاءَ وَعدُ الآخِرَةِ مقابل‌ اولي‌ ‌که‌ خداوند وعده‌ هلاكت‌ داده‌ مسلط فرمود بخت‌ النصر ‌را‌ ‌بر‌ ‌آنها‌ و چه‌ اندازه‌ ‌از‌ ‌آنها‌ ‌را‌ كشت‌ و اسير كرد و خانه‌هاي‌ ‌آنها‌ ‌را‌ خراب‌ كرد لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُم‌ صورت‌هاي‌ ‌شما‌ ‌را‌ سياه‌ مي‌كنند اشاره‌ بذلت‌ و خفت‌ و حقارت‌ و فقر و مسكنة ‌است‌ وَ لِيَدخُلُوا المَسجِدَ كَما دَخَلُوه‌ُ أَوَّل‌َ مَرَّةٍ بيت‌‌-‌ المقدس‌ ‌را‌ محل‌ قاذورات‌ و نجاسات‌ قرار ميدهند و تمام‌ آنچه‌ ‌در‌ مسجد ‌بود‌ بغارت‌ بردند و ‌هر‌ ‌که‌ پناه‌ برده‌ ‌بود‌ كشتند وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوا تَتبِيراً بهلاكت‌ انداختند ‌هر‌ ‌که‌ ‌را‌ ‌که‌ ‌بر‌ ‌او‌ تسلط پيدا كردند آنهم‌ بهلاكت‌ سخت‌ و شديد.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
برگزیده تفسیر نمونه=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===برگزیده تفسیر نمونه===&lt;br /&gt;
{{نمایش فشرده تفسیر|&lt;br /&gt;
]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(آیه 7)- این گونه الطاف الهی شامل حال شما می‌شود شاید به خود آیید و به اصلاح خویشتن بپردازید دست از زشتیها بردارید و به نیکیها رو آرید، چرا که:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده‌اید و اگر بدی کنید بازهم به خود می‌کنید» (إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این یک سنت همیشگی است نیکیها و بدیها سر انجام به خود انسان باز می‌گردد. ولی مع الاسف نه آن مجازات شما را بیدار می‌کند و نه این نعمت و رحمت مجدد الهی، باز هم به طغیان می‌پرازید و راه ظلم و ستم و تعدی و تجاوز را پیش می‌گیرید و «فساد کبیر» در زمین ایجاد می‌کنید و برتری جویی را از حد می‌گذرانید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سپس وعده دوم الهی فرا می‌رسد: «و هنگامی که وعده دوم فرا رسد (باز گروهی جنگجو و پیکارگر بر شما چیره می‌شوند، آن چنان بلایی به سرتان می‌آورند که) آثار غم و اندوه از صورتهایتان ظاهر می‌شود» (فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِیَسُوؤُا وُجُوهَکُمْ). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ج2، ص620&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنها حتی بزرگ معبدتان بیت المقدس را از دست شما می‌گیرند «و داخل مسجد (الأقصی) می‌شوند همانگونه که بار اول وارد شدند» (وَ لِیَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ کَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آنها به این هم قناعت نمی‌کنند «و آنچه را زیر سلطه خود می‌گیرند، درهم می‌کوبند» (وَ لِیُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِیراً).&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|-|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سایر تفاسیر=&lt;br /&gt;
سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های فارسی==&lt;br /&gt;
==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر خسروی|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر عاملی|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر جامع|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تفسیر های عربی==&lt;br /&gt;
==={{تفسیر المیزان|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الصافی|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
==={{تفسیر الکاشف|سوره=17 |آیه=7}}===&lt;br /&gt;
&amp;lt;/tabber&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;font-size:smaller&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم&lt;br /&gt;
*[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌&lt;br /&gt;
*[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول&lt;br /&gt;
*[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم&lt;br /&gt;
*[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش&lt;br /&gt;
*[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌&lt;br /&gt;
==آرشیو عکس و تصویر==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;320&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:آیه 7 سوره اسراء (1).jpg&lt;br /&gt;
پرونده:آیه7 سوره اسراء (2).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/7/71/20210624055633%21%D8%A2%DB%8C%D9%877_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%282%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۳٬۳۰۹ در ۳٬۳۰۹)]&lt;br /&gt;
پرونده:آیه7 سوره اسراء (3).jpg|[http://wiki.ahlolbait.com/images/archive/8/8e/20210624064314%21%D8%A2%DB%8C%D9%877_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%283%29.jpg دانلود پوستر تصویر در ابعاد بزرگ (۲٬۷۷۸ در ۲٬۷۷۸)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[رده:آیات سوره اسراء]]&lt;br /&gt;
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%877_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(3).jpg&amp;diff=134571</id>
		<title>پرونده:آیه7 سوره اسراء (3).jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D9%877_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A1_(3).jpg&amp;diff=134571"/>
		<updated>2021-06-24T06:43:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aghajani: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;==عنوان==&lt;br /&gt;
احسان&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==متن عکس نوشته==&lt;br /&gt;
===آیه 7 سوره اسراء===&lt;br /&gt;
{{قرآن در قاب|إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ۚ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا|ترجمه=اگر نیکی و احسان کردید به خود کرده‌اید و اگر بدی و ستم کردید باز به خود کرده‌اید. و آن‌گاه که وقت (انتقام ظلم) دیگر شما (که کشتن یحیی و زکریاست یا عزم قتل عیسی) فرا رسید (باز بندگانی قوی و جنگ آور را بر شما مسلط می‌کنیم) تا اثر بیچارگی و خوف و اندوه بر رخسار شما نشانند و به مسجد بیت المقدس (معبد بزرگ شما) مانند بار اول درآیند و به هر چه رسند نابود سازند.|سوره=17|آیه=7}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضوع ==&lt;br /&gt;
احسان&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تولید کننده==&lt;br /&gt;
سایت حدیث گراف&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==نوع طرح==&lt;br /&gt;
آیه گرافی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خلاصه ==&lt;br /&gt;
عکس نوشته قرآنی با موضوع آیه 7 سوره اسراء(آیه گرافی)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عکس نوشته های قرآنی موسسه اهل البیت]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aghajani</name></author>
		
	</entry>
</feed>