کلید گشایش نهج البلاغه (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز (Zamani صفحهٔ گلید گشایش نهج البلاغه (کتاب) را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به کلید گشایش نهج البلاغه (کتاب) منتقل کرد)
 
(۱۱ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
 
[[پرونده:کلید گشایش نهج البلاغه.jpg|left]]
 
[[پرونده:کلید گشایش نهج البلاغه.jpg|left]]
کلید گشا یش نهج البلاغه یا المفتاح لکنوز نهج البلاغه تالیف دانشمند گرامی جناب آقای دکتر سید محمد باقر کتابی درموضوع تفسیر مفردات و لغات نهج البلاغه و بیان شواهد آن از این کتاب مقدس می باشد
+
{{خوب}}
 +
«کلید گشایش نهج البلاغه» یا «المفتاح لکنوز نهج البلاغه» تألیف دانشمند گرامی جناب آقای دکتر سید محمد باقر کتابی در موضوع تفسیر مفردات و لغات [[نهج البلاغة (کتاب)|نهج البلاغه]] و بیان شواهد آن از این کتاب مقدس می باشد. یکی از ویژگی‌های ممتاز این کتاب آن است که مطالب آن روان و همه فهم‌پذیر و حتی‌الامکان به‌دور از نقل‌های حجم‌افزا نگاشته شده‌ است.
 
==شرح حال نویسنده==
 
==شرح حال نویسنده==
دکتر سید محمد باقر کتابی، استاد برجسته دانشگاه، جامع علوم قدیم و جدید، مدرس نهج البلاغه و آراسته به مکارم اخلاق ، در خانواده علم و تقوا پا به عرصه گیتی نهاد و در دامان پدر و مادری صالح و با تقوا واهل علم پرورش یافت . قبل از سنین دبستان توسط مادر به نزد آیت الله حاج ملا حسینعلی صدیقین از معاریف علمای اصفهان و عارف دل آگاه راهنمایی شد که نقش به سزایی در حیات علمی و معنوی او داشت.  هم زمان با گذراندن دوران دبستان و دبیرستان به آموختن مقدمات دروس حوزوی پرداخت و قبل از ادامه تحصیلات عالی مدت سه چهار سال ، و بعد از آن در جنب تحصیلات عالی به فراگرفتن علوم دینی و معارف اسلامی از قبیل ادبیات عرب، فقه، اصول و کلام و سرانجام تا حدّی به فلسفه و عرفان پرداخت و از جلسات تفسیر قرآن و وعظ آیت الله خادمی و آیت الله طیّب به طور مستمر استفاده می کرد.
+
دکتر سید محمد باقر کتابی، استاد برجسته دانشگاه، جامع علوم قدیم و جدید، مدرس نهج البلاغه و آراسته به مکارم اخلاق، در خانواده علم و [[تقوا]] پا به عرصه گیتی نهاد. وی از شاگردان [[سید حسین خادمی |آیت الله خادمی]]، [[سید عبدالحسین طیب |آیت الله طیّب]]، [[ميرزا على آقا شيرازى|میرزا علی آقا شیرازی]] و [[حاج آقا رحیم ارباب |حاج آقا رحیم ارباب]] و [[آيت الله طالـقانی|آیت الله طالقانی]] بوده است.  
در سال 1329 وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شده و از استادان ممتازی چون مرحوم محمود شهابی، دکتر حسن امامی، دکتر شایگان، دکتر متین دفتری و استاد مشکات استفاده نمود.
+
 
همان سالها به استخدام آموزش و پرورش در آمده و در دبیرستانهای اصفهان مشغول به تدریس شد. در سال40-1339 دعوت به تدریس در دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان شد
+
دکتر کتابی بیش از سی سال در دانشگاههای مختلف مشغول به تدریس متون ادبی و [[عرفان|عرفانی]] و نقد و بررسی آنها بوده و در کنار آن در جلسات مختلف به سخنرانی و تدریس نهج البلاغه و سایر معارف [[اهل البیت|اهل بیت]] مشغول بوده است.
در سال 1338 وارد دوره دکترای الهیات و معارف اسلامی و فلسفه و عرفان دانشگاه تهران شد و رساله خود را با موضوع "رجال معروف علم و ادب و هنر اصفهان از قرن دهم تا قرن حاضر و تحلیل افکار برخی از آنها" به رشته تحریر درآورد و در 1347/10/17 با درجه بسیار خوب دوره دکترا را به پایان برد.
 
ایشان حیات فکری وایمانی خود را تحت تأثیر تربیت و تعلیم و افکار هفت نفر از شخصیت های بزرگ تقوی و فضیلت می داند:
 
1ـ عالم کامل و محقق بارع و عارف دل آگاه، مرحوم حاج حسینعلی صدیقین 2ـ ادیب دانشمند و فقیه بزرگوار و عارف کریم و طبیب و استاد جامع مرحوم حاج میرزا علی آقا شیرازی 3ـ علّامه، عارفِ فرزانه و استادِ دانشمند، شاعر توانا مرحوم حاج شیخ محمد باقر الفت 4ـ فقیه بزرگوار و ادیب و دانشمند پارسا مرحوم آیت الله حاج شیخ مهدی نجفی  5ـ حکیم بزرگوار و فقیه و ادیب عالیقدر آیت الله العظمی حاج آقا رحیم ارباب 6ـ مفسّر کبیر قرآن و به تعبیر امام امت، امام خمینی، ابوذر زمان مرحوم آیت الله طالقانی 7ـ پدر بزرگوارشان که از پارسایان و زهّاد و نیکنامان حقیقی عصر خود بوده است.  
 
تالیفات ایشان به جز کتاب "کلید گشایش نهج البلاغه عبارتند از:
 
*1-کتاب مفصّل و مبسوطی در شرح حال رجال معروف علم و ادب و هنر اصفهان که قبلا به آن اشاره شد .مجلد اول آن در سال1375 شمسی چاپ شده است و جلد دوم آن هنوز ناتمام است.
 
*2-شرح دو داستان از مثنوی مولانا که هم نسبتا آسان و هم متاثر از قرآن کریم و روایات اهل بیت علیهم السلام و صحابه نبی اکرم صلی الله علیه و آله است  و هنوز به چاپ نرسیده است .
 
*3ـ پنج جلد کتاب فقه و معارف اسلامی برای دانش آموزان دبیرستانها
 
*4ـ سه جلد عربی برای دبیرستانها با چند نفر از دبیران فاضل که به چاپ رسیده است.
 
*5ـ تاریخ مختصر فلسفه و معارف اسلامی برای دانشجویان دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان که به چاپ نرسیده است.
 
هم چنین بر کتاب های چندی از بزرگان و نویسندگان مقدمه نوشته اند از قبیل:
 
*الف ـ مقدمه مفصّلی بر شرح نهج البلاغه استاد بزرگوار حسین شفیعی در چهار جلد به نام (سخن آشنا) شرح اخلاقی، عرفانی نهج البلاغه.
 
*ب ـ مقدمه بر کتاب (وحدت وجود) استاد زنده یاد مرحوم فضل الله ضیاء نور
 
*ج ـ مقدمه بر کتاب ( گنج زری بود در این خاکدان)
 
*د ـ مقدمه بر کتاب ( شعر انتظار) که آثار تعدادی از شاعران معاصر درباره امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف سروده شده است.
 
*ه ـ مقدمه بر کتاب (اخلاق) تالیف «پیرژانه» متفکر بزرگ فرانسه، ترجمه دانشمند فرزانه مرحوم بدر الدین کتابی.
 
*و ـ مقدمه بر کتاب (بهینه انسان) درباره قسمتی از زندگانی مولای متقیان امیر المومنین و زین الموحدین در دو جلد که به صورت تاریخ تحلیلی است به قلم آقای مهندس سید حسین علوی.
 
*ز ـ مقدمه بر کتاب (حاصل عمر)
 
*ح ـ مقدمه بر کتاب (گلشن الفت)
 
*ط ـ مقدمه بر دیوان آقای موزون که بیشتر اشعار آن مدایح مولی الموالی امیر المومنین علیه السلام است.
 
و نیز مقالات متعددی  در برخی از مجلات و روزنامه ها از ایشان به چاپ رسیده است؛  مثل:
 
*1ـ(انسان در نهج البلاغه) که در مجله طب انتشار یافته است.
 
*2ـ(تصاویر دنیا در نهج البلاغه) که در کتاب (طلوع بی غروب) مربوط به امام علی ابن ابی طالب علیه السلام است.
 
*3ـ(انسان در مثنوی) در مجله دانشگاه صنعتی اصفهان به چاپ رسیده است.
 
*4ـ شرح احوال بزرگان در مجلات مختلف مثل شرح حال آیت الله العظمی حاج آقا رحیم ارباب، شرح حال فیلسوف حاج شیخ محمود مفید، شرح حال دانشمند و شاعر و رجالی معروف معلم حبیب آبادی .
 
دکتر کتابی بیش از سی سال در دانشگاههای مختلف مشغول به تدریس متون ادبی و عرفانی و نقد و بررسی آنها بوده و در کنار آن در جلسات مختلف به سخنرانی و تدریس نهج البلاغه و سایر معارف اهل بیت مشغول بوده است<ref>برگرفته از شرح حال دست نوشته ایشان، سایت شخصی شان</ref>
 
 
==معرفی کتاب به قلم نویسنده==
 
==معرفی کتاب به قلم نویسنده==
این کتاب ثمره پانزده سال مطالعه و تحقیق و تدریس نهج البلاغه و شروح آن و حاصل سالهای متمادی از انس با نهج البلاغه و شخصیت های بزرگی که نام آنها را زینت بخش این وجیزه کرده ام می باشد.<ref>اشاره به شرح حالی که خودشان نوشته اند</ref>  
+
«کلید گشایش نهج البلاغه» ثمره پانزده سال مطالعه و تحقیق و تدریس [[نهج البلاغة (کتاب)|نهج البلاغه]] و شروح آن و حاصل سالهای متمادی از انس با نهج البلاغه و شخصیت های بزرگی می باشد.<ref>اشاره به شرح حالی که خودشان نوشته اند</ref>
این کتاب حدود 900 صفحه است که در سال 1394 شمسی به چاپ رسید و انتشار یافته است. بر اساس کتاب معروف ( مفردات راغب اصفهانی) بر کلمات و مفردات قرآن کریم و کتابهای لغات جدید عربی مثل (المنجد) و امثال آن نگارش یافته، کتاب جامعی است تفسیر گونه بر تمام لغات و مفردات ، مخصوصا لغات مشکل نهج البلاغه که از مآخذ ارزشمند و مهم و معتبری استفاده نموده ام مثل (شرح نهج البلاغه) کمال الدّین ابن هیثم بحرانی متوفای 679 قمری به عربی در پنج مجلد. و (شرح نهج البلاغه) ابن ابی الحدید متوفای 655 قمری در 20 جلد به عربی که دایرة المعارف وسیعی است در معارف اسلامی و مخصوصا نهج البلاغه، و شرح نهج البلاغه قطب الدین راوندی متوفای 573 قمری در  سه مجلد به عربی که اولین شرح کامل نهج البلاغه می باشد به نام (منهاج البراعة)، و شرح میرزا حبیب الله خوئی متوفای 1325 قمری، در 27 جلد که آن هم به نام (منهاج البراعة) است و برخی از تفاسیر قرآن کریم مثل: (تفسیر جلالین)، و از کتب لغت مثل: ( قاموس المحیط ، المنجد، لسان العرب، مجمع البحرین) و بسیاری از کتب لغت ، ولی از همه بیشتر به کتاب (مفردات قرآن) راغب اصفهانی که بهترین مفردات قرآن کریم است مراجعه کرده ام و بهره مند شده ام. من از ابتدای جوانی که با نهج البلاغه آشنا شدم غیر از مطالعه فراوان ، سخنرانی های مختلفی درباره شرح نهج البلاغه برای مردم از دانشگاه تا مدرسه ها و ادارات داشته ام که به صورت کاست یا سی دی در جاهای مختلف یا در دست عاشقان و شیفتگان نهج البلاغه موجود است و هم چنین در سایت نهج البلاغه به اسم من (دکتر کتابی) موجود است که در دسترس همگان می باشد<ref>برگرفته از شرح حال دست نوشته ایشان، سایت شخصی شان</ref>  
+
این کتاب بر اساس کتاب معروف ([[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات راغب اصفهانی]]) بر کلمات و مفردات [[قرآن|قرآن کریم]] و کتابهای لغات جدید عربی مثل ([[المنجد (کتاب)|المنجد]]) و امثال آن نگارش یافته است. کتاب جامعی است تفسیر گونه بر تمام لغات و مفردات، مخصوصا لغات مشکل نهج البلاغه که از مآخذ ارزشمند و مهم و معتبری استفاده نموده ام مثل (شرح نهج البلاغه) [[ابن ميثم بحرانی|کمال الدّین ابن میثم بحرانی]] متوفای ۶۷۹ قمری به عربی در پنج مجلد و ([[شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید (کتاب)|شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید]]) متوفای ۶۵۵ قمری در ۲۰ جلد به عربی که دایرة المعارف وسیعی است در معارف اسلامی و مخصوصا نهج البلاغه، و شرح نهج البلاغه [[قطب راوندى|قطب الدین راوندی]] متوفای ۵۷۳ قمری در  سه مجلد به عربی که اولین شرح کامل نهج البلاغه می باشد به نام ([[منهاج البراعة في شرح نهج‌البلاغة (راوندی) (کتاب)|منهاج البراعة]])، و شرح میرزا حبیب الله خوئی متوفای ۱۳۲۵ قمری، در ۲۷ جلد که آن هم به نام ([[منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی) (کتاب)|منهاج البراعة]]) است و برخی از [[تفسیر قرآن|تفاسیر]] قرآن کریم مثل: ([[تفسير الجلالين (کتاب)|تفسیر جلالین]])، و از کتب لغت مثل ([[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]، [[المنجد (کتاب)|المنجد]]، [[لسان العرب (کتاب)|لسان العرب]]، [[مجمع البحرین (کتاب)|مجمع البحرین]]) و بسیاری از کتب لغت؛ ولی از همه بیشتر به کتاب (مفردات قرآن) [[راغب اصفهانی]] که بهترین مفردات قرآن کریم است مراجعه کرده و بهره مند شده ام.<ref>برگرفته از شرح حال دست نوشته ایشان، سایت شخصی شان</ref>  
 
==ساختار کتاب==
 
==ساختار کتاب==
لغات، ابتدا ثلاثی مجرد و بعد رباعی و مزید آن به ترتیب حروف اول و دوم از روی حروف الفبا نوشته شده مثلا واژه "تحکم" در حرف "ح" قرار گرفته نه حرف "ت" و بعد از افعال، مشتقات آنها مثل اسم فاعل و اسم مفعول و .....ذکر شده و از مآخذ و منابع معتبر معنی و تفسیر آن بیان گردیده و مأخذ و مدارک عینا در تعقیب معنا و تفسیر آن آمده است برای هر واژه عبارتی از نهج البلاغه شاهد آورده شده و نشانی آن از نسخه مرحوم فیض الاسلام یا نسخه عبده و یا هر دو و معنی و مفهوم هر واژه از نسخه فیض الاسلام یا دکتر شهیدی یا هر ترجمه دیگر که به نظر نویسنده مناسب تر بوده آورده شده است . <ref>مقدمه کتاب گلید گشایش نهج البلاغه، صفحات</ref>
+
لغات، ابتدا ثلاثی مجرد و بعد رباعی و مزید آن به ترتیب حروف اول و دوم از روی حروف الفبا نوشته شده مثلا واژه "تحکم" در حرف "ح" قرار گرفته نه حرف "ت" و بعد از افعال، مشتقات آنها مثل اسم فاعل و اسم مفعول و ... ذکر شده و از مآخذ و منابع معتبر معنی و تفسیر آن بیان گردیده و مأخذ و مدارک عینا در تعقیب معنا و تفسیر آن آمده است برای هر واژه عبارتی از نهج البلاغه شاهد آورده شده و نشانی آن از نسخه مرحوم [[علی نقی فیض الاسلام|فیض الاسلام]] یا نسخه محمد عبده و یا هر دو و معنی و مفهوم هر واژه از نسخه فیض الاسلام یا دکتر شهیدی یا هر ترجمه دیگر که به نظر نویسنده مناسب تر بوده آورده شده است.<ref>مقدمه کتاب کلید گشایش نهج البلاغه، صفحه سی و یک </ref>
مؤلف در ذیل برخی از واژگان که در معانی مختلفی به‌کاررفته‌اند، همه معانی را ذکر کرده و برای هریک شواهدی را از نهج‌البلاغه بیان می‌کند. مانند مفهوم حق که کاربردهای آن را در نهج‌البلاغه در معانی راستی، شایستگی، بهره و نصیب، شکر، حق در روابط اجتماعی، عدل و تعاون می باشد. (ص ۱۸۸)
+
 
یکی از ویژگی‌های ممتاز کتاب «کلید گشایش نهج‌البلاغه» آن است که مطالب آن روان و همه فهم‌پذیر و حتی‌الامکان به‌دوراز نقل‌های حجم‌افزا نگاشته شده‌اند. مطالب کتاب عمدتاً در قالب ِنقل‌قول غیرمستقیم ارائه‌شده‌اند؛ لذاست که خواننده با متنی یکدست مواجه می‌شود که بر حُسن آن می‌افزاید.  
+
مؤلف در ذیل برخی از واژگان که در معانی مختلفی به‌کار رفته‌اند، همه معانی را ذکر کرده و برای هریک شواهدی را از نهج‌البلاغه بیان می‌کند. مانند مفهوم حق که کاربردهای آن را در نهج‌البلاغه در معانی راستی، شایستگی، بهره و نصیب، شکر، حق در روابط اجتماعی، عدل و تعاون می باشد.  
در خاتمه کتاب «کلید گشایش نهج‌البلاغه» مرجعی است بسیار ارزنده درباره مفردات نهج‌البلاغه؛که در رفع نیازهای محققان و دانشجویانی که درصدد فهم بهتری از کلام نورانی حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) هستند، بسیار نافع و مؤثر است.<ref>کامیار صداقت ثمر حسینی ، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات، 15 شهریور 1395 با اندکی تغییر</ref>  
+
 
 +
مطالب کتاب عمدتاً در قالب نقل‌قول غیرمستقیم ارائه‌ شده‌اند؛ لذاست که خواننده با متنی یکدست مواجه می‌شود که بر حُسن آن می‌افزاید.  
 +
 
 +
در خاتمه کتاب «کلید گشایش نهج‌البلاغه» مرجعی است بسیار ارزنده درباره مفردات نهج‌البلاغه که در رفع نیازهای محققان و دانشجویانی که درصدد فهم بهتری از کلام نورانی حضرت [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] (علیه‌السلام) هستند، بسیار نافع و مؤثر است.<ref>کامیار صداقت ثمر حسینی ، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات، ۱۵ شهریور ۱۳۹۵ با اندکی تغییر</ref> این کتاب حدود ۹۰۰ صفحه است که در سال ۱۳۹۴ شمسی به چاپ رسید و انتشار یافته است.
 
   
 
   
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<references/>
+
<references />
 
==منابع==
 
==منابع==
*سید محمد باقر کتابی، ''کلید گشایش نهج البلاغه''، اصفهان، نشر پژوهش،1394
 
*وب سایت شخصی سید محمد باقر کتابی، در دسترس در:[www.drketabi.com]بازیابی در 23 بهمن 1396
 
*کامیار صداقت ثمر حسینی ، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات،15 شهریور 1395،در درسترس در:[http://www.ettelaat.com/etiran/?p=228912 روزنامه اطلاعات]بازیابی در بهمن 1396
 
  
 +
*سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، نشر پژوهش،۱۳۹۴.
 +
*[http://www.drketabi.com وب سایت شخصی دکتر سید محمد باقر کتابی] بازیابی در 23 بهمن 1396.
 +
*کامیار صداقت ثمر حسینی، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات، 15 شهریور 1395، در درسترس در: [http://www.ettelaat.com/etiran/?p=228912 روزنامه اطلاعات] بازیابی در بهمن 1396.
 +
{{نهج البلاغه}}
 +
[[رده:کتابهای با موضوع نهج البلاغه]]
 
[[رده:نهج البلاغه]]
 
[[رده:نهج البلاغه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۲

کلید گشایش نهج البلاغه.jpg

«کلید گشایش نهج البلاغه» یا «المفتاح لکنوز نهج البلاغه» تألیف دانشمند گرامی جناب آقای دکتر سید محمد باقر کتابی در موضوع تفسیر مفردات و لغات نهج البلاغه و بیان شواهد آن از این کتاب مقدس می باشد. یکی از ویژگی‌های ممتاز این کتاب آن است که مطالب آن روان و همه فهم‌پذیر و حتی‌الامکان به‌دور از نقل‌های حجم‌افزا نگاشته شده‌ است.

شرح حال نویسنده

دکتر سید محمد باقر کتابی، استاد برجسته دانشگاه، جامع علوم قدیم و جدید، مدرس نهج البلاغه و آراسته به مکارم اخلاق، در خانواده علم و تقوا پا به عرصه گیتی نهاد. وی از شاگردان آیت الله خادمی، آیت الله طیّب، میرزا علی آقا شیرازی و حاج آقا رحیم ارباب و آیت الله طالقانی بوده است.

دکتر کتابی بیش از سی سال در دانشگاههای مختلف مشغول به تدریس متون ادبی و عرفانی و نقد و بررسی آنها بوده و در کنار آن در جلسات مختلف به سخنرانی و تدریس نهج البلاغه و سایر معارف اهل بیت مشغول بوده است.

معرفی کتاب به قلم نویسنده

«کلید گشایش نهج البلاغه» ثمره پانزده سال مطالعه و تحقیق و تدریس نهج البلاغه و شروح آن و حاصل سالهای متمادی از انس با نهج البلاغه و شخصیت های بزرگی می باشد.[۱] این کتاب بر اساس کتاب معروف (مفردات راغب اصفهانی) بر کلمات و مفردات قرآن کریم و کتابهای لغات جدید عربی مثل (المنجد) و امثال آن نگارش یافته است. کتاب جامعی است تفسیر گونه بر تمام لغات و مفردات، مخصوصا لغات مشکل نهج البلاغه که از مآخذ ارزشمند و مهم و معتبری استفاده نموده ام مثل (شرح نهج البلاغه) کمال الدّین ابن میثم بحرانی متوفای ۶۷۹ قمری به عربی در پنج مجلد و (شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید) متوفای ۶۵۵ قمری در ۲۰ جلد به عربی که دایرة المعارف وسیعی است در معارف اسلامی و مخصوصا نهج البلاغه، و شرح نهج البلاغه قطب الدین راوندی متوفای ۵۷۳ قمری در سه مجلد به عربی که اولین شرح کامل نهج البلاغه می باشد به نام (منهاج البراعة)، و شرح میرزا حبیب الله خوئی متوفای ۱۳۲۵ قمری، در ۲۷ جلد که آن هم به نام (منهاج البراعة) است و برخی از تفاسیر قرآن کریم مثل: (تفسیر جلالین)، و از کتب لغت مثل (قاموس المحیط، المنجد، لسان العرب، مجمع البحرین) و بسیاری از کتب لغت؛ ولی از همه بیشتر به کتاب (مفردات قرآن) راغب اصفهانی که بهترین مفردات قرآن کریم است مراجعه کرده و بهره مند شده ام.[۲]

ساختار کتاب

لغات، ابتدا ثلاثی مجرد و بعد رباعی و مزید آن به ترتیب حروف اول و دوم از روی حروف الفبا نوشته شده مثلا واژه "تحکم" در حرف "ح" قرار گرفته نه حرف "ت" و بعد از افعال، مشتقات آنها مثل اسم فاعل و اسم مفعول و ... ذکر شده و از مآخذ و منابع معتبر معنی و تفسیر آن بیان گردیده و مأخذ و مدارک عینا در تعقیب معنا و تفسیر آن آمده است برای هر واژه عبارتی از نهج البلاغه شاهد آورده شده و نشانی آن از نسخه مرحوم فیض الاسلام یا نسخه محمد عبده و یا هر دو و معنی و مفهوم هر واژه از نسخه فیض الاسلام یا دکتر شهیدی یا هر ترجمه دیگر که به نظر نویسنده مناسب تر بوده آورده شده است.[۳]

مؤلف در ذیل برخی از واژگان که در معانی مختلفی به‌کار رفته‌اند، همه معانی را ذکر کرده و برای هریک شواهدی را از نهج‌البلاغه بیان می‌کند. مانند مفهوم حق که کاربردهای آن را در نهج‌البلاغه در معانی راستی، شایستگی، بهره و نصیب، شکر، حق در روابط اجتماعی، عدل و تعاون می باشد.

مطالب کتاب عمدتاً در قالب نقل‌قول غیرمستقیم ارائه‌ شده‌اند؛ لذاست که خواننده با متنی یکدست مواجه می‌شود که بر حُسن آن می‌افزاید.

در خاتمه کتاب «کلید گشایش نهج‌البلاغه» مرجعی است بسیار ارزنده درباره مفردات نهج‌البلاغه که در رفع نیازهای محققان و دانشجویانی که درصدد فهم بهتری از کلام نورانی حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) هستند، بسیار نافع و مؤثر است.[۴] این کتاب حدود ۹۰۰ صفحه است که در سال ۱۳۹۴ شمسی به چاپ رسید و انتشار یافته است.

پانویس

  1. اشاره به شرح حالی که خودشان نوشته اند
  2. برگرفته از شرح حال دست نوشته ایشان، سایت شخصی شان
  3. مقدمه کتاب کلید گشایش نهج البلاغه، صفحه سی و یک
  4. کامیار صداقت ثمر حسینی ، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات، ۱۵ شهریور ۱۳۹۵ با اندکی تغییر

منابع

  • سید محمد باقر کتابی، کلید گشایش نهج البلاغه، اصفهان، نشر پژوهش،۱۳۹۴.
  • وب سایت شخصی دکتر سید محمد باقر کتابی بازیابی در 23 بهمن 1396.
  • کامیار صداقت ثمر حسینی، نگاهی به کتاب کلید گشایش نهج البلاغه مرجعی ارزنده درباره مفردات نهج البلاغه، روزنامه اطلاعات، 15 شهریور 1395، در درسترس در: روزنامه اطلاعات بازیابی در بهمن 1396.