https://wiki.ahlolbait.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87 2026-04-25T05:23:53Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3&diff=11919 2012-09-17T08:53:03Z

<p>اندیشه: </p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= میر محمد تقی مدرس<br /> <br /> |نام پدر= میر سید حسن<br /> <br /> |ولادت= 13 صفر سال 1273 ه . ق <br /> <br /> |محل ولادت= اصفهان<br /> <br /> |وفات= 7 ربیع الثانی سال 1333 ه .ق <br /> <br /> |مدفن= اصفهان<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> <br /> <br /> == شرح حال : ==<br /> <br /> محمد تقی مدرس ، فرزند علامه میر سید حسن مدرس میر صادقی ، عالم فاضل جلیل القدر ، عظیم المنزلة ، در 13 ماه صفر سال 1273 ه . ق در اصفهان متولد شد .-&lt;ref&gt;سید مصلح الدین مهدوی ، اعلام اصفهان ، تصحیح : نصرالهی ، غلامرضا ، ج 2 ، نشر : سازمان فرهنگی ، تفریحی شهرداری اصفهان ، چاپ اول ، سال 1387 ، ص 219 .&lt;/ref&gt;<br /> در سه چهار ماهگی ، پدر بزرگوارش بدرود جهان نمود و میر محمد تقی با وجود بی پدری ، بعد از طی مراتب کودکی ، همت به تحصیل گماشته -&lt;ref&gt; میرزا محمد علی معلم حبیب آبادی ، مکارم الآثار ، در احوال رجال دو قرن 13 و 14 هجری ، ج 6 ، نشر : نفائس ، صص : 2031 و 2032 .&lt;/ref&gt;<br /> و پس از تحصیل در اصفهان ، نزد میرزا هاشم چهار سوقی ، راهی عتبات عالیات شد .-&lt;ref&gt;مهدوی ، همان .&lt;/ref&gt;<br /> و مدتها در آن اراضی شریفه خدمت چندین نفر از معاریف علماء درس خواند .-&lt;ref&gt;معلم حبیب آبادی ، همان .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اساتید : ==<br /> <br /> وی از درس شیخ هادی طهرانی ، حاج میرزا حبیب ا... رشتی و آخوند ملا محمد کاظم خراسانی در نجف اشرف مستفیض شد . سپس به سامرا عزیمت نموده و از درس محمد حسن شیرازی بهره گرفت . همچنین از میر سید محمد فشارکی و میرزا محمد تقی شیرازی نیز کسب فیض نمود .-&lt;ref&gt;مهدوی ، همان .&lt;/ref&gt;<br /> مدت ده سال در اعتاب مقدسه محضر علمای آن سامان کسب فیوضات نموده تا به مقامات عالیه اجتهاد نایل شد . -&lt;ref&gt;سید مصلح الدین مهدوی ، دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، تصحیح : نیلفروشان ، محمد رضا ، نشر : گلدسته ، چاپ اول ، 1384 ، ص 405 . &lt;/ref&gt; )[ایشان از محضر میرزا محمد هاشم چهارسوقی نیز بهره بردند.] <br /> <br /> == روش تدریس علامه مدرس ثانی : ==<br /> <br /> مرحوم میر سید محمد حسن مدرس ( معروف به میر سید حسن ثانی ) فرزند و شاگرد مدّرس ثانی ، راجع به سبک بی نظیر پدر علّامه اش و ویژگی های آن می نویسد :&quot; از ویژگی علامه مدرس ثانی ، قریحه غریب وسلیقه ابتکاری ، استقامت معظم له جهت ورود در هر مسأله فقهی ، اصولی و خروج از آنها بود . از دیگر خصایص معظم له ، این بود که مسأله را به گونه ای بیان می فرمود که در میان دیگر مدرسّین وقت اصفهان نظیری نداشت و فی الواقع بیانی ساحرانه داشت ... &quot; شیوه مدّرس ثانی ، محققانه ، ابتکاری و با اسلوبی نو وبدیع بود . از جمله ویژگی های محفل درسی ایشان ، توجه داشتن به نظرات علمای عامه و تطبیق آن با آرا و نظریات علمای شیعه بوده است . شیوه درسی فقه اعظم و زعیم اکبر ،بزرگ مرجع جهان تشیّع مرحوم آیة ا... بروجردی کاملاً شبیه به شیوه درسی علّامه مدرس ثانی بود و به نظر برخی از محققین ، ظاهراً مرحوم بروجردی شیوه مذکور را از استادشان در اصفهان تعلیم گرفته بوده اند . از دیگر خصوصیات مدرس ثانی ، حافظه عجیب و خارق العاده ایشان بود که به ویژه از رموز موفقیت معظم له در امر تدریس و تحقیق به شمارمی رفته است .-&lt;ref&gt;دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان ، ( علی کرباسی زاده اصفهانی ) &quot; علامه مدرس ثانی &quot; حوزه اصفهان ، سال دوم ، شماره 6 ، 1380 ، صص 162 و 163. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == شاگردان : ==<br /> <br /> در سال 1309 ق یا به نقل از کتاب دانشمندان و بزرگان اصفهان سال 1305 ق ، به امر استادش میرزای بزرگ شیرازی به اصفهان برگشته و به تدریس ، تبلیغ و تحقیق مشغول شده و به جای پدر عالیقدر خود، در مسجد رحیم خان ، به اقامه جماعت پرداخت . سالها در مدرسه صدربازار به تدریس فقه و اصول مشغول بود . وجمعی از فضلاء از جمله : میرزا فتح ا... درب امامی ، سید علینقی ثقةالاشریعه ، شیخ محمود مفید ،میرزا مهدی دولت آبادی ، میر سید حسن مدرس ثانی و...در خدمت او حاضر می شدند .-&lt;ref&gt;مهدوی ، اعلام اصفهان ، صص : 219 و 220 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == میر محمد تقی مدرس و جریان مشروطه : ==<br /> <br /> علامه مدرس ثانی همچون فقه شهید مظلوم ، مرحوم آیة ا... شیخ فضل ا... نوری ، هرچند ابتدا از هواخواهان مشروطه به شمار می رفت اما چون مشروطه مورد نظرایشان مشروطه مشروعه بود ، به تدریج از مخالفان سر سخت مشروطه غیر مشروعه به شمار رفتند . آقا میر محمد تقی مانند بسیاری از علمای دیگر در حمایت از جریان مشروطه ای که زیر نظر وتحت حمایت فقها و مجتهدین شیعه باشد از هیچ اقدامی دریغ نمی ورزید ... همچنین در اعلامیه تاریخی علمای اصفهان برضّد سلطه اقتصادی بیگانه ، علّا مه مدرّس ثانی به همراه برخی از علماو بزرگان وقت ،مصرف کالاها و منسوجات بیگانه را تحریم و مردم را به استفاده از امکانات محدود ملی و تولیدات داخلی توصیه کرده اند...-&lt;ref&gt;حوزه اصفهان ، همان ، صص : 165 تا 167 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار وی : ==<br /> <br /> از آثار به جای مانده از ایشان ، مجموعه ای موسوم به : &quot; الرسائل التقویه فی المسائل الفقهیة که شامل 6 قسمت می باشد و هر کدام رساله ای جداگانه است که عبارتند از :<br /> <br /> رساله ای دربیان ضابطه ممیزه بین حق و حکم .<br /> <br /> رساله ای در صلوة مسافر .<br /> <br /> رساله ای در منجزّات مریض .<br /> <br /> رساله ای در قاعده &quot; من ملک شیئاً ملک الاقرار به &quot;<br /> <br /> رساله ای در ماهیت اجاره .<br /> <br /> رساله ای در مسأله ضمان .<br /> <br /> رساله علمیه .<br /> <br /> رساله ای در تسامع درادله سنن.<br /> <br /> رساله ای در مسأله تعاریض و ترجیح .<br /> <br /> رساله ای در تحدید وقت مغرب و عشاء.<br /> <br /> رساله ای در وقت فرائض و نوافل.<br /> <br /> رساله ای در مسأله تکلیف کفار .<br /> <br /> رساله ای در اجتماع امر ونهی .<br /> <br /> رساله ای در &quot; اعذار مانعة من الصلوة &quot; که در ربیع الا ول 1300 قمری ( ظاهراً در ایام اقامت در اعتاب مقدسه ) نوشته اند .<br /> <br /> رساله ای در مباحث اصول ، که در زمان تحصیلاتشان در عتبات عالیات نوشته اند .-&lt;ref&gt;حوزه اصفهان ، همان ، صص : 177 و 178 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مرحوم میر محمد تقی مدرس ، قضاوت هم می کرده ، لیکن فوق العاده در حکم ، مساهله می نموده است .-&lt;ref&gt;میر سید علی جناب ، رجال و مشاهیر اصفهان ، تصحیح : پور عصار ، رضوان ، نشر : سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان ، چاپ اول ، 1385 ، ص 492 .&lt;/ref&gt;<br /> بدرود باد یار خاکی :<br /> وی سرانجام پس از مدت شصت سال و یک ماه قمری و بیست و چهار روز عمر ، در شب دوشنبه هفتم ماه ربیع الاخر سنة 1333 مطابق 3 حوت ماه برجی در اصفهان بدرود حیات گفت و در مقبره والد جدّش [ واقع در مسجد رحیم خان ] دفن شد و چندین نفر پسر بر جای نهاد.-&lt;ref&gt;معلم حبیب آبادی ، همان منبع ، صص : 2032 و 2033.&lt;/ref&gt;<br /> == پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%84%D8%B7%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=11873 2012-09-17T07:24:08Z

<p>اندیشه: </p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= شیخ لطف ا...<br /> <br /> |نام پدر= عبدالکریم<br /> <br /> |ولادت= <br /> <br /> |محل ولادت= میس لبنان<br /> <br /> |وفات= سال 1305<br /> <br /> |مدفن= کربلا<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> == شرح حال ==<br /> <br /> شیخ لطف ا... بن عبدالکریم بن ابراهیم بن علی بن عبدالعال ، اصلاً از میس لبنان است . خاندان او اکثراز فقهای امامیه بوده اند که در جبل عامل زندگی می کردند و چون پادشاهان صفوی در ترویج مذهب تشیع و اکرام و اعظام فقها و دانشمندان شیعه سعی بلیغ روا می داشتند عده ای از علمای بحرین و جبل عامل را به ایران دعوت نمودند . از جمله آن ها شیخ حسین بن عبدالصمد حارثی ، پدر شیخ بهائی و دیگر شیخ لطف ا... عاملی است که ابتدا در مشهد مقدس مقیم شد و از محضر بزرگانی مانند ملا عبدا... شوشتری استفاده نمود و از جانب شاه عباس کبیر به خدمت آستان قدس رضوی انتخاب گردید و تا فتنه ی ازبکان درآن شهر مقیم بود . آن گاه به قزوین رفت و به تدریس اشتغال یافت و شاه عباس چون بزرگی و مقام علمی او را بدید به اصفهان دعوتش نمود .-&lt;ref&gt; سید محمد باقر کتابی/ رجال اصفهان ( در علم ، عرفان ، ادب و هنر ) / سازمان چاپ و انتشارات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چاپ اول 1375 / صص 9 و8 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> مؤلف عالم آرامی عباسی نیز این مطلب را چنین می نویسد : &quot; شیخ لطف ا... میسی ، مشهور از محال مقدس نبیره ی شیخ ابراهیم طیسی است که از فضلای متبحر و فقهای عصر بود . مولد شریفش موضع تیس جبل عامل است . در اوایل سن شباب احرام زیارت امام ثامن علیه التحیه و الثناء بسته مدتی مدید در آن آستان ملایک آشیان به تحصیل علوم روزگار گذرانیده از برکات صحبت مولانا عبدا... شوشتری و سایر علمای مشهد مقدس بهره کامل در علم فقه یافته و در زمره مدرسین سرکار فیض آثار انتظام یافت و در زمان حضرت اعلی شاهی ظل الهی منصب والای خادمی نیز علاوه ی تدریس گشته از آن سرکار موهبت آثار موظف بود. در فترت او زبکیه از آسیب آن طایفه نجات یافته بدرگاه معلی آمده مدتی در قزوین بدرس وافاده مشغول بوده حسب الامر الاعلی از آن جا بدار السلطنه اصفهان نقل نمود ... &quot; &lt;ref&gt;اسکندر بیک ترکان / تاریخ عالم آرامی عباسی ،( شامل جلد 1 و نیمی از جلد 2 ) / مؤسسه انتشارات امیرکبیر تهران ،چاپ سوم ، 1382 / ص 157 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شاه عباس در سال 1011 در جنب میدان نقش جهان مدرسه و مسجدی را که هنوز هم به نام او شهرت دارد برای محل تدریس و اقامت و امامت او پی نهاد و انجام این کارتا 1028 طول کشید و در حین اتمام همین ساختمان بود که شاه عباس در قسمت جنوبی میدان شاه طرح انشاء مسجد جامع عباسی یعنی مسجد شاه را ریخت . بعد از آنکه مدرسه و مسجد شیخ لطف ا... برای تدریس و نمازگزاری شیخ مهیا گردید و شاه برای وجه معاش او وظیفه ای معین و مقرر داشت .-&lt;ref&gt;لطف اللّه هنر فر / گنجینه های آثار تاریخی اصفهان / اصفهان ، کتابفروشی سقفی ، چاپ دوم ، 1350 / ص 404 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> او نماز جمعه را واجب عینی می دانست و مرتباً در مسجد خود اقامه می نمود . شیخ لطف ا... با علامه ثانی شیخ بهایی معاصر بود و شیخ از وی تجلیل و احترام می نمود . شیخ بهایی مردم را جهت استفاده از حضورش تخریص می نمود .-&lt;ref&gt;م – جرفادقانی / علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی / انتشارات معارف اسلامی ، قم ، خیابان دوم پاساژ قدس ، چاپ اول مهرماه 1364 / ص 128 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> <br /> آثار او بیشتر حواشی و تعلیقاتی است که بر بعضی از کتب فقه نوشته است .-&lt;ref&gt;کتابی / همان / ص 10 &lt;/ref&gt;و رسائلی که بر رد فتاوی دینی معاصرین به رشته نگارش درآورده است .-&lt;ref&gt;هنر فر / همان / ص 405 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == عروج به ملکوت اعلی ==<br /> <br /> وفات شیخ سرانجام به سال 1035 در اصفهان رخ داد-&lt;ref&gt;جرفادقانی / همان / ص 128 &lt;/ref&gt;و جنازه ی او را به کربلا حمل نمودند .-&lt;ref&gt;کتابی / همان / ص 10&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مسجد شیخ لطف ا... ==<br /> <br /> مسجد شیخ لطف ا... که از آثار تاریخی اصفهان است بیش از مقام علمی خودش در دنیا شهرت دارد .در این جا برای زینت بخشیدن به این مطلب مختصری از ویژگی های این مسجد آورده می شود : &quot; این بنا در ضلع شرقی میدان نقش جهان و مقابل عمارت عالی قاپو واقع گردیده است و به جهت ویژگی های خاص معماری و تزیینات فوق العاده از شاهکارهای برجسته ی معماری دوره ی صفوی به شمار می آید . ساختمان این مسجد بین سال های 1011 تا 1028 ه . ق به فرمان شاه عباس اول برای نماز جماعت وتدریس شیخ لطف ا... بن عبدالکریم بن ابراهیم – از علمای مهاجر جبل عامل لبنان که نام مسجد نیز برگرفته از نام اوست و ظاهراً به معماری محمدرضا بن استاد حسین ، بنا اصفهانی ساخته و پرداخته شده است . ساختمان مسجد دارای طرح ساده ، کوچک و در عین حال بسیار با شکوه و استادانه است و مشتمل بر شبستان زمستانی ، گنبد ، راهرو ، سردرورودی و تزئینات غنی کاشیکاری است و بر خلاف دیگر مساجد معتبر این دوره ، فاقد صحن ، ایوان و مناره است .&quot; -&lt;ref&gt;پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی / دائرة المعارف بناهای تاریخی ( در دوره ی اسلامی (مساجد )) / ویرایش ادبی : محمد مهدی عقابی / مؤسسه انتشارات سوره ، چاپ اول 1378 / ص 86 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%84%D8%B7%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=11870 2012-09-17T07:13:49Z

<p>اندیشه: </p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= شیخ لطف ا...<br /> <br /> |نام پدر= عبدالکریم<br /> <br /> |ولادت= <br /> <br /> |محل ولادت= میس لبنان<br /> <br /> |وفات= سال 1305<br /> <br /> |مدفن= کربلا<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> == شرح حال ==<br /> <br /> شیخ لطف ا... بن عبدالکریم بن ابراهیم بن علی بن عبدالعال ، اصلاً از میس لبنان است . خاندان او اکثراز فقهای امامیه بوده اند که در جبل عامل زندگی می کردند و چون پادشاهان صفوی در ترویج مذهب تشیع و اکرام و اعظام فقها و دانشمندان شیعه سعی بلیغ روا می داشتند عده ای از علمای بحرین و جبل عامل را به ایران دعوت نمودند . از جمله آن ها شیخ حسین بن عبدالصمد حارثی ، پدر شیخ بهائی و دیگر شیخ لطف ا... عاملی است که ابتدا در مشهد مقدس مقیم شد و از محضر بزرگانی مانند ملا عبدا... شوشتری استفاده نمود و از جانب شاه عباس کبیر به خدمت آستان قدس رضوی انتخاب گردید و تا فتنه ی ازبکان درآن شهر مقیم بود . آن گاه به قزوین رفت و به تدریس اشتغال یافت و شاه عباس چون بزرگی و مقام علمی او را بدید به اصفهان دعوتش نمود .-&lt;ref&gt;کتابی – سید محمد باقر / رجال اصفهان ( در علم ، عرفان ، ادب و هنر ) / سازمان چاپ و انتشارات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چاپ اول 1375 / صص 9 و8 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> مؤلف عالم آرامی عباسی نیز این مطلب را چنین می نویسد : &quot; شیخ لطف ا... میسی ، مشهور از محال مقدس نبیره ی شیخ ابراهیم طیسی است که از فضلای متبحر و فقهای عصر بود . مولد شریفش موضع تیس جبل عامل است . در اوایل سن شباب احرام زیارت امام ثامن علیه التحیه و الثناء بسته مدتی مدید در آن آستان ملایک آشیان به تحصیل علوم روزگار گذرانیده از برکات صحبت مولانا عبدا... شوشتری و سایر علمای مشهد مقدس بهره کامل در علم فقه یافته و در زمره مدرسین سرکار فیض آثار انتظام یافت و در زمان حضرت اعلی شاهی ظل الهی منصب والای خادمی نیز علاوه ی تدریس گشته از آن سرکار موهبت آثار موظف بود. در فترت او زبکیه از آسیب آن طایفه نجات یافته بدرگاه معلی آمده مدتی در قزوین بدرس وافاده مشغول بوده حسب الامر الاعلی از آن جا بدار السلطنه اصفهان نقل نمود ... &quot; &lt;ref&gt;ترکان – اسکندر بیک / تاریخ عالم آرامی عباسی ،( شامل جلد 1 و نیمی از جلد 2 ) / مؤسسه انتشارات امیرکبیر تهران ،چاپ سوم ، 1382 / ص 157 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شاه عباس در سال 1011 در جنب میدان نقش جهان مدرسه و مسجدی را که هنوز هم به نام او شهرت دارد برای محل تدریس و اقامت و امامت او پی نهاد و انجام این کارتا 1028 طول کشید و در حین اتمام همین ساختمان بود که شاه عباس در قسمت جنوبی میدان شاه طرح انشاء مسجد جامع عباسی یعنی مسجد شاه را ریخت . بعد از آنکه مدرسه و مسجد شیخ لطف ا... برای تدریس و نمازگزاری شیخ مهیا گردید و شاه برای وجه معاش او وظیفه ای معین و مقرر داشت .-&lt;ref&gt;هنر فر – لطف ا... / گنجینه های آثار تاریخی اصفهان / اصفهان ، کتابفروشی سقفی ، چاپ دوم ، 1350 / ص 404 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> او نماز جمعه را واجب عینی می دانست و مرتباً در مسجد خود اقامه می نمود . شیخ لطف ا... با علامه ثانی شیخ بهایی معاصر بود و شیخ از وی تجلیل و احترام می نمود . شیخ بهایی مردم را جهت استفاده از حضورش تخریص می نمود .-&lt;ref&gt;م – جرفادقانی / علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی / انتشارات معارف اسلامی ، قم ، خیابان دوم پاساژ قدس ، چاپ اول مهرماه 1364 / ص 128 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> <br /> آثار او بیشتر حواشی و تعلیقاتی است که بر بعضی از کتب فقه نوشته است .-&lt;ref&gt;کتابی / همو / ص 10 &lt;/ref&gt;و رسائلی که بر رد فتاوی دینی معاصرین به رشته نگارش درآورده است .-&lt;ref&gt;هنر فر / همو / ص 405 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == عروج به ملکوت اعلی ==<br /> <br /> وفات شیخ سرانجام به سال 1035 در اصفهان رخ داد-&lt;ref&gt;جرفادقانی / همو / ص 128 &lt;/ref&gt;و جنازه ی او را به کربلا حمل نمودند .-&lt;ref&gt;کتابی / همو / ص 10&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مسجد شیخ لطف ا... ==<br /> <br /> مسجد شیخ لطف ا... که از آثار تاریخی اصفهان است بیش از مقام علمی خودش در دنیا شهرت دارد .در این جا برای زینت بخشیدن به این مطلب مختصری از ویژگی های این مسجد آورده می شود : &quot; این بنا در ضلع شرقی میدان نقش جهان و مقابل عمارت عالی قاپو واقع گردیده است و به جهت ویژگی های خاص معماری و تزیینات فوق العاده از شاهکارهای برجسته ی معماری دوره ی صفوی به شمار می آید . ساختمان این مسجد بین سال های 1011 تا 1028 ه . ق به فرمان شاه عباس اول برای نماز جماعت وتدریس شیخ لطف ا... بن عبدالکریم بن ابراهیم – از علمای مهاجر جبل عامل لبنان که نام مسجد نیز برگرفته از نام اوست و ظاهراً به معماری محمدرضا بن استاد حسین ، بنا اصفهانی ساخته و پرداخته شده است . ساختمان مسجد دارای طرح ساده ، کوچک و در عین حال بسیار با شکوه و استادانه است و مشتمل بر شبستان زمستانی ، گنبد ، راهرو ، سردرورودی و تزئینات غنی کاشیکاری است و بر خلاف دیگر مساجد معتبر این دوره ، فاقد صحن ، ایوان و مناره است .&quot; -&lt;ref&gt;پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی / دائرة المعارف بناهای تاریخی ( در دوره ی اسلامی (مساجد )) / ویرایش ادبی : محمد مهدی عقابی / مؤسسه انتشارات سوره ، چاپ اول 1378 / ص 86 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8&diff=9280 2012-08-26T08:50:02Z

<p>اندیشه: </p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= حاج شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی<br /> <br /> |نام پدر= حاج محمد جعفر<br /> <br /> |ولادت= 13 جمادی الاول ،1315 ه . ق <br /> <br /> |محل ولادت=حبیب آباد برخوار اصفهان<br /> <br /> |وفات= 1412 ه.ق<br /> <br /> |مدفن= اصفهان – در جوار مقبرة صاحب بن عباد ( در محله ی طوقچی )<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> آیت الله حاج شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی ، فرزند مرحوم حاج محمد جعفر ، در روز جمعه 13 جمادی الاول سال 1315 ه . ق ، در قریه ی حبیب آباد برخوار اصفهان متولد گردید .(1) <br /> <br /> وی مقدمات علوم و ادبیات را در زادگاه خود نزد مرحوم معلم حبیب آبادی آموخت و سپس به شهر اصفهان رفت . در مدرسه الماسیه حجره گرفت و نزد اساتید این شهر تلمذ نمود که ازآن جمله می توان به آقا میرزا احمد مدرس ، شیخ محمد رضا نجفی ، سید مهدی در چه ای ، ثقة الاسلام حاج آقا نورالله مسجد شاهی و جمعی از اکابر فقها ، مجتهدین ، اعاظم علماء و در بین حوزه علمیه اصفهان اشاره کرد .(2) <br /> <br /> وی در رشته های مختلف همچون فقه ، اصول و اخلاق ، ریاضیات ، هندسه ، لگاریتم ، هیأت ، نجوم و ... به سطوح عالی و مدارج بلند راه یافت .(3) همچنین از برخی اساتید خود موفق به دریافت اجازه اجتهاد و روایت گردید.<br /> <br /> وی تحصیلات عالی را تا سطح دکترا در رشته فارما کولوژی از شاخه های رشته های پزشکی به اتمام رسانید و به عنوان دانشیار دانشکده ی علوم پزشکی اصفهان دست یافت و مدتی نیز به عنوان معاون اداری – مالی این دانشگاه خدمت کرد .(5)<br /> <br /> <br /> == خصوصیات اخلاقی ==<br /> <br /> در وجود مرحوم آیت الله ادیب ویژگی های زیادی بود . از آن جمله می توان به : <br /> <br /> 1) زهد : زاهد به معنای واقعی کلمه بود . یک سر سوزنی در فکر عنوان ، ریاست ، تعریف ، شهرت و این قبیل کارها نبود ، بلکه یک زندگی بسیار ساده و بی آلایش داشت .<br /> <br /> 2) تواضع فوق العاده : وی با آن همه بار علمی ، محتهدی مسلم و فقیه ، اصول ، کارشناسی بسیار بالا در هیأت ، ریاضی ، نجوم و غیره ، فیلسوفی عارف و کامل در فلسفه ، اما آنقدر متواضع که اجازه نمی داد یک طلبه ای پشت سرش راه برود ، اشاره می کرد بیا در کنار من .<br /> <br /> 3) روح طلبه پروری: آیت الله ادیب نسبت به طلاب و اهل علم فوق العاده تجلیل می کرد به خصوص در منظر عوام از یک طلبه سوالی نمی کرد که مبادا از جواب عاجز بماند و باعث تحقیر او بشود .<br /> <br /> 4) نظم : از خصوصیات وی نظم و دقت در عمل بود . در ساعات تدریس در مسجد و اقامه ی جماعت در کلیه برنامه ها بسیار منظم و منبسط عمل می کرد .<br /> <br /> 5) وعظ و خطابه : علاوه بر اینکه در سنگر تدریس فقه ، اصول ، حکمت و غیره سخت مشغول بود ، در مسجد هم منبر می رفت و موعظه و ارشاد کرده ، و حتی ذکر مصیبت هایی در حد بسیار عالی ایراد می فرمود .<br /> <br /> 6) تعبد ، باوجود این همه کثرت مشاغل و مراجعات مردمی ، تدریس صبح ، عصر ومطالعه مقید بود به انجام نوافل ، کلیه نوافل را در طرل سال انجام میداد ، مخصوصا در مدت عمر ، نماز شب ایشان ترک نشد . حتی آن شب که در منزل زمین خورد و دستشان شکست ، یک ساعت قبل از طلوع فجر بود که جهت وضو برای نماز شب به پا خواسته بود .<br /> <br /> 7) تألیفات : از ویژگی های وی نسبت به کتاب هایی که نوشت این بود که در هر موضوعی احساس نیاز می کرد که خلأیی وجود دارد ، بلافاصله دست به قلم می شد ، کتابی می نوشت که آن نیاز خلآ جبران شود .<br /> <br /> 8) آیت ا... ادیب در زمانی که از قدرت جسمی بر خوردار بود ، به عنوان روحانی حج مشرف می شد، و احتمالا 17 سفر جهت ارشاد زائرین <br /> <br /> 9) به زیارت خانه خدا و مدینه طیبه مشرف شد و همانند یک بعثه و پایگاه عظیمی چه در مکه و چه در مدینه ، مورد مراجعات روحانیون کاروان ها بود . هر کدام از روحانیون به مساله و مشکلی بر می خوردند ، می آمدند در محضر وی و مشکل خود را حل می کردند.(6)<br /> <br /> <br /> == استادان ==<br /> <br /> از جمله استادان وی می توان به آیت الله سید محمد نجف آبادی ، آیت الله شیخ محمد رضا مسجد شاهی اصفهانی ، آیت الله سید باقر درچه ای ، آیت الله شیخ محمد حسین فشارکی ، آیت الله میرزا محمد رضا کلباسی اشاره کرد .(4) <br /> <br /> <br /> == شاگردان ==<br /> <br /> محمد باقر غفرانی (12)- سید علی میر لوحی فلاورجانی (13)-دکتر محمد فشارکی (14)- حجة الاسلام والمسلمین سید محمد تقی مدنی (15)<br /> <br /> <br /> == شعر و شاعری ادیب ==<br /> <br /> <br /> <br /> حاج شیخ عباسعلی ادیب ، عالمی زاهد ، فقیهی جامع ، مجتهدی بزرگوار و ادیبی شاعر بود که به فارسی و عربی شعر نیکو می سرایید .(7)وی سابقا &quot;نادم: تخلصی می نمود(8)و پس از آن که نام خانوادگی خود را ، ادیب قرار داد ، این کلمه را متخلص <br /> <br /> خود نیز گردانید . <br /> <br /> === اشعار فارسی ===<br /> <br /> &lt;center&gt;&quot; خم ابروی خمینی ، خم خم خانه شکست*****پی پیمانه ، جرعه و پیمانه شکست&lt;/center&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;خاک ایران همه چون صفحه شطرنجی بود*****مات شدن شاه و همه تخته ی شاهانه شکست&quot;(10)&lt;/center&gt; <br /> <br /> === اشعار عربی ===<br /> <br /> &lt;center&gt;&quot;بَلَغَ العُلی بِکَمالِهِ کَشَفَ الدُجی بِجَمالهِ&lt;/center&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;حَسُنَت جمیعُ خِصالُه صَلِّوا عَلَیهِ وَ الِهِ&quot;&lt;/center&gt;<br /> <br /> <br /> == اقدامات ==<br /> <br /> <br /> <br /> احیاء وتجدید ساختمان مسجد مقابل مقبره صاحب بن عباد ( در محله طوقچی اصفهان)،و اقامه ی نماز جماعت وموعظه ، ارشاد در هدایت مومنین در این مسجد که به نام «مسجد صاحب بن عباد » شهرت دارد ،(16)دارالشفای حضرت زهرای مرضیه (س)که اکنون یکی از بهترین درمانگاهها و بیمارستان های شهر اصفهان به شمار می آید ،همچنین حسینیه امام خمینی (ره)،مقبره صاحب بن عباد و کتابخانه ای که به نام آیت الله ادیب در دست احداث است .(17)<br /> <br /> <br /> ==آثار ماندگار ==<br /> <br /> احسن التقویم ، ارث الشیعه ، مناسک الشیعه ، ملحقات قضاوتهای امیر المؤمنین (ع) ، زیارت مدینه که مشتمل بر تمام زیارات حضرت رسول (ص) ، حضرت زهرا (س) ، ائمه بقیع (ع) ، حمزه ، شهداء و سایر اعمال مدینه به طور مفصل ، کتاب شرح دعای ندبه (وظایف الشیعه) ، شرح حال صاحب بن عباد (هدیة العباد)(18) <br /> <br /> <br /> == عروج به ملکوت اعلی ==<br /> <br /> <br /> در عصر پنجشنبه ، سال 1412 ه.ق وفات یافت و در جوار مقبره صاحب بن عباد در محله ی طوقچی اصفهان مدفون گردید.(19) <br /> <br /> <br /> == پی نوشت ==<br /> (1). هادوی – مصطفی ، تذکرة شعرای استان اصفهان ، اصفهان ، پویان مهر ،1383 ، مرکزی، ص 49 <br /> <br /> (2). مهدوی – سید مصلح الدین ، دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 2 ، انتشارات گلدسته چاپ اول ، 1384 ، ص 1069 ، مرکزی <br /> <br /> (3). ریاحی – محمد حسین ، چلونگر – محمد علی ، ادیب ماندگار ، یادنامه ی آیت ا... شیخ عباسعلی ادیب اصفهانی ، اصفهان ، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان ، چاپ اول ، بهار 1385 ، اصفهان شناسی ص 191 <br /> <br /> (4). همان، ص 222<br /> <br /> (5). همان،ص271<br /> <br /> (6). همان، ص 320- 319<br /> <br /> (7). مهدوی – سید مصلح الدین ، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن آخر ج 2 ، نشر الهدایة ، چاپ خیام ، قم ، چاپ اول ، تابستان 1367 ، ص 322 مرکزی<br /> <br /> (8). هادوی، همان، ص 49 <br /> <br /> (9). مهدوی ، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دوقرن اخیر ، ج 2 ، ص 322 <br /> <br /> (10). ریاحی ، همان ، ص 279 <br /> <br /> (11). همان ، 363<br /> <br /> (12). همان، ص 248 <br /> <br /> (13). همان، ص 275<br /> <br /> (14). همان ، ص 213 <br /> <br /> (15). همان ، 327<br /> <br /> (16). مهدوی ، دانشمندان و بزرگان اصفهان ج2، ص 1069<br /> <br /> (17). ریاحی ، همان ، ص 320<br /> <br /> (18). کتابی – محمد باقر، رجال اصفهان ( در علم ، عرفان ، ادب و هنر )... ، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چاپ اول ، پائیز 1375 ، ص 250 مرکزی <br /> <br /> (19). مهدوی ، دانشمندان و بزرگان اصفهان ج2 ، ص 1069<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:علمای قرن چهاردهم]]</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=9088 2012-08-22T06:33:06Z

<p>اندیشه: /* پی نوشت */</p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی<br /> <br /> |نام پدر= عبدالرزاق<br /> <br /> |ولادت= نامعلوم<br /> <br /> |محل ولادت= اصفهان <br /> <br /> |وفات= 588 ه .ق <br /> <br /> |مدفن= اصفهان ، احتمالاً مزار مقبره درب امام<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> شعر ابزاری خفته در دیوان ها است که با کمک آن می توان بخشی از نقاط تاریک تاریخ را رمز گشایی و روشن کرد . به روحیات ، خلقیات ، معلومات ، رنج ها و خوشی های گوینده اش پی برد و ناگفته های تاریخ را از لابه لای آن بیرون کشید .<br /> <br /> جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی را می توان از جمله شاعرانی دانست که علاوه بر ظرافت و مهارت در وادی شعر ، دارای مراتب علمی و حکمی نیز بوده است .<br /> <br /> <br /> <br /> == شرح حال ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ملک الفضلا جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی رحمة الله علیه از صنادید و اکابر علمای اصفهان است .(1) او از گویندگان قرن ششم هجری و از شعرای عهد سلطان خوارزم شاه می باشد .(2) در تذکره ها سخنی از تاریخ ولادت او نشده است .* نام وی محمد ، لقبش جمال الدین و اسم پدرش عبدالرزاق بوده و هرکجا قدما جمال الدین عبدالرزاق گفته باشند ، مطابق قانون فارسی ، کلمه فرزند او وسط محذوفست و هر کجای دیگر نام او را عبدالرزاق بیان کرده اند به اشتباه بوده است .<br /> <br /> زاد بوم وی شهر اصفهان است و عشق وطن و حب زاد بوم بیش از آنچه تصور شود او را درنهاده بوده ، چناچه از اشعار وی مشخص است وی پنجاه سالگی را رد کرده بوده .(3) <br /> <br /> بوده ، چنانچه در مدح اصفهان می فرماید :<br /> <br /> ... دیدی تو اصفهان را آن شهر خلد پیکر آن سوره مقدس آن عدن روح پرور (4)<br /> <br /> خاندان جمال الدین از طبقه فضلا و شعرا نبوده اند و چناچه اشعار وی و اشارات بعضی تذکره نویسان مستفاد است ، او با خاندانش به شغل زرگری می پرداخته اند و به گفته کمال الدین ، پسرش ، از دکان رخت زی مدرسه آورد .(5)<br /> <br /> به گفته ی دکتر شفق ، جمال الدین اصفهان را هم مدح می کرد و هم قدح . ولی در مقابل تعریض دیگران مانند مجیرالدین نسبت به اصفهان و مردم آن بس زود رنج بود و سخت دفاع می کرد .(6) <br /> <br /> <br /> <br /> == مقام شاعری – علمی و سبک سخن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> به نقل از امین احمد رازی در تذکره هفت اقلیم ، جمال الدین عبدالرزاق از اکابر طبقه شعرا بوده و نظم و نثرش غزوبت سلسبیل وجودت فرات و نیل داشته ، جزالت با سلامت آمیخته و لطافت با متانت جمع آمده ، و به غیر نظم و نثر صفات نیکو بسیار داشته .(7) در لطف طبع یگانه و در فضل و هنر نشانه زرگری در صفت صیاغت شاگرد خردکاری او بودی و ماه فلک نور از پرتو ضمیر او ربودی ، چمن فضایل بزهرات مکارم اخلاق آراسته و از خاشاک رذایل پیراسته .(8) مرحوم دستگردی می نویسد : استاد علاوه بر مراتب علمی ، حکمی و ریاضی دارای صنعت زرگری و نقاشی هردو بوده چناچه گوید :<br /> <br /> تا چون من باشد ابر و باد دایم دردو فصل در ربیع این نقشبندی در خزان آن زرگری<br /> <br /> و دستگردی اضافه می کند : جمال نقاش جز او کسی نیست و کسانیکه در عصر ما یک جمال نقاش هم بر شعرای باستان اصفهان افزوده ، راه اشتباه پیموده اند .(9) <br /> <br /> جمال الدین قصاید چندی در حکمت و موعظت سروده ، دیوان او گنجینه سرشار از تجارب علمی ارزنده و حاصل تأمل ژرف او در احکام شرع و براهین عقل و موازین عرفی افراد نوع انسانی است . <br /> <br /> برخی از قصاید او از بهترین نمونه های شعر تعلیمی در زبان فارسی است و می توان گفت از اشعار جمال آنچه مطلوب است ، قصاید اخلاقی ، عرفانی ، مرامی و عبرت آموز اوست که به لحاظ حسن تأثیر ، به شرط وجود محل قابل و آن گه نصیحت قایل ، در میان قدما با قصاید اخلاقی ناصر خسرو ، سنایی و سعدی پهلو می زند .(10) <br /> <br /> سبک او در مدح ، تغزل ، تشبیهات و مضامین به طور کلی شبیه سبک استادان پیشین است . مگر اینکه نسبت به سبک خراسانی به زبان و شیوه معمول عصر ما نزدیکتر است و نسبت به برخی از معاصرین خودش مانند انوری و خاقانی ، سخن او ساده تر و از تعقید لفظی و پیچیدگی معنوی آزاده تر است و مانند اشعار آنها احتیاج به فکر زیاد نمی افتد .(11) غزلیات او در مرحله ای از کمال است که می توان آنها را مقدمه غزلهای قرن هفتم مخصوصاً سعدی دانست .(12) <br /> <br /> جمال الدین محمد بن عبدالرزاق در شناخت دگرگونی های باطنی و تصویر فراز و نشیب های روحانی انسان ، تواناست . او انسان را موجودی دستخوش هواهای شیطانی و اسیر خواسته ها و امیال نفسانی می داند و احوال او را متغیر معرفی می کند <br /> <br /> چو خشم غالب شد ، کعبه را بسوزی در چو حرص چیره شد ، برکشی زمرده کفن<br /> <br /> حرص دانی چیست ؟ روبه بازی طبع خسیس خشم دانی چیست ؟ سگ زویی نفس نابکار<br /> <br /> آهوی تست این پلنگی و سگی و روبهی بگذار ار مردی از نیان ، هم بهمشان واگذار<br /> <br /> او به خوبی می داند که آدمی زاده طرفه معجونی است مرکب از خوی فرشته و حیوان و با این آگاهی ، در شیوه رفتار انسانی به استوار و اعتدال معتقد است .(13)<br /> <br /> اشعارش جمله در موعظه و تنبیهات است . مگر چند قصیده که در مدح صاعدیان گفته .(14) در ضمن مطالعه اشعار اخلاقی ، از باریکی فکر و لطافت مضمون و ابتکار در تشبیه نباید غافل بود و ارزش ادبی یک قصیده از لحاظ فنی همانست .(15) <br /> <br /> وی در علوم شرعیه هم کامل بوده ، چناچه دامادی می نویسد : جمال الدین عبدالرزاق ، شرع و شعر را به یکدیگر آمیخته و بر استحطام شعر فارسی افزوده است . بر احکام شرع و براهین عقل ، استیلا دارد . از ترکیب آیات قرآنی و احادیث نبوی و امثال پارسی و تازی ، به شیوه یی خطابی و منطبق با سنن رایج اسلامی در روزگار خویش ، اشعار فصیح و هموار و یک دست به صورتی سروده است که از خطای لفظی و معنوی خالی و از نارسایی و بی اندامی عاری است . احاطه او بر علوم عقلی و نقلی علاوه بر ذوق شاعرانه ، شعر جمال را به زیور علمی و پرداخت لفظی خاصّی آراسته است .(16) همچنین در حکمت و نجوم هم کامل نصیب بوده . <br /> <br /> از سوانخ زندگی او یکی اینست که چشم دردی شدید بدو عارض شده و قطعه بسیار شیوایی در این باب دارد و در ضمن قطعه می فرماید : <br /> <br /> محروم مانده ام از فواید ، بدرد چشم خودالحریص محروم در حق ماست راست<br /> <br /> طفل بصر در آبله کشتست شیرخوار صد بار بیش خود وتو گویی ناشناست ...<br /> <br /> بعضی از فضلای معاصر از این شعراو چنین استخراج کرده اند که جمال الدین در کهبر سن مبتلا به آبله شده ولی این حدس اشتباه است . زیرا مقصود از این آبله جوش های کوچکی است که در چشم هنگام درد ظاهر می شود و به آبله چشم مشهور بوده و با شیر معالجه می شده .(17 ) <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == مذهب جمال الدین عبدالرزاق ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> می توان گفت جمال الدین با اینکه اهل سنّت بوده ولی اظهار تمایل به تشیع کرده ، چناچه که در چند جا به مدح اهل بیت و واقعه کربلا پرداخته و می گوید : <br /> <br /> ... ببین چه کرد با اهل بیت مصطفوی حدیث رستم بگذار و قصه بهمن ...<br /> <br /> خدای عزوجل بر زمین دو شاخ نهاد زیک نهان برون آخته حسین و حسن ...(18)<br /> <br /> <br /> بخش دیگری از دیوان شاعر ، اختصاص به ترکیب بند شاعر در نعت حضرت محمد از غرراشعار اوست و نشان دهنده علاقه وافر او به حضرت ختمی مرتبت ، دانش مذهبی و دینی ، لطافت و روانی روح و زبان شاعر است .(19)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == شاعران معاصر و آثار ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> جمال الدین از معاصرین خاقانی و نظامی است و در سبک و شیوه از آنان متأثر می شد . خود نیز ، حکیم انوری ، سید حسن غزنوی و رشید و طواط را پیشوای خود خوانده وگفته : <br /> <br /> اشرف و طواط و انوری سه حکیمند کز سخن هر سه شد شکفته بهارم (20) <br /> <br /> <br /> ظهیر فاریابی ، مجد همگر ، امامی هروی ، شرف الدین شفروه ، اثیرا خسیگتی و اثیرا بهری از معاصرین وی هستند که هیچکدام به مقام او نمی رسند . در واقع جمال الدین را می توان سرسلسله قصیده گویان عراقی برشمرد .(21) <br /> <br /> جمال الدین مانند سایر اساتید پیشینه فارسی و عربی به سر حد کمال و صاحب دو دیوانست یکی به فارسی و دیگری به عربی . از فیوض وجود جمال الدین غیر از دیوان اشعار ، یکی نیز فرزند او کمال الدین است که از گویندگان بود .(22) امیر دولتشاه در تذکره الشعرا آورده است : ... و سلطان سعید الغ بیگ گورکان سخن جمال الدین عبدالرزاق را بر سخن فرزندش تفضیل می نهد و بارها گفتنی عجب دارم که با وجود سخن پدر که پاکیزه تر است و شاعرانه تر چگونه سخن پسر شهرت زیاده یافت.(23)<br /> <br /> <br /> <br /> == سال وفات و محل دفن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> وفات جمال الدین را 588 ه .ق نوشته اند . مرحوم وحید دستگردی در مورد محل دفن وی می نویسد: محل قبر استاد جمال الدین در اصفهان هنوز پیدا نشده و اینجانب با همه جستجو و کوشش بسیار از قبر وی خبری بدست نیاوردم .(24) ولی مرحوم مهدوی ، بنا به قول یکی از کهن سالان ، قبر جمال الدین محمد عبدالرزاق را در مقبره درب امام احتمال داده است .(25)<br /> <br /> == ابیاتی از قصاید وی در باب حکمت و موعظه ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> :الرحیل ای خفتگان کانیک صدای نفخ صور *** رخت بربندید ازین منزلگه دارالغرور<br /> <br /> :تا کی این از سرگرفتن سیر افلاک و نجوم *** چند ازین برهم گرفتن دور ایام و شهور<br /> <br /> :هین که موقوف تواند ارواح جمع انبیا *** هین که محبوس تواند اشباح اصحاب قبور<br /> <br /> :هم زطاعت بدرقه باید که هست نیره مخوف *** هم زتقوی توشه باید کاین مسافت هست دور<br /> <br /> :چند خواند جان ازین نزدامنی ما نفیر *** چند گردد عقل ازین دیوانگی ما نفور<br /> <br /> :تو میان خاک و از بهرت سریر اندر سریر *** تو اسیر خون و از بهرت سروراندر سرور...(26)<br /> <br /> == پی نوشت ==<br /> <br /> <br /> (1). سمرقندی ، امیر دولتشاه، تذکره الشعرا، به همت محمد رمضانی، تهران چاپ دوم 1366، ص 108 <br /> <br /> (2). مدرس، میرزا محمد علی، ریحانةالادب، چاپ سوم، جلد 1، ص 424 .<br /> <br /> (3). جمال الدین ، محمد بن عبدالرزاق اصفهانی، دیوان کامل، جمع آوری وحید دستگردی، چاپ دوم 1362، مقدمه <br /> <br /> (4). همان <br /> <br /> (5). فروزانفر ، بدیع الزمان، سخن و سخن وران، چاپ چهارم ، تهران ، 1369، انتشارات فرهنگ، ص 547 .<br /> <br /> (6). رضازاده شفق، تاریخ ادبیات ایران، چاپ اول 1369، انتشارات فرهنگ<br /> <br /> (7). رازی ، امین احمد، تذکره هفت اقلیم، تصحیح محمد رضا طاهری، تهران ، انتشارات صدا و سیما، جلد 2، ص 915 .<br /> <br /> (8). عوفی ، محمد، تذکره لباب الالباب، به اهتمام ادوارد براون، ترجمه محمد عباسی، چاپ اول 1361، ج 2 ، باب یازدهم، ص 402 .<br /> <br /> (9). جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> <br /> (10). دامادی ، سید محمد، شرح بر ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق در ستایش رسول اکرم، دانشگاه تهران 1377، چاپ دوم، ص 100.<br /> <br /> (11). رضازاده، همان، ص 184 .<br /> <br /> (12). اسکندری ، محبوبه، صحیفه مینا، شیراز ، انتشارات راهگشا 1386، ص 26 .<br /> <br /> (13). دامادی، همان .<br /> <br /> (14). رازی، همان .<br /> <br /> (15). رضازاده، همان <br /> <br /> (16). دامادی، همان، صص 70 – 69 .<br /> <br /> (17). جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> <br /> (18). همان <br /> <br /> (19). اسکندری، همان، ص 24 .<br /> <br /> (20). رضا زاده، همان، ص 182 .<br /> <br /> (21). جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> <br /> (22). رضازاده، همان، ص 184 .<br /> <br /> (23). تهرانی آقا بزرگ، الذریعه الی تصانیف شیعه، دارالاضوار ، بیروت، قسمت اول از جزءنهم، ص 203 .<br /> <br /> (24). جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> <br /> (25). مهدوی ، سید مصلح الدین، فرارات اصفهان، تصحیح اصغر منتظرالقائم، دانشگاه اصفهان 1381، ص 209 .<br /> <br /> (26). جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان، ص 197.<br /> <br /> <br /> [[رده:علمای قرن چهاردهم]]</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=9086 2012-08-22T06:27:38Z

<p>اندیشه: /* ابیاتی از قصاید وی در باب حکمت و موعظه */</p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی<br /> <br /> |نام پدر= عبدالرزاق<br /> <br /> |ولادت= نامعلوم<br /> <br /> |محل ولادت= اصفهان <br /> <br /> |وفات= 588 ه .ق <br /> <br /> |مدفن= اصفهان ، احتمالاً مزار مقبره درب امام<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> شعر ابزاری خفته در دیوان ها است که با کمک آن می توان بخشی از نقاط تاریک تاریخ را رمز گشایی و روشن کرد . به روحیات ، خلقیات ، معلومات ، رنج ها و خوشی های گوینده اش پی برد و ناگفته های تاریخ را از لابه لای آن بیرون کشید .<br /> <br /> جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی را می توان از جمله شاعرانی دانست که علاوه بر ظرافت و مهارت در وادی شعر ، دارای مراتب علمی و حکمی نیز بوده است .<br /> <br /> <br /> <br /> == شرح حال ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ملک الفضلا جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی رحمة الله علیه از صنادید و اکابر علمای اصفهان است .(1) او از گویندگان قرن ششم هجری و از شعرای عهد سلطان خوارزم شاه می باشد .(2) در تذکره ها سخنی از تاریخ ولادت او نشده است .* نام وی محمد ، لقبش جمال الدین و اسم پدرش عبدالرزاق بوده و هرکجا قدما جمال الدین عبدالرزاق گفته باشند ، مطابق قانون فارسی ، کلمه فرزند او وسط محذوفست و هر کجای دیگر نام او را عبدالرزاق بیان کرده اند به اشتباه بوده است .<br /> <br /> زاد بوم وی شهر اصفهان است و عشق وطن و حب زاد بوم بیش از آنچه تصور شود او را درنهاده بوده ، چناچه از اشعار وی مشخص است وی پنجاه سالگی را رد کرده بوده .(3) <br /> <br /> بوده ، چنانچه در مدح اصفهان می فرماید :<br /> <br /> ... دیدی تو اصفهان را آن شهر خلد پیکر آن سوره مقدس آن عدن روح پرور (4)<br /> <br /> خاندان جمال الدین از طبقه فضلا و شعرا نبوده اند و چناچه اشعار وی و اشارات بعضی تذکره نویسان مستفاد است ، او با خاندانش به شغل زرگری می پرداخته اند و به گفته کمال الدین ، پسرش ، از دکان رخت زی مدرسه آورد .(5)<br /> <br /> به گفته ی دکتر شفق ، جمال الدین اصفهان را هم مدح می کرد و هم قدح . ولی در مقابل تعریض دیگران مانند مجیرالدین نسبت به اصفهان و مردم آن بس زود رنج بود و سخت دفاع می کرد .(6) <br /> <br /> <br /> <br /> == مقام شاعری – علمی و سبک سخن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> به نقل از امین احمد رازی در تذکره هفت اقلیم ، جمال الدین عبدالرزاق از اکابر طبقه شعرا بوده و نظم و نثرش غزوبت سلسبیل وجودت فرات و نیل داشته ، جزالت با سلامت آمیخته و لطافت با متانت جمع آمده ، و به غیر نظم و نثر صفات نیکو بسیار داشته .(7) در لطف طبع یگانه و در فضل و هنر نشانه زرگری در صفت صیاغت شاگرد خردکاری او بودی و ماه فلک نور از پرتو ضمیر او ربودی ، چمن فضایل بزهرات مکارم اخلاق آراسته و از خاشاک رذایل پیراسته .(8) مرحوم دستگردی می نویسد : استاد علاوه بر مراتب علمی ، حکمی و ریاضی دارای صنعت زرگری و نقاشی هردو بوده چناچه گوید :<br /> <br /> تا چون من باشد ابر و باد دایم دردو فصل در ربیع این نقشبندی در خزان آن زرگری<br /> <br /> و دستگردی اضافه می کند : جمال نقاش جز او کسی نیست و کسانیکه در عصر ما یک جمال نقاش هم بر شعرای باستان اصفهان افزوده ، راه اشتباه پیموده اند .(9) <br /> <br /> جمال الدین قصاید چندی در حکمت و موعظت سروده ، دیوان او گنجینه سرشار از تجارب علمی ارزنده و حاصل تأمل ژرف او در احکام شرع و براهین عقل و موازین عرفی افراد نوع انسانی است . <br /> <br /> برخی از قصاید او از بهترین نمونه های شعر تعلیمی در زبان فارسی است و می توان گفت از اشعار جمال آنچه مطلوب است ، قصاید اخلاقی ، عرفانی ، مرامی و عبرت آموز اوست که به لحاظ حسن تأثیر ، به شرط وجود محل قابل و آن گه نصیحت قایل ، در میان قدما با قصاید اخلاقی ناصر خسرو ، سنایی و سعدی پهلو می زند .(10) <br /> <br /> سبک او در مدح ، تغزل ، تشبیهات و مضامین به طور کلی شبیه سبک استادان پیشین است . مگر اینکه نسبت به سبک خراسانی به زبان و شیوه معمول عصر ما نزدیکتر است و نسبت به برخی از معاصرین خودش مانند انوری و خاقانی ، سخن او ساده تر و از تعقید لفظی و پیچیدگی معنوی آزاده تر است و مانند اشعار آنها احتیاج به فکر زیاد نمی افتد .(11) غزلیات او در مرحله ای از کمال است که می توان آنها را مقدمه غزلهای قرن هفتم مخصوصاً سعدی دانست .(12) <br /> <br /> جمال الدین محمد بن عبدالرزاق در شناخت دگرگونی های باطنی و تصویر فراز و نشیب های روحانی انسان ، تواناست . او انسان را موجودی دستخوش هواهای شیطانی و اسیر خواسته ها و امیال نفسانی می داند و احوال او را متغیر معرفی می کند <br /> <br /> چو خشم غالب شد ، کعبه را بسوزی در چو حرص چیره شد ، برکشی زمرده کفن<br /> <br /> حرص دانی چیست ؟ روبه بازی طبع خسیس خشم دانی چیست ؟ سگ زویی نفس نابکار<br /> <br /> آهوی تست این پلنگی و سگی و روبهی بگذار ار مردی از نیان ، هم بهمشان واگذار<br /> <br /> او به خوبی می داند که آدمی زاده طرفه معجونی است مرکب از خوی فرشته و حیوان و با این آگاهی ، در شیوه رفتار انسانی به استوار و اعتدال معتقد است .(13)<br /> <br /> اشعارش جمله در موعظه و تنبیهات است . مگر چند قصیده که در مدح صاعدیان گفته .(14) در ضمن مطالعه اشعار اخلاقی ، از باریکی فکر و لطافت مضمون و ابتکار در تشبیه نباید غافل بود و ارزش ادبی یک قصیده از لحاظ فنی همانست .(15) <br /> <br /> وی در علوم شرعیه هم کامل بوده ، چناچه دامادی می نویسد : جمال الدین عبدالرزاق ، شرع و شعر را به یکدیگر آمیخته و بر استحطام شعر فارسی افزوده است . بر احکام شرع و براهین عقل ، استیلا دارد . از ترکیب آیات قرآنی و احادیث نبوی و امثال پارسی و تازی ، به شیوه یی خطابی و منطبق با سنن رایج اسلامی در روزگار خویش ، اشعار فصیح و هموار و یک دست به صورتی سروده است که از خطای لفظی و معنوی خالی و از نارسایی و بی اندامی عاری است . احاطه او بر علوم عقلی و نقلی علاوه بر ذوق شاعرانه ، شعر جمال را به زیور علمی و پرداخت لفظی خاصّی آراسته است .(16) همچنین در حکمت و نجوم هم کامل نصیب بوده . <br /> <br /> از سوانخ زندگی او یکی اینست که چشم دردی شدید بدو عارض شده و قطعه بسیار شیوایی در این باب دارد و در ضمن قطعه می فرماید : <br /> <br /> محروم مانده ام از فواید ، بدرد چشم خودالحریص محروم در حق ماست راست<br /> <br /> طفل بصر در آبله کشتست شیرخوار صد بار بیش خود وتو گویی ناشناست ...<br /> <br /> بعضی از فضلای معاصر از این شعراو چنین استخراج کرده اند که جمال الدین در کهبر سن مبتلا به آبله شده ولی این حدس اشتباه است . زیرا مقصود از این آبله جوش های کوچکی است که در چشم هنگام درد ظاهر می شود و به آبله چشم مشهور بوده و با شیر معالجه می شده .(17 ) <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == مذهب جمال الدین عبدالرزاق ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> می توان گفت جمال الدین با اینکه اهل سنّت بوده ولی اظهار تمایل به تشیع کرده ، چناچه که در چند جا به مدح اهل بیت و واقعه کربلا پرداخته و می گوید : <br /> <br /> ... ببین چه کرد با اهل بیت مصطفوی حدیث رستم بگذار و قصه بهمن ...<br /> <br /> خدای عزوجل بر زمین دو شاخ نهاد زیک نهان برون آخته حسین و حسن ...(18)<br /> <br /> <br /> بخش دیگری از دیوان شاعر ، اختصاص به ترکیب بند شاعر در نعت حضرت محمد از غرراشعار اوست و نشان دهنده علاقه وافر او به حضرت ختمی مرتبت ، دانش مذهبی و دینی ، لطافت و روانی روح و زبان شاعر است .(19)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == شاعران معاصر و آثار ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> جمال الدین از معاصرین خاقانی و نظامی است و در سبک و شیوه از آنان متأثر می شد . خود نیز ، حکیم انوری ، سید حسن غزنوی و رشید و طواط را پیشوای خود خوانده وگفته : <br /> <br /> اشرف و طواط و انوری سه حکیمند کز سخن هر سه شد شکفته بهارم (20) <br /> <br /> <br /> ظهیر فاریابی ، مجد همگر ، امامی هروی ، شرف الدین شفروه ، اثیرا خسیگتی و اثیرا بهری از معاصرین وی هستند که هیچکدام به مقام او نمی رسند . در واقع جمال الدین را می توان سرسلسله قصیده گویان عراقی برشمرد .(21) <br /> <br /> جمال الدین مانند سایر اساتید پیشینه فارسی و عربی به سر حد کمال و صاحب دو دیوانست یکی به فارسی و دیگری به عربی . از فیوض وجود جمال الدین غیر از دیوان اشعار ، یکی نیز فرزند او کمال الدین است که از گویندگان بود .(22) امیر دولتشاه در تذکره الشعرا آورده است : ... و سلطان سعید الغ بیگ گورکان سخن جمال الدین عبدالرزاق را بر سخن فرزندش تفضیل می نهد و بارها گفتنی عجب دارم که با وجود سخن پدر که پاکیزه تر است و شاعرانه تر چگونه سخن پسر شهرت زیاده یافت.(23)<br /> <br /> <br /> <br /> == سال وفات و محل دفن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> وفات جمال الدین را 588 ه .ق نوشته اند . مرحوم وحید دستگردی در مورد محل دفن وی می نویسد: محل قبر استاد جمال الدین در اصفهان هنوز پیدا نشده و اینجانب با همه جستجو و کوشش بسیار از قبر وی خبری بدست نیاوردم .(24) ولی مرحوم مهدوی ، بنا به قول یکی از کهن سالان ، قبر جمال الدین محمد عبدالرزاق را در مقبره درب امام احتمال داده است .(25)<br /> <br /> == ابیاتی از قصاید وی در باب حکمت و موعظه ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> :الرحیل ای خفتگان کانیک صدای نفخ صور *** رخت بربندید ازین منزلگه دارالغرور<br /> <br /> :تا کی این از سرگرفتن سیر افلاک و نجوم *** چند ازین برهم گرفتن دور ایام و شهور<br /> <br /> :هین که موقوف تواند ارواح جمع انبیا *** هین که محبوس تواند اشباح اصحاب قبور<br /> <br /> :هم زطاعت بدرقه باید که هست نیره مخوف *** هم زتقوی توشه باید کاین مسافت هست دور<br /> <br /> :چند خواند جان ازین نزدامنی ما نفیر *** چند گردد عقل ازین دیوانگی ما نفور<br /> <br /> :تو میان خاک و از بهرت سریر اندر سریر *** تو اسیر خون و از بهرت سروراندر سرور...(26)<br /> <br /> == پی نوشت ==<br /> <br /> <br /> (1). سمرقندی ، امیر دولتشاه، تذکره الشعرا، به همت محمد رمضانی، تهران چاپ دوم 1366، ص 108 <br /> #مدرس، میرزا محمد علی، ریحانةالادب، چاپ سوم، جلد 1، ص 424 .<br /> #جمال الدین ، محمد بن عبدالرزاق اصفهانی، دیوان کامل، جمع آوری وحید دستگردی، چاپ دوم 1362، مقدمه <br /> #همان <br /> #فروزانفر ، بدیع الزمان، سخن و سخن وران، چاپ چهارم ، تهران ، 1369، انتشارات فرهنگ، ص 547 .<br /> #رضازاده شفق، تاریخ ادبیات ایران، چاپ اول 1369، انتشارات فرهنگ، ص <br /> #رازی ، امین احمد، تذکره هفت اقلیم، تصحیح محمد رضا طاهری، تهران ، انتشارات صدا و سیما، جلد 2، ص 915 .<br /> #عوفی ، محمد، تذکره لباب الالباب، به اهتمام ادوارد براون، ترجمه محمد عباسی، چاپ اول 1361، ج 2 ، باب یازدهم، ص 402 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> # دامادی ، سید محمد، شرح بر ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق در ستایش رسول اکرم، دانشگاه تهران 1377، چاپ دوم، ص 100.<br /> #رضازاده، همان، ص 184 .<br /> #اسکندری ، محبوبه، صحیفه مینا، شیراز ، انتشارات راهگشا 1386، ص 26 .<br /> #دامادی، همان .<br /> #رازی، همان .<br /> #رضازاده، همان <br /> #دامادی، همان، صص 70 – 69 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> #همان <br /> #اسکندری، همان، ص 24 .<br /> #رضا زاده، همان، ص 182 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> #رضازاده، همان، ص 184 .<br /> #تهرانی آقا بزرگ، الذریعه الی تصانیف شیعه، دارالاضوار ، بیروت، قسمت اول از جزءنهم، ص 203 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان .<br /> #مهدوی ، سید مصلح الدین، فرارات اصفهان، تصحیح اصغر منتظرالقائم، دانشگاه اصفهان 1381، ص 209 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق، همان، ص 197.<br /> <br /> <br /> [[رده:علمای قرن چهاردهم]]</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=9076 2012-08-22T05:15:43Z

<p>اندیشه: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{شناسنامه شخصیت ها |نام= جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفها...' ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> <br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> <br /> |نام= جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی<br /> <br /> |نام پدر= عبدالرزاق<br /> <br /> |ولادت= نامعلوم<br /> <br /> |محل ولادت= اصفهان <br /> <br /> |وفات= 588 ه .ق <br /> <br /> |مدفن= اصفهان ، احتمالاً مزار مقبره درب امام<br /> <br /> }} <br /> <br /> <br /> <br /> __Toc__<br /> <br /> شعر ابزاری خفته در دیوان ها است که با کمک آن می توان بخشی از نقاط تاریک تاریخ را رمز گشایی و روشن کرد . به روحیات ، خلقیات ، معلومات ، رنج ها و خوشی های گوینده اش پی برد و ناگفته های تاریخ را از لابه لای آن بیرون کشید .<br /> <br /> جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی را می توان از جمله شاعرانی دانست که علاوه بر ظرافت و مهارت در وادی شعر ، دارای مراتب علمی و حکمی نیز بوده است .<br /> <br /> <br /> <br /> == شرح حال ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ملک الفضلا جمال الدین محمد عبدالرزاق اصفهانی رحمة الله علیه از صنادید و اکابر علمای اصفهان است .(1) او از گویندگان قرن ششم هجری و از شعرای عهد سلطان خوارزم شاه می باشد .(2) در تذکره ها سخنی از تاریخ ولادت او نشده است .* نام وی محمد ، لقبش جمال الدین و اسم پدرش عبدالرزاق بوده و هرکجا قدما جمال الدین عبدالرزاق گفته باشند ، مطابق قانون فارسی ، کلمه فرزند او وسط محذوفست و هر کجای دیگر نام او را عبدالرزاق بیان کرده اند به اشتباه بوده است .<br /> <br /> زاد بوم وی شهر اصفهان است و عشق وطن و حب زاد بوم بیش از آنچه تصور شود او را درنهاده بوده ، چناچه از اشعار وی مشخص است وی پنجاه سالگی را رد کرده بوده .(3) <br /> <br /> بوده ، چنانچه در مدح اصفهان می فرماید :<br /> <br /> ... دیدی تو اصفهان را آن شهر خلد پیکر آن سوره مقدس آن عدن روح پرور (4)<br /> <br /> خاندان جمال الدین از طبقه فضلا و شعرا نبوده اند و چناچه اشعار وی و اشارات بعضی تذکره نویسان مستفاد است ، او با خاندانش به شغل زرگری می پرداخته اند و به گفته کمال الدین ، پسرش ، از دکان رخت زی مدرسه آورد .(5)<br /> <br /> به گفته ی دکتر شفق ، جمال الدین اصفهان را هم مدح می کرد و هم قدح . ولی در مقابل تعریض دیگران مانند مجیرالدین نسبت به اصفهان و مردم آن بس زود رنج بود و سخت دفاع می کرد .(6) <br /> <br /> <br /> <br /> == مقام شاعری – علمی و سبک سخن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> به نقل از امین احمد رازی در تذکره هفت اقلیم ، جمال الدین عبدالرزاق از اکابر طبقه شعرا بوده و نظم و نثرش غزوبت سلسبیل وجودت فرات و نیل داشته ، جزالت با سلامت آمیخته و لطافت با متانت جمع آمده ، و به غیر نظم و نثر صفات نیکو بسیار داشته .(7) در لطف طبع یگانه و در فضل و هنر نشانه زرگری در صفت صیاغت شاگرد خردکاری او بودی و ماه فلک نور از پرتو ضمیر او ربودی ، چمن فضایل بزهرات مکارم اخلاق آراسته و از خاشاک رذایل پیراسته .(8) مرحوم دستگردی می نویسد : استاد علاوه بر مراتب علمی ، حکمی و ریاضی دارای صنعت زرگری و نقاشی هردو بوده چناچه گوید :<br /> <br /> تا چون من باشد ابر و باد دایم دردو فصل در ربیع این نقشبندی در خزان آن زرگری<br /> <br /> و دستگردی اضافه می کند : جمال نقاش جز او کسی نیست و کسانیکه در عصر ما یک جمال نقاش هم بر شعرای باستان اصفهان افزوده ، راه اشتباه پیموده اند .(9) <br /> <br /> جمال الدین قصاید چندی در حکمت و موعظت سروده ، دیوان او گنجینه سرشار از تجارب علمی ارزنده و حاصل تأمل ژرف او در احکام شرع و براهین عقل و موازین عرفی افراد نوع انسانی است . <br /> <br /> برخی از قصاید او از بهترین نمونه های شعر تعلیمی در زبان فارسی است و می توان گفت از اشعار جمال آنچه مطلوب است ، قصاید اخلاقی ، عرفانی ، مرامی و عبرت آموز اوست که به لحاظ حسن تأثیر ، به شرط وجود محل قابل و آن گه نصیحت قایل ، در میان قدما با قصاید اخلاقی ناصر خسرو ، سنایی و سعدی پهلو می زند .(10) <br /> <br /> سبک او در مدح ، تغزل ، تشبیهات و مضامین به طور کلی شبیه سبک استادان پیشین است . مگر اینکه نسبت به سبک خراسانی به زبان و شیوه معمول عصر ما نزدیکتر است و نسبت به برخی از معاصرین خودش مانند انوری و خاقانی ، سخن او ساده تر و از تعقید لفظی و پیچیدگی معنوی آزاده تر است و مانند اشعار آنها احتیاج به فکر زیاد نمی افتد .(11) غزلیات او در مرحله ای از کمال است که می توان آنها را مقدمه غزلهای قرن هفتم مخصوصاً سعدی دانست .(12) <br /> <br /> جمال الدین محمد بن عبدالرزاق در شناخت دگرگونی های باطنی و تصویر فراز و نشیب های روحانی انسان ، تواناست . او انسان را موجودی دستخوش هواهای شیطانی و اسیر خواسته ها و امیال نفسانی می داند و احوال او را متغیر معرفی می کند <br /> <br /> چو خشم غالب شد ، کعبه را بسوزی در چو حرص چیره شد ، برکشی زمرده کفن<br /> <br /> حرص دانی چیست ؟ روبه بازی طبع خسیس خشم دانی چیست ؟ سگ زویی نفس نابکار<br /> <br /> آهوی تست این پلنگی و سگی و روبهی بگذار ار مردی از نیان ، هم بهمشان واگذار<br /> <br /> او به خوبی می داند که آدمی زاده طرفه معجونی است مرکب از خوی فرشته و حیوان و با این آگاهی ، در شیوه رفتار انسانی به استوار و اعتدال معتقد است .(13)<br /> <br /> اشعارش جمله در موعظه و تنبیهات است . مگر چند قصیده که در مدح صاعدیان گفته .(14) در ضمن مطالعه اشعار اخلاقی ، از باریکی فکر و لطافت مضمون و ابتکار در تشبیه نباید غافل بود و ارزش ادبی یک قصیده از لحاظ فنی همانست .(15) <br /> <br /> وی در علوم شرعیه هم کامل بوده ، چناچه دامادی می نویسد : جمال الدین عبدالرزاق ، شرع و شعر را به یکدیگر آمیخته و بر استحطام شعر فارسی افزوده است . بر احکام شرع و براهین عقل ، استیلا دارد . از ترکیب آیات قرآنی و احادیث نبوی و امثال پارسی و تازی ، به شیوه یی خطابی و منطبق با سنن رایج اسلامی در روزگار خویش ، اشعار فصیح و هموار و یک دست به صورتی سروده است که از خطای لفظی و معنوی خالی و از نارسایی و بی اندامی عاری است . احاطه او بر علوم عقلی و نقلی علاوه بر ذوق شاعرانه ، شعر جمال را به زیور علمی و پرداخت لفظی خاصّی آراسته است .(16) همچنین در حکمت و نجوم هم کامل نصیب بوده . <br /> <br /> از سوانخ زندگی او یکی اینست که چشم دردی شدید بدو عارض شده و قطعه بسیار شیوایی در این باب دارد و در ضمن قطعه می فرماید : <br /> <br /> محروم مانده ام از فواید ، بدرد چشم خودالحریص محروم در حق ماست راست<br /> <br /> طفل بصر در آبله کشتست شیرخوار صد بار بیش خود وتو گویی ناشناست ...<br /> <br /> بعضی از فضلای معاصر از این شعراو چنین استخراج کرده اند که جمال الدین در کهبر سن مبتلا به آبله شده ولی این حدس اشتباه است . زیرا مقصود از این آبله جوش های کوچکی است که در چشم هنگام درد ظاهر می شود و به آبله چشم مشهور بوده و با شیر معالجه می شده .(17 ) <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == مذهب جمال الدین عبدالرزاق ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> می توان گفت جمال الدین با اینکه اهل سنّت بوده ولی اظهار تمایل به تشیع کرده ، چناچه که در چند جا به مدح اهل بیت و واقعه کربلا پرداخته و می گوید : <br /> <br /> ... ببین چه کرد با اهل بیت مصطفوی حدیث رستم بگذار و قصه بهمن ...<br /> <br /> خدای عزوجل بر زمین دو شاخ نهاد زیک نهان برون آخته حسین و حسن ...(18)<br /> <br /> <br /> بخش دیگری از دیوان شاعر ، اختصاص به ترکیب بند شاعر در نعت حضرت محمد از غرراشعار اوست و نشان دهنده علاقه وافر او به حضرت ختمی مرتبت ، دانش مذهبی و دینی ، لطافت و روانی روح و زبان شاعر است .(19)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == شاعران معاصر و آثار ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> جمال الدین از معاصرین خاقانی و نظامی است و در سبک و شیوه از آنان متأثر می شد . خود نیز ، حکیم انوری ، سید حسن غزنوی و رشید و طواط را پیشوای خود خوانده وگفته : <br /> <br /> اشرف و طواط و انوری سه حکیمند کز سخن هر سه شد شکفته بهارم (20) <br /> <br /> <br /> ظهیر فاریابی ، مجد همگر ، امامی هروی ، شرف الدین شفروه ، اثیرا خسیگتی و اثیرا بهری از معاصرین وی هستند که هیچکدام به مقام او نمی رسند . در واقع جمال الدین را می توان سرسلسله قصیده گویان عراقی برشمرد .(21) <br /> <br /> جمال الدین مانند سایر اساتید پیشینه فارسی و عربی به سر حد کمال و صاحب دو دیوانست یکی به فارسی و دیگری به عربی . از فیوض وجود جمال الدین غیر از دیوان اشعار ، یکی نیز فرزند او کمال الدین است که از گویندگان بود .(22) امیر دولتشاه در تذکره الشعرا آورده است : ... و سلطان سعید الغ بیگ گورکان سخن جمال الدین عبدالرزاق را بر سخن فرزندش تفضیل می نهد و بارها گفتنی عجب دارم که با وجود سخن پدر که پاکیزه تر است و شاعرانه تر چگونه سخن پسر شهرت زیاده یافت.(23)<br /> <br /> <br /> <br /> == سال وفات و محل دفن ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> وفات جمال الدین را 588 ه .ق نوشته اند . مرحوم وحید دستگردی در مورد محل دفن وی می نویسد: محل قبر استاد جمال الدین در اصفهان هنوز پیدا نشده و اینجانب با همه جستجو و کوشش بسیار از قبر وی خبری بدست نیاوردم .(24) ولی مرحوم مهدوی ، بنا به قول یکی از کهن سالان ، قبر جمال الدین محمد عبدالرزاق را در مقبره درب امام احتمال داده است .(25)<br /> <br /> == ابیاتی از قصاید وی در باب حکمت و موعظه ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> الرحیل ای خفتگان کانیک صدای نفخ صور رخت بربندید ازین منزلگه دارالغرور<br /> <br /> تا کی این از سرگرفتن سیر افلاک و نجوم چند ازین برهم گرفتن دور ایام و شهور<br /> <br /> هین که موقوف تواند ارواح جمع انبیا هین که محبوس تواند اشباح اصحاب قبور<br /> <br /> هم زطاعت بدرقه باید که هست 1 نیره مخوف هم زتقوی توشه باید کاین مسافت هست دور<br /> <br /> چند خواند جان ازین نزدامنی ما نفیر چند گردد عقل ازین دیوانگی ما نفور<br /> <br /> تو میان خاک و از بهرت سریر اندر سریر تو اسیر خون و از بهرت سروراندر سرور...(26)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> #سمرقندی ، امیر دولتشاه / تذکره الشعرا / به همت محمد رمضانی / تهران چاپ دوم 1366 / ص 108 <br /> #مدرس، میرزا محمد علی / ریحانةالادب / چاپ سوم / جلد 1 / ص 424 .<br /> #جمال الدین ، محمد بن عبدالرزاق اصفهانی / دیوان کامل / جمع آوری وحید دستگردی / چاپ دوم 1362 / مقدمه <br /> #همو <br /> #فروزانفر ، بدیع الزمان / سخن و سخن وران / چاپ چهارم ، تهران ، 1369 / انتشارات فرهنگ / ص 547 .<br /> #رضازاده شفق / تاریخ ادبیات ایران / چاپ اول 1369 / انتشارات فرهنگ / ص <br /> #رازی ، امین احمد / تذکره هفت اقلیم / تصحیح محمد رضا طاهری / تهران ، انتشارات صدا و سیما / جلد 2 / ص 915 .<br /> #عوفی ، محمد / تذکره لباب الالباب / به اهتمام ادوارد براون / ترجمه محمد عباسی / چاپ اول 1361 / ج 2 ، باب یازدهم / ص 402 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق / همو .<br /> # دامادی ، سید محمد / شرح بر ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق در ستایش رسول اکرم / دانشگاه تهران 1377 / چاپ دوم / ص 100.<br /> #رضازاده / همو / ص 184 .<br /> #اسکندری ، محبوبه / صحیفه مینا / شیراز ، انتشارات راهگشا 1386 / ص 26 .<br /> #دامادی / همو .<br /> #رازی / همو .<br /> #رضازاده / همو <br /> #دامادی / همو / صص 70 – 69 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق / همو .<br /> #همو <br /> #اسکندری / همو / ص 24 .<br /> #رضا زاده / همو / ص 182 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق / همو .<br /> #رضازاده / همو / ص 184 .<br /> #تهرانی آقا بزرگ / الذریعه الی تصانیف شیعه / دارالاضوار ، بیروت / قسمت اول از جزءنهم / ص 203 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق / همو .<br /> #مهدوی ، سید مصلح الدین / فرارات اصفهان / تصحیح اصغر منتظرالقائم / دانشگاه اصفهان 1381 / ص 209 .<br /> #جمال الدین محمد بن عبدالرزاق / همو / ص 197.<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:علمای قرن چهاردهم]]</div>

اندیشه https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DA%86%D9%87_%D8%A7%DB%8C&diff=8992 2012-08-21T05:57:21Z

<p>اندیشه: </p> <hr /> <div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br /> {{شناسنامه شخصیت ها<br /> |نام=سید محمد باقر در چه ای<br /> |نام پدر=سید مرتضی سید احمد میرلوحی درچه ای اصفهانی<br /> |ولادت=1264 ه .ق<br /> |محل ولادت=درچه در نزدیکی اصفهان <br /> |وفات=1342 ه .ق – درچه <br /> |مدفن=تخت فولاد اصفهان – تکیه کازرونی <br /> }} <br /> <br /> __Toc__<br /> آقا سید محمد باقر در چه ای بن سید مرتضی بن سید احمد میر لوحی درچه ای اصفهانی ، از اکابر علماء و مجتهدین و اعاظم فقها و مدرسین در سال 1264 ه . ق در روستای &quot;درچه &quot; در نزدیکی اصفهان متولد شد .(1)<br /> <br /> وجه شهرت او به میرلوحی این که ، وی دختر زاده ملا لوحی ، شاعر اصفهانی که مردی مداح ، درویش و در &quot;تذکره نصر آبادی&quot; عنوانی دارد بوده ، و مادرش او را به نام پدر خود می خوانده و بدان مشهور شده است .(2)<br /> <br /> علامه در چه ای با 31 واسطه به موسی بن جعفر (ع) می رسد ؛ و از اولاد &quot; مرسی الثانی &quot; &quot;معروف به ابی سیحه &quot; محسوب می شود و بدین سبب او را &quot; موسی&quot; لقب داده اند . علامه درچه ای پنجمین فرزند از خانواده پرجمعیت آیه ا... سید مرتضی است . پدر او دارای 9 فرزند پسر و یک دختر بود .<br /> <br /> که همه ء آنها در رشته ء علوم دینی تحصیل کرده اند و گل سرسبد آنها مرجع جهان تشیع علامه فقیه ، سید محمد باقر درچه ای است ، که چهره مشهوری در حوزه های علمیه کشورهای اسلامی مخصوصا حوزه های علمیه ایران و عراق است و بعد از او برادر دیگرش آیه ا... سید محمد مهدوی و سید محمد حسین درچه ای است .<br /> <br /> <br /> == دوران کودکی ==<br /> <br /> <br /> اجداد و پدر این کودک ، همه از مبلغان دین بودند و در بین مردم به زهد و دانش شهرت داشتند .سید محمد باقر در چنین خانواده ای متدین و باتقوا رشد یافته بود . مادرش نیز بانویی با ایمان و اهل فضیلت به شمار می رفت . پس از سپری شدن دوران کودکی ، باتوجه به استعداد ، شوق و هوش ذاتی ، توانست مراحلی از فقه و اصول را در محضر پدرش در 13 سالگی به تحصیل در حوزه علمیه اصفهان روی آورد و باموفقیت مدارج علمی را طی کند و از محضر دانشوران نامی اصفهان در رشته های فقه و اصول خوشه چین خرمن پر فیض و برکت آن باشد.(3)<br /> <br /> <br /> == استادان ==<br /> <br /> <br /> عمده ء تحصیلات در اصفهان نزد : میرزا محمد باقر چهار سوقی ، محمد حسن نجفی ، ابوالمعالی کرباسی بود (4) <br /> <br /> سپس در سال 1291 ه . ق برای ادامه تحصیل راهی نجف اشرف شد و 14 سال در درس استادان برجسته آن حوزه شرکت کرد .(5) و از درس آیات عظام : میرزا محمد حسن شیرازی ، حبیب ا... رشتی و سید حسین کوه کمری بهره مند شد .(6) <br /> <br /> علامه سید محمد باقر درچه ای در سال 1303 ه.ق به اصفهان بازگشت و در مدرسه ء«نیم آور» به تدریس آموخته های خود پرداخت ، حضور استادان باسواد و باتقوای وی سبب شد تا مردم فرزندان خود را برای تحصیل در این حوزه تشویق کنند . ایشان به اتفاق مرحوم ،آخوند عبدالکریم گزی در این مدرسه فقه و اصول تدریس وشووحرارت ویژه ای در بین طلاب ایجاد کرده بودند . از اطراف و اکتاب ، شهرها و روستاهای دور و نزدیک دانشجویان علوم دینی به محضرشان شتافته و از خرمن اندیشه شان خوشه می چیدند.(7)<br /> <br /> <br /> == شاگردان ==<br /> <br /> <br /> در تدریس فقه واصول خبره، دقیق و عمیق بود. صد ها عالم عالیقدر از محضر او بهره برده و بسیاری از آنان به اجتهاد دست یافتند،از آن جمله : حاج آقا حسین بروجردی (علیه الرحمه ) در ایمان و عیده ثابت قدم بود ودر عین حال با خرافات و بیرایه های بسته شده به دین مخالفت می نمود.<br /> <br /> [در ماجرای مشروطیت نیز برخلاف بسیاری از علماء طرفدار مشروطیت اصفهان ،کاملا مخالف بود ](8)<br /> <br /> چگونگی تدریس از زبان شاگردان : <br /> <br /> نویسنده کتاب گلشن ابرار به نقل از آیه ا... سید عبدالحسین طیب در خصوص جدیت ونظم علامه درچه ای چنین می نویسد :<br /> <br /> &quot;یازده سال در درس خارج سید محمد باقر درچه ای شرکت کردم ، در تمامی این مدت فقط یک بار درس ایشان تعطیل شد که در آن هم چاره ای نبود ، زیرا یک روز درس اول را گفته بود که خبر آوردند برادر شما ، سید محمد حسین درچه ای فوت کرده<br /> <br /> است . آقا فرمود : خدا رحمتش کند.خواست درس دوم را شروع کند که گفتند :آقا! ایشان وصیت کرده ، شما بر جنازه اش نماز بگذارید .ازاین روی ناچار شدند ودرس را تعطیل کردند [ولی در حال پیاده رفتن به طرف تخت فولاد بالاخره درس را گفتند.] &quot;این پشتکار ،تلاش وبهره گیری از لحظه ها و ساعات زندگی ، بسیار مایه عبرت است .&quot;(9)<br /> <br /> در پرورندان شاگردان لایق در هر رشته ید طولانی داشت . مرحوم حاج شیخ محمد باقر قزوینی شخصص علم نجوم و هئیت که گویند در این رشته واقعا استاد بوده ، یکی از شاگردان علامه سید محمد باقر درچه ای به شمار می آید.مرحوم قزوینی در دوره زندگی اش بارها اشاره به شاگردی در نزد علامه درچه ای کرده بود .(10)<br /> <br /> <br /> == خصوصیات بارز ==<br /> <br /> <br /> مرحوم جلال الدین همائی درباره خصوصیات بارز علامه درچه ای می نویسد: &quot;آن بزرگ در علم ، ورع و تقوا ، آیتی بود عظیم و به حقیقت جانشین پیغمبر اکرم (ص) وائمه معصومین (ع) بود . در سادگی ، صفای روح و بی اعتنایی به امور دنیوی گوئی فرشته ای بود که از عرش به فرش فرود آمده وبرای تربیت خلایق با ایشان همنشین شده است . مکرر دیدم که سهم امامهای کلان برای او آوردند ودیناری نپذیرفت با اینکه می دانستم که از بیش از چهار پنج شاهی پول سیاه نداشت . وقتی سبب می پرسیدم می فرمود: من فعلا بعهدا... مقروض نیستم وخرجی فردای خود راهم دارم .معلوم نیست که فردا وپس فردا چه پیش بیاید ،&quot;وَما تَری نَفسُ ماذا تَکسبُ غَدا &quot;...<br /> وی در ادامه می نویسد : &quot; اگر احیاناً لقمه ای شبهناک خورده بود ، برفور انگشت در گلوی می کرد و همه را بر می آوردواین حالت را مخصوصا خود یک بار به رای العین دیدم ... (11)<br /> <br /> <br /> == جامعیت در علوم ==<br /> <br /> <br /> از تخصص های دیگر مرحوم علامه ، تخصص در علم طب بوده است .جدیت او در علم طب بدان جا بود که از او سوال کردند ، مگری خواهی فقط طبیب شوی ؟ او جواب منفی داد و گفت : نه ، ولی &quot; العِلمُ عِلمان : عِلم ُ الا بدان و عِلم الدیان &quot; لذا من فراگیری علوم جسمی روحی را (عوم دینیه) را به موازات یکدیگر در حدتوان و تسلط به پیش می برم و چه مانعی دارد فقیه ، طبیب هم باشد ویا طبیب فقیه ؟ آنگاه در تایید نظرات خود جمعی از علماء وفقهایی را نام برد که &quot; ذوجنین&quot; بودند.<br /> <br /> او دراین رشته نیز چون سایر علوم به شکل چشمگیر به پیش می رفت . چنان که در علم طب ، قوانین طبی و طب سنتی استادی قابل و مورد توجه بود . <br /> <br /> طبیب معروف اصفهان &quot; میرزا ابوالقاسم گوگردی طبیب &quot; اگرچه در زمان خودش سرآمد اطبا بود، ولی در مقابل تخصص طبی علامه خود را کوچک می دانست ، واین خضوع و فروتنی نه فقط در زمان حیات او و به جهت رعایت ادب نسبت به ایشان بوده ، بلکه این تواضع پس از درگذشت علامه هم ادامه یافت.<br /> <br /> مرحوم علامه در همان زمان قبل از عزیمت به نجف ، تدریس طب را شروع کرد و شاگردانی قابل هم تحویل داد &quot; علامه سید محمد باقر درچه ای به اکثر علوم مسلط بود و در همه جهات و مشایه این جور افراد کم است ، که در اکثر علوم وارد و استاد باشند .روی هم رفته علامه مرد موفقی بود ومرجعی کم نظیر ، مرحوم علامه با توجه به تخصصی که در علوم مختلفه داشت ، در حقیقت جامع اکثر علوم بود .وهمه این علوم ، همراه بازهد وتقوا در حافظه ای کم مانند ، در یک انسان جمع شده بود.&quot; (12)<br /> <br /> ==آثار ماندگار ==<br /> <br /> <br /> علامه درچه ای تألیفاتی دارد که میتوان به برخی ازآنها اشاره کرد:<br /> <br /> یک دوره فقه و اصول در شانزده مجلد ، حاشیه پر متأجر، حاشیه پر مناسک ، رساله در جبر و تفویض ، حواشی بر رسائل علمیه و... (13)<br /> <br /> در بحث نجوم وو هئیت ، چند آثار علمی بر جای مانده است .از جمله در یکی از مساجد درچه ، شاخصی به روشی مخصوص قرار داده بود ، که همه از نظر دانشمندان اهل فن قابل توجه بوده هم چنین دیوارهای خانه شخصی اش ،که معمارش کرده بود ، طوری طراحی شده که ظهر و ساعات قبل و بعد از آن قابل تشخیص می باشد .<br /> <br /> مرحوم علامه در فراگیری فلسفه و عرفان بطور چشمگیری به جلو رفت و تکمیل آن را به بحٍث موکول کرد. او از اساتید این فن به خوبی بهره جست بطوریکه از اساتید مبرز فلسفه و عرفان به شمار می رفت.(14)<br /> <br /> <br /> == فرزندان ==<br /> <br /> <br /> فرزندان مرحوم درچه ای عموما اهل علم وکمال بوده اند که از آن جمله :<br /> <br /> 1- سید ابوالمعالی درچه ای ، عالم فاضل ، امام مسجد قطبیه ، متوفی در 8 جمادی الاولی سال 1380 در راه مشهد مقدس ، جنازه به مشهد منتقل شده و در آنجا مدفون گردید.<br /> 2- <br /> 3- سید ابولعلی ، فاضل و اهل کمال بوده ، در 6 ربیع الاول سال 1374 وفات یافته ، در بیرون بقعه تکیه کازرونی مدفون گردید.<br /> 4- <br /> هردو برادر در خدمت پدر و عّم خود تلمّیذ نموده اند.(15)<br /> <br /> <br /> == وفات یا شهادت ؟ ==<br /> <br /> <br /> سرانجام ، علامه سید مححد باقر درچه ای در شب 28 ربیع الثانی سال 1342 ، براثر سکته ، در حمام درچه وفات یافته و پس از تشییع و عزاداری باشکوه وکم نظیر مردم اصفهان وشهرضا وقصبات اطراف ، به تخت فولاد برده شد و در تکیه کارزرونی در جوار مزار آخوندگزی آرمید.(16)<br /> <br /> نویسنده کتاب گلشن ابزار به نقل از خطیب توانا حجة الاسلام والمسلمین&quot; صهری اصفهانی &quot; در مورد موضوع شهادت علامه درچه ای می نویسد : <br /> <br /> &quot; دیده اید در پایان هم به طور مرموز و یک روز (شایع کردند) که در حمام خفه شده یا سکته کرده است .مثل اینکه ایادی حکومت [مأموران و عوامل قتل] با ملک الموت عزرائیل هماهنگی کرده بودند که ساعتی قبل از فوت ایشان در &quot; درچه&quot; قدم می زدند و بر اوضاع نظارت می کردند و همه چیز را زیر نظر داشتند ، اطبای دوستی هم راه 3 ساعته یا 4 ساعته را ، در عرض 10 دقیقه طی کرده و در محل حاضر شده بودند و مانند پزشکانی که دور بدن مطهر حضرت رضا(ع) و حضرت موسی بن جعفر (ع) تجمع و شهادت آن دو را مرگ طبیعی جلوه دادند ، با کمال وقاحت نظر دادند و شایع کردند که علامه به مرگ طبیعی از دنیا رفته است . و مگر می شود شهادت را و خون را پوشیده نگه داشت که زهی خیال باطل و فکر خام!<br /> <br /> چرا باید مرگ استاد الفقهاء مبهم ماند ! چرا بر سر درب تکیه متعلق به ایشان در لسان الارض (تخت فولاد) نوشته نشده است که: این جا مزار شهید فضیلت ، علامه فقیه &quot; سید محمد باقر درچه ای &quot; است.<br /> <br /> چرا دست نوشته های اوکه محصول تلاش و زحمت یک عمر مطالعه واندیشه ایشان است تکثیر نمی شود؟ نویسنده کتاب &quot; تذکرة القبور&quot; می نویسد:<br /> <br /> &quot; مرحوم درچه ای طبق عادت معهود روز چهارشنبه (26 ربیع الثانی سال 1342 ه . ق ) بعد از نماز ظهر به موطن خود &quot; درچه&quot; رفت و در آنجا در جمعه همان هفته ، قبل از طلوع آفتاب در حمام از دنیا رفت . از آن رو به اصفهان خبر دادند و اطبای حاذق به عیادتشش رفتند ، اما بر آنها مسلم بود گردید که آن مرجع وارسته جان به جان آفرین تسلیم گردیده است .&quot;(17)<br /> <br /> ماده تاریخ فوت : به دستور حاج آقا نورا... اصفهانی در آخرین روز ربیع الثانی 1342 ه .ق ، مراسم سوگواری در مسجد شاه (امام خمینی کنونی) برای مرحوم علامه درچه ای تشکیل شد. در این مجلس ترحیم ، آحاد مردم شرکت کرده بودند. به حدی که میدان نقش جهان پر از جمعیت بود ، تا آن زمان مسجد ومیدان چنان جمعیتی را به خود ندیده بود ... بر تربت پاکش هر شب مراسم نوحه خوانی و عزاداری برپا بود. شاعران در رحلت و تاریخ فوت این عالم مهذب و وارسته اشعاری سروده اند.(18)<br /> <br /> ماده تاریخ وفاتش را مرحوم نیّر چنین می گوید:<br /> <br /> بانیّرا نقص بسیج قل لرحلة العلم قدمات من فقدان باقره<br /> <br /> 1342=7_1349<br /> <br /> <br /> ومرحوم حاج میرزا حسن خان انصاری می گوید:<br /> <br /> از صف علم الیقین آمد یکی بیرون و گفت :<br /> :باقر از علم الیقین شد جانب حق الیقین (19)<br /> <br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> <br /> 1- مهدوی ، سید مصلح الدین ، اعلام اصفهان ، تصحیح :نصرالهی ، غلامرضا،ج 2 ، نشر : سازمان فرهنگی ، تفریحی شهرداری اصفهان ، چاپ اول ، 1387 ،ص 133.<br /> <br /> 2- معلم حبیب آبادی ، میرزا محمد علی ، مکارم آلاثار ، در احوال دوقرن 13 و14 هجری ،ج 5 ،نشر: اداره فرهنگ و هنر استان اصفهان ، ص 1776 . <br /> <br /> 3- گلشن ابرار ، جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم ،ج 3 ، زیر نظر پژوهشکده باقر العلوم ، نشر : معروف ، چاپ دوم ،بهار 1385 ، صص : 288 ،289، 230 . <br /> <br /> 4- مهدوی ، سید مصلح الدین ، دانشمندان و بزرگان اصفهان ، تصحیح : نیلفروشان ، محمد رضا ، ج 1 ، نشر : گلدسته ، چاپ اول ، 1384 ، ص 370 . <br /> <br /> 5- گلشن ابرار ، همان منبع ، ص 230 . <br /> <br /> 6- مهدوی ، اعلام اصفهان ، همان منبع ، ص 134 . <br /> <br /> 7- گلشن برار ، همان منبع ، ص 230. <br /> <br /> 8- مهدوی ، همان منبع ، ص 134 .<br /> <br /> 9- گلشن ابرار ، همان منبع ، صص : 232 تا 235 . <br /> <br /> 10- درچه ای «موسوی » سید تقی ، ستاره ای از شرق ، شرح احوال و وقایع عصر علامه سید محمد باقر درچه ایی ، نشر : اطلاعات ، چاپ اول ، 1383 ، ص 87 .<br /> <br /> 11- همائی ، جلال الدین ، مقالات ادبی ، ج 1 ، نشر : هما ، چاپ اول ، مهر 1369 ، ص 18.<br /> <br /> 12- درچه ای ، همان منبع ، صص : 88و89و91 .<br /> <br /> 13- مهدوی ،دانشمندان بزرگان اصفهان ، همان منبع ، ص 371 . <br /> <br /> 14- درچه ای ، همان منبع ، ص 88 .<br /> <br /> 15- مهدوی ، همان منبع ، ص 371.<br /> <br /> 16- مهدوی ، اعلام اصفهان ، همان منبع ، ص 134.<br /> <br /> 17- گلشن ابرار ، همان منبع ، صص : 239 تا 241 . <br /> <br /> 20- همائی ، جلال الدین ، تاریخ اصفهان ، مجلد ابنیه و عمارات ، فصل تکایا و مقابر ، بکوشش : بانو همائی ، ماهدخت ، نشر : هما ، چاپ اول ، 1381 ، ص 449.<br /> <br /> 18- گلشن ابرار ، ص 241.<br /> <br /> 19- مهدوی ، بزرگان و دانشمندان اصفهان ، همان منبع ، ص 371 .<br /> <br /> 21- تحقیق میدانی .<br /> <br /> [[رده:علمای قرن چهاردهم]]</div>

اندیشه