قواعد الأحکام (کتاب)

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از قواعد الأحکام)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

کتاب «قواعد الأحكام فی معرفة الحلال و الحرام» تألیف علامه حلى (م، 726 ق) و از کتب مشهور فقهى شیعه است که در آن مؤلف مسائل مربوط به جمیع ابواب فقه از کتاب طهارت تا کتاب دیات را ذکر کرده است.

قواعد الاحکام.jpg
نویسنده علامه حلی
موضوع فقه شیعه
زبان عربی
تعداد جلد 3

قواعد الأحكام

مؤلف

شیخ جمال‌الدین، ابومنصور، حسن بن یوسف بن على بن مطهر حلى(۶۴۷-۷۲۶ ق)، ملقب به علامه حلى و علامه (به‌صورت مطلق)، در ۲۷ رمضان سال ۶۴۷ق، در شهر حله عراق به دنیا آمد. پدر او، شیخ سدیدالدین، یوسف بن على بن مطهر حلى، از علماى برجسته و نامدار و داراى مقام علمى و اجتماعى بوده است. از اساتید وی می توان به محقق حلى (دایى علامه) و خواجه نصیرالدین طوسی اشاره کرد.

علامه حلی یکی از نامی ترین علمای شیعه و صاحب آثاری در فقه، اصول، کلام و رجال و غیره است و ریاست و مرجعیت شیعه در قرن هفتم هجری به او منتهی گردیده است. برخی دیگر از آثار ایشان، إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان، تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین، تحریر الأحکام و تذکرة الفقهاء می باشد. وی در ۲۱ محرم سال ۷۲۶ق، وفات نمود و در یکى از صحن‌هاى حرم امیرالمؤمنین (ع) در نجف اشرف دفن گردید.

معرفى اجمالى کتاب

این کتاب از کتب مشهور و معروف فقهى نزد امامیه است که شروح و حواشى زیادى بر آن نوشته شده و حاوى ۶۶۰ مسئله فقهى است.

کتاب قواعد الاحکام از بهترین و دقیق‌ترین متون فقهی است که پس از کتاب «شرایع الاسلام» محقق حلی (م ۷۲۶ ق) در فقه مذهب شیعه تالیف شده است.

این اثر از کتاب طهارت شروع شده و به کتاب دیات پایان یافته و در آخر وصیت علامه به فرزندش محمد بن یوسف حلی، معروف به فخر المحققین (م ۷۷۱ ق) آمده که بسیار مهم و جالب و خواندنى است.

علامه این کتاب را به درخواست و اصرار فرزندش نوشته و در آن فتاواى علامه به طور خلاصه و روشن بیان شده است. علامه در اول کتاب چنین مى فرماید: «فهذا کتاب قواعد الاحکام فى معرفة الحلال والحرام. لخصّت فیه لب الفتاوى خاصة و بینت فیه قواعد الاحکام خاصة؛ اجابة لالتماس احب الناس الىّ و اعزّهم علىّ و هو الولد العزیز محمد».

شروح و تعلیقات کتاب

قواعد الاحکام در برگیرندۀ جمیع ابواب فقه می‌باشد و به دلیل همین جامعیت و اعتبار علمی، مشایخ و بزرگان از فقها از زمان نگارش آن، شرح‌ها و تعلیقه‌های متعددی بر آن زده‌اند بطوری که آقا بزرگ تهرانی در الذریعة حدود سی شرح و حاشیه را ذکر نموده است، از جمله:

منابع

  • کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.
  • علامه حلی، همین دانشنامه.
  • ویکی فقه.

متن کتاب

قواعد الأحكام

فقه
کلیات: تاریخ فقه، ابواب فقه، احکام، اجتهاد، منابع اجتهاد در فقه شیعه، تقلید، اصول فقه، قواعد فقهی
منابع: عروة الوثقى، شرایع الاسلام، علل الشرائع، لمعه، جواهرالكلام، المكاسب المحرمه، مدارک الاحکام و ...
↓ رده ها ↓
فقه: فقیهان، منابع فقهی، اصطلاحات فقهی، آیات الاحکام، منابع اجتهاد در فقه شیعه، قواعد فقه
اصول فقه: اصول فقه، اصولیون، منابع اصول فقه، اصطلاحات اصول فقه
احکام: احکام، احکام عبادی، احکام اقتصادی، احکام خانواده، احکام روابط اجتماعی، احکام قضایی و جزایی، احکام اطعمه و اشربه، اصطلاحات احكام