جامعیت مقاله متوسط
مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

ماه رمضان

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۵۹ توسط مهدی موسوی (بحث | مشارکت‌ها) (ویرایش)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
رمضان ۱۴۴۱ در تقویم ایران
شنبه ۱ ۸ ۱۵ ۲۲ ۲۹
یک‌شنبه ۲ ۹ ۱۶ ۲۳ ۱+
دوشنبه ۳ ۱۰ ۱۷ ۲۴
سه‌شنبه ۴ ۱۱ ۱۸ ۲۵
چهارشنبه ۵ ۱۲ ۱۹ ۲۶
پنج‌شنبه ۶ ۱۳ ۲۰ ۲۷
جمعه ۷ ۱۴ ۲۱ ۲۸


ماه رمضان نهمین ماه از ماه‌های قمری است. قرآن کریم در این ماه بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نازل شده است. در شریعت اسلام، روزه در این ماه بر کسانی که توانایی بر آن دارند واجب است و این ماه در بین ماه‌های قمری از فضیلت خاص برخوردار است.

رمضان در لغت

واژه رمضان از ریشه «رمض» و به معنای شدت تابش آفتاب بر خاک است. گفته می شود علت این تسمیه آنست که عرب ماه‌ها را با زمانى که در آن واقع شوند نامگذارى کرده‌ اند و در زمان نامگذاری رمضان گرما شدت داشته است.[۱] در برخی روایات رمضان یکی از اسمهای خداوند دانسته شده است.[۲]

فضیلت ماه رمضان

در بین ماههای قمری ماه رمضان برای مسلمانان از اهمیت بیشتری بر خوردار است. ماه رمضان در روایات اسلامی برترین ماه[۳] و ماه خدا[۴] و ماه میهمانی خدا[۵] دانسته شده است. شب قدر که برترین شب سال است در این ماه قرار دارد[۶] و قرآن کریم در این ماه به صورت دفعی بر رسول خدا صلی الله علیه و آله نازل شده است: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ...».[۷] همچنین در این ماه «روزه» بر مسلمانان واجب شده است.[۸]

ماه رمضان ماه رحمت، مغفرت و اجابت دعا است. روزهای این ماه بهترین روزها و شبهایش بهترین شبها و ساعات آن بهترین ساعات است. نفسهای مؤمنان روزه دار در این ماه تسبیح خدا و خواب ایشان عبادت و عملشان مورد قبول خداوند است[۹] و پاداش آن در این ماه بسیار بیشتر از ماههای دیگر است.[۱۰]

اعمال و مستحبات ماه رمضان

  • واجب شدن روزه بر کسانی که توانایی بر آن دارند: امام سجاد علیه السلام : خداوند، پنج چیز را واجب کرده است -و جز نیکو و زیبا، واجب نکرده است-: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت ما اهل بیت.[۱۱]
  • تلاوت قرآن: رسول خدا می فرمایند: پاداش خواندن یک آیه از قرآن در این ماه به اندازه ختم قرآن در ماههای دیگر است.[۱۲]
  • انفاق: امام صادق علیه السلام: هر کس در ماه رمضان صدقه اى بدهد، خداوند هفتاد نوع بلا را از او بر مى گرداند.[۱۳]
  • اعتکاف: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: اعتکاف ده روز ماه رمضان، برابر دو حج و دو عمره است.[۱۴]
  • افطاری دادن به روزه داران: امام کاظم علیه السلام می فرمایند: افطاری دادن به برادر روزه دارت از روزه گرفتن برای تو بهتر است.[۱۵]
  • نماز: امام صادق علیه السلام می فرمایند: چون ماه رمضان مى آمد، پیامبر خدا بر نمازش مى افزود. من نیز مى افزایم؛ پس شما هم بیفزایید.[۱۶]
  • دعا، توبه، استغفار: امام على علیه السلام: در ماه رمضان، زیاد دعا و استغفار کنید؛ امّا دعا، که به سبب آن بلا از شما دور مى شود، و امّا استغفار، که گناهانتان را محو مى کند.[۱۷]
  • اجتناب از گناهان و محرمات الهی: امام على علیه السلام: گفتم اى پیامبر خدا! برترینِ کارها در این ماه چیست؟ فرمود: «اى ابو الحسن! برترینِ کارها در این ماه، پرهیز از حرام هاى خداست».[۱۸]
  • انجام کارهای نیک: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: کسى که در ماه رمضان یکى از کارهاى نیک را انجام دهد، همچون کسى است که هفتاد واجب از واجبات خدا را انجام داده است و هر کس در این ماه، واجبى از واجبات خدا را انجام دهد، همچون کسى است که هفتاد واجب از واجبات خداى متعال را در ماه هاى دیگر انجام داده است.[۱۹]

رویدادهای مهم ماه رمضان

برخی از حوادث و رویدادهای مهم این ماه عبارتند از:

پانویس

  1. قاموس قرآن، ج۴، ص۱۲۳
  2. الکافی، ج‌۷، ص، ۳۹۰
  3. بحار الانوار، ج۹۳، ص۳۴۹
  4. الکافی، ج‌۷، ص۳۷۹
  5. امالی شیخ صدوق، ص۹۳
  6. سوره قدر، آیات: ۱ تا ۴
  7. سوره بقره، آیه ۱۸۵
  8. سوره بقره، آیه ۱۸۳
  9. امالی شیخ صدوق، ص۹۳
  10. الکافی، ج‌۷، ص۳۸۱
  11. بحار الأنوار، ج‌۲۳، ص۱۰۵.
  12. امالی شیخ صدوق، ص۹۵.
  13. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، شیخ صدوق, ص:۱۴۲.
  14. من لا یحضره الفقیه، ج‌۲، ص: ۱۸۸.
  15. الکافی، ج‌۷، ص: ۳۸۷.
  16. تهذیب الأحکام، ج‌۳، ص: ۶۰.
  17. الکافی، ج‌۷، ص: ۴۴۰.
  18. امالی شیخ صدوق، ص۹۵.
  19. امالی شیخ صدوق، ص۴۱.
  20. بر گرفته از کتاب رمضان در تاریخ, لطف الله صافی, از متن دیجیتال کتابخانه دیجیتال موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت

منابع

۱. قاموس قرآن‌، على اکبر قرشى بنایى، تهران‌، دار الکتب الاسلامیة، چاپ ششم، ‌۱۴۱۲ ق‌.

۲. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‌، شیخ صدوق، قم، دار الشریف الرضی للنشر،چاپ دوم‌،۱۴۰۶ ق‌.

۳. الکافی، شیخ کلینى، قم‌، دار الحدیث‌، چاپ اول‌،ق ۱۴۲۹.

۴. بحار الأنوار، علامه مجلسى، بیروت، دار إحیاء التراث العربی،‌چاپ دوم‌، ۱۴۰۳ ق‌.

۵. امالی، شیخ صدوق، ‌تهران‌، کتابچى، ‌چاپ ششم، ‌۱۳۷۶ ش.

۶. تهذیب الأحکام، شیخ طوسى، ‌تهران‌، دار الکتب الإسلامیه، ‌چاپ چهارم،‌۱۴۰۷ ق.

۷. من لا یحضره الفقیه‌، شیخ صدوق، قم‌، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،‌ چاپ دوم، ‌‌۱۴۱۳ ق‌.

پیوندها