جامعیت مقاله متوسط
مقاله بدون شناسه یا دارای شناسه ضعیف است
مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

ابن ابی الثلج (محمد بن عبدالله)

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو


Icon-encycolopedia.jpg

این صفحه مدخلی از دائرة المعارف بزرگ اسلامی است

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


ابوبكر یا ابوعبدالله‌ محمد بن‌ عبدالله‌ بن‌ اسماعیل‌ (د 257ق‌/ 871م‌). وی‌ در بغداد مى‌زیست‌، لیكن‌ اصل‌ او از ری‌ بود و به‌ روایتى‌ مدتى‌ نیز در آنجا اقامت‌ داشته‌ است‌ [۱]

مشایخ حدیث

ابوبكر از جمع‌ كثیری‌ از مشایخ‌ بغداد همچون‌ حسن‌ بن‌ موسى‌ اشیب‌، على‌ بن‌ حفض‌ مدائنى‌، و عبدالرحمان‌ بن‌ غزوان‌ قراد و جز آنان‌ حدیث‌ شنید. مزّی‌ فهرستى‌ از مشایخ‌ وی‌ را آورده‌ است‌. ذهبى‌ شبابة (ابن‌ سوار فزاری‌) را نیز از جملة مشایخ‌ وی‌ یاد كرده‌ است‌. وی‌ از یاران‌ احمد بن‌ حنبل‌ نیز بوده‌ است‌، [۲]

شاگردان

در میان‌ راویان‌ و شاگردان‌ او نام‌ محدثان‌ بنامى‌ چون‌ بخاری، ترمذی، ابن‌ ابى‌ داوود، ابن‌ ابى‌ حاتم‌ و ابن‌ خزیمه‌ به‌ چشم‌ مى‌خورد [۳]

طبقه روایی

با بررسى‌ مشایخ‌ و شاگردان‌ ابوبكر مى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ وی‌ در طبقة یحیى‌ ابن‌ معین‌ (د 233ق‌)، ابوبكر بن‌ ابى‌ شیبة (د 235ق‌)، اسحاق‌ بن‌ راهویه‌ (د 238ق‌) و احمد بن‌ حنبل‌ (د 241ق‌) بوده‌ و بر معاصران‌ خود تقدم‌ طبقه‌ داشته‌ است‌. به‌ عنوان‌ نمونه‌ بخاری‌ كه‌ در 194ق‌/810م‌ متولد شده‌، در 205ق‌ آغاز به‌ استماع‌ حدیث‌ كرده‌ و در 256ق‌ وفات‌ یافته‌ [۴] در طبقة بعد از وی‌ قرار داشته‌ است‌. وی‌ نه‌ تنها از راویان‌ ابوبكر است‌، بلكه‌ از برخى‌ مشایخ‌ او نیز مانند قراد با واسطه‌ روایت‌ مى‌كند [۵] ابن‌ حبان‌ ابوبكر را در زمرة ثقات‌ آورده‌ و ابن‌ ابى‌ حاتم‌ نیز او را صدوق‌ خوانده‌ است‌. بخاری‌ در صحیح‌ از وی‌ نقل‌ حدیث‌ كرده‌ است‌ [۶] اگرچه‌ تألیقى‌ به‌ ابوبكر نسبت‌ داده‌ نشده‌، اما با توجه‌ به‌ رواج‌ مسندنویسى‌ در میان‌ رجال‌ هم‌ طبقه او مى‌توان‌ احتمال‌ داد كه‌ وی‌ نیز مسندی‌ گردآورده‌ باشد كه‌ از میان‌ رفته‌ است‌.

پانویس

  1. (ابن‌ حبان‌، 9/135؛ خطیب‌، تاریخ‌، 5/426).
  2. (خطیب‌، شرف‌، 85 -86؛ مزی‌، همانجا).
  3. (خطیب‌، تاریخ‌، 5/426؛ مزی‌، همانجا).
  4. (نك: ذهبى‌، تذكره‌، 2/555 -556)،
  5. (نك: بخاری‌، 7/83).
  6. (نك: خطیب‌، تاریخ‌، 5/426).

منابع

  • دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج2، مدخل "ابن ابی الثلج" از احمد پاكتچى‌