مأموریت موفق عباسی برای نبرد با صاحب الزنج

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تقویم هجری قمری

روز واقعه:1 ربیع الاول
سال ۲۵۸ هجری قمری

«على بن محمد» معروف به «صاحب الزنج» یا سالار زنگیان، که به روایتى از پیروان فرقه خوارج بود، در سال ۲۵۵ قمرى، آشوب‌هایى را در جنوب عراق رهبرى کرد و به تدریج، افرادى را به خود وابسته نمود و آنان را براى آشوب، غارت و کشتار آماده کرد و داعیان خویش را به سایر مناطق جنوبى عراق و بخش‌هایى از جنوب غربى ایران گسیل داشت تا مردم را بر ضد عباسیان شورانیده و با بیرون کردن عامل حکومت و سپاهیان خلیفه، اقدام به چپاول و کشتار کنند. آنان شهر بزرگ بصره را در پى هجومى سخت و شکننده، تصرف نمودند و در این راه تعداد زیادى از سپاهیان دو طرف و مردم شهر کشته و زخمى گردیدند.

صاحب الزنج و سپاهیان او پس از تصرف بصره، دارایى ‌هاى اهالى این شهر را غارت کرده و به بندرگاه و لنگرهاى بصره نیز آسیب کلى رسانیدند و تمام قایق‌ ها و کشتى‌ ها را به همراه محموله و کالاهایشان به تاراج بردند. پس از بصره شهرهاى عبادان (آبادان)، اهواز و ابله را نیز تصرف کردند و در این میان، وحشت و اضطراب عظیمى در مردم ایجاد نموده و خلافت عباسیان را با خطرى بزرگ مواجه کردند.

در اول ربیع الاول سال ۲۵۸ قمرى، معتمد بالله (پانزدهمین خلیفه عباسى) برادر خود، "موفق عباسى" را به همراه "مفلح ترکى" به نبرد صاحب الزنج اعزام کرد.

مفلح که فرماندهى جسور و جنگنده اى بى‌ باک و ترک‌ نژاد بود و در بسیارى از آشوب‌ ها و قیام‌ هاى مردمى بر ضد خلافت عباسى، نقش سرکوب‌گر را بر عهده داشت و معترضان را با بى‌ رحمى تمام نابود مى‌ کرد، در «ماجرای صاحب الزنج» نیز فرماندهى لشکر موفق عباسى را بر عهده داشت. ولیکن در این نبرد سخت، پیروزى با سپاهیان صاحب الزنج بود و مفلح به همراه تعداد زیادى از یاران موفق عباسى در ۱۸ جمادی الاول سال ۲۵۸ قمرى کشته شدند. موفق عباسى که توان رویارویى با صاحب الزنج را از دست داده بود به ناچار عقب‌ نشینى کرد.[۱]

پانویس

  1. مروج الذهب، ج ۴، ص ۱۹۹؛ وقایع الایام، ص ۲۰۲.

منابع

  • سید تقى واردى، روز شمار تاریخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الاول.

منابع بیشتر:

مطالب مرتبط