آیه 35 سوره نساء: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(معانی کلمات آیه)
 
(یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۲۲۱: سطر ۲۲۱:
 
===برگزیده تفسیر نمونه===
 
===برگزیده تفسیر نمونه===
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
 
{{نمایش فشرده تفسیر|
 +
(‌آيه‌ 35)‌
 +
 +
‌'''محكمه صلح‌ خانوادگي‌'''
 +
 +
در‌ این ‌آيه‌ اشاره‌ ‌به‌ مسأله بروز اختلاف‌ و نزاع‌ ميان‌ دو همسر كرده‌، مي‌گويد: «و ‌اگر‌ ‌از‌ جدايي‌ و شكاف‌ ميان‌ آنان‌
 +
 +
(دو همسر) بيم‌ داشته‌ باشيد يك‌ داور ‌از‌ خانواده شوهر، و داوري‌ ‌از‌ خانواده زن‌ انتخاب‌ كنيد» ‌تا‌ ‌به‌ كار آنان‌ رسيدگي‌ كنند (وَ إِن‌ خِفتُم‌ شِقاق‌َ بَينِهِما فَابعَثُوا حَكَماً مِن‌ أَهلِه‌ِ وَ حَكَماً مِن‌ أَهلِها).
 +
 +
سپس‌ مي‌فرمايد: «‌اگر‌ این دو داور (‌با‌ حسن‌ نيت‌ و دلسوزي‌ وارد كار شوند و) هدفشان‌ اصلاح‌ ميان‌ دو همسر بوده‌ ‌باشد‌، خداوند كمك‌ مي‌كند و ‌به‌ وسيله آنان‌ ميان‌ دو همسر الفت‌ مي‌دهد» (إِن‌ يُرِيدا إِصلاحاً يُوَفِّق‌ِ اللّه‌ُ بَينَهُما).
 +
 +
و ‌براي‌ این ‌که‌ ‌به‌ داوران‌ هشدار دهد ‌که‌ حسن‌ نيت‌ ‌به‌ خرج‌ دهند ‌در‌ پايان‌ ‌آيه‌ مي‌فرمايد: «خداوند (‌از‌ نيت‌ ‌آنها‌) ‌با‌ خبر و آگاه‌ ‌است‌» (إِن‌َّ اللّه‌َ كان‌َ عَلِيماً خَبِيراً).محكمه صلح‌ خانوادگي‌ ‌که‌ ‌در‌ آيه فوق‌ ‌به‌ ‌آن‌ اشاره‌ ‌شده‌ يكي‌ ‌از‌ شاهكارهاي‌ اسلام‌ ‌است‌. این محكمه‌ امتيازاتي‌ دارد ‌که‌ ساير محاكم‌ فاقد ‌آن‌ هستند، ‌از‌ جمله‌:
 +
 +
1- ‌در‌ محيط خانواده‌ نمي‌توان‌ تنها ‌با‌ مقياس‌ خشك‌ قانون‌ و مقررات‌ بي‌روح‌ گام‌ برداشت‌، لذا دستور مي‌دهد ‌که‌ داوران‌ این محكمه‌ كساني‌ باشند ‌که‌ پيوند خويشاوندي‌ ‌به‌ دو همسر دارند و مي‌توانند عواطف‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌در‌ مسير اصلاح‌ تحريك‌ كنند.
 +
 +
2- ‌در‌ محاكم‌ عادي‌ قضايي‌ طرفين‌ دعوا مجبورند ‌براي‌ دفاع‌ ‌از‌ ‌خود‌، ‌هر‌ گونه‌ اسراري‌ ‌که‌ دارند فاش‌ سازند. مسلم‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌اگر‌ زن‌ و مرد ‌در‌ برابر افراد بيگانه‌ و اجنبي‌ اسرار زناشويي‌ ‌خود‌ ‌را‌ فاش‌ سازند احساسات‌ يكديگر ‌را‌ چنان‌ جريحه‌دار مي‌كنند ‌که‌ ‌اگر‌ ‌به‌ اجبار ‌به‌ منزل‌ و خانه‌ باز گردند، ديگر ‌از‌ ‌آن‌ صميميت‌ و محبت‌ سابق‌ خبري‌ نخواهد ‌بود‌.
 +
 +
3- داوران‌ ‌در‌ محاكم‌ معمولي‌، ‌در‌ جريان‌ اختلافات‌ غالبا بي‌تفاوتند ‌در‌ حالي‌ ‌که‌ ‌در‌ محكمه صلح‌ فاميلي‌ حكمين‌ نهايت‌ كوشش‌ ‌را‌ ‌به‌ خرج‌ مي‌دهند ‌که‌ صلح‌ و صميميت‌ ‌در‌ ميان‌ این دو برقرار شود و ‌به‌ اصطلاح‌ آب‌ رفته‌، ‌به‌ جوي‌ باز گردد؟ 4‌-‌ ‌از‌ همه اينها گذشته‌ چنين‌ محكمه‌اي‌ هيچ‌ يك‌ ‌از‌ مشكلات‌ و هزينه‌هاي‌ سرسام‌آور و سرگرداني‌ محاكم‌ معمولي‌ ‌را‌ ندارد.
  
 
}}
 
}}
سطر ۲۵۵: سطر ۲۷۲:
 
[[رده:آیات سوره نساء]]
 
[[رده:آیات سوره نساء]]
 
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
 
[[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]]
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۵

مشاهده آیه در سوره

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا

مشاهده آیه در سوره


<<34 آیه 35 سوره نساء 36>>
سوره : سوره نساء (4)
جزء : 5
نزول : مدینه

ترجمه های فارسی

و چنانچه بیم آن دارید که نزاع سخت بین آنها پدید آید، از طرف کسان مرد و کسان زن داوری برگزینید، که اگر مقصود اصلاح داشته باشند خدا میان ایشان موافقت و سازگاری برقرار کند، که خدا دانا و آگاه است.

و [شما ای حاکمان شرع و عُقلا و بزرگان خانواده!] اگر از جدایی و ناسازگاری میان زن و شوهر بیم داشتید، پس داوری از خانواده مرد، و داوری از خانواده زن [برای رفع اختلاف] برانگیزید که اگر هر دو داور قصد اصلاح داشته باشند، خدا میان دو داور توافق و سازگاری ایجاد می کند [تا به صلاح زن و شوهر حکم کنند]؛ یقیناً خدا [به نیّات و اعمال شما] دانا و آگاه است.

و اگر از جدايى ميان آن دو [: زن و شوهر] بيم داريد پس داورى از خانواده آن [شوهر] و داورى از خانواده آن [زن‌] تعيين كنيد. اگر سرِ سازگارى دارند، خدا ميان آن دو سازگارى خواهد داد. آرى! خدا داناى آگاه است.

اگر از اختلاف ميان زن و شوى آگاه شديد، داورى از كسان مرد و داورى از كسان زن برگزينيد. اگر آن دو را قصد اصلاح باشد خدا ميانشان موافقت پديد مى‌آورد، كه خدا دانا و آگاه است.

و اگر از جدایی و شکاف میان آن دو (همسر) بیم داشته باشید، یک داور از خانواده شوهر، و یک داور از خانواده زن انتخاب کنید (تا به کار آنان رسیدگی کنند). اگر این دو داور، تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند به توافق آنها کمک می‌کند؛ زیرا خداوند، دانا و آگاه است (و از نیات همه، با خبر است).

ترجمه های انگلیسی(English translations)

And if you fear dissension between the two, send an arbitrator from his people and an arbitrator from her people. If they both desire reconciliation, Allah will cause it between them. Indeed, Allah is ever Knowing and Acquainted [with all things].

If ye fear a breach between them twain, appoint (two) arbiters, one from his family, and the other from hers; if they wish for peace, Allah will cause their reconciliation: For Allah hath full knowledge, and is acquainted with all things.

معانی کلمات آیه

شقاق: جدايى. مخالفت. گويى دو نفر هر يك در شقى قرار گرفته اند . شق در اصل به معنى شكافتن و شكاف است.

حكم: داور. قاضى. كسى كه ميان دو خصم حكم مى كند.

يوفق: توفيق و سازش مى دهد. وفق: مطابقت ميان دو چيز. (سازش)[۱]

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً «35»

و اگر از (ناسازگارى و) جدايى ميان آن دو (زن و شوهر) بيم داشتيد، پس داورى از خانواده‌ى شوهر، و داورى از خانواده‌ى زن برگزينيد (تا به اختلاف آن دو رسيدگى كنند) اگر اين دو بناى اصلاح داشته باشند خداوند ميان آن دو را به توافق مى‌رساند، زيرا خداوند، (از نيّات همه) با خبر و آگاه است.

نکته ها

اين آيه، براى رفع اختلاف ميان زن و شوهر، و پيشگيرى از وقوع طلاق، يك دادگاه خانوادگى را با امتيازات زير مطرح مى‌كند:

1- داوران، از هردو فاميل باشند تا سوز، تعهّد وخيرخواهى بيشترى داشته‌باشند.

2- اين دادگاه، نياز به بودجه ندارد.

3- رسيدگى به اختلافات در اين دادگاه، سريع، بدون تراكم پرونده ومشكلات كارِ ادارى است.

جلد 2 - صفحه 64

4- اسرار دادگاه به غريبه‌ها نمى‌رسد ومسائل اختلافى در ميان خودشان مى‌ماند.

5- چون داوران از خود فاميلند، مورد اعتماد طرفين مى‌باشند.

براى حل همه مشكلات، انتخاب داور جايز است. امام باقر عليه السلام در پاسخ اعتراضى كه به پذيرش حكميّت در صفّين براى حضرت على عليه السلام بود اين آيه را تلاوت فرمودند. «1»

از امام صادق عليه السلام درباره‌ى‌ فَابْعَثُوا حَكَماً ... سؤال شد، حضرت فرمود: حَكمين نمى‌توانند به طلاق وجدايى حكم كنند، مگر آنكه از طرفين اجازه داشته باشند. «2»

پیام ها

1- علاج واقعه قبل از وقوع بايد كرد. نگرانى از شقاق و جدايى كافى است تا اقدام به گزينش داوران شود. «إِنْ خِفْتُمْ»

2- قبل از نگرانى از شقاق، در زندگى مردم دخالت نكنيم. «وَ إِنْ خِفْتُمْ»

3- طلاق و جدايى، سزاوار ترس و نگرانى است. «خِفْتُمْ شِقاقَ»

4- زن و شوهر، يك روح در دو پيكرند. كلمه‌ «شِقاقَ» در جايى بكار مى‌رود كه يك حقيقت به دو قسمت تقسيم شود.

5- اقدام براى اصلاح ميان زن و شوهر بايد سريع باشد. حرف «فاء» در جمله‌ «فَابْعَثُوا» براى تسريع است.

6- جامعه در برابر اختلافات خانواده‌ها، مسئوليّت دارد. وَ إِنْ خِفْتُمْ‌ ... فَابْعَثُوا

7- بستگان، در رفع اختلاف خانوادگى، مسئوليّت بيشترى دارند. مِنْ أَهْلِهِ‌ ... مِنْ أَهْلِها

8- زن ومرد در انتخاب داور، حقّ يكسان دارند. «حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها»

9- در جامعه به افرادى اعتماد كنيم و داورى آنان را بپذيريم. فَابْعَثُوا حَكَماً ...

10- مشكلات مردم را با كمك خود مردم حل كنيم. «فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ»

11- از آشتى دادن نااميد و مأيوس و نسبت به آن بى‌تفاوت نباشيم. «فَابْعَثُوا»

«1». تفسير نورالثقلين و احتجاج طبرسى، ج 2، ص 58.

«2». كافى، ج 6، ص 146.

جلد 2 - صفحه 65

12- بيش از نگرانى، موج ايجاد نكنيم، يك داور براى هر يك كافى است. «حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها»

13- اسلام به مسائل شورايى وكدخدامنشى توجّه دارد. حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ ... أَهْلِها

14- همه مسائل را به قاضى و دادگاه نكشانيد، خودتان درون‌گروهى حل كنيد.

«فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ»

15- هرجا سخن از حقّ و حقوق است، طرفين بايد حضور داشته باشند. «حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها» 16- بايد زن و شوهر، داورى داوران انتخاب شده را بپذيرند. (لازمه انتخاب داور، اطاعت از حكم اوست.)

17- در انتخاب داور بايد به آگاهى، رازدارى واصلاح‌طلبى آنان توجّه كرد. «إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً»

18- هرجا حسن نيّت و بناى اصلاح باشد، توفيق الهى هم سرازير مى‌شود. «إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما»

19- دلها بدست خداست. «يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما»

20- به عقل و تدبير خود مغرور نشويد، توفيق را از خداوند بدانيد. «يُوَفِّقِ اللَّهُ»

21- طرح قرآن براى اصلاح خانواده برخاسته از علم و حكمت الهى است.

«عَلِيماً خَبِيراً»

22- بايد حسن نيّت داشت، چرا كه خداوند، به انگيزه‌هاى همه آگاه است. «إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً»

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً (35)

چون حق تعالى حكم مخالفت احد زوجين نمود، در عقب آن بيان حكم كيفيت رفع مخالفت را فرمايد:

وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما: پس اگر بترسيد به امارات، يا دانيد به مشاهده، اى حكّام شرع، يا اى اولياى زوجين، ناسازگارى و خلاف ميان مرد و زن را حاصل آنكه اگر خوف مخالفت باشد، يا مخالفت افتد ميان زوجين، فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ‌: پس برانگيزانيد براى تحقق نشوز يا رفع آن، حكم و ميانجى كه صلاحيت حكومت داشته باشد از طايفه و قبيله مرد، وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها: و

تفسير اثنا عشرى، ج‌2، ص: 425

ميانجى ديگر كه صلاحيت حكومت دارد از طايفه زن. تا او نيز مكنون خاطر زن را از طلب صحبت زن و ميل او بداند. يا منع نشوز نمايد، چه اقارب، اعرفند به مواطن احوال و اطلب براى اصلاح. و اين بر وجه استحباب است، نظر بصلاحيت حال هر دو. و اگر اجانب را حكم قرار دهند نيز جايز است؛ و گويند: خطاب راجع به ازواج و زوجات است، يعنى هر يك از زوج و زوجه حكمى از اهل و اقرباى خود تعيين نمايند، إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً: اگر بخواهند اصلاح زوجين را، يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما: سازگارى افكند خداى تعالى ميان شوهر و زن، و به حسن سعى ايشان ايقاع موافقت فرمايد بين زوجين. (بنابراين ضمير اول، راجع به حكمين و ثانى به زوجين است). يا اگر حكمين قصد اصلاح كنند، توفيق نمايد حق تعالى ميان ايشان تا به حكم خود اتفاق نمايند، و مقصود ايشان حاصل شود. و اگر اراده فساد مختلف الحكم باشند، حق تعالى توفيق ايشان ندهد به جهت عدم سبب وفاق (در اين صورت هر دو ضمير راجع به حكمين است). و يا اگر زوجين اراده اصلاح داشته باشند و زوال شقاق، حق تعالى الفت وفاق را در ميان ايشان واقع سازد (به اين معنى ضمير راجع به زوجين است).

تذكره: آيه شريفه تنبيه و اشعار است بر آنكه هر كه نيت خير و اصلاح داشته باشد، خداوند عز و جل او را در آن توفيق عنايت فرمايد:

إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً: بدرستى كه خداى تعالى دانا است به مصالح زوجين، يا به جميع كائنات. خبير است و مطلع به مقاصد حكمين. يا آگاه است به تمام جزئيات، و چون بر ظواهر و بواطن امور عالم است، پس مى‌داند كه چگونه رفع شقاق و ايقاع وفاق فرمايد.

تنبيه: صاحب كنز العرفان فرمايد: در آيه چند مسئله مى‌باشد:

اول: اختلاف است در آنكه حكم حكمين مشروط به رضاى زوجين است، به نحوى كه ملزم كنند ايشان را به حكم حكمين، بدون رضاى آنها. يا نه، قول صحيح آنكه اگر متفق بر اصلاح باشند، آن را به فعل آرند، بدون اذن‌

تفسير اثنا عشرى، ج‌2، ص: 426

زوجين؛ و اگر متفق بر تفرقه شوند، جايز نيست مگر به آن زوج در طلاق و زوجه در بذل.

دوّم: خلاف است در بعث ايشان كه آيا تحكيم است يا توكيل. اكثر اصحاب ما بر اوّلند، و احتجاج ايشان به آنست كه نص وارد شده كه ايشان مى‌توانند كه اصلاح كنند بدون استيذان، و تفريق جايز نيست مگر به اذن زوجين. و اگر توكيل مى‌بود، اين حكم تابع وكالت مى‌بود. و دالّ بر اين است قوله «فابعثوا»، چه خطاب به حكام فرموده و تسميه مصلحين به حكمين نموده.

و اگر توكيل بود، خطاب به زوجين واقع مى‌شد به اين وجه كه «فابعثا».

و اصل خلاف مبنى است بر آنكه آيا رضاى زوجين شرط است يا نه؟ پس بنابر شرط رضا، توكيل و عدم آن، تحكيم است.

سوم: اختلاف است كه آيا بعث حكمين بدون اهل زوجين جايز است يا نه؟ مشهور ميان اصحاب جايز است، زيرا غرض، حصول صلاح است و تقييد آيه به جهت اغلبيت است.

چهارم: آيا حكمين را مى‌رسد جمع و تفريق بدون اذن زوجين يا نه؟

مشهور ميان اصحاب ما بر اين است كه ايشان را جمع جايز است، نه تفريق مگر بعد از استيذان مرئه در بذل و رجل در طلاق، اگر خلع باشد.

پنجم: اگر حكمين اختلاف كنند به اينكه احدهما اختيار صلاح، و ديگرى تفريق، حكم آنها ممضى نيست قطعا، و الّا ترجيح بلا مرجح يا جمع بين النقيضين لازم آيد.

ششم: شرط است در حكمين، بلوغ و عقل و عدالت و حريت و ذكوريت، و آنچه شرط كنند از شروط سايغه، به آن عمل كنند، و الّا نقض حكم ايشان كنند و لازم مى‌شود حكم به صلح، اگر چه يكى از زوجين غايب باشد.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً خَبِيراً (35)

ترجمه‌

و اگر بترسيد از اختلاف ميان مرد و زن پس بگماريد داورى را از كسان مرد و داورى را از كسان زن اگر بخواهند اصلاح را سازگارى دهد خدا ميانشان همانا خداوند باشد داناى آگاه..

تفسير

شقاق اختلاف بين مرد و زن است گويا هر كدام شقّى يعنى جانبى را اختيار نموده اجتماع بر يك رأى و يك مسلك نمينمايند كه در اينصورت تكليف آن است كه هر كدام يكنفر از كسان خود را براى حكميت اختيار نمايند يا مؤمنين باين امر قيام كنند يا حكام شرع در هر حال آندو نفر اگر بيغرض در مقام اصلاح بين آندو بر آيند خداوند آنها را موفق باين عمل خواهد نمود انشاء اللّه تعالى و آنچه را كه آندو حكم در مقام اصلاح بر طرفين شرط و الزام نمايند بر آندو لازم ميشود امتثال آن و اگر خواسته باشند تفريق كنند ميان آندو بايد با مشورت با آندو باشد و امتثال آن واجب نيست چنانچه از روايت عياشى و كافى از حضرت صادق (ع) ممكن است استفاده شود اگر چه انصاف آنستكه از آيه و روايت جز ارشاد بصلاح و اصلاح چيزى استفاده نميشود و بعث و الزام و تحكيمى از كسى بر كسى براى كسى نيست و خداوند دانا است‌

جلد 2 صفحه 54

بكيفيت رفع اختلاف و ايجاب ائتلاف و با خبر است از نيّات اصلاح كنندگان.

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ إِن‌ خِفتُم‌ شِقاق‌َ بَينِهِما فَابعَثُوا حَكَماً مِن‌ أَهلِه‌ِ وَ حَكَماً مِن‌ أَهلِها إِن‌ يُرِيدا إِصلاحاً يُوَفِّق‌ِ اللّه‌ُ بَينَهُما إِن‌َّ اللّه‌َ كان‌َ عَلِيماً خَبِيراً (35)

و ‌اگر‌ ميترسيد ‌که‌ ‌بين‌ زوجين‌ دوئيت‌ و جدايي‌ بيفتد ‌پس‌ برانگيزيد ‌از‌ قوم‌ زوج‌ يك‌ نفر ‌را‌ بعنوان‌ حكميت‌ و ‌از‌ قوم‌ زوجه‌ يك‌ نفر بهمين‌ عنوان‌ و ‌اگر‌ ‌اينکه‌ دو نفر صلاح‌ ديدند ‌در‌ بقاء زوجيت‌ خداوند ‌هم‌ ‌بين‌ زوجين‌ ‌را‌ وفاق‌ و ائتلاف‌ ميدهد محققا ‌خدا‌ عالم‌ و خبير ‌است‌ ببواطن‌ ‌هر‌ كس‌.

وَ إِن‌ خِفتُم‌ شِقاق‌َ بَينِهِما شق‌ بمعني‌ جداييست‌ و دو قسمت‌ شدن‌ يك‌ چيز مثل‌ شق‌ القمر اقتَرَبَت‌ِ السّاعَةُ وَ انشَق‌َّ القَمَرُ قمر ‌آيه‌ 1، و مثل‌ شق‌ الرأس‌

جلد 5 - صفحه 75

‌که‌ دو قسمت‌ گردد و كأنه‌ زوجيت‌ يك‌ امر واحدي‌ ‌است‌ منتسب‌ بزوجين‌ و انشقاق‌ ‌آن‌ بجدائيست‌ ‌بين‌ ‌آنها‌ ‌که‌ دو فرد مباين‌ گردند و ‌با‌ ‌هم‌ سازش‌ نكنند و عدو يكديگر گردند و زوجيت‌ ‌از‌ ‌بين‌ برود.

فَابعَثُوا حَكَماً مِن‌ أَهلِه‌ِ وَ حَكَماً مِن‌ أَهلِها بعث‌ بمعني‌ ‌بر‌ انگيختن‌ مثل‌ بعث‌ رسل‌ و بعث‌ ‌من‌ ‌في‌ القبور، و گفتند اوامر الهي‌ ‌براي‌ بعث‌ مكلفين‌ ‌است‌ نحو الفعل‌ و بعث‌ كننده‌ ‌را‌ باعث‌ و بعث‌ ‌شده‌ ‌را‌ منبعث‌ مينامند، و حكم‌ ‌در‌ اينجا بمعني‌ مصلح‌ ‌است‌ نه‌ حكومت‌ شرعيه‌، و امر (فابعثوا) ممكن‌ ‌است‌ خطاب‌ بحكام‌ شرعيه‌ ‌باشد‌ ‌که‌ دو نفر حكم‌ معين‌ كنند، و ممكن‌ ‌است‌ خطاب‌ بزوجين‌ ‌باشد‌ ‌که‌ ‌هر‌ كدام‌ اختيار ‌را‌ بيك‌ نفر ‌از‌ بزرگان‌ قوم‌ ‌خود‌ دهند، و ممكن‌ ‌است‌ خطاب‌ بمسلمين‌ ‌باشد‌ و اختلاف‌ شد ‌در‌ اينكه‌ آيا حكمين‌ حق‌ تفريق‌ و طلاق‌ ‌را‌ ‌هم‌ دارند ‌اگر‌ صلاح‌ ‌باشد‌ ‌ يا ‌ فقط حق‌ اصلاح‌ دارند موقعي‌ ‌که‌ ديدند قابل‌ اصلاح‌ نيست‌ نميتوانند تفريق‌ كنند و ‌اگر‌ وكالت‌ ‌در‌ جمع‌ و تفريق‌ ‌از‌ زوجين‌ دارند ميتوانند و ‌اگر‌ رأي‌ حكمين‌ مختلف‌ شد يكي‌ اصلاح‌ و يكي‌ تفريق‌ بي‌اثر ميشود بايد توافق‌ رأيين‌ ‌باشد‌ و ‌بعد‌ ‌از‌ رأي‌ حكمين‌ ملزم‌ هستند زوجين‌ ‌بر‌ طبق‌ ‌آن‌ رفتار نمايند زيرا تعيين‌ حكم‌ كمتر ‌از‌ وكالت‌ نيست‌، ‌اگر‌ وكيل‌، امري‌ ‌را‌ انجام‌ داد ديگر موكل‌ نميتواند مخالفت‌ كند إِن‌ يُرِيدا إِصلاحاً اراده‌ حكمين‌ صلاح‌ ديد و صواب‌ بودن‌ ‌است‌ چون‌ بدون‌ صلاح‌ و صواب‌ نميتوانند بواسطه‌ يك‌ اغراض‌ شخصيه‌ و معاندات‌ خارجيه‌ حكم‌ دهند.

يُوَفِّق‌ِ اللّه‌ُ بَينَهُما وفق‌ دادن‌ ‌خدا‌ ‌بين‌ زوجين‌ القاء محبت‌ و الفت‌ و رأفت‌ ‌در‌ قلوب‌ ‌آنها‌ ‌است‌.

إِن‌َّ اللّه‌َ كان‌َ عَلِيماً خَبِيراً كنايه‌ ‌از‌ اينكه‌ ‌خدا‌ ‌از‌ باطن‌ و قلب‌ زوجين‌ و حكمين‌ مطلع‌ ‌است‌ ‌بر‌ خلاف‌ صلاح‌ و صواب‌ نظريه‌ ندهند.

76

برگزیده تفسیر نمونه


(‌آيه‌ 35)‌

محكمه صلح‌ خانوادگي‌

در‌ این ‌آيه‌ اشاره‌ ‌به‌ مسأله بروز اختلاف‌ و نزاع‌ ميان‌ دو همسر كرده‌، مي‌گويد: «و ‌اگر‌ ‌از‌ جدايي‌ و شكاف‌ ميان‌ آنان‌

(دو همسر) بيم‌ داشته‌ باشيد يك‌ داور ‌از‌ خانواده شوهر، و داوري‌ ‌از‌ خانواده زن‌ انتخاب‌ كنيد» ‌تا‌ ‌به‌ كار آنان‌ رسيدگي‌ كنند (وَ إِن‌ خِفتُم‌ شِقاق‌َ بَينِهِما فَابعَثُوا حَكَماً مِن‌ أَهلِه‌ِ وَ حَكَماً مِن‌ أَهلِها).

سپس‌ مي‌فرمايد: «‌اگر‌ این دو داور (‌با‌ حسن‌ نيت‌ و دلسوزي‌ وارد كار شوند و) هدفشان‌ اصلاح‌ ميان‌ دو همسر بوده‌ ‌باشد‌، خداوند كمك‌ مي‌كند و ‌به‌ وسيله آنان‌ ميان‌ دو همسر الفت‌ مي‌دهد» (إِن‌ يُرِيدا إِصلاحاً يُوَفِّق‌ِ اللّه‌ُ بَينَهُما).

و ‌براي‌ این ‌که‌ ‌به‌ داوران‌ هشدار دهد ‌که‌ حسن‌ نيت‌ ‌به‌ خرج‌ دهند ‌در‌ پايان‌ ‌آيه‌ مي‌فرمايد: «خداوند (‌از‌ نيت‌ ‌آنها‌) ‌با‌ خبر و آگاه‌ ‌است‌» (إِن‌َّ اللّه‌َ كان‌َ عَلِيماً خَبِيراً).محكمه صلح‌ خانوادگي‌ ‌که‌ ‌در‌ آيه فوق‌ ‌به‌ ‌آن‌ اشاره‌ ‌شده‌ يكي‌ ‌از‌ شاهكارهاي‌ اسلام‌ ‌است‌. این محكمه‌ امتيازاتي‌ دارد ‌که‌ ساير محاكم‌ فاقد ‌آن‌ هستند، ‌از‌ جمله‌:

1- ‌در‌ محيط خانواده‌ نمي‌توان‌ تنها ‌با‌ مقياس‌ خشك‌ قانون‌ و مقررات‌ بي‌روح‌ گام‌ برداشت‌، لذا دستور مي‌دهد ‌که‌ داوران‌ این محكمه‌ كساني‌ باشند ‌که‌ پيوند خويشاوندي‌ ‌به‌ دو همسر دارند و مي‌توانند عواطف‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌در‌ مسير اصلاح‌ تحريك‌ كنند.

2- ‌در‌ محاكم‌ عادي‌ قضايي‌ طرفين‌ دعوا مجبورند ‌براي‌ دفاع‌ ‌از‌ ‌خود‌، ‌هر‌ گونه‌ اسراري‌ ‌که‌ دارند فاش‌ سازند. مسلم‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌اگر‌ زن‌ و مرد ‌در‌ برابر افراد بيگانه‌ و اجنبي‌ اسرار زناشويي‌ ‌خود‌ ‌را‌ فاش‌ سازند احساسات‌ يكديگر ‌را‌ چنان‌ جريحه‌دار مي‌كنند ‌که‌ ‌اگر‌ ‌به‌ اجبار ‌به‌ منزل‌ و خانه‌ باز گردند، ديگر ‌از‌ ‌آن‌ صميميت‌ و محبت‌ سابق‌ خبري‌ نخواهد ‌بود‌.

3- داوران‌ ‌در‌ محاكم‌ معمولي‌، ‌در‌ جريان‌ اختلافات‌ غالبا بي‌تفاوتند ‌در‌ حالي‌ ‌که‌ ‌در‌ محكمه صلح‌ فاميلي‌ حكمين‌ نهايت‌ كوشش‌ ‌را‌ ‌به‌ خرج‌ مي‌دهند ‌که‌ صلح‌ و صميميت‌ ‌در‌ ميان‌ این دو برقرار شود و ‌به‌ اصطلاح‌ آب‌ رفته‌، ‌به‌ جوي‌ باز گردد؟ 4‌-‌ ‌از‌ همه اينها گذشته‌ چنين‌ محكمه‌اي‌ هيچ‌ يك‌ ‌از‌ مشكلات‌ و هزينه‌هاي‌ سرسام‌آور و سرگرداني‌ محاكم‌ معمولي‌ ‌را‌ ندارد.

سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

تفسیر های فارسی

ترجمه تفسیر المیزان

تفسیر خسروی

تفسیر عاملی

تفسیر جامع

تفسیر های عربی

تفسیر المیزان

تفسیر مجمع البیان

تفسیر نور الثقلین

تفسیر الصافی

تفسیر الکاشف

پانویس

  1. تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی

منابع