مناوله

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این قسم از طرق تحمل حدیث نوعا با اجازه توام است، مثل این شیخ که کتاب خود را به شاگرد داده و به وى اجازه نقل آن را دهد؛ یا تلمیذ، روایاتى که از شیخ سماع‌ نموده به نظر وی برساند و شیخ به وى اجازه نقل آن را دهد. این قسم (مناوله) را «عرض‌» هم گفته‌ اند.[۱]

در مناوله ممکن است‌ شیخ، فقط اصل یا کتابى را که خود سماع‌ نموده به شاگرد دهد، بدون این که صریحاً به وى اجازه نقل آن را داده باشد.

مستند مناوله، روایتى است که بخارى نقل نموده است که رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله به امیر سریه‌ اى، مکتوبى داد و فرمود: هنگامى که به فلان محل‌ رسیدى باز نموده بخوان، وى چنین نمود.[۲]

در نقل از شیخ به عنوان مناوله، بعضى استعمال لفظ حدّثنا و اخبرنا را جایز دانسته ‌اند ولى بهتر آن است که بگوید: حدثنا یا اخبرنا اجازة یا مناولة.

قسم دیگرى براى مناوله نوشته‌ اند و آن نقل از کتاب حدیث استاد است‌ بدون داشتن اجازه از وى، ولى این قسم نزد بسیارى از محدثین، صلاحیت ‌براى نقل ندارد، البته نقل از شیخ به لفظ حدثنى یا اخبرنى، والا نقل از کتب مصحح حدیث که تصحیح شده باشد، بدون مانع است.

پانویس

  1. تقريب، ص 270.
  2. تدريب الراوى، ص168.


منابع


اصطلاحات حدیثی
خبر اثر → مترادفات حدیث روایت سنت
خبر واحد → حدیث از نظر نوع علمی که حاصل می کند ← حدیث متواتر
اقسام خبر واحد اصطلاحات کلی ← اِسناد سند
از نظر اعتبار از ناحیه سند

(چهار قسم اصلی)

1)حدیث صحیح 2)حدیث حسن‌‌‌‌‌‌ 3)حدیث موثق 4)حدیث ضعیف 5)حدیث قوی (اضافه برخی)
از نظر تعداد روایان در سلسله← حدیث مستفیض حدیث مشهور‌ حدیث عزیز حدیث مفرد حدیث غریب
از نظر قائل حدیث← حدیث قدسی حدیث مرفوع‌‌* حدیث موقوف حدیث مقطوع‌(در اصطلاح عامه)
از نظر تغییر در متن و سند← حدیث مدرج حدیث مزید حدیث مقلوب حدیث مصحف حدیث مضطرب‌
از نظر انقطاع یا اتصال سند← حدیث متصل حدیث مسند حدیث منقطع انواع↓
اقسام حدیث ضعیف

(از نظر سند)

حدیث مجهول حدیث مضطرب‌ حدیث مرسل* حدیث معضل‌* حدیث معلّق‌
حدیث مضمر‌ حدیث معلّل‌ حدیث مقبول* حدیث مقطوع‌ حدیث مرفوع‌‌*
اقسام مشترك بین چهار قسم اصلى حدیث حدیث مقبول* حدیث مرفوع‌‌* حدیث معضل‌ حدیث مدرج حدیث مسند
اصطلاحات مربوط به تحمل حدیث سماع قرائت اجازه مناوله كتابت
اعلام وصیت وجاده حدیث معنعن شیخ
* این اصطلاحات چند معنا و کاربرد دارد و گاهی بنا به یکی از کاربردهایشان در بخشی از جدول قرار گرفته اند