اولو الالباب

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به: ناوبری، جستجو

اولو الالباب به معنای عاقل، دانا، رزين و خردمندان است.

اولو الالباب در قرآن[ویرایش]

اولو الالباب الذين يوفون بعهد الله و لا ينقضون الميثاق و الذين يصلون ما امر الله...و يدرؤن بالحسنة السيّئة . خردمندان، كسانيند كه به پيمان با خداى پايبند بوند و پيمان نشكنند و به هر موردى كه خدا امر فرموده رابطه برقرار كنند (و به هر جا كه به گسستن امر كرده بگسلند) و از خداى بترسند و از سختى حساب قيامت هراسناك باشند. و كسانى كه جهت نيل به رضاى خداوندگار خويش شكيبائى پيشه كنند و نماز را بپاى دارند و از آنچه خدا روزيشان كرده پنهان و آشكار انفاق نمايند و در برابر بدى نيكى پاداش دهند. آنانند كه سراى آخرت، بهشت عدن از آن آنان باشد... [۱]

اولو الالباب در روایات[ویرایش]

  • شبانه روز خردمند

پيغمبراسلام (ص) فرمود: «شايسته است كه شخص خردمند اوقات شبانه روز خود را به چهار بخش تقسيم كند:

در بخشى با خداى خود راز و نياز كند و بخش ديگر را به حسابرسى خود بپردازد و سومين بخش را به همنشينى با دانشمندى كه او را در امر دينش يارى دهد صرف نمايد و بخش چهارم را صرف در لذت هاى حلال كند».

  • عمل اندک صاحب خرد مقبول است.

امام كاظم (ع) فرمود:

«عمل اندك از خردمند مقبول و عمل بسيار از اهل هوا و هوس و جهالت مردود است».

  • ویژگی های خردمند در بیان پیامبر اکرم (ص)

پيغمبر اسلام (ص) فرمودند:

«از صفات خردمند اينست كه چون با جهالت جاهلان برخورد كند حلم ورزد و از ظلم ظالم گذشت بمورد كند و با زير دستان فروتن باشد و از همگنان در نيكى پيشتاز باشد و چون بخواهد سخن گويد در آغاز بينديشد. اگر سخن خير است بگويد و سود برد و اگر شر است سكوت كند و سالم ماند».

  • شیوه خردمندانه در اقدام به امور

اميرالمؤمنين (ع) فرمود:

«شخص خردمند به كسى كه ممكن است سخن او را باور نكند مطلبى بازگو ننمايد و از كسى كه ممكن است خواسته اش را رد كند چيزى نخواهد و به كارى كه موجب عذرخواهى شود اقدام ننمايد و به كسى كه شايسته نيست اميدوار نباشد».

  • خردمند زیرک است

امام صادق (ع) فرمود:

«خردمند از يك سوراخ دو بار گزيده نشود».[۲]

  • خردمند دیندار است

و نيز فرمود: «خردمند خواه ناخواه دين دارد و كسى كه دين دارد به بهشت خواهد رفت».

  • بریدن از خردمند = پیوستن به نادان

اميرالمؤمنين (ع) فرمود: «قطع ارتباط از خردمند مساوى است با پيوستن به نادان».

  • هدف خردمند از سفر

ونيز آن حضرت فرمود: «خردمند جز به يكى از سه هدف سفر نكند: سامان دادن امر معاش خود يا پيشرفتى در امور آخرتش يا لذّتى مشروع و حلال».

  • خردمند صادق است.

امام كاظم (ع) فرمود:

«خردمند دروغ نگويد گرچه مطابق هواى دلش و بسودش باشد».

  • نمی شود همه خردمند باشند

امام عسكرى (ع) فرمود: «اگر همه مردم خردمند بودند دنيا خراب ميشد». [۳]

  • خردمند واقعی موحد است

در زمان پيغمبر (ص) مردى نصرانى از اهل نجران به مدينه آمد، وى زبانى گويا و وقار و هيبتى چشمگير داشت، به حضرت عرض شد: او چه مرد خردمندى است! حضرت به تندى بگوينده فرمود: ساكت باش، خردمند كسى است كه خدا را به يكتائى بشناسد و از او اطاعت كند.[۴]

  • خردمند پند گیر است

اميرالمؤمنين (ع): «خردمند كسى است كه آزمونها وى را پند دهند».[۵]

پانویس[ویرایش]

  1. رعد: 19
  2. مرحوم مجلسی بحارالانوار:1/129 ـ 138
  3. مرحوم مجلسی، بحارالانوار :1/91 تا 143
  4. مرحوم مجلسی، بحارالانوار:77 / 158
  5. زمخشری، ربيع الابرار:3/140


منبع[ویرایش]

- سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ معارف و معاریف.

- مرحوم مجلسی، بحارالانوار

- زمخشری، ربیع الابرار