سخن آشنا (شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه) (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{مشخصات کتاب
 
{{مشخصات کتاب
|عنوان= سخن آشنا(شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه)
+
 
|تصویر=[[پرونده:|230px]]
+
|عنوان=
|نویسنده= استاد حسین شفیعی
+
 
|موضوع=شرح نهج البلاغه
+
|تصویر= [[پرونده:سخن آشنا.jpg|۲۴۰px|وسط]]
|زبان=فارسی
+
 
|تعداد جلد=4
+
|نویسنده= حسین شفیعی
 +
 
 +
|موضوع= شرح [[نهج‌البلاغه]]
 +
 
 +
|زبان= فارسی  
 +
 
 +
|تعداد جلد= ۴
 +
 
 
|عنوان افزوده1=
 
|عنوان افزوده1=
 +
 
|افزوده1=
 
|افزوده1=
 +
 
|عنوان افزوده2=
 
|عنوان افزوده2=
 +
 
|افزوده2=
 
|افزوده2=
 +
 
|لینک=
 
|لینک=
  
سخن آشنا ( شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه) شرح و تفسیری است بر تعدادی از خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار [[نهج البلاغه]] اثر عارف وارسته استاد [[حسین شفیعی]]. این شرح بیشتر به جنبه های اخلاقی نهج البلاغه توجه داشته و کلمات مولا امیر المومنین علیه السلام را از دید عرفانی تحلیل نموده است. کتاب در چهار جلد به چاپ رسیده است.
+
}}
==معرفی اجمالی==
 
این شرح مجموعة سخنرانی ها و درس های نهج البلاغه استاد حسین شفیعی است که به مدت بیست سال در مجالس و محافل مختلف برای دوستداران و علاقه مندان سخنان مولای متقیان علی علیه السلام ایراد شده و پس از وفات  ایشان توسط شاگردان و ارادتمندانشان گردآوری و چاپ شده است.
 
==معرفی نویسنده==
 
مرحوم حسين شفيعى كه در سال 1302 شمسى به دنيا آمد و به سال  1378 درگذشت. به يقين مى‌توان گفت عمر 76 ساله او از عمرهاى پربركت بود كه پيوسته در راه كمال انسانيت سير مى‌نمود از كودكى تا اوان پيرى هيچگاه از تعليم و تعلم باز نماند و خستگى در او ديده نشد. معارف متداول اسلامى را از صرف و نحو و منطق و فقه و كلام و فلسفه به خوبى تحصيل كرده بود و از استادان به نامی چون مرحوم حضرت آيت‌اللّه العظمى [[حاج آقا رحیم ارباب |حاج آقا رحيم ارباب]] قدس‌اللّه سرّه و متكلم و حكيم معروف اصفهان مرحوم [[صدرالدين هاطلى كوپائى]] و فيلسوف و عارف وارسته [[مرحوم شيخ اسداللّه ايزدگشسب]] و اصولى و متكلم و استاد بزرگ مرحوم [[حاج حيدرعلى خان برومند]] و مخصوصآ از حوزه درس پربركت آيت‌اللّه [[ميرزا على آقا شيرازى |حاج ميرزا على‌آقا شيرازى]] اعلى‌اللّه مقامه بهره‌ها برد.وی پيوسته ملازم حاج ميرزا على‌آقا شيرازى بود و نهج البلاغه را کلمه به کلمه از آن عالم ربانی فراگرفت. استاد شفيعى حافظ كل نهج‌البلاغه بود و از سنين جوانى در محافل خصوصى تدريس مى‌كرد و تا پايان عمر پيوسته علاقمندان به سخنان مولا على (ع) را از اين چشمه فياض سيراب مى‌نمود و در نهايت در كلاس درس نهج‌البلاغه جان به جان‌آفرين تسليم كرد.
 
در حين بيان كلمات اميرالمؤمنين (ع) اشكهايش از ديده مى‌باريد و حاضران را سخت تحت تأثير قرار مى‌داد. سالهاى طولانى خانه اش محل علم آموزی شیفتگان علم وفضیلت بود، هر روز چندين درس مى‌داد از كتابهای عرفانی مثل [[منازل‌السائرين]]، [[فصوص الحکم ابن عربی|شرح فصوص‌الحكم]]، [[مصباح الانس]]، [[گلشن راز|شرح گلشن راز]]، [[تأئيه ابن فارض]] و از كتابهای اخلاقى مانند [[مکارم الاخلاق|مكارم‌الاخلاق]]، [[مشكاة الانوار فی غررالاخبار|مشكوة‌الانوار]]، [[تحف العقول|تحف‌العقول]]، [[ارشاد القلوب|ارشادالقلوب]]، [[چهل حديث]] امام خمينى عليه‌الرحمة و از کتابهای منطق و فلسفه، مثل [[منظومه]] حاجى سبزوارى و [[اسفار اربعه|اسفار]] ملاصدرا و از کتابهای فقه مثل [[الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة|شرح لمعه]] و [[تبصرة المتعلمین]]  مى‌پرداخت ولى در تدريس و بيان نهج‌البلاغه حالتى ملكوتى مى‌يافت، بيانات او از دل برمى‌خاست لاجرم بر دلها مى‌نشست
 
استاد حسين شفيعى با آثار شاعران بزرگ عرفان و ادب فارسى آشنايى كامل داشت مثنوى مولانا انيس هميشگى او بود مطالعه در آثار عطار، سنائى، سعدى و مخصوصآ حافظ سهمى از زندگى روزمره او را اشغال كرده بود. استاد شفيعى خود در سرودن شعر استاد بود و اشعار نغزى در عرفان و اخلاق به صورت قصيده و غزل دارد.<ref>کتابی، محمد باقر، مقدمه کتاب سخن آشنا.اصفهان،انتشارات کانون پژوهش،جلد اول،1386،ص 23.</ref>
 
===تالیفات===
 
1-بهجه الطالبین در منطق
 
  
2-نور الیقین در شرح خطبه متقین از مولی امیر المومنین علیه السلام
+
کتاب «'''سخن آشنا (شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه)»،''' شرحی است بر تعدادی از [[خطبه]] ها و نامه ها و کلمات قصار [[نهج البلاغه]]، اثر عارف وارسته استاد [[حسین شفیعی]]. این شرح بیشتر به جنبه های [[اخلاق|اخلاقی]] نهج البلاغه توجه داشته و کلمات مولا [[امیرالمومنین]] (علیه السلام) را از دید [[عرفان|عرفانی]] تحلیل نموده است. کتاب در چهار جلد به چاپ رسیده است.
 +
==معرفی مؤلف==
 +
در مقدمه کتاب در وصف مؤلف آمده است: مرحوم [[حسین شفیعی|حسین شفیعى]] در سال ۱۳۰۲ شمسى به دنیا آمد. به یقین مى‌توان گفت عمر ۷۶ ساله او از عمرهاى پربرکت بود که پیوسته در راه کمال انسانیت سیر مى‌نمود از کودکى تا اوان پیرى هیچگاه از تعلیم و تعلم باز نماند و خستگى در او دیده نشد. معارف متداول اسلامى را به خوبى تحصیل کرده بود و از استادان به نامی چون مرحوم حضرت آیت‌اللّه العظمى [[حاج آقا رحیم ارباب |حاج آقا رحیم ارباب]] قدس‌اللّه سرّه و متکلم و حکیم معروف [[اصفهان]] مرحوم صدرالدین هاطلى کوپائى و مخصوصا از حوزه درس پربرکت آیت‌اللّه [[میرزا علی آقا شیرازی]] اعلى‌اللّه مقامه بهره‌ها برد.
  
3-تجلی فضیلت
+
وی پیوسته ملازم حاج میرزا على‌آقا شیرازى بود و [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] را کلمه به کلمه از آن عالم ربانی فراگرفت. استاد شفیعى حافظ کل نهج‌البلاغه بود و از سنین جوانى در محافل خصوصى تدریس مى‌کرد و تا پایان عمر پیوسته علاقمندان به سخنان مولا [[امام علی علیه السلام|على]] (ع) را از این چشمه فیاض سیراب مى‌نمود و در نهایت در کلاس درس نهج‌البلاغه به سال  ۱۳۷۸ شمسی جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.
  
4-دارالجنون عشق ، دیوان اشعار  
+
از دیگر تألیفات اوست: بهجة الطالبین در منطق، نور الیقین در شرح خطبه متقین از امیرالمومنین علیه السلام، تجلی فضیلت، دارالجنون عشق (دیوان اشعار) و... .
  
5-ترجمه دست نوشته آیت الله ارباب در مورد «لک وحدانیه العدد». (این مکتوب در کتاب آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان چاپ شده است ).
+
==گزارش محتوا==
 +
این شرح مجموعه سخنرانی ها و درس های [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] استاد [[حسین شفیعی]] است که به مدت بیست سال در مجالس و محافل مختلف برای دوستداران و علاقه مندان سخنان مولای متقیان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام ایراد شده و پس از وفات ایشان توسط شاگردان و ارادتمندانشان گردآوری و چاپ شده است.
  
6-اهتمام در چاپ کتاب گرانقدر کنزالرموز اثر میر حسین هروی(در پایان کتاب مرحوم شفیعی اشعاری از خود را نیز آورده اند).
+
چنانکه از اسم کتاب معلوم است در این شرح بیشتر به جنبه های عرفانی و اخلاقی [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] توجه شده و شارح که سخنان [[امام علی علیه السلام|امیرالمومنین]] (ع) را با آیات [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] و اشعار [[عرفان|عرفانی]] همراه کرده، بیشتر به جنبه سازندگی و پیاده کردن آن در زندگی توجه داشته است.  
 
7-سخن آشنا، شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه.
 
  
==گزارش محتوا==
+
جلد اول کتاب سخن آشنا به مقدمه ای نسبتا مفصل از مرحوم استاد محمد باقر کتابی مزیّن شده که در آن مطالبی درباره نهج البلاغه و کتابهایی که پیرامون نهج البلاغه نگاشته شده و هم چنین شرح حال مختصری از استاد حسین شفیعی آمده است.
چنانکه از اسم کتاب معلوم است در این شرح بیشتر به جنبه های عرفانی و اخلاقی نهج البلاغه توجه شده و شارح که سخنان امیر المومنین (ع) را با آیات قرآن و احادیث و اشعار عرفانی همراه کرده بیشتر به جنبه سازندگی و پیاده کردن آن در زندگی توجه داشته است در مقدمه جلد چهارم می خوانیم:«آنچه در سرتاسر اين چهار جلد شرح مى‌خوانيد، توصيه به عمل است، عمل به اخلاق، تهذيب نفس و تقوا....» ویا در جای دیگر از زبان استاد آمده است: «تنها  شنيدن و ياد گرفتن كافى نيست بايد آنها را به كار بست، ما از اين موعظه‌ها خيلى شنيده و مى‌شنويم اما آيا يك روز آن طور كه خدا مى‌خواهد بوده‌ايم؟ يك روز آن طور كه علماى اخلاق مى‌گويند زندگى كرده‌ايم؟ حرف خوب در عالم زياد هست و كسانى هم كه حرف خوب بزنند زياد هستند، ولى مهم اين است كه ما كى، يكى از آنها را به كار بسته‌ايم؟»
 
  
جلد اول کتاب سخن آشنا به مقدمه ای نسبتا مفصل از [[مرحوم استاد محمد باقر کتابی]] مزیّن شده که در آن مطالبی درباره نهج البلاغه و کتابهایی که پیرامون نهج البلاغه نگاشته شده و هم چنین شرح حال مختصری از استاد حسین شفیعی آمده است.
+
در مقدمه جلد چهارم می خوانیم: «آنچه در سرتاسر این چهار جلد شرح مى‌خوانید، توصیه به عمل است، عمل به [[اخلاق]]، [[تهذیب نفس]] و [[تقوا]]....»؛ و یا در جای دیگر از زبان استاد آمده است: «تنها  شنیدن و یاد گرفتن کافى نیست، باید آنها را به کار بست، ما از این موعظه‌ها خیلى شنیده و مى‌شنویم اما آیا یک روز آن طور که [[الله|خدا]] مى‌خواهد بوده‌ایم؟ یک روز آن طور که علماى اخلاق مى‌گویند زندگى کرده‌ایم؟ حرف خوب در عالم زیاد هست و کسانى هم که حرف خوب بزنند زیاد هستند، ولى مهم این است که ما کى یکى از آنها را به کار بسته‌ایم؟»
  
استاد شفیعی کتاب مستقلی در شرح خطبه متقین نهج البلاغه به نام "نور الیقین" در زمان حیات تالیف و چاپ نموده که در ضمن جلد دوم کتاب سخن آشنا مجددا به چاپ رسیده است.
+
استاد شفیعی کتاب مستقلی در شرح [[خطبه متقین]] نهج البلاغه به نام "نور الیقین" در زمان حیات تالیف و چاپ نموده که در ضمن جلد دوم کتاب سخن آشنا مجددا به چاپ رسیده است.
== ويژگى‌هاى اين شرح==
+
==ویژگى‌هاى کتاب==
1-امتياز اصلی اين كتاب از ساير شروح نهج‌البلاغه اين است كه اين بيانات از قلب شخصيتى مى‌جوشد كه عمرى با نهج‌البلاغه زندگى كرده و به آنچه مى‌گويد عمل نموده است. لذا بر خواننده تأثير معنوى خاصى مى‌گذارد.
+
۱- امتیاز اصلی این کتاب از سایر شروح [[نهج البلاغة|نهج‌البلاغه]] این است که این بیانات از قلب شخصیتى مى‌جوشد که عمرى با نهج‌البلاغه زندگى کرده و به آنچه مى‌گوید عمل نموده است. لذا بر خواننده تأثیر معنوى خاصى مى‌گذارد.
  
2- مطالب به گونه‌اى بيان شده كه در عين اينكه شامل مسائل علمى و ادبى مى‌باشد ولى به زبان ساده و سليس و نزديك به فهم همگان است و هر كس به اندازه بضاعت خود مى‌تواند از آن استفاده كند.
+
۲- مطالب به گونه‌اى بیان شده که در عین اینکه شامل مسائل علمى و ادبى مى‌باشد، ولى به زبان ساده و سلیس و نزدیک به فهم همگان است و هر کس به اندازه بضاعت خود مى‌تواند از آن استفاده کند.
  
در بسيارى موارد در شرح مطالب از آيات قرآن كريم استفاده كرده‌اند و به تفسير آيات پرداخته‌اند و تفسير عميق ايشان از آيات الهى را در كنار تفسير نهج‌البلاغه در اين كتاب مى‌توان يافت.
+
۳- در بسیارى موارد در شرح مطالب از آیات [[قرآن|قرآن کریم]] استفاده کرده‌اند و به [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیات پرداخته‌اند و تفسیر عمیق ایشان از آیات الهى را در کنار تفسیر نهج‌البلاغه در این کتاب مى‌توان یافت.
  
در ضمن مطالب از اشعار زيباى عرفانى ادبيات فارسى و عربى مدد گرفته و به مطالب جذابيّت خاصى بخشيده‌اند هم چنين به مناسبت، احادیث فراوانى از پيامبر و ائمه معصومين براى توضيح بيشتر مطالب ذكر كرده‌اند.
+
۴- در ضمن مطالب، از اشعار زیباى [[عرفان|عرفانى]] ادبیات فارسى و عربى مدد گرفته و به مطالب جذابیت خاصى بخشیده‌اند. هم چنین به مناسبت، [[حدیث|احادیث]] فراوانى از [[پیامبر اسلام|پیامبر]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] معصومین براى توضیح بیشتر مطالب ذکر کرده‌اند.
 
   
 
   
از آنجائيكه شارح تسلط كامل بر ادبيات عرب داشته به گونه‌اى مو شكافانه بعضى از لغات را با استفاده از كاربرد آنها در آيات قرآنى توضيح داده‌است و براى كسانى كه به طور تخصصى در اين زمينه فعاليت دارند مفيد است.
+
۵- از آنجائیکه شارح تسلط کامل بر [[ادبیات عرب|ادبیات عرب]] داشته، به گونه‌اى مو شکافانه بعضى از لغات را با استفاده از کاربرد آنها در آیات قرآنى توضیح داده‌است و براى کسانى که به طور تخصصى در این زمینه فعالیت دارند مفید است.
  
6ـ اين شرح همراه با حكايت‌ها و داستانهايى از بزرگان علم و عرفان است كه بسيارى از آنها را خود درك كرده بودند اين حكايت‌ها در عين اينكه بسيار آموزنده است خواننده كتاب را نيز دچار ملال نمى‌كند.
+
۶- این شرح همراه با حکایت‌ها و داستانهایى از بزرگان علم و عرفان است که بسیارى از آنها را خود درک کرده بودند. این حکایت‌ها در عین اینکه بسیار آموزنده است، خواننده کتاب را نیز دچار ملال نمى‌کند.
  
در جاى جاى اين كتاب مناجات‌ها، دعاها و اذكار بسيارى آمده و علاقمندان با حفظ كردن و بكار بستن آنها از اثرات معنوى آن ان شاءاللّه بهره‌مند خواهند شد.
+
۷- در جاى جاى این کتاب مناجات‌ها، [[دعا|دعاها]] و [[ذکر (اصطلاح اخلاق و عرفان)|اذکار]] بسیارى آمده و علاقمندان با حفظ کردن و بکار بستن آنها از اثرات معنوى آن ان شاءاللّه بهره‌مند خواهند شد.
 
==وضعیت کتاب==
 
==وضعیت کتاب==
کتاب در 4 جلد به چاپ رسیده است. جلد اول شرح خطبه اول تا خطبه 90،چاپ اول آن در سال 1386 و چاپ دوم آن در سال 1390.
+
کتاب در ۴ جلد به چاپ رسیده است. جلد اول شرح [[خطبه]] اول تا خطبه ۹۰، چاپ اول آن در سال ۱۳۸۶ و چاپ دوم آن در سال ۱۳۹۰.
  
جلد دوم شرح خطبه 91 تا 188 به همراه مقدمه مبسوطی از شرح حالات و روحیات مرحوم حسین شفیعی. چاپ اول آن در سال 1388 و چاپ دوم آن در سال 1394.
+
جلد دوم شرح خطبه ۹۱ تا ۱۸۸ به همراه مقدمه مبسوطی از شرح حالات و روحیات مرحوم [[حسین شفیعی]]. چاپ اول آن در سال ۱۳۸۸ و چاپ دوم آن در سال ۱۳۹۴.
  
جلد سوم شرح خطبه 192 تا پایان بخش خطبه ها، چاپ اول آن در سال 1390.
+
جلد سوم شرح خطبه ۱۹۲ تا پایان بخش خطبه ها، چاپ اول آن در سال ۱۳۹۰.
  
و جلد چهارم شرح تعدادی از نامه ها و تمامی کلمات قصار، چاپ اول در سال  1393 است.
+
و جلد چهارم شرح تعدادی از نامه ها و تمامی کلمات قصار، چاپ اول در سال  ۱۳۹۳ است.
  
 
چنانکه قبلا هم گفته شد این شرح تمامی نهج البلاغه را در بر نمی گیرد و بیشتر خطبه هائی که جنبه اخلاقی و انسان سازی داشته مدّ نظر شارح بوده است.
 
چنانکه قبلا هم گفته شد این شرح تمامی نهج البلاغه را در بر نمی گیرد و بیشتر خطبه هائی که جنبه اخلاقی و انسان سازی داشته مدّ نظر شارح بوده است.
==پانویس==
 
<references/>
 
 
==منابع==
 
==منابع==
*-مقدمه جلد اول و سوم و چهارم کتاب درس های نهج البلاغه استاد شفیعی،سخن آشنا، شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه،اصفهان،انتشارات کانون پژوهش،جلد اول،1386.  
+
 
*دکتر اعظم رجالی،آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان،اصفهان، ناشر دانشگاه آزاد خوراسکان، چاپ اول، 1383.
+
*مقدمه جلد اول و سوم و چهارم کتاب درس های نهج البلاغه استاد شفیعی، سخن آشنا، شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه، اصفهان، انتشارات کانون پژوهش، جلد اول، ۱۳۸۶.
*-حسین شفیعی ، [http://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%B9%DB%8C&action=edithttp://www.example.com دانشنامه اسلامی]
+
*دکتر اعظم رجالی، آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان، اصفهان، ناشر دانشگاه آزاد خوراسکان، چاپ اول، ۱۳۸۳.
 +
*حسین شفیعی، [http://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%B9%DB%8C&action=edithttp://www.example.com دانشنامه اسلامی].
  
 
{{نهج البلاغه}}
 
{{نهج البلاغه}}
 
  
 
[[رده:شروح نهج البلاغه]]
 
[[رده:شروح نهج البلاغه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۲۶

۲۴۰px
نویسنده حسین شفیعی
موضوع شرح نهج‌البلاغه
زبان فارسی
تعداد جلد ۴

کتاب «سخن آشنا (شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه)»، شرحی است بر تعدادی از خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار نهج البلاغه، اثر عارف وارسته استاد حسین شفیعی. این شرح بیشتر به جنبه های اخلاقی نهج البلاغه توجه داشته و کلمات مولا امیرالمومنین (علیه السلام) را از دید عرفانی تحلیل نموده است. کتاب در چهار جلد به چاپ رسیده است.

معرفی مؤلف

در مقدمه کتاب در وصف مؤلف آمده است: مرحوم حسین شفیعى در سال ۱۳۰۲ شمسى به دنیا آمد. به یقین مى‌توان گفت عمر ۷۶ ساله او از عمرهاى پربرکت بود که پیوسته در راه کمال انسانیت سیر مى‌نمود از کودکى تا اوان پیرى هیچگاه از تعلیم و تعلم باز نماند و خستگى در او دیده نشد. معارف متداول اسلامى را به خوبى تحصیل کرده بود و از استادان به نامی چون مرحوم حضرت آیت‌اللّه العظمى حاج آقا رحیم ارباب قدس‌اللّه سرّه و متکلم و حکیم معروف اصفهان مرحوم صدرالدین هاطلى کوپائى و مخصوصا از حوزه درس پربرکت آیت‌اللّه میرزا علی آقا شیرازی اعلى‌اللّه مقامه بهره‌ها برد.

وی پیوسته ملازم حاج میرزا على‌آقا شیرازى بود و نهج البلاغه را کلمه به کلمه از آن عالم ربانی فراگرفت. استاد شفیعى حافظ کل نهج‌البلاغه بود و از سنین جوانى در محافل خصوصى تدریس مى‌کرد و تا پایان عمر پیوسته علاقمندان به سخنان مولا على (ع) را از این چشمه فیاض سیراب مى‌نمود و در نهایت در کلاس درس نهج‌البلاغه به سال ۱۳۷۸ شمسی جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.

از دیگر تألیفات اوست: بهجة الطالبین در منطق، نور الیقین در شرح خطبه متقین از امیرالمومنین علیه السلام، تجلی فضیلت، دارالجنون عشق (دیوان اشعار) و... .

گزارش محتوا

این شرح مجموعه سخنرانی ها و درس های نهج البلاغه استاد حسین شفیعی است که به مدت بیست سال در مجالس و محافل مختلف برای دوستداران و علاقه مندان سخنان مولای متقیان امام علی علیه السلام ایراد شده و پس از وفات ایشان توسط شاگردان و ارادتمندانشان گردآوری و چاپ شده است.

چنانکه از اسم کتاب معلوم است در این شرح بیشتر به جنبه های عرفانی و اخلاقی نهج البلاغه توجه شده و شارح که سخنان امیرالمومنین (ع) را با آیات قرآن و احادیث و اشعار عرفانی همراه کرده، بیشتر به جنبه سازندگی و پیاده کردن آن در زندگی توجه داشته است.

جلد اول کتاب سخن آشنا به مقدمه ای نسبتا مفصل از مرحوم استاد محمد باقر کتابی مزیّن شده که در آن مطالبی درباره نهج البلاغه و کتابهایی که پیرامون نهج البلاغه نگاشته شده و هم چنین شرح حال مختصری از استاد حسین شفیعی آمده است.

در مقدمه جلد چهارم می خوانیم: «آنچه در سرتاسر این چهار جلد شرح مى‌خوانید، توصیه به عمل است، عمل به اخلاق، تهذیب نفس و تقوا....»؛ و یا در جای دیگر از زبان استاد آمده است: «تنها شنیدن و یاد گرفتن کافى نیست، باید آنها را به کار بست، ما از این موعظه‌ها خیلى شنیده و مى‌شنویم اما آیا یک روز آن طور که خدا مى‌خواهد بوده‌ایم؟ یک روز آن طور که علماى اخلاق مى‌گویند زندگى کرده‌ایم؟ حرف خوب در عالم زیاد هست و کسانى هم که حرف خوب بزنند زیاد هستند، ولى مهم این است که ما کى یکى از آنها را به کار بسته‌ایم؟»

استاد شفیعی کتاب مستقلی در شرح خطبه متقین نهج البلاغه به نام "نور الیقین" در زمان حیات تالیف و چاپ نموده که در ضمن جلد دوم کتاب سخن آشنا مجددا به چاپ رسیده است.

ویژگى‌هاى کتاب

۱- امتیاز اصلی این کتاب از سایر شروح نهج‌البلاغه این است که این بیانات از قلب شخصیتى مى‌جوشد که عمرى با نهج‌البلاغه زندگى کرده و به آنچه مى‌گوید عمل نموده است. لذا بر خواننده تأثیر معنوى خاصى مى‌گذارد.

۲- مطالب به گونه‌اى بیان شده که در عین اینکه شامل مسائل علمى و ادبى مى‌باشد، ولى به زبان ساده و سلیس و نزدیک به فهم همگان است و هر کس به اندازه بضاعت خود مى‌تواند از آن استفاده کند.

۳- در بسیارى موارد در شرح مطالب از آیات قرآن کریم استفاده کرده‌اند و به تفسیر آیات پرداخته‌اند و تفسیر عمیق ایشان از آیات الهى را در کنار تفسیر نهج‌البلاغه در این کتاب مى‌توان یافت.

۴- در ضمن مطالب، از اشعار زیباى عرفانى ادبیات فارسى و عربى مدد گرفته و به مطالب جذابیت خاصى بخشیده‌اند. هم چنین به مناسبت، احادیث فراوانى از پیامبر و ائمه معصومین براى توضیح بیشتر مطالب ذکر کرده‌اند.

۵- از آنجائیکه شارح تسلط کامل بر ادبیات عرب داشته، به گونه‌اى مو شکافانه بعضى از لغات را با استفاده از کاربرد آنها در آیات قرآنى توضیح داده‌است و براى کسانى که به طور تخصصى در این زمینه فعالیت دارند مفید است.

۶- این شرح همراه با حکایت‌ها و داستانهایى از بزرگان علم و عرفان است که بسیارى از آنها را خود درک کرده بودند. این حکایت‌ها در عین اینکه بسیار آموزنده است، خواننده کتاب را نیز دچار ملال نمى‌کند.

۷- در جاى جاى این کتاب مناجات‌ها، دعاها و اذکار بسیارى آمده و علاقمندان با حفظ کردن و بکار بستن آنها از اثرات معنوى آن ان شاءاللّه بهره‌مند خواهند شد.

وضعیت کتاب

کتاب در ۴ جلد به چاپ رسیده است. جلد اول شرح خطبه اول تا خطبه ۹۰، چاپ اول آن در سال ۱۳۸۶ و چاپ دوم آن در سال ۱۳۹۰.

جلد دوم شرح خطبه ۹۱ تا ۱۸۸ به همراه مقدمه مبسوطی از شرح حالات و روحیات مرحوم حسین شفیعی. چاپ اول آن در سال ۱۳۸۸ و چاپ دوم آن در سال ۱۳۹۴.

جلد سوم شرح خطبه ۱۹۲ تا پایان بخش خطبه ها، چاپ اول آن در سال ۱۳۹۰.

و جلد چهارم شرح تعدادی از نامه ها و تمامی کلمات قصار، چاپ اول در سال ۱۳۹۳ است.

چنانکه قبلا هم گفته شد این شرح تمامی نهج البلاغه را در بر نمی گیرد و بیشتر خطبه هائی که جنبه اخلاقی و انسان سازی داشته مدّ نظر شارح بوده است.

منابع

  • مقدمه جلد اول و سوم و چهارم کتاب درس های نهج البلاغه استاد شفیعی، سخن آشنا، شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه، اصفهان، انتشارات کانون پژوهش، جلد اول، ۱۳۸۶.
  • دکتر اعظم رجالی، آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان، اصفهان، ناشر دانشگاه آزاد خوراسکان، چاپ اول، ۱۳۸۳.
  • حسین شفیعی، دانشنامه اسلامی.